Crotalus Horridus

Grzechotnik. N. O. Crotalidæ. Grzechotnik północnoamerykański. Patogeneza obejmuje objawy zarówno C. Durissus, jak i C. Horridus. Rozcierka cukru mlecznego nasyconego jadem. Roztwór jadu w glicerynie.

Zastosowanie kliniczne

Niedowidzenie / Apopleksja / Zapalenie wyrostka robaczkowego / Gorączka żółciowa / Czyraki / Nowotwory złośliwe / Karbunkuły / Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych / Wrzód twardy / Nerwoból rzęskowy / Drgawki / Delirium tremens / Otępienie / Błonica / Bolesne miesiączkowanie / Dyspepsja / Uszy, wycieki z / Podbiegnięcia krwawe / Padaczka / Oczy, choroby / Róża / Twarz, wysypka; wykrzywienie / Krwiomocz / Skaza krwotoczna / Ból głowy / Serce, choroby / Opryszczka / Wodowstręt / Krwotok jelitowy / Żółtaczka / Zapalenie rogówki / Wątroba, zaburzenia / Płuca, choroby / Zapalenie sutka / Odra / Połogowe białe obrzmienie nogi / Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych / Jajniki, choroby / Cuchnący nieżyt nosa / Kołatanie serca / Zapalenie otrzewnej / Zapalenie okołokątnicze / Zapalenie żył / Łuszczyca dłoni / Plamica / Ropnica / Gorączka zwalniająca / Reumatyzm / Płonica / Bezsenność / Ospa prawdziwa / Użądlenia i ukąszenia / Udar słoneczny / Kiła / Tężec / Pragnienie / Język, zapalenie; rak / Wrzody / Pokrzywka / Szczepienie, następstwa / Żylakowatość / Żylaki powrózka nasiennego / Wymioty żółciowe / Biała bolesna noga / Krztusiec / Żółta febra

Charakterystyka

Pierwszą regularną próbę lekową Crotalus przeprowadził Hering, pod którego kierunkiem ją prowadzono. Stokes również wniósł próbę lekową; najpełniejszy opis leku można jednak znaleźć w monografii J. W. Haywarda, stanowiącej część Physiological and Applied. Obejmuje ona próby lekowe przeprowadzone przez Haywarda i jego probantów. Crotalus wywołuje głęboki wstrząs nerwowy i krańcowe osłabienie z drżeniem, zaburzeniami psychicznymi oraz rozpadem płynów ustrojowych i tkanek. Powoduje krwawienie ze wszystkich otworów i powierzchni ciała oraz odpowiada skazie krwotocznej; chorobom wywołanym wcześniejszymi stanami głębokiego osłabienia ustroju, zatruciem zymotycznym lub septycznym, nadużywaniem alkoholu itd. Często wymagają go ciężkie, tyfoidalne stany z przytłumieniem układu nerwowego i zubożeniem krwi. Nerwobóle występujące jako następstwo choroby septycznej, toksycznej, a nawet miazmatycznej; albo przewlekłych stanów żółciowych, klimakterycznych lub albuminurycznych. Wyniszczone konstytucje. Pacjent wymagający Crotal. łatwo wzrusza się do łez. Płaczliwość; udręka, rozpacz. U jednej probantki postrzeganie było tak zamglone, że na ulicy groziło jej przejechanie; pamięć zaś była tak osłabiona, że po wejściu do sklepu zapominała, po co przyszła. Senny, lecz nie może spać. Zgrzyta zębami. „Crotal. należy wybierać przy krwotokach płynną krwią, żółtej skórze — stąd przy żółtej febrze z czarnymi wymiotami — oraz krwawieniu z nosa w błonicy. Naja ma więcej objawów nerwowych. Lach. cechuje raczej skóra zimna i lepka niż zimna i sucha; krwotok z osadem przypominającym zwęgloną słomę; a także wyraźniej zaznaczone dolegliwości lewej strony. Elaps. należy wybierać przy wycieku z ucha i chorobach prawego płuca. Jad kobry (Naja) powoduje krzepnięcie krwi w długie pasma. Jad Crotalus jest kwaśny, jad Viper — obojętny. Rotton-snake [„Birri”] powoduje większą martwicę z oddzielaniem tkanek niż jakikolwiek inny” (Hering). Hayward zauważył jednak, że martwica z oddzielaniem tkanek jest silnym wskazaniem do Crotal.; dramatycznym zwieńczeniem jego badań było wyleczenie tym lekiem własnej córki ze złośliwej płonicy z gangrenicznie wyglądającym zapaleniem gardła. Przypadek ukąszenia przez grzechotnika i jego izopatycznego wyleczenia, opisany przez dr. J. S. M. Chaffee w Hom. News we wrześniu 1892 r., daje dobre ogólne wyobrażenie o działaniu jadu: „Wezwano mnie do Jamesa Wrighta, lat 54, którego podczas wiązania pszenicy grzechotnik ukąsił w trzeci palec prawej ręki. Zastałem krwawienie z ukąszonego palca, a także z oczu, nosa, uszu, ust, odbytnicy i cewki moczowej; tętno 110, małe, nitkowate; oddech 40; temperatura 105; wyraz twarzy wynędzniały; całe ciało skąpane w gorącym pocie; majaczenie. Przez dziewięćdziesiąt sześć godzin pacjent ten otrzymywał standardowe leczenie whisky, chininą i węglanem amonu, po czym osoby sprawujące opiekę wycofały się i uznały przypadek za pozostający poza zasięgiem pomocy lekarskiej. Wyraźnym objawem charakterystycznym był pleśniowy zapach oddechu, przy szkarłatnoczerwonym języku i utrudnionym połykaniu. Bardzo duża wrażliwość skóry prawej połowy ciała, tak znaczna, że najlżejsze dotknięcie wywoływało drgania mięśni po tej stronie. Przepisałem Crotalus hor. w 30. rozcierce, 30 granów w czterech uncjach wody, po łyżeczce co godzinę aż do mojej kolejnej wizyty, dwadzieścia cztery godziny później; stwierdziłem wtedy wyraźną poprawę. Temperatura prawidłowa; tętno pełne, miękkie i miarowe; majaczenie ustąpiło; ślina i mocz nieznacznie podbarwione krwią; apetyt powracał — po raz pierwszy od wypadku poprosił o jedzenie”. Lek podawano jeszcze przez dwa dni, po których wyzdrowienie było praktycznie całkowite. Działanie na prawą stronę jest godne uwagi, gdyż Crotal. jest lekiem przeważnie prawostronnym (Lach. — bardziej lewostronnym); działa silnie na wątrobę i odpowiada żółtaczce oraz żółtej febrze. Crotalus stosowano z bardzo dobrymi wynikami w leczeniu żółtej febry, a także profilaktycznie przeciw niej. W tym celu praktykowano inokulację rozcieńczonego jadu. Bóle Crotalus szybko zastępują się nawzajem i często nawracają; ponadto — z wyjątkiem bólu głowy — po pewnym okresie trwania pojawiają się i ustępują nagle. Obrzęk całego ciała. Cuchnące wypróżnienia i wydzieliny. Krwotoki ze wszystkich otworów ciała, a nawet z porów skóry. Szczególne odczucia: jak od uderzenia w potylicę; jakby język i cała okolica gardła były skrępowane; jakby w gardle tkwił czop, który trzeba przełknąć; dławienie; jakby serce przewracało się niczym koziołkujący gołąb. Okresowość cechuje wiele objawów. Przerzut róży do mózgu. Wiele objawów < rano po przebudzeniu albo budzi chorego w nocy. Bóle oczodołów < wieczorem. Spoczynek >, a ruch i wysiłek <. Świeże powietrze > objawy głowy i żołądka. Zimne powietrze < objawy gardła i narządów oddechowych. Suche powietrze < kaszel.

Związki

Antidotum: Lach. Jego działanie modyfikują Ammon., Camph., Opium, Coffea, Alcohol oraz ciepło promieniste. Porównać: C. Cascavella (myśli stale krążą wokół zmarłych i sny o zmarłych); Tarent-cub., Arsen., Lauroc. (tężec, krztusiec); Apis., Carb. v., Silic. (następstwa szczepienia); Camphor (zimno; Crotal. wywołuje wyraźniejszą rzeczywistą zapaść z niewyraźną mową), Hyos. Op., Nux v., Cupr., Bell. (senny, lecz nie może spać); Cad. s. (żółta febra).

Przyczyny

Przestrach. Słońce. Porażenie piorunem. Alkohol. Skażona woda. Szkodliwe wyziewy.

1. Umysł

Słaba pamięć; otępiały, nie potrafi się wysłowić; popełnia niedorzeczne błędy; z zimną skórą. Nie potrafi skupić myśli na jednym temacie; postrzeganie zamglone — podczas chodzenia ulicą zostałaby przejechana, gdyby nie czujność siostry; po wejściu do sklepu zapominała, co przyszła kupić. Ospały, ociężały, niespójny, wahający się; spokojna obojętność. Majaczenie: z sennością; z szeroko otwartymi oczami; gadatliwe, z pragnieniem ucieczki; delirium tremens. Smutek; myśli nieustannie krążą wokół śmierci. Ucisk mózgu jak od kwasu węglowego. Nadmierna wrażliwość, lektura łatwo wzrusza do łez. Płacz z nieśmiałością, lękiem i niepokojem. Opryskliwy, drażliwy temperament.

2. Głowa

Zawroty głowy: z uczuciem omdlewania; z osłabieniem i drżeniem; z bladością twarzy; padaczkowe; pochodzenia słuchowego; sercowe, z miękkim, słabym tętnem; > po oparciu głowy; z zastojem żylnym i zubożeniem krwi; z rozszerzonymi źrenicami wskutek porażenia piorunem, niedokrwistości lub udaru słonecznego; wskutek przestrachu. Omdlenie przy przyjęciu pozycji pionowej. Zawroty głowy i omdlewanie z bólem potylicy. Drgawki apoplektyczne: na początku chorób zymotycznych; u alkoholików. Budzi się rano z bólem głowy nad oczami. Ból głowy promieniujący do oczu. Tępy, ciężki ból i gorąco nad oczami oraz po bokach nosa; > podczas chodzenia na świeżym powietrzu. Silne bóle prawego oka i szczytu głowy, biegnące po prawej stronie w dół tylnej części szyi, występujące okresowo. Podczas siedzenia na krześle pojawiło się tak wielkie uczucie ciężkości głowy, że zdawało się, iż głowa będzie się bezwładnie kołysać, jakby mięśnie szyi były zbyt słabe, by ją podtrzymać, i trzeba ją było podtrzymywać rękami. Tępy, ciężki, pulsujący ból potylicy; napady omdlewania; ból jak od uderzenia w potylicę. Silny świąd skóry głowy; wykwity, krosty; wypadanie włosów.

3. Oczy

Omamy wzrokowe; widzenie barwy niebieskiej; zanikanie wzroku podczas czytania. Krew wydobywa się z oka. Żółte zabarwienie oczu. Ból rwący i wiercący, jakby wykonano cięcie wokół oka, niekiedy kłujący; < rano i wieczorem.

4. Uszy

Uczucie pełności w uszach. Głuchota; omamy słuchowe; zawroty głowy pochodzenia słuchowego. Wyciek z ucha. Krew sączy się z uszu.

5. Nos

Krwawienie z nosa; w chorobach zymotycznych; krew rzadka, ciemna, niekrzepnąca; z zaczerwienieniem twarzy, zawrotami głowy lub omdleniem. Cuchnący nieżyt nosa po chorobach wysypkowych lub kile.

6. Twarz

Trądzik; wszelkich odmian; wskutek masturbacji; u alkoholików. Twarz obrzękła; żółta; czerwona. Nerwoból o tępym charakterze, przewlekły lub okresowy. Zapalenie ślinianki przyusznej. Wargi obrzęknięte, sztywne, zdrętwiałe. Szczękościsk. Obfita, czerwona, swędząca wysypka grudkowa na twarzy, zwłaszcza na brodzie, z opóźnioną miesiączką.

8. Jama ustna

Zgrzytanie zębami podczas snu. Podczas snu język i cała okolica gardła wydają się skrępowane; nie może wypowiedzieć ani słowa. Język bardzo czerwony, gładki i lśniący; wydaje się obrzęknięty. Język: ogromnie obrzęknięty; wysunięty; zapalenie; rak, z dużą skłonnością do krwawienia; kiła języka. Cuchnący oddech; swoisty pleśniowy zapach. Gnilny stan zapalny jamy ustnej. Nadmierne ślinienie; ślina krwawa lub pienista.

9. Gardło

Silne zaciskanie gardła. Uczucie czopu, który trzeba przełknąć; jakby języczek był obrzęknięty lub sztywny; jakby w gardle znajdowało się suche miejsce albo występowało łaskotanie, zwłaszcza po lewej stronie; < po przebudzeniu. Niemożność połykania pokarmów stałych. Zgorzelinowe lub błonicze zapalenie gardła ze znacznym obrzękiem; znaczny obrzęk gruczołów, głowa odrzucona ku górze i do tyłu.

11. Żołądek

Głód z drżeniem, osłabieniem i bólem potylicy. Nieugaszone palące pragnienie. Odbijanie ostre, kwaśne, zjełczałe. Nudności przy ruchu, wymioty żółciowe. Ciemnozielone wymioty natychmiast po położeniu się na prawym boku lub na plecach. Czarne wymioty. Częste omdlewające uczucie zapadania i głodu w nadbrzuszu, z drżeniem oraz uczuciem trzepotania niżej. Pragnienie środków pobudzających. Rozdzierający ból, niepokój, zimno, słabe tętno. Nie znosi odzieży wokół żołądka ani podżebrzy. Krwawe wymioty; krew nie krzepnie.

12. Brzuch

Kłucia w okolicy wątroby przy głębokim wdechu, < od ucisku. Pobolewanie wątroby, wymioty, zimno. Bardzo silny ból po lewej stronie w pobliżu ostatnich żeber, jakby w przeponie. Żółtaczka; złośliwa żółtaczka z krwotokiem. Gorąco i tkliwość brzucha; z trudem znosi na nim odzież. Obrzęk. Bardzo silny ból w przebiegu okrężnicy; w okolicy wyrostka robaczkowego. Dymienica.

13. Stolec i odbyt

Stolce: czarne, rzadkie, przypominające fusy kawy, cuchnące; ciemnozielone, po nich osłabienie; żółte, wodniste, z kłuciem w brzuchu; przygnębienie i obojętność na wszystko. Wzdryganie się z biegunką; bezgłos. Biegunka wskutek szkodliwych wyziewów; wskutek septycznego materiału w pokarmie lub napoju; po nadpsutej dziczyźnie; biegunka letnia. Czerwonka; septyczna; wskutek skażonej wody, pokarmu itd.; nadmierny wypływ ciemnej, płynnej krwi albo mimowolne wypróżnienia; znaczne osłabienie i uczucie omdlewania. Zaparcie z przekrwieniem głowy i bólem głowy. Jednoczesne wymioty, gwałtowne wypróżnienia i mikcja, wywołane kurczowymi skurczami z parciem na stolec i bolesnym parciem na mocz. Białe stolce. Krwotok; krew ciemna, płynna, niekrzepnąca. Hemoroidy: duża skłonność do krwawienia podczas podcierania papierem, przy niewielkim parciu podczas oddawania stolca albo podczas stania; u kobiet ciężarnych; z zaburzeniami miesiączkowania; z chorobą serca lub wątroby; u alkoholików.

14. Narządy moczowe

Krwiomocz. Zahamowanie wydalania moczu lub jego bolesne zatrzymanie. Mocz: skąpy, ciemny i czerwony od krwi; galaretowaty; zielonożółty od dużej ilości żółci; obfity i jasny.

15. Męskie narządy płciowe

Zwiększony popęd płciowy przy całkowitej wiotkości prącia. Ostry, tnący ból żołędzi.

16. Żeńskie narządy płciowe

Miesiączka o tydzień za wcześnie; najpierw poprzedzona uczuciem ciężkości w głowie i uszach, z towarzyszeniem bólów brzucha i pleców oraz zimnych stóp. Bóle trwają o kilka godzin dłużej niż zwykle i ustępują po dwóch dniach wraz z pojawieniem się silnego czołowego bólu głowy, trwającego od godz. 22 do 1 w nocy. Pięć dni przed miesiączką silny ból w podbrzuszu, schodzący w dół ud; w okolicy serca, lewego ramienia i łopatki; z zimnymi stopami. Wieczorem silny, ostry, przeszywający, raczej palący ból, powtarzający się w krótkich odstępach; najwyraźniej rozpoczynał się po lewej stronie macicy, przechodził ku górze do okolicy okrężnicy poprzecznej, gdzie przeszywał lub ciął poprzecznie z obu stron ku środkowi; stamtąd wznosił się lewą stroną tułowia ku lewej stronie twarzy i skroni jako ostry, tnący, przerywany ból neuralgiczny; przez środkową część czoła przebiegał natomiast ciężki, tępy, ciągły ból; ostry ból skroni trwał godzinę, a ból tępy ustąpił dopiero po zaśnięciu. Uderzenia gorąca i uczucie omdlewania w okresie menopauzy. Gorączka połogowa lub drgawki ze stanami albuminurycznymi i septycznymi. Cuchnące odchody połogowe. Zapalenie piersi. Phlegmasia alba dolens, < od najlżejszego dotyku.

17. Narządy oddechowe

Chrypka ze słabym, szorstkim głosem. Ból jak przy stłuczeniu, ciągnący od krtani do klatki piersiowej. Kaszel z kłuciem po lewej stronie i krwawym odkrztuszaniem. Suchy kaszel podczas mówienia, < w suchym lub zimnym powietrzu. Kaszel nerwowy, zwłaszcza krtaniowy; suche łaskotanie, ciągłe dławienie, jak od suchych, drażniących oparów, soli lub pieprzu albo od suchego miejsca w krtani, < po lewej stronie; wywoływany przez: zimne lub suche powietrze; głęboki wdech; mówienie; ucisk zewnętrzny, którego chory nie może znieść; < po przebudzeniu. Krztusiec z sinicą lub bladością, które długo nie ustępują; po napadach obrzęk twarzy i plamy krwotoczne, przekrwione oczy, krwawienie z nosa oraz pienista, ciągnąca się, krwawa plwocina; zagrożenie obrzękiem i porażeniem płuc. Nadmierny ucisk w klatce piersiowej. Palenie w klatce piersiowej z gorącem czoła. Zapalenie płuc ze skłonnością do zgorzeli. Płuca wydają się bierne. Kłucia w prawej części klatki piersiowej w pobliżu mostka.

19. Serce

Silny ból serca, przebiegający przez lewą łopatkę i w dół lewego ramienia. Kołatanie serca z bolesnością w sercu i wokół niego; uczucie, jakby serce się przewracało. Serce tkliwe podczas leżenia na lewym boku. Tętno ledwie wyczuwalne. Zapalenie żył; żylakowatość; żylaki powrózka nasiennego.

20. Szyja i plecy

Bóle rwące od prawego barku do szyi, < podczas poruszania ramieniem. Ból na szczycie barku i w aorcie wstępującej. Pobolewanie prawej nerki i żołądka.

21. Kończyny

Bolesne uczucie porażenia. Bóle reumatyczne i neuralgiczne. Ból stawów i kości jak przy stłuczeniu. Uczucie ciężkości, jakby kości były wykonane z ciężkiego drewna. Ból z drętwieniem, jak po kurczu, na przedniej powierzchni palców rąk i palców stóp. Skurcz zginaczy.

22. Kończyny górne

Napadowe bóle kości barku jak przy stłuczeniu. Duży, zapalny czyrak na prawym ramieniu w pobliżu łokcia. Uczucie napiętego sznura, rozciągającego się od przedniej części lewego łokcia w dół przedniej powierzchni przedramienia, z „okrągłymi plamami” bólu występującymi tu i ówdzie wzdłuż przedramienia. Guzek na nadgarstku, w pobliżu końca kości promieniowej, wielkości dużej połówki ziarna grochu, nieco siny wskutek ukąszenia owada przed kilkoma laty, wyraźniejszy w miesiącach letnich. Wysypka pęcherzykowa i krostkowa wokół nadgarstków. Drżenie rąk. Ręce — zwłaszcza lewa — drętwieją przy najmniejszym wysiłku. Bardzo silne, kurczowe bóle lewej dłoni jak po użądleniu pszczoły. Świąd i gorąco dłoni. Sącząca się krew spod paznokci.

23. Kończyny dolne

Podrygiwania, szarpnięcia, drżenie, kurcze, drętwienie. Nagły ból ciągnący od lewego biodra do stopy. Podczas chodzenia i po nim uczucie, jakby ścięgno ciągnęło się od podeszwy prawej stopy przez kość podudzia. Drobne purpurowe plamy na nogach.

25. Skóra

Swędzenie i kłucie na całym ciele; pokrzywka. Skóra sucha, sztywna jak cienki pergamin; zwykle zimna. Żółte zabarwienie całego ciała — żółtaczka raczej krwiopochodna niż wątrobowa. Wybroczyny. Pęcherzyki; opryszczka; pryszcze; czyraki; karbunkuły; oparzenia; użądlenia; pęcherzyca; wrzody; zgorzel; zastrzały; wąglik. Na starych bliznach ponownie pojawiają się wykwity. Plamica reumatyczna. Puchliny.

26. Sen

Ziewanie; odrętwienie; śpiączkowa senność. Senność z niemożnością zaśnięcia. Podrygiwania podczas snu. Sny o podróżowaniu, kłótniach; o zmarłych.

< po śnie.

27. Gorączka

Powierzchnia ciała zimna, zwłaszcza kończyny. Uderzenia gorąca na całym ciele. Pot: zimny; zabarwiony, zwłaszcza pod pachami; krwawy. Złośliwa płonica z nacieczeniem tkanek, zwłaszcza gardła. Ciężkie, żółciowe gorączki zwalniające Południa. Żółta febra, krwotoczna, z sączeniem się krwi z każdego poru, krwawymi i żółciowymi wymiotami oraz wypróżnieniami; omdlenie. Gorączki septyczne lub plamicze. Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych.