Crotalus Horridus

Jad grzechotnika. Crotalidæ.

Pierwsze regularne próby lekowe jadu przeprowadzili C. Hg. i jego probanci, którzy badali pierwszą i drugą rozcierkę; zob. Hering's Monograph on the Effects of Snake Poisons, 1837; wśród wyżej wymienionych odnotowano pojedynczą próbę z trzecim rozcieńczeniem, przeprowadzoną przez Stokesa u niezamężnej kobiety, æt. 35, natomiast skutki ukąszenia, zaczerpnięte z różnych źródeł, zapisano w tomie 3 Encyclopædia. Monografia Crotalusa autorstwa J. W. Haywarda z Liverpoolu, opublikowana w 1884 roku, stanowi najpełniejszy, jakim dotychczas dysponowaliśmy, zapis działania jadu Crotalusa na chorych i zdrowych. Obficie z niej korzystaliśmy, aby uzupełnić nasz zbiór objawów klinicznych i przewodnich, składając należne podziękowania autorowi tej cennej monografii, który wzbogacił nią nasze piśmiennictwo.

AUTORYTETY KLINICZNE.

• Delirium tremens, Mackechnie, Raue's Rec., 1874, p. 62; Urojenia we wczesnym stadium otępienia starczego, Hayward's Mon., p. 255; Zaburzenia czucia, Hayward's Mon., p. 260; Ból głowy, Neidhard, Hayward's Mon., pp. 267, 268; Ból głowy z nudnościami i zawrotami głowy, C. Hg., MSS; Schorzenie oczu, Neidhard, Hayward's Mon., p. 272; Niedowidzenie, Decran, Rück. Kl. Erf., vol. 5, p. 147; Neuralgia rzęskowa, Decran, Rück. Kl. Erf., vol. 5, p. 141; Wyciek z ucha, Hayward's Mon.; Cuchnący nieżyt nosa, Nankivell, Hayward's Mon., p. 276; Zniekształcenie twarzy, Hayward's Mon., p. 280; Wysypka grudkowa na twarzy, Hayward's Mon., p. 280; Błonica, Hayward's Mon., p. 287; Cushing, Organon, vol. 1, p. 223; Skurcz przełyku, S. P. Burdick, Hayward's Mon., p. 296; Wymioty żółcią, Hayward's Mon., p. 367; Dyspepsja atoniczna, Hayward's Mon., p. 296; Zaburzenie czynności wątroby (2 przypadki), Neidhard, Hayward's Mon., p. 301; Zapalenie otrzewnej, Hayward's Mon., p. 300; Zapalenie okołokątnicze, Hayward's Mon., p. 300; Krwotok jelitowy, Hayward's Mon., p. 305; Krwiomocz (4 przypadki), Hayward's Mon., p. 310; Bolesne miesiączkowanie, Hayward's Mon., p. 310; Zapalenie sutka i obrzęk połogowy kończyny dolnej u pierworódki, C. Hg., MSS.; Krztusiec, Hayward's Mon., p. 317; Kołatanie serca, Hayward's Mon., p. 327; Guzek na nadgarstku, Hayward's Mon., p. 337; Czerwona plama na palcu, Hayward's Mon., p. 337; Wybroczyny na kończynach dolnych, Hayward's Mon., p. 342; Mrowienie i kłucie w dłoniach oraz lewej kończynie dolnej, Hayward's Mon., p. 338; Porażenie prostowników lewej stopy po tyfusie plamistym, C. Hg., MSS.; Neuralgia, Neidhard, Hayward's Mon., p. 268; Udar mózgu, Weber, Rück. Kl. Erf., vol. 1, p. 91; Przewlekła bezsenność, Hayward's Mon., p. 357; Gorączka żółciowa, W. Jackson Simon, Hayward's Mon., p. 368; Remitująca gorączka żółciowa, Neidhard's Mon., p. 49; Hayward's Mon., p. 366; Żółta febra, Neidhard's Mon., Hayward's Mon.; (2 przypadki), Plate, Rück. Kl. Erf., vol. 4, p. 664; z powodzeniem stosowany także przez Hardensteina podczas epidemii; Ropnica, Bryce, Hayward's Mon., p. 369; Wybroczyny, Hayward's Mon., p. 352; Róża po szczepieniu, Hayward's Mon., p. 352; Złośliwa płonica (2 przypadki), Hayward's Mon., p. 362; Odra (4 przypadki), Hayward's Mon., p. 365; Wysypka krostkowa po szczepieniu, Bryce, Hayward's Mon., p. 353; Czyrak, Weber, Rück. Kl. Erf., vol. 4, p. 183.

UMYSŁ [1]

Słaba pamięć; otępiały, głupkowaty, nie potrafi poprawnie się wysłowić; popełnia niedorzeczne błędy w pisowni.

Osłabiona zdolność postrzegania.

Mowa splątana; odpowiedzi bez związku, z zimną skórą i szybkim tętnem.

Odrętwienie, ociężałość, niespójność, wahanie i spokojna obojętność.

Urojenia psychiczne, takie jak błędy przy prowadzeniu rachunków i pisaniu listów, zapominanie liczb, nazwisk i miejsc; budzi się nocą, zmagając się z urojonymi wrogami; wyobraża sobie, że otaczają go wrogowie lub odrażające zwierzęta; nabiera antypatii do członków rodziny. θ Wczesne stadium otępienia starczego.

Majaczenie: z apatią, sennością, osłupieniem; nocą; z jękami; z szeroko otwartymi oczami; w żółtej febrze.

Gadatliwe majaczenie z pragnieniem ucieczki z łóżka.

Mamrotliwe majaczenie w tyfusie plamistym.

Delirium tremens, niemal stała senność, lecz niemożność zaśnięcia; drżenie; drętwienie kończyn; powtarzające się napady; wyniszczony organizm.

Mania w chorobach zakaźnych oraz w związku z chorobami połogowymi lub jajnikowo-macicznymi.

Pojękiwanie i stękanie.

Bóle głowy z uciskiem w klatce piersiowej, palącą gorączką i przyspieszonym tętnem; utrata mowy, sopor, z którego nie można chorego wybudzić, mamrotanie i szczękościsk. θ Udar mózgu.

Wyraźna obojętność, wydaje się zaledwie półżywy; zupełna apatia.

Smutek; jej myśli nieustannie skupiają się na śmierci.

Uczucie przytłoczenia, jakby mózg został odurzony kwasem węglowym albo zmienioną patologicznie bądź nieutlenowaną krwią.

Depresja, lęk i przygnębienie. θ Krwotok jelitowy.

Pobudzenie nerwowe i przygnębienie. θ Ból głowy.

Nadmierna wrażliwość; czytanie doprowadza do łez.

Płaczliwy nastrój, udręka i rozpacz.

Melancholia z nieśmiałością i strachem; lęk; płacz; albo opryskliwe usposobienie.

Melancholia z nieśmiałością, strachem, udręczeniem i dojmującym lękiem.

Podejrzliwość i opryskliwość albo spokojna obojętność.

Niespokojny i blady, z zimnym potem.

Lęk i udręczenie, psychiczne i cielesne.

Silny lęk, bardzo nasilony niepokój, częste majaczenie.

Dojmujący lęk, pojękiwanie i stękanie, z bezsennością.

Opryskliwe usposobienie; drażliwy, zgryźliwy, wpada we wściekłość z powodu najmniejszej przykrości.

Bardzo nasilony niepokój, drgania i pobudzenie nerwowe.

Letarg, słabość, wyczerpanie, bezsilność, zataczanie się, drżenie, zawroty głowy, drętwienie, utrata koordynacji ruchów.

Napady senności lub śpiączki.

STAN ŚWIADOMOŚCI [2]

Zawroty głowy: z omdlewaniem, słabością, drżeniem nerwowym; z bladą twarzą; z upadaniem i utratą świadomości; padaczkowe; pochodzenia słuchowego; pochodzenia sercowego, z miękkim, słabym tętnem; anemiczne, > od oparcia głowy; z przekrwieniem żylnym i patologicznie zmienioną krwią; z rozszerzonymi źrenicami; wskutek uderzenia pioruna lub udaru słonecznego; wskutek przestrachu.

Omdlenie: przy przyjęciu pozycji pionowej; napadowe; z upadaniem.

Napady zawrotów głowy, omdlewania i słabości, z potylicznym bólem głowy, kilka razy dziennie.

Drgawki apoplektyczne, szczególnie na początku niektórych chorób zakaźnych.

Udar mózgu u osób ze skazą krwotoczną lub wyniszczonych albo u nałogowych alkoholików.

W GŁĘBI GŁOWY [3]

Silny czołowy ból głowy ze śpiączką i majaczeniem, utrudnionym przełykaniem, nudnościami i wymiotami żółcią.

Budzi się rano z bólem głowy nad oczami. θ Bolesne miesiączkowanie.

Ból głowy promieniujący do oczu.

Tępy ból z uczuciem ciężkości i gorąco nad oczami oraz po bokach nosa, także tępy, uciskający ból za uchem, gorąco w czole, uczucie lekkości w głowie na świeżym powietrzu, poranne dolegliwości żołądkowe, nudności i wymioty, z pobudzeniem nerwowym i przygnębieniem.

Ból głowy w czole nad oczami i w skroniach, < po prawej stronie, z zawrotami głowy, nudnościami i wymiotami żółcią; musi się położyć; zaparcie; > od chodzenia na świeżym powietrzu.

Ucisk i przytłoczenie nad oczami.

Żółciowy ból głowy co kilka dni, rozpoczynający się za lewym uchem i przebiegający wokół dolnej części czoła jako ucisk skierowany w dół na oczy, z nudnościami i wymiotami. θ Zniekształcenie twarzy.

Silny ból pośrodku czoła; rozszerzone źrenice; obfita miesiączka.

Tępe, ciężkie uczucie przekrwienia w przedniej części mózgu, < od wysiłku umysłowego.

Czołowy ból głowy w lewym płacie czołowym, szczególnie na jego dolnej powierzchni.

Ucisk i ból z uczuciem ciężkości na szczycie głowy od godz. 6 rano aż do wieczora.

Bardzo silny ból prawego oka i prawej strony szczytu głowy, schodzący po tylnej powierzchni szyi, występujący okresowo od dwudziestu lat.

Ból głowy z nudnościami i zawrotami głowy, gorącem na szczycie głowy oraz potami całego ciała.

Pulsowanie i gorąco po lewej stronie głowy, z nudnościami przed miesiączką; wymioty zieloną żółcią; mocz ciemno zabarwiony.

Ból całej głowy z wysoką gorączką, < nocą, z wielką sennością; pobolewanie wszystkich kości; gorąco w czole i pieczenie w klatce piersiowej, < od ruchu.

Straszny ból głowy. θ Błonica.

Tępy, ciężki, pulsujący potyliczny ból głowy, napady omdlewania; głód i ogólne drżenie.

Okropny ból głowy; ból jak od uderzenia w potylicę. θ Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych.

Ból głowy: szczególnie tępy, z uczuciem ciężkości, pobolewający, ciągnący, uciskający, ściskający lub pulsujący; przeszywający albo kłujący; rano po przebudzeniu, zwykle ustępujący podczas ubierania się; po wysiłku umysłowym; splątanie i utrata pamięci, szczególnie słów i liczb; zawroty głowy, nudności, wymioty i złe samopoczucie.

Ból głowy jak wskutek ściśnięcia, następnie nadwrażliwość mózgu; pulsowanie; nadwrażliwość serca podczas leżenia na lewym boku.

Przekrwienie mózgu; silny ból głowy, zawroty głowy, nudności lub wymioty; towarzyszące chorobom zakaźnym lub septycznym.

Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych wskutek szerzenia się choroby ucha; toksyczne, alkoholowe, albuminuryczne, płonicopodobne, w przebiegu łagodnej postaci ospy prawdziwej, szczególnie w okresie wysięku, z towarzyszeniem objawów porażennych lub upośledzenia czynności umysłowych.

Rozmiękanie mózgu, stan rzekomo-wodogłowiowy lub udar mózgu następujący po stanach toksycznych u osób wyniszczonych.

SKÓRA GŁOWY [4]

Silny świąd skóry głowy; wykwity, krosty, czyraki i karbunkuły, z tendencją do nieprawidłowej krwotocznej zawartości albo do nawrotów, powolnego przebiegu lub obrzękowego otoczenia.

Wypadanie włosów, szczególnie wskutek toksemii, na przykład w płonicy, tyfusie plamistym, ospie prawdziwej itd.

WZROK I OCZY [5]

Złudzenia wzrokowe, widzenie niebieskich barw, przyćmienie lub utrata wzroku; zanikanie widzenia podczas czytania.

Chwilowe zanikanie widzenia z obfitym łzawieniem.

Niedowidzenie wywołane żalem i przeciążeniem oczu podczas szycia; bóle tnące wokół oczu; muscæ volitantes i płomienie o różnych barwach.

Nadwrażliwość siatkówki u osób osłabionych, wyniszczonych, ze skrofuliczną lub krwotoczną konstytucją.

Krwotoki do siatkówki, zarówno występujące w przebiegu retinitis albuminurica i innych chorób, jak i sprawiające wrażenie samoistnych.

Zapalenie siatkówki, szczególnie albuminuryczne i kiłowe.

Niedowidzenie, ślepota, szczególnie wskutek krwotoku, osłabienia i wyczerpania.

Podwójne widzenie; jaskra.

Wybroczyny, obrzęk spojówki, krwotok spojówkowy, szczególnie w przebiegu chorób zakaźnych, zaburzeń miesiączkowania oraz w stanach krwotocznych organizmu.

Zapalenie oka, zapalenie spojówek, zapalenie tęczówki, szczególnie występujące w chorobach wysypkowych, ospie prawdziwej, odrze i kile albo w innych chorobach krwi.

Wole wytrzeszczowe; gdy można je powiązać z przyczyną wyczerpującą lub toksyczną, taką jak nadmiernie długa laktacja bądź nadmierna albo zahamowana miesiączka.

Rozszerzone źrenice; sine obwódki wokół oczu.

Rozbieżne ustawienie oczu.

Porażenie mięśni gałek ocznych.

Żółte zabarwienie oczu.

Krew sączy się z oka.

Ból rwący, świdrujący, jakby wykonano cięcie wokół oka, czasami o charakterze kłującym i < rano oraz wieczorem; wielka nadwrażliwość na światło, szczególnie światło lampy; powieki obrzęknięte rano, z bólami czoła i potylicy; kołatanie serca, szczególnie w okresie miesiączki. θ Neuralgia rzęskowa.

Uczucie suchości i pieczenia; zaczerwienienie z obwódką wokół rogówki.

Pieczenie oczu; zaczerwienienie z łzawieniem.

Ucisk i przytłoczenie nad oczami.

Oczy słabe i bardzo czerwone, ze sklejaniem powiek; wzrok bardzo słaby; światłowstręt.

Zapalenie brzegów powiek; obrzęk powiek lub krwotok do powiek, szczególnie o charakterze róży i występujący w przebiegu chorób septycznych lub zakaźnych.

Opadanie powieki.

W celu poprawy widzenia po napadzie zapalenia rogówki lub zapalenia rogówki i tęczówki.

SŁUCH I USZY [6]

Nadwrażliwość na hałas.

Uczucie pełności w uszach.

Głuchota; złudzenia słuchowe; zawroty głowy pochodzenia słuchowego.

Wyciek z ucha wskutek chorób wysypkowych, zaburzeń miesiączkowania, alkoholizmu, albuminurii, nieżytu nosogardła, błonicy, duru brzusznego, kiły itd.

Róża ucha zewnętrznego u osób wyniszczonych lub ze skazą krwotoczną.

Ropień i czyrak w przewodzie słuchowym lub uchu zewnętrznym; odmrożenie.

Silny wyciek z ucha po płonicy, cuchnący i krwisty, ze znaczną głuchotą.

Krew sączy się z uszu.

WĘCH I NOS [7]

Krwawienie z nosa; na początku lub w przebiegu chorób zymotycznych i septycznych; albo u osób o wyniszczonym ustroju bądź przy patologicznie zmienionej krwi, kiedy krew wydaje się rzadka, zdegenerowana, niekrzepnąca i ciemna; również z napadami zaczerwienienia twarzy, zawrotami głowy lub omdleniem.

Nieżyt; z krwistą wydzieliną.

Ozena; zwłaszcza pozostała po osutkach lub kile; wydzielina bardziej krwista niż cuchnąca.

Zaczerwienienie i sinienie czubka nosa; z obrzmieniem i zimnem. θ Starzy pijacy. θ Choroba zymotyczna.

Krwawienie z nosa i wszystkich naturalnych otworów ciała.

GÓRNA POŁOWA TWARZY [8]

Wyraz twarzy: otępiały; niespokojny, blady; pobudzony, zaczerwieniony; wyrażający obojętność.

Bladość twarzy jak przy omdleniu.

Żółte zabarwienie twarzy.

Napady zaczerwienienia twarzy.

Barwa: sina, twarz obrzmiała; purpurowa, twarz obrzękła; zasinienie wokół zapadniętych oczu; kredowa; śmiertelna bladość; ołowiana.

Czerwona, nalana twarz.

Obrzmiała, czerwona twarz z delirium tremens i gorączką.

Budzi się w nocy, zgrzytając zębami; twarz silnie wykrzywiona, usta i nos ściągnięte w lewą stronę.

Często nawracająca róża twarzy.

Zimny pot, ściągnięte rysy twarzy, mrowienie, drżenie i trzepotanie warg oraz powiek.

Twarz obrzęknięta, obrzmienie przy kątach żuchwy; obrzęk ślinianek przyusznych i podżuchwowych.

Trądzik: wszelkie odmiany; u onanistów; u pijaków.

Przebarwienie, sinienie i żylakowatość nosa oraz warg. θ Choroba serca. θ Astma.

Neuralgia o tępym charakterze, przewlekła lub okresowa.

Zapalenie ślinianki przyusznej.

DOLNA POŁOWA TWARZY [9]

Wargi obrzęknięte; sztywne i zdrętwiałe.

Szczękościsk. θ Apopleksja.

Obfita, czerwona, swędząca osutka grudkowa na twarzy, zwłaszcza na brodzie, utrzymująca się od kilku miesięcy, odkąd miesiączka zaczęła się opóźniać.

ZĘBY I DZIĄSŁA [10]

Od lat zgrzyta zębami podczas snu; większość trzonowców wyłamana; usta i nos ściągnięte w lewą stronę. θ Wykrzywienie.

Dziąsła: białe; obrzęknięte; bolesne; brzegi zaczerwienione.

SMAK, MOWA, JĘZYK [11]

Całkowita utrata smaku. θ Zaburzenie czynności wątroby.

Język i cała okolica gardła wydają się skrępowane; nie może wymówić ani słowa.

Język bardzo czerwony, gładki i lśniący; wydaje się obrzęknięty. θ Dyspepsja atoniczna.

Język: czerwony i bolesny; żółty; sztywny i zdrętwiały.

Język żółtawobrązowy, suchy pośrodku. θ Gorączka zwalniająca.

Mocno obłożony język z czerwonym czubkiem. θ Zapalenie okołokątnicze.

Obrzęk języka tak znaczny, że język przestaje mieścić się w jamie ustnej, z zapaleniem.

Język obrzęknięty niemal do dwukrotności prawidłowych rozmiarów.

Język wysunięty.

Obrzęk języka; po ukąszeniu lub użądleniu przez owady.

Zapalenie języka; objawy róży lub zgorzeli.

Kiła języka.

Rak języka, ze znaczną skłonnością do krwawień.

JAMA USTNA [12]

Cuchnący oddech; swoisty zapach pleśni z ust. θ Żółciowa gorączka zwalniająca. θ Złośliwa gorączka przerywana. θ Żółta febra.

Po przebudzeniu jama ustna wydaje się nieświeża i lepka. θ Dyspepsja.

Stomacace, czyli gnilne zapalenie jamy ustnej; cancrum oris.

Nadmierne ślinienie; ślina krwista lub pienista.

PODNIEBIENIE I GARDŁO [13]

Uczucie silnego zaciśnięcia gardła.

Gardło suche i obrzęknięte, z pragnieniem; tkanka łączna silnie nacieczona; gruczoły powiększone.

Uczucie drapania i zjełczałości, ciągnące się w dół przełyku aż do żołądka.

Uczucie czopa w gardle, który trzeba przełknąć, albo uczucie skurczu lub dławienia; bądź jakby języczek albo podniebienie miękkie były wydłużone lub sztywne; albo jakby w gardle znajdowało się suche miejsce lub występowało łaskotanie, zwłaszcza po lewej stronie, < po przebudzeniu ze snu.

Ból piekący, jak od otarcia lub kłujący, zwłaszcza po lewej stronie, w pobliżu nasady języka; rozciąga się do ucha albo wydaje się wychodzić z ucha; < przy przełykaniu śliny oraz płynów bardziej niż pokarmów stałych.

Neuralgiczny ból ciągnący w cieśni gardzieli, < po lewej stronie, w pobliżu nasady języka, niemal powodujący zadławienie.

Przełknięcie jakiegokolwiek pokarmu stałego jest całkowicie niemożliwe; zupę trzeba przecedzać, aby usunąć wszystkie włókna mięsa i cząstki stałe. θ Skurcz przełyku.

Cieśń gardzieli silnie obrzęknięta i ciemnoczerwona; tętno 120, bardzo drobne i słabe; skóra gorąca, lecz pokryta potem; straszny ból głowy; wielkie wyczerpanie, chory z trudem unosi się w łóżku; wielkie pragnienie. θ Błonica.

Bolesność gardła pochodzenia nerwowego; ból zupełnie niewspółmierny do widocznych zmian; cieśń gardzieli sucha, wielka podrażliwość i wrażliwość na suche lub zimne powietrze.

Nagła bolesność gardła, jakby języczek i podniebienie miękkie obrzmiewały, z suchością w ustach; poprzedzona kołataniem i drżeniem serca.

Angina ropna; ze znacznym przekrwieniem żylnym, ciemnym, sinawym zabarwieniem otaczających części i znacznym obrzękiem; migdałki uwypuklają się i są bolesne przy ucisku w okolicy kątów żuchwy; ból < przy przełykaniu śliny; zwłaszcza przy płonicy lub błonicy.

Angina tonsillaris; zaciśnięcie gardła; język żółty.

Błonica; gardło szybko obrzmiewa; przełykanie utrudnione.

Złośliwa błonica; życiu zagraża zatrucie krwi; znaczny obrzęk albo zgorzel cieśni gardzieli lub migdałków, bądź znaczny obrzęk przy kątach żuchwy; głowa odrzucona ku górze i do tyłu; oddychanie utrudnione; twarz ciemna, obrzęknięta i nalana; wielkie wyczerpanie, silne drżenie, tętno bardzo miękkie, ledwie wyczuwalne; albo obecne są wymioty lub biegunka.

APETYT, PRAGNIENIE. UPODOBANIA, AWERSJE [14]

Głód z drżeniem, osłabieniem i bólem potylicy.

Brak apetytu, skrajne pragnienie. θ Zapalenie okołokątnicze.

Nieugaszone, palące pragnienie. θ Błonica.

CZKAWKA, ODBIJANIE, NUDNOŚCI I WYMIOTY [16]

Zgaga; przełyk jakby wypełniony zjełczałym płynem.

Odbijania ostre, kwaśne; żrące lub zjełczałe.

Mdłości żołądkowe rano.

Nudności i złe samopoczucie, lęk; mdłości jak przed śmiercią.

Bezskuteczne odruchy wymiotne z osłabieniem.

Nudności i wymioty. θ Ból głowy.

Wymioty: z zawrotami głowy; nieustanne, z pragnieniem; poprzedzone omdleniem; gwałtowne, pokarmem; zieloną treścią; żółcią; krwią; przy najmniejszym wysiłku.

Nudności przy poruszaniu się; wymioty żółciowe co miesiąc po miesiączce. θ Zaburzenie czynności wątroby.

Wymioty żółciowe z gwałtowną gorączką i majaczeniem; otępienie głowy z wielką apatią i zapominaniem; wszystko ma gorzki, a czasem kwaśny smak; bardzo cuchnąca biegunka; język ciemnobrązowy; stała senność; suchość skóry; mocz intensywnie zabarwiony.

Wymioty żółciowe z lękiem, kołataniem serca i słabym tętnem.

Nie może leżeć na prawym boku ani na plecach, gdyż natychmiast wywołuje to wymioty ciemnozieloną treścią; bolesność tylnej części głowy przy ucisku, < przy ruchu lub siadaniu w łóżku; ciągnięcie po prawej stronie głowy, < po jedzeniu, wywołujące silne zawroty w tylnej części głowy; śpi tylko w środkowej części nocy, po czym czuje się lepiej; jeśli śpi w dzień, występują mdłości; światło razi oczy, a wszystko wydaje się żółte (początkowo wszystko wydawało się niebieskie).

Czarne wymioty. θ Żółta febra.

DOŁEK PODSERCOWY I ŻOŁĄDEK [17]

Częste uczucie omdlewania, wewnętrznego zapadania się i głodu w nadbrzuszu, z drżeniem i uczuciem trzepotania nieco niżej, po którym następują uderzenia gorąca w całym ciele; skrajne osłabienie; język bardzo czerwony, gładki i lśniący, wydaje się obrzęknięty; po przebudzeniu jama ustna wydaje się nieświeża i lepka.

Uczucie ciężaru w żołądku, drżąca słabość jak przed nadciągającym nieszczęściem; bolesność, tkliwość.

Bardzo silny skurcz żołądka po jedzeniu.

Ból nie do zniesienia, niepokój ruchowy, zimno, słabe tętno.

Odźwiernik zaciśnięty; błona śluzowa żołądka obrzmiała.

Nie znosi ubrania wokół żołądka i podżebrzy.

Bolesność dołka podsercowego.

Żołądek podrażliwy, niezdolny zatrzymać czegokolwiek.

Krwawe wymioty wskutek owrzodzenia.

Dokuczliwe uczucie zapadania się, łaknienie środków pobudzających.

Zaburzenia żołądkowe pochodzenia nerwowego, mózgowego, czuciowego lub odruchowego, a także występujące na początku chorób zymotycznych lub septycznych albo w związku z dolegliwościami miesiączkowymi lub macicznymi, żółtaczką, zapaleniem nerek, albuminurią itd.

Krwawe wymioty; krew wykazuje niewielką skłonność do krzepnięcia albo nie wykazuje jej wcale, bądź jest ciemna, jak przy biernym przekrwieniu, chorobie złośliwej lub wrzodzie atonicznym; albo gdy krwawienie ma charakter współczulny, jak przy miesiączce zastępczej.

Rak: znaczne krwawienie albo obfite wymioty śluzem, treścią kleistą lub krwistą.

PODŻEBRZA [18]

Nietolerowanie ubrania wokół nadbrzusza i podżebrzy.

Przeszywający ból w okolicy wątroby.

Kłucia w okolicy wątroby przy głębokim wdechu, < od ucisku; całkowita utrata smaku; zaparcie; mocz galaretowaty i czerwony jak krew.

Ból w okolicy wątroby, również na szczycie barku; tętnienie w aorcie wstępującej, nudności przy poruszaniu się, stolce białe; wymioty żółciowe co miesiąc po miesiączce.

Pobolewanie wątroby; wielkie uczucie ciężkości w żołądku, z porannymi wymiotami wszystkiego, co zje; po południu lepiej toleruje jedzenie; czasem ma wrażenie, że mogłaby jeść tłustą wieprzowinę; stały kwaśny smak na języku; zaparcie; miesiączka zbyt wczesna i zbyt skąpa, początkowo ciemna; szum w uszach; silne drętwienie rąk i nóg, okresowo z zimnem; skóra bardzo ciemnobrązowa. θ Wymioty żółciowe.

Bierne przekrwienie wątroby; zwłaszcza wskutek choroby serca, niedostatecznej czynności macicy albo jako następstwo gorączki malarycznej.

Ostry zanik wątroby.

Bardzo silny ból po lewej stronie, w pobliżu ostatnich żeber, jakby w przeponie.

Żółtaczka; żółtaczka złośliwa; ciemne krwawienia z nosa, ust itd.; mocz ciemny, skąpy.

BRZUCH I LĘDŹWIE [19]

Gorąco i tkliwość brzucha; chora z trudem znosi na nim ubranie. θ Zapalenie otrzewnej.

Obrzęk całego brzucha.

Bardzo silny ból w przebiegu okrężnicy.

Tętno 140, skóra gorąca i sucha, skrajny ból w okolicy wyrostka robaczkowego, z częstymi napadowymi zaostrzeniami; wielka tkliwość uciskowa na obszarze wielkości małej pomarańczy, z pewnym wrażeniem stwardnienia; nie znosi wyprostowania prawej nogi, lecz leży z nogą zgiętą i podpartą poduszką. θ Zapalenie okołokątnicze.

Zapalenie kątnicy i zapalenie okołokątnicze; ciężki, adynamiczny przebieg, język z czerwonym czubkiem, krańcowe wyczerpanie; brak stolca albo wypróżnienia bardzo cuchnące.

Zapalenie otrzewnej; w przebiegu choroby septycznej lub zymotycznej; temperatura poniżej normy; stan adynamiczny, wyniszczenie lub skaza krwotoczna; wysięk krwistej surowicy.

Powiększone węzły pachwinowe; martwiczy rozpad, niezdrowa ropa.

Obrzęk węzłów pachwinowych, dymienica; wskutek wchłaniania zakażonego materiału, na przykład z rozpadających się martwiczo owrzodzeń narządów płciowych lub ze zgorzelinowego zajęcia palców stóp itd.

STOLEC I ODBYTNICA [20]

Gwałtowna biegunka z nieprzyjemnym odczuciem w całym ciele i smakiem przyprawiającym o mdłości.

Stolce: czarne, rzadkie, podobne do fusów kawy; cuchnące.

Płynne, ciemnozielone stolce, po których następuje osłabienie; żółte, wodniste, z kłuciem w brzuchu; liczne płynne stolce z kolką albo z nudnościami i kolką, bądź z drapaniem tylnej ściany odbytnicy; przygnębienie i obojętność na wszystko.

Nudności i biegunka; wstrząsanie dreszczami podczas biegunki; tętno słabe i szybkie, następnie wolne; bezgłos.

Biegunka: od szkodliwych wyziewów; wskutek wchłonięcia substancji septycznych z pokarmu lub napoju; od „nadpsutej dziczyzny”; biegunka letnia; cholera itd.

Czerwonka: pochodzenia septycznego; od zanieczyszczonej wody, żywności itd.; nadmierne wydalanie ciemnej, płynnej krwi albo mimowolne wypróżnienia; wielkie osłabienie i omdlewanie.

Czynność jelit nieregularna: biegunka albo zaparcie. θ Wykrzywienie twarzy.

Zaparcie z przekrwieniem głowy i bólem głowy.

Wymioty, gwałtowna biegunka i mikcja występują jednocześnie wskutek skurczowego kurczenia się, z bolesnym parciem na stolec i bolesnym parciem na mocz.

Stolce białe. θ Zaburzenie czynności wątroby.

Krwawienie z odbytu i innych naturalnych otworów.

Krwawe wypróżnienia, niekiedy mimowolne.

Krwotok jelitowy; gdy występuje w przebiegu choroby septycznej lub zymotycznej; gdy jest pochodzenia wątrobowego, śledzionowego lub sercowego; albo wskutek raka, atonicznego wrzodu, zaburzeń miesiączkowania, bądź gdy krew jest ciemna, płynna i niekrzepliwa.

Ciemny, płynny krwotok ze stolcem, z sączeniem się krwi podczas stania lub chodzenia; osłabienie, uczucie omdlewania i pobolewanie w lewej okolicy biodrowej; z depresją, lękiem i przygnębieniem; rozluźnienie jelit.

Cholera; nagłe i skrajne oziębienie oraz zasinienie; zapaść, kurcze, biegunka, wymioty; utrudnione oddychanie, ledwo wyczuwalne tętno, zahamowanie wydalania moczu.

Żylakowatość odbytu i dolnego odcinka jelit; samoistne hemoroidy, z dużą skłonnością do krwawienia przy używaniu papieru, przy niewielkim parciu podczas oddawania stolca albo podczas stania.

Hemoroidy; krwawiące guzki krwawnicze; krew ciemna, rzadka i mało skłonna do krzepnięcia; również u kobiet w ciąży oraz przy zaburzeniach miesiączkowania, a także w związku z chorobą serca, chorobą wątroby lub skazą krwotoczną, u osób o wyniszczonej konstytucji i przewlekle nadużywających alkoholu.

NARZĄDY MOCZOWE [21]

Bierne przekrwienie nerek; gdy wynika z utrudnionego krążenia, jak w obturacyjnej chorobie serca, astmie, przewlekłym zapaleniu oskrzeli itd., szczególnie w przebiegu choroby zymotycznej albo jako jej następstwo.

Albuminuryczne zapalenie nerek; gdy występuje w przebiegu któregokolwiek ze stanów toksemicznych albo podczas ciąży; mocz ciemny, dymny wskutek domieszki płynnej krwi.

Krwotok z cewki moczowej.

Zahamowanie wydalania moczu albo bolesne zatrzymanie moczu.

Mocz: skrajnie skąpy, ciemnoczerwony od krwi; galaretowaty; zielonożółty od dużej ilości żółci; obfity i jasny.

Krwiomocz; przy raku pęcherza moczowego lub gruczołu krokowego.

MĘSKIE NARZĄDY PŁCIOWE [22]

Popęd płciowy wzmożony przy zupełnym zwiotczeniu prącia.

ŻEŃSKIE NARZĄDY PŁCIOWE [23]

Zapalenie jajnika; przy konstytucji krwotocznej albo w związku z krwotokiem miesiączkowym lub posocznicą połogową; ropień jajnika.

Neuralgia jajnika; jako czysta nerwica oraz w okresie klimakterium, z uderzeniami gorąca albo bólem uciskającym na szczycie głowy.

Krwotok miesiączkowy; w przebiegu choroby septycznej lub zymotycznej albo innych stanów toksemicznych, jak w chorobie Brighta; bądź przy skazie krwotocznej; krew ciemna, płynna, cuchnąca.

Ostre, napadowe bóle neuralgiczne, od lewej strony macicy do okrężnicy poprzecznej, stamtąd tnące poprzecznie, jakby od obu stron ku środkowi; następnie w górę, do twarzy i skroni; tępy czołowy ból głowy.

Miesiączka opóźniona, ciemna i skąpa. θ Grudkowa wysypka na twarzy.

Miesiączka spóźniona, w odstępach od sześciu do ośmiu tygodni, skąpa i ciemna, bardzo bolesna na początku. θ Wykrzywienie twarzy.

Miesiączka o tydzień za wcześnie; bardzo obfita, z silnym czołowym bólem głowy, ciężarem w głowie i uszach, bólami brzucha i pleców oraz zimnymi kończynami; zażółcenie skóry.

Na pięć dni przed miesiączką silny ból w podbrzuszu i wzdłuż ud, utrzymujący się przez pierwsze dwa dni krwawienia; krwawienie bardzo obfite przez pierwsze trzy dni, po czym przez kolejne cztery dni utrzymuje się z przerwami; silny tępy, ciągły, uporczywy ból w okolicy serca, promieniujący w dół lewego ramienia i na wskroś do lewej łopatki, < przy głębokim wdechu oraz wchodzeniu po schodach lub pod górę; stopy zimne. θ Bolesne miesiączkowanie.

Miesiączka zastępcza; w stanach osłabienia i głębokiego wyniszczenia.

Upławy cuchnące, krwawe.

Menopauza; uderzenia gorąca, poty; dolegliwości głowy (pulsowanie, szumy, zawroty głowy); dolegliwości sercowe, jak nagłe kołatanie serca; „uczucie zapadania się w żołądku”; uczucie omdlewania w nadbrzuszu; konstytucja słaba, osłabiona; albo gdy występuje krwotok maciczny lub inne zjawiska krwotoczne, a krew jest ciemna, płynna i cuchnąca.

Rak macicy, grzybiasty; mięsak złośliwy; kalafiorowata narośl, z dużą skłonnością do krwotoków; przy bardzo głębokim wyniszczeniu organizmu.

CIĄŻA. PORÓD. LAKTACJA [24]

Poronienie w przebiegu choroby septycznej lub zymotycznej; także u osób wyczerpanych długotrwałą opieką nad chorymi z chorobami zymotycznymi lub septycznymi; oraz z innych przyczyn zatrucia krwi.

Gorączka połogowa lub drgawki; w związku z albuminurią; odrętwienie, śpiączka; twarz sina, obrzękła; wpływ septyczny lub zymotyczny albo konstytucja krwotoczna lub wyniszczona.

Odchody połogowe bardzo cuchnące wskutek zatrzymanej i rozkładającej się materii; także bóle poporodowe przy takich odchodach.

Po porodzie lewa pierś zapalnie zmieniona i twarda, z gorączką i krańcowym osłabieniem; żółte plamy na twarzy; drżący język; z otworu poniżej brodawki wypływa z piersi rzadka, mleczna ropa oraz masy rozpadającej się tkanki; tętno małe i szybkie; ból kłujący w twardym guzie, który powstał w dolnej zewnętrznej części piersi.

Phlegmasia alba dolens; lewa noga obrzęknięta do dwukrotnej objętości, ból jakby mielący w nodze, < od najlżejszego dotyku.

GŁOS I KRTAŃ. TCHAWICA I OSKRZELA [25]

Utrata mowy. θ Udar mózgu.

Laryngismus stridulus, spasmus glottidis: wskutek miejscowej podrażliwości nerwowej albo podrażnienia ośrodkowego, jako część uogólnionego stanu drgawkowego; w przebiegu choroby zymotycznej; histeria.

Chrypka, ze słabym, szorstkim głosem.

Paralysis glottidis (afonia porażenna) wskutek podrażliwości mięśniowej lub nerwowej, jak w histerii.

Laryngitis acuta; œdema glottidis; ostra afonia nieżytowa, szczególnie różopochodna i szkarlatynowa; wskutek oparzeń wrzątkiem, użądleń owadów i drażniących oparów, z dużą nadwrażliwością i podrażliwością podczas mówienia albo przy zetknięciu z suchym, zimnym powietrzem lub przy ucisku (który wywołuje również kaszel); bolesność jak od otarcia, uczucie surowości i kłujący ból, < po lewej stronie; albo uczucie jakby małego, suchego miejsca; silne łaskotanie, podrażnienie i chrząkanie, jakby wskutek obecności niewielkiej ilości lepkiego śluzu, który trzeba odkrztusić; także w przebiegu scarlatina, morbilli, variola itd.

Owrzodzenie wskutek martwicy chrząstek krtani.

Rozstrzenie oskrzeli, gnilne zapalenie oskrzeli, przewlekły śluzotok oskrzelowy, szczególnie przy konstytucji wyniszczonej lub krwotocznej, ze skłonnością do zgorzeli.

ODDYCHANIE [26]

Duszność, lęk, pragnienie, nudności, biegunka.

Oddech: niespokojny; utrudniony, ze zwężeniem gardła; szarpany; szybki, ciężki, ze słabym tętnem i pobudzeniem nerwowym; powolny, ciężki, z niewyczuwalnym tętnem; trudny, jakby płuca nie mogły się rozprężyć.

Astma; szczególnie z chorobą serca; znaczne osłabienie i krańcowe wyczerpanie, twarz sina, obrzękła, zimny pot.

KASZEL [27]

Kaszel nerwowy, szczególnie krtaniowy; suchy, łaskoczący, ciągły, dławiący, jakby od suchego drażniącego oparu albo soli czy pieprzu, bądź jakby od suchego miejsca w krtani, < po l. stronie; albo jakby wywoływany przez suche lub zimne powietrze, głęboki wdech, mówienie, a szczególnie przez zewnętrzny ucisk na krtań, którego chory nie może znieść; bardzo łatwo pojawia się też po przebudzeniu ze snu.

Skrajna nadwrażliwość i podrażliwość; suchy kaszel podczas mówienia, < w suchym lub zimnym powietrzu; częste chrząkanie; chrypka lub utrata głosu; nagłe łaskotanie wywołujące dławiący, skurczowy kaszel.

Krztusiec: ze znacznym osłabieniem, znaczną niewydolnością serca, zasinieniem lub bladością twarzy po napadzie i powolnym powrotem naturalnego koloru; po napadach występuje obrzęk twarzy albo plamy krwotoczne, purpurowe wargi, przekrwione oczy, krwawienie z nosa lub obfite, pieniste, ciągnące się, krwiste odkrztuszanie; gdy istnieje jakiekolwiek zagrożenie obrzękiem albo porażeniem płuc.

Kaszel; w gruźlicy płuc, gdy jest nieustanny i najwyraźniej wynika z nadwrażliwości i podrażliwości nerwowej.

Kaszel z kłuciem w lewym boku i krwistym odkrztuszaniem.

Plucie krwią.

WNĘTRZE KLATKI PIERSIOWEJ I PŁUCA [28]

Nadmierny ucisk w klatce piersiowej; u osób starszych dotkniętych wodniakiem opłucnej; w gorączce z dreszczami; w udarze mózgu.

Pieczenie w klatce piersiowej, z gorącem w czole.

Bóle kłujące w klatce piersiowej; zapalenie opłucnej z gorączką zwalniającą.

Krwioplucie.

Wodniak opłucnej: przy wyniszczonej konstytucji; zarówno jako obrzęk wtórny, jak i pozostałość po zapaleniu opłucnej; ze słabym sercem, albuminurią, zaburzeniami miesiączkowania albo chorobą wątroby.

Obrzęk płuc; zgorzel płuc; u osób nadużywających alkoholu i osób starszych; w przebiegu chorób septycznych lub zymotycznych.

Ropień lub rak płuc; skłonność do zgorzeli; z objawami tyfoidalnymi; z krwotokiem lub odorem gnilnym.

Zapalenie płuc; ze skłonnością do zgorzeli lub krwotoku.

SERCE, TĘTNO I KRĄŻENIE [29]

Silny tępy, ciągły, uporczywy ból w okolicy serca, promieniujący w dół lewego ramienia i na wskroś do lewej łopatki, < przy głębokim wdechu oraz wchodzeniu po schodach lub pod górę. θ Bolesne miesiączkowanie.

Bolesność w okolicy serca podczas leżenia na lewym boku.

Ból serca; czynność serca szybka, niekiedy przerywana.

Kołatanie serca, z bólem jak w miejscu odparzonym w sercu i wokół niego; uczucie, jakby serce się przewracało, albo drżenie serca.

Kołatanie serca z osłabienia, przy otyłości lub stłuszczeniu serca; kołatanie nerwowe, dławica piersiowa oraz jej naśladujący obraz występujący u kobiet histerycznych.

Czynność serca słaba albo niewyczuwalna.

Tętno: szybkie; wolniejsze niż naturalnie (sześćdziesiąt uderzeń) albo przerywane i ledwo wyczuwalne; słabe i szybkie, następnie powolne; słabe, trzepoczące, częste, małe, szybkie, nitkowate, nikłe, ledwo wyczuwalne, drżące, falujące albo powolne; nieregularne.

Tętno 120, bardzo małe i słabe. θ Błonica.

Bierne i żylne przekrwienia przy znacznym obniżeniu sił życiowych oraz u osób o wyniszczonej konstytucji, gdy istnieje skłonność do ogólnego lub miejscowego zwiotczenia bądź zastoju żylnego, jak podatność na odmroziny, przemarznięcia itd.

Niedokrwistość złośliwa, leukocytemia; przy konstytucji wyniszczonej przez rzeżączkę, kiłę, alkohol itd.; skłonność do krwotoków z dziąseł, błon śluzowych i skóry; krew niekrzepliwa.

Hemofilia, skaza krwotoczna, rozmiękanie ścian naczyń albo rozpad krwi; krew nie jest skłonna do krzepnięcia, nawet gdy jest tętnicza, albo ma ciemną barwę.

Bierne krwotoki, w których krew zdaje się przesączać przez ściany naczyń i wydostaje się do otaczających tkanek, na wolne powierzchnie lub z nich, z błon śluzowych itd., jakby krew była rozpuszczona albo jakby naczynia nie miały zdolności zatrzymywania w sobie krążącego płynu, jakby cały organizm znajdował się w stanie rozpadu.

Zapalenie żył; przy ogólnym stanie ciężkiego osłabienia, wyniszczenia i zmian różopodobnych.

Żylakowatość, żylaki, żylaki powrózka nasiennego, zastój żylny, szczególnie wskutek alkoholu.

Zapalenie naczyń chłonnych, angioleucitis; wskutek wchłaniania materiału septycznego, ropnicy itd.

SZYJA I PLECY [31]

Ciągnący, napinający ból od prawego barku wzdłuż szyi, jak od napiętego ścięgna, < od ucisku i poruszania ramieniem.

Karbunkuły, czyraki, krosty, pryszcze lub odleżyny wskutek zwyrodnieniowego stanu krwi.

Ból na szczycie barku; także w aorcie wstępującej. θ Zaburzenie wątroby.

Uporczywe pobolewanie prawej nerki i żołądka. θ Ból głowy.

Rozmiękanie rdzenia kręgowego, odleżyny, przekrwienie albo podrażnienie rdzenia, zapalenie opon rdzenia kręgowego, zapalenie rdzenia albo porażenie rdzeniowe.

KOŃCZYNY GÓRNE [32]

Lewe węzły chłonne pachowe obrzęknięte i bolesne uciskowo.

Napady bólu jak po stłuczeniu w kościach barku.

Pulsujące bóle w opuszkach palców itd.

Uczucie porażenia, drżenie, szarpnięcia, kurcze i neuralgia w ramionach.

Duży, zapalnie zmieniony czyrak na prawym ramieniu w pobliżu łokcia.

Uczucie napięcia jak sznur, rozciągające się od przedniej powierzchni lewego łokcia w dół przedniej powierzchni przedramienia, z występującymi tu i ówdzie wzdłuż niej „okrągłymi miejscami” bólu; „miejsca bólu” utrzymują się tylko przez kilka minut, po czym zanikają, lecz często powracają zarówno w dzień, jak i w nocy; chora nie może chwytać lewym palcem wskazującym i kciukiem ani wyprostować lewego ramienia bez bólu. θ Ropnica wskutek urazu r. palca środkowego.

Prawy palec środkowy obrzęknięty, twardy, napięty, lśniąco niebieskoszary, zupełnie sztywny i niezdolny do jakiegokolwiek ruchu; pozostałe palce również zajęte w mniejszym lub większym stopniu; rumień na grzbiecie ręki, z bólem promieniującym do łokcia; utrata apetytu; chora czuje się przygnębiona, nieszczęśliwa i słaba; ostatecznie zapalenie naczyń chłonnych dłoni, następnie trzy czerwone smugi oraz opróżniający się ropień w prawym dole pachowym. θ Ropnica.

Guzek na nadgarstku, w pobliżu końca kości promieniowej, wielkości połówki dużego ziarna grochu, dość sinawy, powstały wskutek użądlenia owada przed kilkoma laty; utrzymywał się od tamtego czasu i był wyraźniejszy w miesiącach letnich.

Pęcherzykowa i krostkowa wysypka wokół nadgarstków.

Drżenie rąk.

Mrowienie i kłucie, „zasypianie” rąk, szczególnie lewej, przy najmniejszym wysiłku; „stają się zupełnie bez czucia”, gdy szyje; podobnie zajęta jest lewa noga.

Zimno i sinienie rąk oraz palców, związane z osłabieniem układu nerwowego i serca.

Gwałtowny, skurczowy ból lewej dłoni, jak po użądleniu pszczoły.

Świąd i gorąco dłoni.

Pergaminowaty stan skóry rąk.

Piekąca, swędząca czerwona plama na grzbiecie lewego trzeciego palca, pierwotnie powstała wskutek ukąszenia owada przed dwudziestu laty; od tego czasu powracała regularnie co roku o tej samej porze, za każdym razem utrzymując się około tygodnia.

Sączenie się krwi spod paznokci.

Odmroziny, szczególnie gdy są zagrożone zgorzelą oraz gdy są przewlekłe lub występują przy niezbyt zimnej pogodzie, wskazując tym samym na niską żywotność układu nerwowego i naczyniowego.

Łuszczyca dłoniowa, pryszcze, krosty, czyraki, ropiejące węzły chłonne pachowe, guzki, wybroczyny i drętwienie.

KOŃCZYNY DOLNE [33]

Wzdrygnięcia; szarpnięcia; drżenie i kurcze kończyn dolnych.

Nogi „zasypiają” i mrowią podczas siedzenia lub po założeniu jednej na drugą.

Nagłe ciągnięcie od lewego biodra do stopy.

Podczas chodzenia i po nim odczuwa, jakby ścięgno ciągnęło od podeszwy prawej stopy przez kość podudzia.

Bóle kurczowe w łydce, piętach i palcach stóp.

Ból jak w miejscu odparzonym w łydce; w podeszwie stopy.

Obrzęk stóp każdego wieczoru.

Porażenie prostowników lewej stopy po tyfusie plamistym; powłóczy palcami stopy.

Świąd skóry kończyn dolnych.

Pryszcze; krosty; czyraki; guzki; wybroczyny; plamy krwotoczne; żylaki; owrzodzenia, szczególnie żylakowe, krwotoczne, zgorzelinowe; odmroziny.

Na nogach pojawiły się małe purpurowe plamy i bardzo szybko obie nogi, od kolan po kostki, pokryły się podbiegnięciami krwawymi; występowało pewne krwawienie przy oddawaniu stolca, a krążenie ogólne było bardzo spowolnione.

KOŃCZYNY OGÓLNIE [34]

Bolesne uczucie porażenia.

Wzdrygnięcia, szarpnięcia, drżenie i niestabilność kończyn.

Bóle reumatyczne i neuralgiczne.

Ból stawów i kości jak przy stłuczeniu.

Uczucie ciężkości, jakby kości były z ciężkiego drewna.

Drętwiejący ból, jak po kurczu, na przedniej powierzchni palców rąk i palców stóp.

Bóle ciągnące w kolanie, piszczeli, plecach itd.

Przykurcz zginaczy.

Reumatyzm rzeżączkowy; u przewlekle chorych na kiłę i u osób nadużywających alkoholu.

SPOCZYNEK. POZYCJA. RUCH [35]

Oparcie głowy: > zawroty głowy.

Leżenie: ból głowy zmusza do położenia się.

Nie może leżeć na lewym boku.

Podczas leżenia na prawym boku lub na plecach: ciemnozielone wymioty.

Podczas leżenia na lewym boku: wrażliwość serca.

Nie znosi wyprostowania prawej nogi; leży z nogą zgiętą i podpartą poduszką.

Głowa odrzucona ku górze i do tyłu, w błonicy.

Zsuwa się ku nogom łóżka.

Siedzenie: nogi zasypiają.

Stanie: sączenie się krwi z odbytu; duża skłonność guzków krwawniczych do krwawienia.

Ruch: wymioty; obolałość tylnej części głowy <; nudności; gorąco w czole i pieczenie w klatce piersiowej <.

Z trudem może unieść się w łóżku.

Siadanie w łóżku: obolałość tylnej części głowy <.

Przy przyjęciu pozycji pionowej: omdlenie.

Nogi zasypiają po założeniu jednej na drugą.

Przy poruszaniu ręką: ból od prawego barku wzdłuż szyi <.

Podczas szycia: zasypianie rąk.

Chodzenie: ból głowy z zawrotami głowy, nudnościami i wymiotami >; sączenie się krwi z odbytu; podczas chodzenia i po nim uczucie, jakby ścięgno ciągnęło od podeszwy prawej stopy przez kość podudzia.

Wchodzenie po schodach: ból w okolicy serca, schodzący w dół lewego ramienia i przenikający do lewej łopatki; również podczas wchodzenia pod górę.

Wysiłek: wymioty przy najmniejszym; zasypianie rąk przy najmniejszym; łatwo męczy się przy najmniejszym wysiłku.

NERWY [36]

Drżące osłabienie całego ciała, jakby przeczuwał coś złego.

Ogólna utrata sił; mięśnie odmawiają posłuszeństwa.

Łatwo męczy się przy najmniejszym wysiłku. θ Bolesne miesiączkowanie.

Nagłe i wielkie wyczerpanie siły życiowej.

Wielkie wyczerpanie; z trudem może unieść się w łóżku. θ Błonica.

Częste napady omdlenia, z niewyczuwalnym tętnem i skłonnością do wymiotów.

Porażenie, przewlekły reumatyzm.

Porażenie: po udarze, szczególnie prawej strony; językowo-gardłowe; pobłonicze; u chorych psychicznie; ogólne.

Mielomalacja, z zupełnym brakiem bólu miejscowego albo jedynie bardzo niewielkim bólem; ból < tylko od ucisku, osłabienie pleców, upośledzona aktywność umysłowa, utrudniona mowa, ucisk w klatce piersiowej, drgawki, bezbolesne porażenie kończyn z drętwieniem i wielkim zimnem zajętej kończyny.

Stwardnienie rozsiane, stwardnienie boczne, ataksja lokomotoryczna, postępujący zanik mięśni, tężec itd.

Histeria: szczególnie w postaci drgawkowej lub udaropodobnej.

Neuralgia: gdy występuje jako następstwo choroby septycznej, toksemicznej, a nawet miazmatycznej, albo przewlekłych stanów żółciowych, klimakterycznych bądź albuminurycznych.

Miejscowe skurcze, kurcze, szczękościsk itd.; gdy występują jako następstwo toksemii lub u osób o wyniszczonej konstytucji.

Drgawki z drżeniem kończyn, bez piany na ustach; utrata świadomości; obojętność — wydaje się tylko na wpół żywy; bladość twarzy jak przy omdleniu; uczucie silnego zaciskania gardła. θ Padaczka.

Drgawki: występujące na początku chorób wysypkowych; także połogowe, szczególnie przy albuminurii, śpiączce, sinej, obrzękłej twarzy, z pienistą, podbarwioną krwią śliną lub skłonnością do krwotoków.

Drgawki i porażenie. θ Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych.

Kurcze i drgawki z przenikliwym krzykiem lub majaczeniem.

Drgawki wskutek szerzenia się choroby ucha, po chorobach wysypkowych i w krztuścu.

Drgawki padaczkowe występujące na początku choroby septycznej lub zymotycznej.

Pląsawica: szczególnie gdy można ją powiązać z jakimkolwiek stanem septycznym lub toksemicznym, a nawet gdy jest autogenna, jak u osób z reumatyzmem, dną moczanową, albuminurią lub brakiem miesiączki.

Drżenia i drgania, szczególnie wskutek alkoholizmu albo choroby septycznej lub zymotycznej.

Wodowstręt.

SEN [37]

Ziewanie przy zahamowaniu czynności układu nerwowego lub upośledzonym ukrwieniu.

Osłupienie i senność w początkowym lub końcowym okresie choroby zymotycznej, septycznej albo innej toksemii, takiej jak albuminuria, zaburzenia miesiączkowe, choroba wątroby lub serca itd.

Sopor, z którego nie można go wybudzić. θ Udar.

Stała senność z niemożnością zaśnięcia. θ Majaczenie alkoholowe.

Bezsenność wskutek cierpienia nerwowego i psychicznego związanego z dolegliwościami cielesnymi, lecz zupełnie niewspółmiernego do tych dolegliwości.

Przewlekła bezsenność.

Wzdryga się podczas snu.

Objawy < po śnie.

Sny: o podróżowaniu; o kłótniach; o zmarłych.

CZAS [38]

Czas

Rano: po przebudzeniu ból głowy nad oczami; nudności żołądkowe; ból głowy ustępujący podczas ubierania się; ból wokół oczu <; powieki obrzęknięte, z bólem czoła i potylicy; nudności żołądkowe; wymiotuje wszystkim, co zje.

Po południu: może lepiej jeść.

W ciągu dnia: ma nudności, jeśli śpi.

Wieczorem: ból wokół oczu <; obrzęk stóp.

W nocy: budzi się, walcząc z wyimaginowanymi wrogami; majaczenie; ból głowy z gorączką <; budzi się, zgrzytając zębami, z silnie wykrzywioną twarzą; śpi jedynie w środku nocy.

TEMPERATURA I POGODA [39]

Świeże powietrze: lekkość w głowie; ból głowy z zawrotami głowy, nudnościami i wymiotami >.

Zimne powietrze: wielka drażliwość i wrażliwość gardła na suche lub zimne powietrze; laryngitis acuta z wielką wrażliwością na suche lub zimne powietrze; suchy kaszel < na suchym lub zimnym powietrzu.

Lato: biegunka; guzek na nadgarstku bardziej wydatny.

GORĄCZKA [40]

Powierzchnia ciała zimna, szczególnie kończyny.

Dreszczowość każdego popołudnia; pewnego rodzaju uczucie pełzania w górę i w dół pleców, a następnie po całym ciele, przez pięć lub sześć godzin; silny ucisk na szczycie głowy, rozchodzący się ku uszom, z uczuciem lekkości w głowie, splątaniem i gorącem od głowy po stopy; ból przeszywający od potylicy w dół kręgosłupa i ramion; cuchnący oddech; język obłożony żółtym nalotem; gorzki smak w ustach i nudności; bolesność po prawej stronie dołka podsercowego, przenikająca do barków; ból pośrodku klatki piersiowej, sięgający do pleców; tępy ból w poprzek bioder, a także w plecach i lewym barku; stałe parcie na stolec, z ciemnobrunatnymi, czarniawymi wypróżnieniami.

Dreszczowość naprzemiennie z gorącem, sporadycznie nagły zimny pot; tętno pełne, 100; oczy zapadnięte, z ciemnobrunatnymi obwódkami; język suchy pośrodku i żółty, koniec czerwony; stałe, bezskuteczne wysiłki w celu wypróżnienia, nudności, mdłości żołądkowe; stolce czarne, skąpe i papkowate; bolesność klatki piersiowej i żołądka oraz ból przy ich dotykaniu; nie może leżeć na lewym boku; wielka senność i nadmierne osłabienie. θ Żółciowa gorączka zwalniająca.

Uderzenia gorąca w całym ciele.

Język suchy i popękany, z ciemnobrunatną smugą pośrodku i brzegami o głębokiej czerwonej barwie; sporadyczne żółciowe wypróżnienia; brak apetytu; zimny, lepki pot na czole i skroniach; skóra żółta; po wybudzeniu potrząsaniem odzywał się, lecz wydawał się zupełnie nieświadomy wszystkiego; mocz ciemnoczerwony, pozostawiający ciemny, żółtawoczerwony osad; tętno 50, słabe. θ Gorączka żółciowa.

Intensywna gorączka, obfita, ciemna, zlewająca się wysypka, znaczny obrzęk twarzy; objawy oczne i nosowe bardzo ciężkie, objawy gardła i klatki piersiowej umiarkowane; pewne majaczenie. θ Morbilli.

Piekąca gorączka, przyspieszone tętno. θ Udar.

Skóra gorąca i sucha, tętno 140. θ Zapalenie okołokątnicze.

Brak potu; choremu czasami jest zimno, lecz jest to zimno bez potu.

Pot zimny; nagłe napady zimnego potu.

Pot zabarwiony, szczególnie pod pachami; krwawy pot.

Złośliwa płonica z rozległym nacieczeniem tkanki łącznej, szczególnie w obrębie gardła.

Żółciowe gorączki zwalniające Południa; postać asteniczna, skłonność do krwotoków.

Gorączki z objawami krwotocznymi lub skłonnością do procesów gnilnych.

Żółta febra; skłonność do krwotoków, sączenie się krwi z każdego otworu ciała, a nawet z porów; skóra żółta; wymioty żółcią lub krwią; cuchnące, żółciowe lub krwawe stolce; bolesność wątroby; serce słabe; omdlenia.

Gorączki wskutek wchłaniania septycznego oraz w plamiczych przypadkach chorób zymotycznych; gorączka połogowa.

Ropnica; gorączka hektyczna towarzysząca ropieniu, owrzodzeniom, oparzeniom, oparzeniom wrzątkiem, stadium ropienia ospy prawdziwej, złamaniom otwartym, ranom szarpanym, ranom sekcyjnym, zapaleniu tkanki łącznej, róży, kroście złośliwej, karbunkułowi, użądleniom owadów, fagadenie itd.; gorączka towarzysząca wchłanianiu produktów chorobowych w błonicy i płonicy albo w kile wtórnej lub trzeciorzędowej; cholera.

Tyfus plamisty; zahamowanie czynności ośrodków nerwowych; oczy przekrwione, twarz ciężka, tępa, obrzękła, odurzona; wysypka ciemna, purpurowa, obfita; w drugim tygodniu serce wyraźnie wiotczeje, ton skurczowy staje się niemal niesłyszalny, tętno jest miękkie, słabnące, drżące; wielki, uciążliwy niepokój, znaczne osłupienie, drgania, szarpnięcia, drżenie, zsuwanie się ku nogom łóżka lub głuchota; dołącza zapalenie płuc albo obrzęk głośni; obrzęk ślinianek, biegunka, albuminuria lub zatrzymanie wydalania moczu.

Gorączka powrotna; skłonność do omdleń, krwotoków, krwawień z nosa, krwotocznych miesiączek, wysypki wybroczynowej albo obrzęku płuc lub nóg, wysięku do stawów, zapalenia oczu, biegunki, czerwonki; u osób starszych lub nadużywających alkoholu.

Gorączka mózgowo-rdzeniowa; nosacizna; dżuma.

NAPADY, OKRESOWOŚĆ [41]

Nagłe: ból gardła; skrajne zimno i sinienie; kołatanie serca; łaskotanie wywołujące krztuszenie; wielkie wyczerpanie siły życiowej; zimny pot.

Częste: róża twarzy; uczucie omdlewania w nadbrzuszu, z drżeniem powyżej pępka, po którym następuje uderzenie gorąca; napadowe nasilenia bólu w okolicy wyrostka robaczkowego; napady omdlenia.

Stałe: senność z niemożnością zaśnięcia; wymioty; kwaśny smak na języku; kaszel; parcie na stolec; bezskuteczne wysiłki w celu wypróżnienia.

Kilka razy dziennie: napady zawrotów głowy, omdleń i osłabienia, z bólem potylicy.

Każdego popołudnia: dreszczowość i uczucie pełzania przez pięć lub sześć godzin.

Od godz. 6 rano do wieczora: ucisk i ból z uczuciem ciężkości na szczycie głowy.

Co kilka dni: żółciowy ból głowy.

Co miesiąc: wymioty po miesiączce.

Od kilku miesięcy: wykwity na twarzy.

Okresowo: neuralgia.

Wyraźna okresowość: bóle pojawiają się i ustępują nagle albo nawracają co trzy miesiące, co roku itd.

Od lat: zgrzytanie zębami podczas snu, z wykrzywieniem twarzy; guzek na nadgarstku.

Przewlekłe: neuralgia; odmroziny; bezsenność; zapalenie oskrzeli; śluzotok oskrzelowy.

Od dwudziestu lat: silny ból prawego oka i szczytu głowy, schodzący po prawej stronie w dół tylnej części szyi, występujący okresowo.

Czerwona plama na palcu z piekącym świądem, powstała wskutek ukąszenia owada przed dwudziestu laty; od tamtej pory nawraca regularnie o tej samej porze każdego roku, za każdym razem trwając około tygodnia.

UMIEJSCOWIENIE I KIERUNEK [42]

Działa silniej po prawej stronie.

Prawa: ból głowy < w skroni; silny ból oka i szczytu głowy, schodzący po tej stronie w dół tylnej części szyi; ciągnięcie po tej stronie głowy; nie znosi wyprostowania nogi, leży z nogą zgiętą i podpartą poduszką; ciągnący, naprężający ból od barku wzdłuż szyi; pobolewanie nerki; duży czyrak objęty stanem zapalnym na ramieniu w pobliżu łokcia; palec środkowy obrzęknięty, niezdolny do ruchu, zajęte są również pozostałe palce, ból sięga do łokcia, ropień w dole pachowym; jakby ścięgno ciągnęło od podeszwy stopy poprzez kość podudzia; porażenie połowicze.

Lewa: żółciowy ból głowy rozpoczynający się za uchem; czołowy ból głowy w przednim płacie; tętnienie i gorąco po tej stronie głowy; gardło < po tej stronie; neuralgiczne ciągnięcie w cieśni gardzieli < po tej stronie; ból boku w pobliżu ostatnich żeber, jakby w przeponie; pobolewanie w okolicy biodrowej; pobolewanie w okolicy serca, schodzące w dół ramienia i przenikające do łopatki; bóle neuralgiczne od tej strony macicy do okrężnicy poprzecznej; pierś objęta stanem zapalnym i twarda; noga obrzęknięta do dwukrotności swej naturalnej wielkości; ostre zapalenie krtani < po tej stronie; kłucie w boku podczas kaszlu; uczucie napiętego sznura od łokcia w dół przedramienia; okrągłe ogniska bólu wzdłuż przedniej powierzchni przedramienia, nie może chwytać palcem wskazującym i kciukiem ani wyprostować ramienia bez bólu; drętwienie ręki i nogi; gwałtowny ból skurczowy dłoni; czerwona plama na grzbiecie palca; ciągnięcie od biodra do stopy; porażenie prostowników stopy; tępy ból barku.

ODCZUCIA [43]

Jakby mózg został odurzony kwasem węglowym lub zdegenerowaną krwią; jak po uderzeniu w potylicę; jakby głowa była zaciśnięta; jakby wokół oczu wykonano cięcie; jakby język i wszystko wokół gardła było skrępowane; jakby język był obrzęknięty; jakby w gardle tkwił czop, który trzeba połknąć, albo uczucie skurczu lub dławienia, albo jakby języczek bądź podniebienie miękkie były wydłużone lub sztywne, albo jakby w gardle znajdowało się suche miejsce lub występowało łaskotanie; jakby języczek i podniebienie miękkie obrzmiewały; jakby przełyk był pełen zjełczałego płynu; jakby płuca nie mogły się rozprężyć; jakby w krtani znajdowało się suche miejsce; jakby serce się przewracało; jakby naprężone ścięgno biegło od prawego barku wzdłuż szyi; jakby ramiona były sparaliżowane; jak po użądleniu pszczoły w lewą dłoń; jakby ścięgno ciągnęło od podeszwy prawej stopy poprzez kość podudzia; jakby kości były zrobione z ciężkiego drewna.

Ból: głowy; w środku czoła; prawego oka i szczytu głowy, schodzący po prawej stronie w dół tylnej części szyi; w czole i potylicy; w dołku podsercowym; w okolicy wątroby; na szczycie barku; w lewym boku, w pobliżu ostatnich żeber, jakby w przeponie; wzdłuż przebiegu okrężnicy; w okolicy wyrostka robaczkowego; w brzuchu i plecach; w podbrzuszu i w dół ud; w sercu; na szczycie barku; w aorcie wstępującej; gwałtowny, skurczowy, w lewej dłoni.

Drżąca słabość, jak wobec nadciągającego nieszczęścia.

Dręczące uczucie zapadania się.

Rozdzierający ból: w żołądku.

Tnący: wokół oczu.

Wiercący: wokół oczu.

Miażdżący: w lewej nodze.

Kłucia: w okolicy wątroby; w twardym guzku w dolnej zewnętrznej części piersi; w lewym boku; w klatce piersiowej.

Żądlenie: ból głowy; w brzuchu; na całym ciele.

Nakłuwanie: w gardle, zwłaszcza po lewej stronie, w pobliżu nasady języka, albo sięgające do ucha, bądź jakby wychodzące z ucha, z: ostrym zapaleniem krtani; rąk.

Przeszywanie: ból głowy; od potylicy w dół kręgosłupa i ramion; w okolicy wątroby.

Rozdzieranie: wokół oczu.

Szarpnięcia: w ramionach.

Ciągnięcie: ból głowy; neuralgiczne, w cieśni gardzieli; po prawej stronie głowy; od prawego barku wzdłuż szyi; od lewego biodra do stopy; w kolanach, kości piszczelowej, plecach; w kościach.

Drapanie: w dół przełyku aż do żołądka; na tylnej ścianie odbytu.

Pieczenie: w klatce piersiowej; w oczach; w plamie na grzbiecie lewego palca środkowego.

Ból jak od otarcia: w gardle, zwłaszcza po lewej stronie, albo sięga do ucha, bądź jakby wychodzi z ucha; przy ostrym zapaleniu krtani.

Ból jak w miejscu odparzonym: zwłaszcza po lewej stronie gardła, w pobliżu nasady języka, albo sięga do ucha, bądź jakby wychodzi z ucha; przy ostrym zapaleniu krtani; w sercu i wokół niego; w łydce; w podeszwie stopy.

Bolesność: gardła; tylnej części głowy; od prawej strony dołka podsercowego aż do barków; w klatce piersiowej i żołądku.

Uciskający: tępy, za uchem; w dół na oczy; ból głowy; na szczycie głowy.

Ból naprężający: od prawego barku wzdłuż szyi.

Zaciśnięcie: silne, gardła.

Skurcz: w gardle.

Ściskający: ból głowy.

Kurcze: żołądka; ramion; nóg; łydki, pięt i palców stóp.

Bóle neuralgiczne: ostre, od lewej strony macicy do okrężnicy poprzecznej, stamtąd tnące w poprzek, jakby z obu stron ku środkowi, następnie w górę do twarzy i skroni; w ramionach; w kończynach.

Bóle reumatyczne: w kończynach.

Ból porażenny: w kończynach; w kościach.

Ból drętwiejący: jak po kurczu, na przednich powierzchniach palców rąk i w palcach stóp.

Ból jak przy stłuczeniu: w kościach barku; w stawach i kościach.

Ból tępy: w poprzek bioder, w plecach, w lewym barku.

Ból z uczuciem ciężkości: tępy, nad oczami i po bokach nosa; na szczycie głowy.

Pobolewanie: w kościach; tępe, ciężkie, w głowie; w wątrobie; w lewej okolicy biodrowej; tępe, ciągłe, w okolicy serca, schodzące w dół lewego ramienia i przenikające do lewej łopatki; w prawej nerce i żołądku; od środka klatki piersiowej do pleców.

Pulsowanie: ból głowy; w mózgu.

Tętnienie: po lewej stronie głowy; tępe, ciężkie, w potylicy; w opuszkach palców.

Trzepotanie: nad pępkiem.

Ucisk: klatki piersiowej; nad oczami.

Uciskanie: nad oczami; na szczycie głowy.

Ciężar: na żołądku; w głowie i uszach.

Uczucie ciężkości: w żołądku; kończyn.

Uczucie przekrwienia: tępe, ciężkie, w przedniej części mózgu.

Pełność: w uszach.

Otępienie: głowy.

Lekkość: głowy.

Zawroty głowy: w tylnej części głowy.

Zapadanie się: w okolicy nadbrzusza; w żołądku.

Omdlewanie: w okolicy nadbrzusza.

Słabość: pleców.

Drętwienie: ramion i nóg; zajętej kończyny.

Pełzanie: w górę i w dół pleców.

Mrowienie: rąk; w nogach.

Łaskotanie: w gardle; przy ostrym zapaleniu krtani; kaszel.

Dławienie: w gardle.

Zgaga.

Uczucie głodu: w okolicy nadbrzusza.

Gorąco: nad oczami i po bokach nosa; w czole; na szczycie głowy; po lewej stronie głowy.

Suchość: oczu; cieśni gardzieli; ust; skóry.

Świąd: skóry głowy; wykwitów na twarzy; dłoni; w czerwonej plamie na grzbiecie lewego palca środkowego; skóry kończyn dolnych; na całym ciele.

TKANKI [44]

Bardzo szybkie i bezpośrednie działanie depresyjne na sensorium i rdzeń przedłużony, zaburzające zarówno krążenie, jak i odżywianie; po śmierci, w przypadkach podostrych i przewlekłych, stwierdza się przepełnienie mózgu, móżdżku i rdzenia przedłużonego ciemną, płynną, zdegenerowaną krwią oraz stan zdający się grozić rozmiękaniem.

Istota korowa mózgu oraz opony mózgowe w stanie przepełnienia ciemną, płynną, zdegenerowaną krwią; kora silnie przekrwiona i zabarwiona na głęboki brąz; pajęczynówka pogrubiała, twarda, nieprzezroczysta i zrośnięta z oponą miękką, a oczka tej ostatniej rozdęte płynem surowiczym; wynaczynienia i podbiegnięcia krwawe.

Wydaje się działać pierwotnie na mózgowo-rdzeniowe ośrodki nerwowe, wtórnie wywołując rozkład krwi i zniszczenie fibryny krwi, krwotoki oraz podbiegnięcia krwawe.

Oddziałuje głównie na krew, splot słoneczny i nerwy błędne; także na układ mózgowo-rdzeniowy.

Narządy wzroku są głęboko zajęte, aż do całkowitego zniesienia ich czynności.

Krwotoki ze wszystkich otworów ciała, oczu, uszu, nosa, ust i cewki moczowej, nawet krwawy pot; krew wypływa nagle z oczu, uszu, nosa, dziąseł i spod paznokci.

Obrzęk całego ciała.

Wskazany w chorobach o charakterze adynamicznym, czy to spowodowanych wcześniejszymi stanami znacznego osłabienia ustroju, czy zatruciem zymotycznym i septycznym, nadużywaniem alkoholu itd.; szczególnie charakterystyczne są oznaki osłabienia serca, słabe tętno, spowolnione krążenie, sinawa skóra, skłonność do omdleń i ogólne osłabienie.

Bóle kości jak przy stłuczeniu, ciągnące lub porażenne, < po przebudzeniu.

DOTYK. RUCH BIERNY. URAZY [45]

Dotyk: lewa noga < od najlżejszego; ostre zapalenie krtani z wielką wrażliwością na dotyk; ból w klatce piersiowej i żołądku.

Nie znosi ubrania wokół żołądka, podżebrzy, okolicy nadbrzusznej ani brzucha.

Ucisk: przy kątach żuchwy, migdałki wrażliwe; bolesność tylnej części głowy; kłucia w okolicy wątroby <; okolica wyrostka robaczkowego bardzo tkliwa; ostre zapalenie krtani z wielką wrażliwością; kaszel krtaniowy; ból od prawego barku wzdłuż szyi; < rozmiękanie rdzenia kręgowego, bóle <.

Potrząsanie: wydawał się zupełnie nieprzytomny, po rozbudzeniu potrząsaniem odpowiadał.

Duża skłonność hemoroidów do krwawienia przy używaniu papieru.

Od drażniących oparów: ostre zapalenie krtani.

Po użądleniach owadów: obrzęk języka; ostre zapalenie krtani; guzek na nadgarstku; czerwona plama z piekącym świądem na grzbiecie lewego palca środkowego.

Po oparzeniu wrzątkiem: ostre zapalenie krtani.

Oparzenia, oparzenia wrzątkiem, złamania otwarte, rany szarpane, rany sekcyjne.

Złamania otwarte; w przebiegu choroby septycznej lub zymotycznej, u osób o wyniszczonej konstytucji, starych alkoholików albo w innych stanach niskiej żywotności lub zdegenerowanej krwi; skłonność do zgorzeli lub nieprawidłowego ropienia, grożąca wchłanianiem produktów septycznych.

SKÓRA [46]

Świąd i żądlenie na całym ciele; pokrzywka.

Skóra sucha, sztywna, jak cienki pergamin; zwykle zimna.

Skóra gorąca, spocona. θ Błonica.

Żółte zabarwienie całego ciała.

Ostra żółtaczka, pochodzenia raczej hematogennego niż wątrobowego.

Wybroczyny, drobne plamki lub purpurowe plamy z podbiegnięciami krwawymi.

Żółto-zielonkawe i sinawe plamy, ze zmniejszeniem obrzęku.

Żółte i czarne plamy na całym ciele.

Plamica krwotoczna.

Szkarlatynowy rumień lub szkarłatne zaczerwienienie z pęcherzykami przypominającymi wysypkę.

Pęcherze i sine plamy na ciele.

Małe pęcherzyki wokół oczu.

Wykwity pęcherzykowe na przegrodzie nosa.

Obrzęk nadgarstka zawierający płyn surowiczy.

Krostki na twarzy.

Wykwity wokół ust.

Opryszczka na mosznie.

Obrzęk całego ciała, a szczególnie ślinianek podżuchwowych i migdałków.

Ropienie gruczołów; u osób o wyniszczonej konstytucji, z gorączką adynamiczną, skłonnością do rozpadu tkanek i wydzieliną brudną lub krwotoczną.

Oparzenia i oparzenia wrzątkiem, z zagrożeniem różą lub zgorzelą.

Owrzodzenie; zwłaszcza żrące, rozpadające się, żylakowe, drażliwe, dymienicze, „wrzód miękki”, rtęciowo-kiłowe, z cuchnącą wydzieliną itd., u osób o konstytucji wyniszczonej przez wcześniejsze choroby lub niezdrowy tryb życia; u alkoholików.

Użądlenia owadów, gdy przybierają charakter róży lub zgorzeli.

Ósmego dnia po szczepieniu miejsca wkłucia czarniawe, a otaczające je kręgi wypełnione ciemną limfą i okolone polem zapalnym; drobne, czerwone, wyniosłe grudki na ramieniu i przedramieniu; dziewiątego dnia skóra niemal całej kończyny górnej objęta stanem zapalnym, ciemnoczerwona i pogrubiała, skóra barku, szyi, klatki piersiowej, brzucha i pleców w podobnym stanie, a na kończynach dolnych wykwity w małych skupiskach; okolica łokcia czarniawa. θ Róża.

Wykwity krostkowe po szczepieniu.

Ropnie na łokciu wydzielające czerwonobrunatną substancję z lśniącymi drobinami.

Zanokcice, pęcherzyca, krosty, czyraki, karbunkuł, czyrak, ropnie zgorzelinowe itd., gdy gorączka ma charakter adynamiczny, części ciała są sinawe, a wydzieliny skąpe, pojawiające się z opóźnieniem albo ciemne, płynne i nieprawidłowe; biegunka ze zgorzelą.

Stare blizny otwierają się ponownie.

Gorące obrzęki przy zimnej skórze i chorobliwym wyglądzie.

Uporczywe owrzodzenia, nawet złośliwe, z żółtą cerą i wielką obojętnością.

Wąglik, krosta złośliwa; zwłaszcza gdy ma ciemne zabarwienie, towarzyszy jej wysoka gorączka lub grozi zgorzel, gdy zmian jest kilka albo gdy występują u osoby o konstytucji już wyniszczonej chorobą lub złymi warunkami życia; martwiczy rozpad tkanek, krwotok, gorączka typu adynamicznego.

Rany sekcyjne; objawy jak w róży ropowiczej; nagromadzenie brudnej ropy w odległych częściach ciała, z następczym stanem tyfusowym.

Strupy martwicze, suche, a w końcu czarne.

Złośliwe owrzodzenie w miejscu ukąszenia (sprzed czternastu lat), z obrzękiem okolicznych tkanek.

Odmroziny, zagrażająca zgorzel; krążenie spowolnione.

Zgorzel, skóra oddzielona od mięśni warstwą cuchnącego płynu; czarne plamy z czerwoną obwódką oraz ciemne, czarniawe zaczerwienienie sąsiednich tkanek.

Rozległa miejscowa róża ropowicza, pęcherzowa lub obrzękowa; skóra sinoczerwona, gorączka adynamiczna; w przebiegu chorób zymotycznych lub u osób osłabionych; także w ranach; częściej na twarzy.

Odra: szczególnie postać złośliwa lub plamicza; także przy takich następstwach, jak zgorzel jamy ustnej lub narządów płciowych; przy cofnięciu się wysypki; również w późniejszych stadiach, gdy wysypka utrzymuje się zbyt długo albo pojawia się ponownie w postaci marmurkowatych plam.

Szkarlatyna; gdy już w początkowym okresie choroby występują oznaki ciężkiego zatrucia, wymioty, ogólna zapaść i zimno ciała albo znaczne zahamowanie czynności mózgu, śpiączka, drgawki; gardło sine i szybko obrzmiewające, znaczny obrzęk w okolicy kątów żuchwy, podniesiona broda i głowa odrzucona do tyłu, wysypka plamista, ciemna lub wybroczynowa, tętno skrajnie szybkie i słabe, częste krwawienia z nosa, twarz śniada; jęczenie i miotanie się albo ociężałość, otępienie i bezmyślność; obrzęk cieśni gardzieli i migdałków zdaje się grozić uczuciem duszenia się lub zgorzelą, znaczna obrzękłość wokół szyi, lepki śluz z domieszką krwi wypływający z ust i nozdrzy, oddech nieregularny i szarpany; wtórne zakażenie wskutek wchłaniania produktów rozpadu ze zgorzelinowej cieśni gardzieli, w której oddzielają się martwicze tkanki, wywołujące stan adynamiczny typu tyfusowego; także w powikłaniach: obrzęku głośni, zapaleniu krtani, zapaleniu opon mózgowo-rdzeniowych itd.; oraz w późniejszej puchlinie, gdy mocz jest ciemny, o barwie dymu, krwisty lub zawiera białko.

Kiła; pierwotna, gdy szankier staje się zgorzelinowy lub fagedeniczny; wtórna — przy guzkach śluzowych oraz fagedenicznym, głęboko drążącym owrzodzeniu błon śluzowych, martwicy chrząstek itd.; trzeciorzędowa — przy cuchnących i krwotocznych owrzodzeniach oraz gdy zajęte zostają mózg, wątroba lub nerki.

Pęcherzyca; ze stanami adynamicznymi typu tyfusowego oraz gdy płyn zawarty w pęcherzach staje się ciemny lub krwisty albo grozi zgorzel.

Plamica reumatyczna; z obrzękiem, dużymi plamami plamiczymi i pęcherzami, w których czarne ogniska plamicze, po wypłynięciu surowicy pokryte wiotką osłoną pęcherzy, przypominały płaty obumarłej skóry.

Puchlina: sercowa; wątrobowa; nerkowa; także puchlina uogólniona, niezależna od choroby któregokolwiek z głównych narządów wewnętrznych, będąca raczej wyrazem osłabienia i zwiotczenia naczyń włosowatych albo ogólnego załamania sił życiowych, szczególnie jeśli powstała wskutek przewlekłego alkoholizmu bądź chorób septycznych, zymotycznych lub innych chorób wyniszczających czy osłabiających.

OKRES ŻYCIA, KONSTYTUCJA [47]

Skaza krwotoczna.

Choroby spowodowane wcześniejszymi stanami znacznego osłabienia organizmu albo zatruciem zymotycznym lub septycznym, nadużywaniem alkoholu itd.

Stany adynamiczne typu tyfusowego.

Zahamowanie czynności układu nerwowego; upośledzone ukrwienie.

Neuralgia: występująca jako następstwo choroby septycznej, toksycznej, a nawet miazmatycznej; albo przewlekłych stanów żółciowych, klimakterycznych lub przebiegających z albuminurią.

Drgawki u kobiet w połogu i u dzieci.

Osoby z reumatyzmem, dną, albuminurią lub brakiem miesiączki.

Konstytucje wyniszczone.

T., æt. 4 mos., zdrowy, ze zdrowej rodziny; róża po szczepieniu.

G., æt. 7 1/2, o słabej konstytucji i skórze skłonnej do wykwitów, którego ojciec zmarł wskutek choroby serca i alkoholizmu; przebył ciężką szkarlatynę, po której wystąpił wyciek z ucha.

Panna H., æt. 9, i jej brat J. D. H., æt. 13; szkarlatyna złośliwa.

Chłopiec, æt. 10; czyrak.

Dziewczynka, æt. 12; błonica.

GK., æt. 16, którego ojciec był hulaką i cierpiał na chorobę wątroby; chłopiec słaby, blady, bezkrwisty, ze skłonnością do zapalenia oskrzeli i astmy; po wstrząsie nerwowym i zgryzocie; zapalenie okołokątnicze.

Panna D., æt. 19, sortowaczka i rozpruwaczka, pracująca w małym, ciasnym pomieszczeniu połączonym z farbiarnią; od pewnego czasu w złym stanie zdrowia; zapalenie otrzewnej.

Dziewczyna, æt. 20; porażenie lewej stopy po tyfusie plamistym.

Panna K., æt. 22; guzek na nadgarstku.

Panna M. S., æt. 22; żółciowa gorączka zwalniająca.

Pan W., æt. 23, słabowity, skrofuliczny, niedawno żonaty, bardzo przepracowany, stale narażony na wyziewy skór; zaburzenia czuciowe.

Kobieta, æt. 25, skąpa miesiączka; neuralgia rzęskowa.

Panna K., æt. 25, o brudnożółtym, żółciowym wyglądzie, ze skłonnością do silnych żółciowych bólów głowy, z rodziny obciążonej padaczką; wykrzywienie twarzy.

Pierwiastka; zapalenie sutka i biały obrzęk połogowy kończyny.

KD., æt. 27, dotychczas zdrowy, lecz osłabiony przepracowaniem i niepokojem; w ciągu dnia narażony na wyziewy fekaliów; błonica.

Panna D., æt. 28, blada, słaba, o skrofulicznym wyglądzie; bolesne miesiączkowanie.

Wm. W., æt. 28, o wyjątkowo dobrej konstytucji, nigdy nie chorował aż do dwóch miesięcy wcześniej, kiedy przebywał na Zachodzie i zapadł na gorączkę naprzemienną z dreszczami; temperament żółciowo-sangwiniczny; gorączka żółciowa.

Pan M. udał się z ochotnikami do Marylandu i obozował nad niewielkim strumieniem; gorączka żółciowa.

Mężczyzna; nagle doznał udaru apoplektycznego.

Pan G. w młodości prowadził hulaszczy tryb życia i cierpiał na kiłę, następstwa leczenia rtęcią, polip itd.; przez całe życie obficie pił alkohol; przewlekła bezsenność.

Porucznik W., uczestnik ekspedycji komodora Wilke’a, zaraził się żółtą febrą u wybrzeży Kuby.

Hannah H., matka czworga dzieci, dużo szyje i wykonuje prace domowe; od trzech lat pulsowanie po lewej stronie głowy itd. przed miesiączką.

Pani S., æt. około 30, od wielu lat cierpi na skurcz przełyku, prawdopodobnie pochodzenia histerycznego.

Panna R., æt. 33, bardzo słaba i wyczerpana po długim pielęgnowaniu chorej matki i jej śmierci; kilka lat wcześniej przebyła zmianę kiłową związaną z rewaccynacją; ubranie jej zawilgotniało, po czym wystąpił nieżyt; schorzenie oczu.

Pani J., æt. 33, zamężna od sześciu lat, bezdzietna, lecz po kilku poronieniach; mąż cierpi na przewlekłą kiłę i ostatnio stał się impotentem; od dwunastu miesięcy ma ozenę; mrowienie i kłucie w rękach oraz lewej nodze.

Pan B., æt. 48, w młodości prowadził hulaszczy tryb życia i chorował na kiłę; wybroczyny.

Pani S., æt. 57, cierpiała na przewlekłe hemoroidy; czerwona, swędząca plama na palcu.

Pani E., æt. 57, przed dwoma laty przebyła zapalenie żołądka, obecnie bardzo wyczerpana opieką nad chorą rodziną, osłabiona i bezkrwista; dyspepsja atoniczna.

Pan S., æt. 58, ze skłonnością do astmy i osłabionym sercem; po przemarznięciu zachorował na zapalenie oskrzeli z krwiomoczem.

Pan S., æt. 60, po nieskutecznym leczeniu alopatycznym; krwotok jelitowy.

Pan L., æt. 62, kawaler, o nieregularnych nawykach, szczególnie w odniesieniu do alkoholu, żyjący w odosobnieniu; podbiegnięcia krwawe na kończynach dolnych.

HD., æt. 69, w początkowym stadium otępienia starczego; urojenia itd.

ZALEŻNOŚCI [48]

Działanie znosi: Laches.; jego działanie modyfikują Ammon., Camphor, Opium, Coffea, Alcohol oraz ciepło promieniujące.

Porównać: Laches., Naja i Elaps.; Crotal. jest bardziej wskazany przy krwotokach z płynną krwią, żółtym zabarwieniu skóry (stąd w żółtej febrze z czarnymi wymiotami itd.) oraz krwawieniach z nosa w błonicy. Naja wykazuje więcej objawów nerwowych. Laches. ma skórę raczej zimną i lepką niż zimną i suchą; krwotoki z osadem przypominającym zwęgloną słomę; oraz wyraźniejszą skłonność do dolegliwości lewej strony. Elaps. jest bardziej wskazany przy wycieku z ucha i schorzeniach prawego płuca. Jad kobry ścina krew w długie pasma. Jad Crotalus ma odczyn kwaśny; jad żmii — obojętny. „Rotten-Snake” wywołuje silniejsze oddzielanie się martwiczych tkanek niż jakikolwiek inny wąż.

Porównać także: C. Cascar. (myśli stale krążą wokół śmierci oraz sny o zmarłych), Tarent. cub., Arsen., Lauroc. (tężec, krztusiec), Apis, Carb. veg., Silic. (szczepienie), Camphor. (przy zimnie ciała; prawdopodobnie Crotal. cechuje się wyraźniejszą rzeczywistą zapaścią, ze splątaną mową itd.), Hyosc. (bezsenność w delirium tremens), Opium, Nux vom. i Cuprum (przekrwienie mózgu).