Croton Tiglium

Tiglium officinale. Nasiona krotonu oleistego. N. O. Euphorbiaceæ. Nalewka z oleju pozyskanego z nasion.

Zastosowanie kliniczne

Cholera / Choleryna / Przeziębienia / Zmętnienie rogówki / Kaszel / Biegunka / Choroby ucha / Wyprysk / Choroby oczu / Ropostek / Zapalenie rogówki / Neuralgia / Bolesność brodawek sutkowych / Zapalenie oczu / Proktalgia / Reumatyzm / Zatrucie Rhus

Charakterystyka

Olej krotonowy jest najlepiej znany jako silny środek przeczyszczający i drażniący skórę. Charakterystyczne wypróżnienie po Croton następuje nagle, jednym strumieniem, jak wystrzał; po nim występuje znaczne wyczerpanie. Kolka przed oddaniem stolca; ciągłe parcie; < po jedzeniu i piciu oraz przy każdym ruchu. Wypróżnienie jest żółtawe lub żółtawozielone. Na skórze Croton wywołuje rumień, różę, wyprysk i opryszczkowe krosty. Antidotum dla Croton stanowi Ant. tart. Croton neutralizuje działanie Rhus tox. Niektóre osobliwe odczucia wywoływane przez Croton to: „Jakby skóra była zbyt ciasna” (także psychicznie skrępowany; nie potrafi myśleć o niczym poza samym sobą). „Jakby sznurek ciągnął od jednej części ciała do drugiej: od gałki ocznej ku tyłowi głowy; od brodawki sutkowej ku plecom, z bólem brodawki, gdy dziecko ssie pierś”. „Jakby czop wypychał odbyt na zewnątrz”. Bóle tnące, wbijające się, żądlące i kłujące oraz palące ukłucia. Wijące skurcze w okrężnicy poprzecznej. Guernsey podaje następujące wskazania skórne: „W każdej chorobie skóry przebiegającej z bardzo silnym świądem, gdy chory nie znosi mocnego drapania, ponieważ sprawia mu ono ból; bardzo lekkie podrapanie, zaledwie potarcie, wystarcza do złagodzenia świądu. Róża z niezwykle silnym świądem”. Podaje także: „Wyciek z ucha, gdy występuje silny świąd”. Teste, który należał do pierwszych stosujących Croton homeopatycznie, przedstawił bardzo interesujący opis tego leku. Przytacza wypowiedź Trousseau i Pidoux, według których u osób wykonujących u chorych nacierania preparatem Croton często pojawiają się wykwity w miejscach niemających kontaktu z lekiem. Szczególnie często zajęte były w ten sposób twarz i moszna. Teste twierdzi, że wywoływany świąd ma początkowo bardziej charakter mrowienia niż pieczenia (odwrotnie niż w przypadku Rhus). Świąd przechodzi w pieczenie (podobnie jak świąd po Rhus), jeśli lek przyjmuje się w dużych dawkach lub stosuje zewnętrznie. Wykwity, w których leczeniu uzyskał dobre wyniki, obejmowały: pokrzywkę; duże plamy barwy miedzianej, niemal podobne do plam wątrobowych; drobne, mało widoczne czerwone plamki na udach, brzuchu i narządach płciowych, utrzymujące się od piętnastu lat — wszystkim towarzyszył nieznośny świąd. Teste opisał dwa godne uwagi przypadki. Delikatna, wyniszczona, psoryczna czteroletnia dziewczynka od dwóch lat cierpiała bez przerwy na cuchnącą wydzielinę z nosa, mniej obfitą zimą, a bardziej obfitą latem. Wcześniej miała pęcherzykową wysypkę na klatce piersiowej i szyi, która zniknęła samoistnie, a po trzech lub czterech dniach pojawiła się wydzielina. Po nieskutecznym zastosowaniu Sul., Merc. sol., Calc., kierując się wskazaniem, jakie stanowiła poprzednia wysypka, Teste podał Croton; w ciągu niespełna dwóch tygodni nasilenie choroby zmniejszyło się o trzy czwarte, choć był środek lata. Po sześciu miesiącach nastąpiło całkowite wyleczenie; jedynymi innymi lekami podanymi w tym czasie były Lob. i. i Kreas. Drugi przypadek dotyczył bardzo otyłego czterdziestoletniego mężczyzny, który od piętnastu lat miewał każdej wiosny nawroty dny, z wyjątkiem dwóch okresów, kiedy zamiast niej pojawiła się niezwykle wyczerpująca i uporczywa osutka. Obejmowała ona intensywne zaczerwienienie całego ciała, któremu towarzyszył piekący świąd, szczególnie w zagłębieniach dłoni, na klatce piersiowej i za uszami. W miejscach tych występował żółtawy, plastyczny wysięk pochodzący z licznych drobnych pęcherzyków ściśle do siebie przylegających. Pęcherzyki można było wyraźnie dostrzec jedynie tam, gdzie były mniej liczne i gdzie większy opór naskórka nadawał im pewną trwałość. Za każdym razem wysypka utrzymywała się przez trzy miesiące pomimo stosowania środków przeczyszczających oraz kąpieli w Barèges i Aix-les-Bains. Kiedy Teste zobaczył chorego, nie występowały u niego ani dna, ani wyprysk, lecz suchy, męczący, niemal konwulsyjny i nieustający kaszel. Skóra była dość gorąca; występowały pragnienie, lekki ból głowy i uczucie gorąca w klatce piersiowej; bez duszności. Niekiedy, zwłaszcza wieczorem, lecz tylko przez kilka dni, przejawiał skłonność do omdleń. Po trzech tygodniach, nie uzyskawszy żadnej poprawy dzięki leczeniu Teste’a, chory z własnej inicjatywy przyjął przed snem trzy łyżki stołowe „Syropu z białego maku”. Kaszel całkowicie ustąpił na kilka godzin, po czym powrócił z dawnym nasileniem. Podczas tej przerwy choroba ujawniła się jednak na skórze i o świcie chory stwierdził, że od stóp do głów pokrywa go dawny, straszliwy wyprysk. Był niemal nie do poznania, pogrążony w najgłębszym niepokoju i rozpaczy. Spodziewał się, że stan ten potrwa trzy lub cztery miesiące. Teste podał wówczas Croton. Świąd zniknął jeszcze tego samego dnia. W ciągu pięciu lub sześciu dni nie pozostał ani ślad kaszlu, ani wysypki. Ponieważ chory wyprowadził się z Paryża, Teste nie mógł śledzić dalszych losów przypadku w kolejnych latach. Conrad Wesselhœft wyleczył przypadek proktalgii u trzydziestoletniej kobiety za pomocą Crot. tig. 3x. Napady występowały po wypróżnieniu, trwały pół dnia i uniemożliwiały jej wykonywanie obowiązków nauczycielki. Nie było guzków krwawniczych, a jedynie nadwrażliwość odbytnicy na dotyk. Do wyboru leku skłonił go wcześniejszy przypadek innej chorej, która doznała podobnego bólu po zastosowaniu pigułek z Croton: po wysiłku przy oddawaniu stolca pojawiał się niezwykle silny ból odbytnicy, a chora — również kobieta — przez następne trzy godziny cierpiała męki, z częstym bolesnym parciem. Pigułki odstawiono i podano Nux v.; po tygodniu chora była zdrowa. Objawy oczne Croton są bardzo wyraźnie zaznaczone. Lek ten wyleczył ropne zapalenie oczu, owrzodzenie i ropostek. Wiele objawów Croton szerzy się od dołu ku górze. Dotyk, ucisk i ruch <. < Podczas siedzenia lub kucania. Zawroty głowy i uczucie omdlewania < na świeżym powietrzu. Picie zimnej wody przy rozgrzaniu = całkowita utrata głosu. Gorące mleko < kolkę. Biegunka < latem. Wiele objawów < w nocy. > Po śnie.

Zależności

Neutralizowany przez: Ant. t. Neutralizuje działanie: Rhus. Zgodny z: K. bro. Porównać: Elat., Verat., Ricin., Euphorb., Anac., Colch., Rhus, Phos.; w bólach piersi: Bry., Borax., Phelland. i Sil.; przy uczuciu omdlewania podczas wypróżnienia i skąpych stolcach: Dulc., Ox. ac., Petrol., Sars., Sul. (gdy stolce nie są skąpe: Apis., Nux mosch., Puls., Spi., Ver.); przy uczuciu omdlewania po wypróżnieniu: Nux.

1. Umysł

Przygnębienie, czasem z niechęcią do pracy; albo z niepokojem i niezadowoleniem ze wszystkiego. Częsta melancholia. Pobudzenie. Zrzędliwy, niezadowolony nastrój. Niechęć do pracy. Nie pragnie niczego poza próżnowaniem i unikaniem wszelkich poważnych przedsięwzięć. Wygląd nieprzytomny, oczy zapadłe i błyszczące. Osłabienie pamięci. Wrażenie, jakby nie można było myśleć o niczym poza samym sobą; „czuje się cały zamknięty” wewnątrz, a myśli nie mają żadnej możliwości wydostania się na zewnątrz.

2. Głowa

Splątanie w głowie: przy wstawaniu, jakby głowę zasnuwała chmura, z otępieniem i uciskiem w czole; w czole — z uciskiem i uczuciem ciężkości; z uciskiem w skroniach; w potylicy, niekiedy jakby była ściśnięta imadłem (po l. stronie); z uczuciem ciężkości głowy i wierceniem w oczach; z uczuciem pełności, zamgleniem i ciężkością w czole, zwłaszcza po pr. stronie; z uciskiem schodzącym od potylicy ku okolicy pod uchem, z przeszywającymi bólami. Zawroty głowy jak po napojach alkoholowych. Zawroty głowy z otępieniem w głowie, bladością twarzy, osłabieniem i nudnościami; < na świeżym powietrzu. Zawroty głowy: z bólem głowy; z uczuciem ciężkości głowy, powodującym upadanie podczas stania w pozycji wyprostowanej; niemal uniemożliwiające siedzenie, zwłaszcza przy unoszeniu oczu; ze splątaniem w głowie utrzymującym się do kolacji; podczas chodzenia na świeżym powietrzu; zwłaszcza po pr. stronie, z pobolewaniem oka; w przedniej części głowy, z ciągnięciem poprzez nos ku czołu. Ból głowy; < rano. Uczucie pełności w głowie, z drętwieniem i ciężarem w czole, występujące codziennie oraz z wielkim uczuciem ciężkości uniemożliwiającym czytanie; z odczuciem zawrotów głowy i ucisku w czole. Ucisk w głowie; w pr. skroni i po stronie czoła; w przedniej części głowy, czasem głównie po l. stronie; albo z bardzo silnymi bólami, pulsowaniem i napięciem wychodzącymi od czoła, ze splątaniem całej głowy, < po posiłku. Drętwienie oczodołów, < w pomieszczeniu i pod wieczór; przede wszystkim na powietrzu. Ucisk w potylicy. Napięcie w przedniej części głowy, z uciskiem i strzelającymi bólami. Ściskanie w skroniach. Bóle rozdzierające, wstępujące ku szczytowi głowy; w czole, rozciągające się do pr. skroni, gdzie przechodzą w przeszywające bóle. Przeszywające bóle czoła nad pr. okiem; w l. skroni; między potylicą a karkiem. Przekrwienie głowy wychodzące z brzucha, z gorącą skórą i potami. Zewnętrznie: kłucie skóry głowy; mrowienie w potylicy; szarpnięcia głowy; pieczenie w skroni jak od rozżarzonych węgli; bolesna nadwrażliwość skóry głowy — kapelusz sprawia ból.

3. Oczy

Przeszywające bóle, zwłaszcza w l. oku; szarpnięcia i strzelające bóle w kącie l. oka, z częstymi skurczami i drganiami całego oka; bóle ściągające l. powiek, zwłaszcza w kierunku kąta wewnętrznego. Wrażenie, jakby sznurek ciągnął gałkę oczną w głąb głowy. Żądlący ból gałki ocznej. Świąd powiek. Podrażnienie spojówki. Zapalne zaczerwienienie l. spojówki. Owrzodzenie spojówki, zwężenie źrenicy, obfite łzawienie i zmętnienie rogówki. Ropostek. Zapalenie oka, do którego wpuszczono kroplę oleju, rozszerzające się na całą połowę twarzy. Ból palący w oku objętym stanem zapalnym, z pieczeniem w uchu, zawrotami głowy i omdleniem. Obrzęk powiek. Drobne pęcherzyki wokół oka. Obrzmienie gruczołu podskórnego poniżej pr. dolnej powieki, z zaczerwienieniem skóry. Silne drżenie powiek. Łzawienie. Widzenie zamglone, jakby przesłonięte mgłą lub dymem; chmura przed słabszym okiem; przed obojgiem oczu; widzenie zanika, czasem jak wskutek zawrotów głowy (w pomieszczeniu), albo wskutek ciężkości i osłabienia oczu.

4. Uszy

Rozpierający ból w l. uchu, czasem skurczowy i głęboko umiejscowiony. Tępe pobolewanie w przebiegu obu przewodów słuchowych. Ucisk i uczucie wirowania w kierunku ujścia przewodu słuchowego, ze splątaniem w głowie. Przeszywające bóle poniżej l. ucha. Niedosłuch pr. ucha. Krótkotrwała utrata słuchu. Szum w uchu.

5. Nos

Zapalenie nosa i całej twarzy. Pieczenie w nozdrzach. Wykwit na przegrodzie nosa, z zaczerwienieniem tej okolicy, bólem przy dotyku oraz drobnymi żółtymi pęcherzykami, które później tworzą strupy, a ostatecznie ulegają złuszczeniu. Podrażnienie wnętrza nosa; suchość; niemożność oddychania przez nos. Zwiększone wydzielanie z nosa; wodnisty katar.

6. Twarz

Bladość i chłód twarzy. Wzmożone gorąco, niekiedy pieczenie, zwłaszcza policzków; albo obejmujące całą twarz i utrzymujące się przez kilka dni. Zapalenie twarzy i nosa; obrzmienie twarzy; wysyp pryszczy. Pieczenie warg, czasem w kącikach ust, głównie z obrzmieniem zewnętrznych brzegów; napięcie w kącikach ust; suchość warg, niekiedy z pęknięciami, albo odczuwana głównie wieczorem, z napięciem. Ciągnięcie w l. stawie skroniowo-żuchwowym; obrzmienie jednego gruczołu, bolesnego przy dotyku.

7. Zęby

W ubytkowym zębie trzonowym ból jak od otarcia podczas jedzenia. Dziąsła krwawią przy czyszczeniu zębów; obrzmienie od wewnątrz, czasem bolesne.

8. Jama ustna

Wnętrze jamy ustnej jak oparzone; gorąco wewnątrz; suchość z drapaniem w gardle. Gromadzenie się wody, która czasem wypływa kącikami ust. Wzmożone wydzielanie śliny z uczuciem gorąca w jamie ustnej. Częsty ślinotok. Podrażnienie ślinianek powodujące częste wykrztuszanie oraz wywołujące uczucie pieczenia i gryzącą ostrość, z jełkim smakiem w gardle; dolegliwości te ustępują dopiero po wystąpieniu w odbytnicy objawów podobnych do tych, które następują po wypróżnieniu. Język obłożony białym nalotem. Nadwrażliwość koniuszka języka. Obrzęk podniebienia; łaskotanie, drapanie i pieczenie na granicy jego części miękkiej i twardej.

9. Gardło

Uczucie, jakby w gardle tkwił kołek lub kęs, którego nie można połknąć. Ciągnięcie w gardle. Drapanie i nieprzyjemny smak w gardzieli. Drapanie w gardle wywołujące chrząkanie. Pieczenie w gardzieli i gardle. Pieczenie w przełyku i krtani, poprzedzone uczuciem szorstkości, po którym następuje pieczenie; ustępuje przy nabraniu powietrza. Pieczenie w gardle jak od pieprzu; ciągłe, ze zwężeniem; znacznie > po krótkim śnie; > podczas wdechu, < podczas wydechu; gorąco w gardle i przełyku, sięgające żołądka. Języczek zaczerwieniony i wydłużony. Bolesny obrzęk ślinianek podżuchwowych i migdałków. Suchość przełyku z podrażnieniem, jakby był objęty stanem zapalnym; z utrudnionym połykaniem; z wykrztuszaniem śluzu kwaśnego jak ocet. Obfite wykrztuszanie lepkiego śluzu o kwaśnym smaku.

10. Apetyt i smak

Smak: migdałów; mdły, z bolesnym mrowieniem na koniuszku języka; lepki, przy obłożonym języku; słodko-gorzki, jakby na koniuszek języka działał prąd elektryczny; gorzki; kwaśny, gryzący, wstępujący z żołądka. Apetyt osłabiony, podobnie jak pragnienie; brak apetytu; wstręt; niechęć do piwa; niemożność jedzenia, nawet kaszki mlecznej, z powodu wstrętu i nudności; po wypiciu mleka wielki wstręt i nudności, ze skłonnością do wymiotów. Po posiłku ból brzucha.

11. Żołądek

Odbijanie z nudnościami, czasem bardziej nasilone po piciu, albo z upadkiem sił; ze wstrętem. Cofanie się treści: wody; żółci wieczorem. Czkawka. Nadmierne nudności z zanikaniem wzroku, potem na czole, rozdęciem brzucha, nadmiernymi odruchami wymiotnymi i zawrotami głowy; < po piciu. Nudności i skłonność do wymiotów: częste; z ciągłym wstrętem i niepokojem; z obrzydzeniem; nieustanne, z uczuciem zimna, cofaniem się wody i ślinotokiem; z zawrotami głowy i brakiem apetytu; niemal uniemożliwiające pisanie; odczuwane w brzuchu, z odruchami wymiotnymi; częste usiłowania zwymiotowania, z gromadzeniem się wody w jamie ustnej. Wymioty: z nudnościami; wypitej kawy; śluzu, z goryczą w ustach; żółtawego płynu o zapachu oleju i łagodnym, oleistym smaku; po posiłku — wodą, śluzem i chlebem, z nieustannymi nudnościami; gorzkie wieczorem, pokarmem spożytym na kolację, poprzedzone nudnościami, uczuciem pełności i uciskiem w żołądku, po których występuje pot na twarzy; nocą — kwaśnym płynem o gryzącym zapachu, poprzedzone nudnościami; gwałtowne, pokarmem znajdującym się w żołądku, podczas chodzenia na świeżym powietrzu (po silnych nudnościach), albo wodą po nudnościach, < po kromce chleba z masłem; gwałtowne, nagłe, żółtawobiałą spienioną wodą, ze skurczowymi wysiłkami; wymioty żółcią. Uczucie pełności: z bolesną nadwrażliwością żołądka; pobolewanie, czasem z nudnościami i brakiem apetytu. Bolesna nadwrażliwość żołądka: na dotyk; z uczuciem pustki i nudnościami oraz skłonnością do wymiotów, utrzymująca się do popołudnia. Ucisk w żołądku: z poruszaniem się czegoś w brzuchu; z łaskotaniem; z dojmującym lękiem; z niepokojem w brzuchu; ze ściskaniem, dojmującym lękiem i nadmiernym niepokojem albo z towarzyszącym napięciem. Ucisk w dołku żołądkowym. Skurcze żołądka z uciskiem w dołku oraz wypływem wody z oczu i nosa; ruchy skurczowe jak przed wymiotami, z nudnościami; wciągnięcie górnej części żołądka. Drapanie w żołądku; pieczenie, czasem jak od rozżarzonych węgli; pieczenie i gorąco w dołku żołądkowym; burczenie i ciężar na klatce piersiowej.

12. Brzuch

W śledzionie: bóle przeszywające; pobolewanie. Bardzo silne bóle brzucha i żołądka, obejmujące dolną część brzucha; bolesne objawy brzuszne > po zjedzeniu kaszki mlecznej; stały ból brzucha przy dotykaniu pępka, z odgłosami w brzuchu i bólem kolkowym; ból w okolicy pępkowej i dolnej części brzucha; bóle w okolicy pępkowej są < przy dotyku lub w pozycji leżącej, kiedy niekiedy sięgają odbytu, który wówczas się wysuwa. Kolka w okolicy pępkowej, czasem szczególnie wieczorem, z rozdęciem brzucha, po której następuje wypróżnienie. Ból, jakby jelita w okolicy pępkowej były poskręcane, po którym występują bóle rwące po l. stronie. Gwałtowne skurczowe bóle brzucha, silniejsze w pozycji kucznej (jak przy oddawaniu stolca) niż podczas chodzenia lub stania w wyprostowanej pozycji. Napięcie brzucha: między pępkiem a dołkiem żołądkowym; bolesne i skurczowe w górnej części brzucha, zwł. w pozycji siedzącej; gwałtowne, z rozdęciem całego brzucha, wypróżnieniem, oddawaniem cuchnących gazów i znacznym nasileniem wszystkich objawów podczas siedzenia; w okolicy pępkowej podczas siedzenia, z uciskiem w odbycie. Ucisk w brzuchu: przy wychodzeniu na dwór, wstępujący ku żołądkowi, z nagłymi nudnościami oraz szczypaniem i napięciem przy pępku; ponad pępkiem, ze ściskaniem. Szczypanie w brzuchu: z burczeniem; w okolicy pępkowej, czasem szczególnie podczas chodzenia; z bólami tnącymi, niekiedy głównie w okolicy pępkowej i po l. stronie brzucha; z uciskiem na odbyt; gwałtowne po przebudzeniu, po którym wkrótce występują burczenie w brzuchu, oddawanie cuchnących gazów, silne parcie na stolec oraz wypróżnienie z bólami tnącymi i skurczami brzucha. Bóle tnące ze szczypaniem w okrężnicy poprzecznej, powracające po każdym wypróżnieniu; rozpoczynające się przy pępku, niemal wstrzymujące oddech i powodujące zgięcie ciała w bok; ponad pępkiem, jak od noży, ustępujące po wypróżnieniu; jednocześnie w okolicy pępkowej i jelitach albo poprzedzające wypróżnienie; w brzuchu, poniżej żołądka. Bóle rwące w brzuchu podczas posiłku; po p. stronie brzucha, z bólami tnącymi poniżej żołądka; w okrężnicy; w okolicy pępkowej po posiłku. Bóle przeszywające w brzuchu: ponad pępkiem; na l. od pępka; w kątnicy; w okolicy zgięcia esowatego. Bóle jak od otarcia w dolnej części brzucha podczas kaszlu. Uczucie, jakby w jelitach przemieszczała się letnia woda, zwł. po l. stronie. Uczucie zimna w brzuchu. Uczucie ciężkości: w górnej części brzucha, z nudnościami; w dolnej części, z wciągnięciem brzucha. Uczucie pełności w brzuchu: z burczeniem i kolką; ze szczypaniem; z napięciem i kolką w okolicy pępkowej. Codzienne rozdęcie brzucha z napięciem i burczeniem, < podczas chodzenia. Poruszanie się czegoś w brzuchu; przelewanie się jakby wody; burczenie, czasem po l. stronie; kruczenie, zwł. w jelicie cienkim. Zewnętrznie mrowiące gorąco w powłokach skórnych brzucha. Napięcie i ból w pachwinach. Oddawanie gazów: przed stolcem; z burczeniem w brzuchu; częste, niekiedy z bólami przeszywającymi albo takie, jakie poprzedza miękki stolec; cuchnące gazy.

13. Stolec i odbyt

Naglące parcie na stolec: z burczeniem i szczypaniem w brzuchu; jak od gorąca i wzburzenia w brzuchu; z uciskiem na odbyt, jak przy biegunce; rano w łóżku i po wstaniu — stolec, po którym występuje ból odbytu jak od otarcia; nagłe, natychmiast po wstaniu lub rozpoczęciu ruchu; tak gwałtowne, że nie można dostatecznie szybko dotrzeć do ustępu. Stolce: miękkie, jak papka, czasem z pieczeniem odbytu; lepkie, o dobrej konsystencji; śluzowe; wodniste, czasem obfite i częste, nawet nocą, albo z bólami przeszywającymi w odbycie; płynne, z drapaniem w odbycie; żółte, luźne, czasem po wymiotach albo po wystąpieniu potu, śluzowe, z bolesnym parciem; ciemnozielone, płynne, po których pozostaje długotrwałe osłabienie; najpierw uformowane, później żółciowo-śluzowe, a w końcu wodniste; brunatne, papkowate, ze śluzem albo z następującym po nich burczeniem po l. stronie; szarozielone, brudnobrunatne, nagłe i wydalane jednym wysiłkiem. Stolec natychmiast po wypiciu czegokolwiek (dziecko oddaje stolec i ma kolkę, gdy tylko zaczyna ssać pierś). Po wypiciu kawy stolce (częste) ustają. Po stolcu ciągnięcie i ucisk w górnej części brzucha oraz okolicy pępkowej. Wydalanie glist i tasiemca uzbrojonego (Taenia solium). Ucisk i bolesne parcie w odbytnicy, z okalającymi ją bólami tnącymi podczas siedzenia. W odbycie: pieczenie, które czasem nie pozwala choremu pozostawać w pozycji siedzącej, z obrzękiem otaczających części albo z pulsowaniem i bólami przeszywającymi; drapanie po stolcu; bóle jak od otarcia i pieczenie po wysiłku fizycznym, ściągające i przeszywające bóle podczas chodzenia; ból, jakby kołek usiłował wydostać się na zewnątrz; ból jak od otarcia po stolcu, z wypadaniem odbytu i parciem na stolec, a przy uciskaniu brzucha — ucisk na odbyt sięgający narządów płciowych i żołędzi; wraz z tym silny dojmujący lęk, ucisk utrudniający oddychanie, pot na czole i nudności, z utratą wzroku i słuchu; odpoczynek łagodzi bóle.

14. Narządy moczowe

W p. okolicy nerkowej gwałtowne bóle przeszywające, które nagle przerywają oddech. Parcie na mocz, czasem natychmiast po jego oddaniu; zwiększona ilość moczu, czasem oddawanego często, nawet co pół godziny. Mocz: żółty, obfity; obłok osadu w moczu, który czasem jest mętny; po zniknięciu obłoku w jego miejscu unoszą się brunatne kryształki; rano blady, pienisty; w dzień blady, z białym osadem; nocą blady, pomarańczowożółty, nieco mętny, z kłaczkowatym osadem na dnie; intensywnie zabarwiony, ogniście czerwony i bardzo kłaczkowaty, nocą i rano; krwistoczerwony, odkładający na dnie dużo śluzu, który po wzburzeniu tworzy wydłużające się nitki; gęsty osad w moczu, później mocz ze smugowatą błonką. Podczas oddawania moczu gorąco w cewce moczowej lub żołędzi.

15. Męskie narządy płciowe

Bolesność prącia z zaczerwienieniem żołędzi i bólami przeszywającymi w cewce moczowej. Ciągnięcie w l. powrózku nasiennym utrudniające chodzenie. L. jądro podciągnięte, p. zwisające i wiotkie. Liszajowata wysypka na mosznie. Wzwody.

16. Żeńskie narządy płciowe

Miesiączka zbyt skąpa lub całkowicie zahamowana, z dusznością i kołataniem serca, zwł. przy kładzeniu się do łóżka. Ból i kłucia przechodzące przez piersi w głąb klatki piersiowej i sięgające pleców, gdy tylko dziecko zaczyna ssać pierś.

17. Narządy oddechowe

Chrypka. Głos ochrypły, czasem jak przy przeziębieniu albo z koniecznością chrząkania. Łaskotanie w krtani. Wydzielanie i gromadzenie się rzężącego śluzu w krtani, czasem wzmożone, z łaskotaniem albo głównie wieczorem. Nieżyt oskrzeli. Ucisk na krtań, zwł. po l. stronie. Kaszel: z częstym chrząkaniem; nieustanny, czasem ze śluzem w oskrzelach, trudnym do oderwania, z wykrztuszaniem śluzu, zwł. rano albo wieczorem, oraz z uciskiem w klatce piersiowej. Utrzymujące się zaleganie śluzu w płucach, z dusznością i świszczącym oddechem przy głębokim oddychaniu. Podczas kaszlu bolesność brzucha.

18. Klatka piersiowa

Oddychanie utrudnione przez tępy ból brzucha: ciężkie, z uciskiem; niekiedy z dojmującym lękiem. Oddychanie wysiłkowe, niekiedy z uczuciem pełności i dojmującym lękiem w klatce piersiowej. Oddychanie krótkie po oddaniu stolca. Duszność nasila się podczas wchodzenia po schodach. Klatka piersiowa bolesna przy ucisku. Uczucie pełności i bolesna nadwrażliwość obu jam klatki piersiowej, z palącymi, przeszywającymi bólami po lewej stronie i w kierunku łopatek albo z uciskiem i pieczeniem po stronie prawej i lewej. Szczególny dyskomfort w klatce piersiowej i brzuchu. Uczucie pustki w klatce piersiowej. Ucisk w klatce piersiowej: przy głębokim oddychaniu; gwałtowny wieczorem; głęboko, pośrodku klatki piersiowej. Przeszywające bóle w klatce piersiowej: w dolnej części, po prawej, podczas wdechu; niekiedy po lewej stronie, zwł. wieczorem. Pulsowanie od prawej strony ku tyłowi. Pieczenie w klatce piersiowej, niekiedy gwałtowne, rozciągające się na jelita.

19. Serce

Kołatanie serca: niekiedy gwałtowne, wyczuwalne zewnętrznie; podczas stosunku płciowego; po posiłku, zwł. po położeniu się; nagłe tętnienie w okolicy aorty. Kołatanie serca z trudnością w oddychaniu, zwł. podczas wchodzenia po schodach. Częste przeszywające bóle w okolicy serca, niekiedy szczególnie podczas wdechu; częste szarpnięcia w kierunku serca; zajęta jest głównie lewa komora serca. Zewnętrznie: pulsowanie oraz tętniące bulgotanie po (prawej) stronie klatki piersiowej; bóle rwące.

20. Szyja i plecy

W kręgach szyjnych ucisk i ciągnięcie. W okolicy lędźwiowej mrowienie jak od owadów. Przeszywające bóle w prawej nerce.

22. Kończyny górne

Tępy ból prawego barku, przeszywające bóle lewego. W ramionach uczucie ciężkości i osłabienie; ból z uczuciem napięcia, jak po stłuczeniu; uczucie ciężkości i znużenia; rwanie w prawym ramieniu. W lewym łokciu uczucie przewiercania w stawie. W prawym przedramieniu ciągnięcie, napięcie, ucisk i ból jak po stłuczeniu; rwanie w lewym przedramieniu; ciągnięcie w prawej ręce. W palcach lewej ręki szarpnięcia; ciągnięcie i rwanie w palcach środkowych lewej ręki; wiercące bóle w ostatnich paliczkach palców.

23. Kończyny dolne

W lewym stawie biodrowym ból z uczuciem napięcia, odczuwany zwł. przy wstawaniu z pozycji siedzącej; ciągnięcie i obrzęki w pośladkach oraz odbycie po wysiłku fizycznym. W nogach osłabienie i uczucie ciężkości. W udach napięcie i ból jak po stłuczeniu; piekący świąd lewej nogi, także uczucie porażenia. W kolanach bóle wiercące i rwące; napięcie i kłucie; wiercący ból o charakterze stawowym. W lewej nodze kłucie; rwanie; szarpnięcia podczas drzemki poobiedniej; gorący świąd prawej piszczeli. Uczucie ciężaru i tępy ból w stawie prawej stopy; przeszywające bóle w obu stopach, niekiedy jakby były zwichnięte; szarpnięcia i rwanie w podeszwie lewej stopy. W palcach stóp przeszywające bóle i rwanie, zwł. w paluchach.

24. Objawy ogólne

Ogólne osłabienie i depresja. Bóle kończyn. Ogólny niepokój i złe samopoczucie z osłabieniem, po których pojawia się skłonność do snu, < po położeniu się, z utratą wzroku i słuchu; krople potu na czole oraz poczucie, że nie sposób dotrzeć do najbliższego domu, z zawrotami głowy, bladością twarzy, osłabieniem i depresją; chory usiłuje wydostać się na świeże powietrze, gdzie jednak dolegliwość się nasila. Uczucie, jakby ciało było rozbite, niekiedy z częstym lękiem. Uczucie drętwienia całego ciała. Silne pobudzenie całego ciała. Ogólne drżenie. Słabość, niekiedy z niepokojem albo z depresją. Napady omdlenia.

> podczas snu.

25. Skóra

Gorąco, zwł. rąk, z obrzmieniem żył. Świąd, po którym następuje piekący ból. Chory nie znosi silnego drapania, ponieważ sprawia ono ból; bardzo lekkie podrapanie, samo potarcie, wystarcza, by złagodzić świąd. Róża z niezwykle silnym świądem. Pęcherzykowe zapalenie skóry (szkarłatne zaczerwienienie). Miejscami zaczerwienienie, ciepło i kłucie, z krostami zlewającymi się ze sobą, sączącymi i tworzącymi następnego dnia szarobrunatny strup, który ostatecznie odpada. Krosty z niemal uogólnionym zapaleniem powłok skórnych brzucha, po którym następuje złuszczanie. Opryszczkowa wysypka na mosznie.

26. Sen

Częste ziewanie rano, z uczuciem zwiotczenia i tkliwości w żołądku. Nieprzezwyciężona senność po południu; koło południa zmusza chorego do położenia się, lecz chory nie może zasnąć, przy czym występuje kołatanie serca. Niespokojny sen w nocy wskutek mnóstwa snów, niekiedy bolesnych i lękowych. Nocą w łóżku niespokojne rzucanie się, bez możności zaśnięcia; później nagły sen z bolesnymi snami. Przebudzenie o północy z głębokiego snu, z nogami ciężkimi jak ołów. Po przebudzeniu bóle kończyn jak po stłuczeniu oraz otępienie i splątanie w głowie. Ból głowy budzący chorego. Nagłe przebudzenie. Podczas snu chory leży na plecach i budzi go wytrysk nasienia. Liczne sny dotyczące samego śniącego, o bolesnym i dręczącym charakterze.

27. Gorączka

Wrażliwość na zimno: zwł. w kończynach, z pomarszczoną skórą, ustępująca w łóżku; po południu nieustępująca nawet w łóżku; głównie na plecach, a przede wszystkim w brzuchu; od stóp po łydki. Zimna skóra ciała, która staje się gorąca w miarę przyspieszania tętna, z potem. Gorąco i gorączka towarzyszące wykwitom skórnym. Nagłe oziębienie i bladość rąk (jak u martwego), ze zmarszczkami na palcach. Dreszczowość ze wstrząsaniem ciała. Nocą dreszcze przebiegające przez całe ciało. Stan gorączkowy, niekiedy bolesny; początkowo ze wzrostem ciepła w ciele, później z uczuciem zimna w plecach, w okolicy kręgów lędźwiowych. Zwiększone ciepło w całym ciele; w brzuchu. Wznoszenie się ciepła po ciele. Ciepło: wychodzące od kręgów lędźwiowych; ogólne, z potem i bólem głowy; palące i szczypiące, po którym następuje uczucie zimna wychodzące od kręgów lędźwiowych. Tętno częste i pełne, szybkie i łatwo pobudliwe; słabe, niekiedy zarazem częste; albo początkowo słabe i drobne, następnie pełne i silne. Pot, niekiedy tylko na czole.