OEnanthe Crocata

Œnanthe Crocata.

Œnanthe crocata. Kropidło szafranowe. (Miejsca bagienne.) N. O. Umbelliferæ. Nalewka ze świeżego korzenia, zbieranego w okresie kwitnienia.

Zastosowanie kliniczne

Albuminuria / Apopleksja / Pierś, ból / Drgawki / Kaszel / Przepona, skurcz / Padaczka / Histeroepilepsja / Przełyk, zapalenie; zwężenie / Priapizm / Drgawki połogowe / Rwa kulszowa / Mowa, utrata / Stan padaczkowy / Zapalenie jamy ustnej / Tężec / Język, obrzęknięty; owrzodziały

Charakterystyka

Œnanthe crocata należy do najbardziej trujących roślin z rodziny Umbelliferæ; doszło do wielu zatruć wskutek omyłkowego użycia jej korzenia zamiast pasternaku oraz liści do sałatek i zup. Przypadki te dostarczyły objawów obrazu patogenetycznego. Niektóre z nich podano w C. D. P. Czterdziestoletni mężczyzna zjadł korzeń na czczo. Wkrótce zaczął skarżyć się na silne gorąco w gardle; po pół godzinie utracił mowę, upadł nieprzytomny i dostał straszliwych drgawek, które trwały trzy kwadranse i zakończyły się śmiercią. Podanie leku było niemożliwe, ponieważ przez cały ten czas szczęki pozostawały zamknięte wskutek szczękościsku. Badania pośmiertne osób zmarłych wskutek tego zatrucia ujawniają: (1) skrajne stężenie pośmiertne. (2) Dłonie mocno zaciśnięte, z kciukiem silnie przyciśniętym do dłoni. (3) Purpurową powierzchnię ciała; sine paznokcie. (4) Czarną, płynną krew wynaczynioną pod skórą głowy; rozdęte żyły opony miękkiej; silnie przekrwioną tkankę mózgową; rozdęte zatoki; wylew krwi pod oponę miękką pokrywającą obie półkule. (5) Silne przekrwienie osłonki rdzenia kręgowego. (6) Ciemnoczerwone błony śluzowe dróg oddechowych, pokryte pienistym śluzem; płuca matowe, czarniawe, z wynaczynieniami. (7) Czarną, płynną krew w sercu. (8) Przekrwienie błony śluzowej przewodu pokarmowego z punktowymi wynaczynieniami. Dwa uderzające przypadki opisane w Brit. Med. Jour., 3 marca 1900 r. (H. W., xxxv. 277), obrazują padaczkową nagłość działania leku: (1) J. M., bez żadnego wcześniejszego ostrzeżenia, upadł w napadzie w jadalni, kiedy kończył obiad. Napad uznano za padaczkowy. Wkrótce odzyskał świadomość. Podczas przenoszenia z jadalni na oddział wystąpił drugi ciężki napad z wymiotami; twarz była sina, źrenice rozszerzone i nieruchome; spojówki niewrażliwe; wokół ust i nozdrzy znajdowała się krwawa piana; oddech był chrapliwy; nieprzytomność zupełna. Nastąpiło sześć ciężkich napadów, oddzielonych zaledwie kilkusekundowymi przerwami. Drgawki były kloniczne i uogólnione, lecz największe nasilenie osiągnęły najpierw w kończynach dolnych, następnie w górnych, a na końcu w obrębie twarzy. Śmierć nastąpiła wskutek uduszenia; serce biło jeszcze przez kilka sekund po ustaniu oddechu. (2) T. F. dostał ciężkiego napadu, gdy po obiedzie wychodził, aby powrócić do pracy w gospodarstwie. Zwymiotował dużą ilość pokarmu, a wymioty podtrzymywano, podając wino z Ipecacuanha, po którym chory wypijał obficie letnią wodę. Nie utracił świadomości, lecz po drgawkach wystąpiła wyraźna zmiana stanu psychicznego; chory majaczył i bezustannie mówił do siebie; był senny i niechętny odpowiadaniu na pytania. Twarz blada, źrenice rozszerzone, tętno słabe i wolne. Dwie godziny później powrócił do zdrowia i opowiedział, że J. M. dał mu kawałek „marchwi”, którą sam także jadł. T. F. odgryzł dwa kęsy, a resztę wyrzucił. Nagłe upadanie i późniejszy status epilepticus są dobrze przedstawione w tych dwóch przypadkach. W praktyce homeopatycznej lek ten stosowano z bardzo dobrymi wynikami w przypadkach padaczki. Sam podałem niegdyś potencję 3x, uzyskując znaczną, choć przemijającą ulgę w przypadku tężca idiopatycznego, który jednak zakończył się śmiercią. Jest szczególnie wskazany w takich przypadkach padaczki, w których podczas napadu występują: wymioty; wzdęcie bębenkowe brzucha; albo częściowy priapizm. Padaczka wywołana zaburzeniami sfery płciowej. Dr McLellan z New Jersey opowiedział mi o leczonej przez siebie dziewiętnastoletniej kobiecie z bardzo zdrowej rodziny, która nigdy nie miesiączkowała i wskutek tego popadła niemal w otępienie umysłowe; w terminach, w których powinna była pojawiać się miesiączka, występowały napady padaczkopodobne o niewielkim nasileniu. Jej stan psychiczny był taki, że po bezskutecznym zasięgnięciu najlepszych porad w Paryżu i Stanach Zjednoczonych zamierzano umieścić chorą w zakładzie. Podano Œn. c., a następny termin miesiączki minął bez żadnych objawów padaczkowych. Nie pojawił się jednak ślad krwawienia. Podano wówczas Bell.; w kolejnym terminie wystąpiło krwawienie miesiączkowe, a stan psychiczny chorej w pełni powrócił do normy. J. S. Garrison (S. J. of H., xiv. 135) opisuje przypadek histeroepilepsji. Pani T., lat 32, zaczęła miesiączkować w wieku szesnastu lat. Początkowo miesiączkom nie towarzyszył ból, lecz później się pojawił. Wyszła za mąż w wieku dwudziestu trzech lat i urodziła dwoje dzieci: pierwsze osiemnaście miesięcy po ślubie, a drugie siedemnaście miesięcy po pierwszym. Około czwartego miesiąca pierwszej ciąży zaczęły ją trapić uczucie ciężkości i ucisku w miednicy oraz pachwinach, tak że ledwie mogła chodzić. Trwało to aż do porodu. W szóstym miesiącu wystąpiły pierwsze drgawki, a między nimi a porodem miała jeszcze dwa napady. Po południu przez ostatnie trzy dni przed porodem odczuwała, jakby uderzono ją w bok głowy, po czym upadała, lecz bez utraty świadomości. Następował silny ból głowy. Kolejne drgawki pojawiły się dopiero po śmierci pięciomiesięcznego dziecka; wystąpił wtedy jeden napad. Trzy miesiące później ponownie zaszła jednak w ciążę i drgawki powróciły, występując w nieregularnych odstępach aż do porodu; potem ustały, dopóki nie zaczęła chodzić. Następnie nawracały w odstępach od sześciu tygodni do sześciu miesięcy, a kiedy już występowały, zawsze pojawiały się trzy lub cztery w bardzo krótkich odstępach. Stan psychiczny stale się pogarszał. Napady przychodziły nagle, bez objawów zwiastunowych; jedynie początkowo chora odczuwała lekki lęk, a sporadycznie widziała samą siebie martwą. Napady miały postać od chwilowej utraty świadomości po napady padaczkopodobne, po których przez różnie długi czas utrzymywały się otępienie i senność. Początkowo występowały w nocy, później za dnia, czasem dwa jednego dnia. Zwykle rozpoczynały się wraz z miesiączką. Macica była znacznie powiększona, a tkanki mocno rozluźnione. Mocz miał bardzo niski ciężar właściwy. Dnia 16 listopada 1894 r. podano Œn. c. 2x, po pięć kropli cztery razy dziennie. Dnia 12 grudnia, tydzień po pojawieniu się miesiączki, wystąpił ciężki napad, najwyraźniej wywołany błędami dietetycznymi. Lek podawano przez dziesięć miesięcy, uzyskując stałą poprawę zdrowia i brak dalszych drgawek. J. S. Cooper (H. R., xi. 354) opisuje przypadek duchownego, który podczas bitwy pod Gettysburgiem towarzyszył jednemu z generałów wojsk federalnych. Duchowny został zraniony w czoło odłamkiem pocisku, dostał się do niewoli i przebywał w więzieniu przez dwadzieścia miesięcy. Po uwolnieniu był zupełnie wyniszczony i wkrótce zaczęły u niego występować lekkie napady padaczkowe, które stopniowo się nasilały. Kiedy dwadzieścia pięć lat później zbadał go J. S. Cooper, chory miewał cztery lub pięć napadów dziennie, nie potrafił podpisać się własnym nazwiskiem, a czasami rzucał się do ucieczki i przebiegał cztery lub pięć mil w głąb okolicy, zanim zdołano go schwytać. Zalecono Œn. c. 4, po pięć kropli co cztery godziny. Po pierwszej dawce wystąpił bardzo ciężki napad. Dawkę zmniejszono. Chory zaczął się poprawiać i w czasie krótszym niż rok odzyskał pełne zdrowie. Nie przyjmował Œn. c. stale, lecz gdy „czuł się nerwowo”, zażywał kilka dawek. F. H. Fish (H. R., vii. 80) wyleczył szesnastoletnią, sangwiniczną, dobrze rozwiniętą dziewczynę, u której w wieku ośmiu lat zaczęły w nieregularnych odstępach występować napady wyłączenia świadomości. W wieku dwunastu lat pojawiła się miesiączka, a w wieku czternastu — napady padaczkowe, niezwiązane z terminami miesiączki. Napady były tak ciężkie, że do ich opanowania potrzeba było od sześćdziesięciu do stu granów bromku potasu. Œn. c. Ø, pięć kropli w sześciu uncjach wody: łyżeczka co trzy godziny, później rzadziej. Nie wystąpił już żaden skurcz; zanikły także napady wyłączenia świadomości, a dziewczyna stała się pogodna i aktywna. W. K. Fowler (Amer. Hom., cyt. w H. W., xxxv. 212) opisuje następujący przypadek: sześćdziesięcioletni woźnica dziewiętnaście lat wcześniej wdał się w bójkę, podczas której złamano mu trzy żebra i uderzono go kolbą karabinu w żołądek. Dwa tygodnie później wystąpiło zapalenie płuca po stronie urazu, a po nim napady padaczkowe. Przed napadami: ból żołądka przechodzący na wskroś do kręgosłupa; ból drugiego kręgu szyjnego. Napady wywoływały zmartwienia i silne zmęczenie. Ciężkie napady występowały po zakończeniu dnia pracy. Œn. c. na krążkach, po cztery krążki co trzy godziny przez miesiąc. W ciągu czterech miesięcy obserwacji wystąpił potem tylko jeden lekki napad, po ciężkim dniu pracy. W. B. Carpenter opisuje (Med. Cent., cyt. w H. W., xxxv. 369) przypadek F. M., lat 29, z dobrym wywiadem rodzinnym, który w wieku trzech lat przebył zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, a po szczepieniu doświadczył pewnych nietypowych dolegliwości. W 1894 r. (w wieku 23 lat) został przypadkowo silnie uderzony młotem kowalskim w kość czołową bezpośrednio nad nosem. W 1896 r. wystąpił pierwszy napad drgawkowy, który rozpoczął się podczas snu i został zauważony jedynie przez żonę: dreszczowe drżenie i sztywnienie ciała, obracanie głowy, zgrzytanie zębami i jęki. Rano chory zauważył tępe, ciężkie uczucie w głowie oraz wrażenie, jakby całe ciało było obciążone. Przez dwa lata napady występowały wyłącznie nocą, a chory rozpoznawał je po tych odczuciach następnego dnia. Napady stawały się coraz cięższe i zaczęły występować także w dzień. Poprzedzała je aura przypominająca dźwięk odległych dzwonów, następnie brzęczenie jak pszczół, narastające aż do chwili, gdy chory padał nieprzytomny; stan ten trwał od dziesięciu do sześćdziesięciu minut. Przez wiele miesięcy występował następujący osobliwy objaw: gdy patrzył w górę, wydawało mu się, że z góry spływa mglista kaskada czarnych pręcików i pierścieni, które znikały po dotarciu do poziomu jego oczu. Napady nawracały w odstępach od jednego do czterech tygodni. Następnie podano bromki i przez siedem miesięcy nie występowały napady; później bromki przestały je opanowywać, więc chory zgłosił się do Carpentera, który odnotował dodatkowe objawy: drgania poszczególnych mięśni podczas napadu, z pienistym śluzem przed ustami; otępienie w głowie, mgłę przed oczami; palącą suchość w gardle; uporczywe zaparcie; odczucia chłodu na całym ciele; ospałość i ciężkość umysłu oraz ciała. Œn. c. 4x i 6x w ciągu kilku miesięcy doprowadziły do zupełnej zmiany: rozjaśniły umysł, dodały ciału energii i na kilka miesięcy zatrzymały napady. Do osobliwych objawów należą:

Zimny jak martwy podczas drgawek; odgłos w gardle, jakby był duszony. Pieczenie. Palące gorąco. Drętwienie. Nogi wyprostowane sztywno. Połykanie = bolesność gardła. Ucisk < ból gardła; > głęboki ból w klatce piersiowej. Wszystkie objawy < od wody (u trzech zatrutych nią kobiet).

Związki z innymi lekami

Porównać: Phelland., Cicut. v., Con. W padaczce: Bufo. W priapizmie: Pic. ac.

Przyczyny

Urazy.

1. Umysł

Gwałtowne majaczenie, jak po pijanemu; obłęd; omamy. Nagła i zupełna utrata świadomości. Majaczenie podobne do majaczenia drżennego; chory stale przemieszczał się z miejsca na miejsce, mówił bez przerwy i nie wiedział, co mówi; chwytał nieistniejące przedmioty. Obłęd padaczkowy; nagły napad furii. (Stan padaczkowy w terminach spodziewanej miesiączki przy braku miesiączki.). Niechęć do odpowiadania na pytania. Śpiączka po drgawkach.

2. Głowa

Zawroty głowy: z upadaniem; z nudnościami, wymiotami, omdleniem i drgawkami. Nagle pada do tyłu. Ból głowy i zawroty głowy. Stany apoplektyczne; utrata mowy; brak przytomności; twarz obrzękła i sina; źrenice rozszerzone; oddychanie ciężkie; kończyny przykurczone; szczękościsk. Ból wszędzie, lecz szczególnie w głowie. Chwilowe uczucie przenikliwego gorąca kierującego się do głowy. Przekrwienie mózgu; wynaczynienie i wysięk surowiczy. Bardzo silny ból głowy. Włosy wypadały.

3. Oczy

Oczy: głęboko zapadnięte; pełne i wytrzeszczone; zapalne. Źrenice początkowo zwężone, następnie rozszerzone. Oczy zwrócone ku górze i do wewnątrz; nieruchomo utkwione. Oczy czerwone. Po przebudzeniu nic nie widział. Widzenie zaburzone; przyćmione.

5. Nos

Krwawienie z nosa.

6. Twarz

Szybkie, konwulsyjne drgania mięśni twarzy. Twarz: sina i obrzmiała; blada i zimna; upiorna; z wyrazem lęku. Uśmiech sardoniczny. Wargi sine. Krwawa piana wydobywa się z ust i nozdrzy. Szczękościsk; szczęki sztywno zamknięte. Różowe plamy na twarzy.

8. Jama ustna

Konwulsyjne poruszanie zębami. Język przegryziony niemal na pół. Język: bolesny i obrzęknięty; wysunięty; lekko obłożony; żywoczerwony i pozbawiony nabłonka na końcu; owrzodziały na brzegach; czysty, wilgotny, drżący. Piana na ustach; krwawy śluz. Nadżerki; zapalenie; pęcherze. Suchość jamy ustnej i silne wysuszenie. Utrata mowy.

9. Gardło

Ucisk na gardło wywołuje ból; gardło boli podczas połykania. Gwałtowne zaciskanie i pieczenie w gardle. Zapalenie gardła. Zapalenie przełyku. Utrata zdolności połykania.

10. Apetyt

Całkowita utrata apetytu z osłabieniem. Pragnienie; wieczorem pożąda zimnych napojów. Nie znosi picia niczego gorącego.

11. Żołądek

Stałe i nieprzerwane odbijanie o silnym smaku rośliny. Dokuczliwa czkawka. Ból w dołku sercowym. Nudności i wymioty. Nudności >, jeśli wystąpią wymioty. Wymiotowali podczas napadów. Wymioty i biegunka. Wymiociny: przezroczysty, wodnisty płyn; krew. Uporczywe wymioty, trwające przez wiele dni, bez poprawy po czymkolwiek. Gorąco; gryzące gorąco; pieczenie w żołądku i nadbrzuszu. Tkliwość w okolicy żołądka. Palące gorąco w gardle i żołądku z zaburzeniami świadomości.

12. Brzuch

Znacznie wzdęty, z bólami kolkowymi. Ściskające bóle i bolesne kurcze jelit. Zapalenie żołądka i jelit z bardzo silnym bólem oraz wymiotami. Wzdęcie bębenkowe brzucha podczas drgawek. Wielka tkliwość; najlżejsze dotknięcie dowolnego miejsca brzucha = silny ból.

13. Stolec

Stolec: mimowolny; biegunka.

14. Narządy moczowe

Mikcja bolesna. Mocz obfity; ciemny; mętny; czerwonawy. Osad: obfity; biały; gęsty, żółty.

15. Męskie narządy płciowe

Częściowy priapizm.

17. Narządy oddechowe

Oddychanie konwulsyjne; oddech ciężki, przyspieszony, chrapliwy, krótki; przerywany stałym wzdychaniem i konwulsyjnym kaszlem; ledwie wyczuwalny. Skurcz przepony. Pieczenie i zaciskanie w krtani. Kaszel trwający cztery lub pięć dni, < w nocy, wywoływany łaskotaniem w górnej części gardła; podczas kaszlu rzężenie w dolnej części klatki piersiowej; plwocina gęsta, ciężka, biała i żółta, przylega do naczynia, lekko pienista, obfita; tępy, uporczywy ból po l. stronie klatki piersiowej, < przy głębokim wdechu, > od głębokiego ucisku. Odkrztuszanie: czerwonawe; krwawe; białe; pieniste.

18. Klatka piersiowa

Płuca przekrwione; miejscami uległe zwątrobieniu. Wysięk opłucnowy. Klatka piersiowa sztywno unieruchomiona. Ból po pr. stronie pod żebrami. Ból piersi.

19. Serce i tętno

Ból w okolicy serca. Tętno: małe, słabe, nieregularne, ledwie wyczuwalne; przyspieszone przed napadem.

20. Szyja i grzbiet

Ból wzdłuż kręgosłupa. Silny skurcz mięśni grzbietowych i lędźwiowych; opistotonus.

21. Kończyny

Drętwienie i osłabienie kończyn. Odpadanie paznokci i wypadanie włosów.

22. Kończyny górne

Ramiona zgięte w łokciach pod kątem prostym. Szybkie, konwulsyjne drgania mięśni dłoni. Dłonie zaciśnięte podczas tężca. Podrażnienie ramion i dłoni z ostrymi, przeszywającymi bólami. Szyja sina.

23. Kończyny dolne

Ból wzdłuż przebiegu nerwów kulszowych i udowych, rozpoczynający się w kręgosłupie. Kurcze łydek. Nogi wyprostowane sztywno.

24. Objawy ogólne

Drgawki padaczkopodobne. Straszliwe drgawki, po których następuje śpiączka lub głęboki sen. Drgawki z zawrotami głowy, obłędem, nudnościami, wymiotami, utratą świadomości, uśmiechem sardonicznym, gałkami ocznymi zwróconymi ku górze i rozszerzonymi źrenicami. Nagłe drgawki, szczękościsk, przygryzanie języka; po nich zupełna utrata świadomości. Drgawki z obrzękłą, siną twarzą; krwawą pianą z ust i nozdrzy; konwulsyjnymi oddechami; brakiem czucia i przytomności; słabym tętnem; krańcowym wyczerpaniem. Wszystkie objawy < od wody.

25. Skóra

Różowa wysypka na twarzy, klatce piersiowej, ramionach i brzuchu.

26. Sen

Senny. Trudno go obudzić. W głębokim śnie, głośno chrapie i jęczy.

27. Gorączka

Śmiertelnie zimny i blady. Twarz i kończyny zimne i sine. Skrajne zimno; utrata ciepłoty ustrojowej. Palące gorąco wznoszące się do głowy. Lekka gorączka z bólem w dołku podsercowym. Obfity pot; cuchnący; towarzyszył wszystkim objawom.