Oleum Jecoris Aselli
autorstwa John Henry Clarke — Słownik praktycznej Materia Medica
Oleum jecoris Morrhuæ. Tran. Olej otrzymywany z wątrób Gadus morrhua i niektórych innych pokrewnych ryb. N. O. Gadidæ. Nalewka. Rozcierka.
Zastosowanie kliniczne
Choroba Addisona / Łysienie / Brak miesiączki / Niedokrwistość / Astma / Choroby kości / Choroba Brighta / Zimny ropień / Zaparcie / Nieżyt nosa / Kaszel / Biegunka / Karłowatość / Wychudzenie / Gorączka / Przetoka / Wole / Nieprawidłowy wzrost włosów / Ból głowy / Kołatanie serca / Gorączka przerywana / Sztywność stawów; przetoki i ropnie wokół stawów / Choroby wątroby / Lumbago / Gruźlica płuc / Zapalenie płuc / Reumatyzm / Grzybica skóry / Ból okolicy krzyżowej / Rwa kulszowa / Skrofuliczne zapalenie oczu / Bezsenność / Podrażnienie kręgosłupa / Zaburzenia wzroku
Charakterystyka
Liczba osób, które „nie mogą przyjmować tranu”, jest bardzo duża; oznacza to, że Ol. j. a. jest zarówno środkiem patogenetycznym, jak i leczniczym. Neidhard przeprowadził jego próbę lekową i wywołał kilka bardzo wyraźnych objawów; dołączono do nich lecznicze i patogenetyczne skutki obserwowane u pacjentów. Olej zawiera wiele bezpośrednich składników o wielkiej złożoności, którym zawdzięcza swoje swoiste właściwości lecznicze. Najnowsze osiągnięcia sarkopatii wskazują Ol. j. a. jako lek wątrobowy, spokrewniony z Cholesterine, a próby lekowe to potwierdzają. W próbach lekowych Neidharda odnotowano bardzo wyraźne bóle wątroby i jej okolicy, z wielką bolesnością, i objawy te stanowią jeden z objawów kluczowych leku. Bolesność. Bolesne są nie tylko wątroba, lecz także gardło, klatka piersiowa, brzuch, nerki, jajniki, stawy i plecy; kręgosłup jest bolesny jak przy jego podrażnieniu. Innym objawem kluczowym jest występowanie kołatania serca jako objawu towarzyszącego innym dolegliwościom: kaszlowi i skróceniu oddechu. Pokrewne temu jest „uczucie trzepotania, podobnego do ruchów zegarka, rozpoczynające się w okolicy kości krzyżowej, stopniowo wznoszące się ku potylicy i podczas wstępowania obejmujące brzuch oraz klatkę piersiową, tak że chora nieruchomieje, niezdolna poruszyć ręką ani stopą”; a także „uczucie pełzania po całym ciele z napływem krwi do serca”. Próby lekowe dowodzą, że renoma Ol. j. a. jako leku na gruźlicę płuc i schorzenia skrofuliczne ma podstawy swoiste, niezależnie od wartości odżywczej, jaką olej może ponadto posiadać. Wśród doświadczanych objawów znajdują się: „suchy, męczący kaszel; kaszel nocny; kaszel z trudną do odkrztuszenia, żółtą lub białą plwociną; bolesność klatki piersiowej, zwłaszcza podczas kaszlu; ostre kłucia tu i ówdzie, przeszywające klatkę piersiową; palenie przenikające do pleców; palenie w pojedynczych miejscach”. Objawy gorączkowe są silnie zaznaczone — zarówno hektyczne, jak i przerywane. Bardzo charakterystyczną cechą jest: „Gorączka < ku wieczorowi z paleniem dłoni”. Dreszcze przebiegające w dół pleców. Stopy stale zimne. Ol. j. a. jest lekiem wywołującym skłonność do marznięcia: chory jest wrażliwy na przeciągi; ma wrażenie, jakby stale się przeziębiał. Kaszel < wskutek narażenia na zimno; < przy wilgotnej pogodzie. Wrażliwość na chłód i wilgoć stanowi część działania leku w gorączce przerywanej; towarzyszy jej zajęcie śledziony, w której umiejscawia się kilka objawów. Podczas dreszczy i przed nimi występuje pragnienie. Gdy pojawiała się gorączka, kaszel był >. Żółte zabarwienie właściwe Ol. j. a. pojawia się nie tylko w plwocinie, lecz także w nalocie na języku, żółtym śluzie z bolesnego gardła i żółtych upławach. Ol. j. a. silnie działa na żeńskie narządy płciowe, zwiększając krwawienie miesiączkowe i przywracając je, gdy ustało. Burnett wykazał, że grzybica skóry ma na ogół konstytucyjne podłoże w skazie gruźliczej, a Bacil. raz po raz okazywał się właściwym lekiem. Odpowiednikiem tego jest miejscowe stosowanie przeciwgruźliczego Ol. j. a., którego nauczył mnie De Noë Walker. W świeżej grzybicy skóry zastosowanie czystego oleju przed snem jest zarazem najłagodniejszym i najskuteczniejszym znanym mi środkiem miejscowym. Przed zastosowaniem oleju chore miejsce należy dokładnie umyć miękkim mydłem. Innym zastosowaniem, którego nauczył mnie ten sam autorytet, jest nacieranie całego ciała wychudzonych, karłowatych, marznących niemowląt i dzieci. Nocne nacieranie olejem szybko całkowicie odmienia ich stan. Odżywienie skóry poprawia się, a lecznicze składniki oleju zostają wchłonięte bez obciążania narządów trawiennych. Burnett twierdzi, że oliwa z oliwek działa równie dobrze. Być może, lecz nie działa lepiej. Nie dysponuję danymi porównawczymi, do których mógłbym się odwołać. Gdy objawy wskazują na Ol. j. a., z pewnością należy dać mu pierwszeństwo. Wadliwe odżywienie; niedokrwistość; osłabienie i wychudzenie; niedostateczne wytwarzanie ciepła ustrojowego. Dzieci, które nie tolerują mleka. Bóle głowy są zwykle czołowe; nad prawym okiem; rozpierające po kaszlu. Inne objawy to: czerwona twarz (także w gorączce hektycznej). Wilczy apetyt. Cuchnący oddech. Objawy biegną we wszystkich kierunkach: z góry w dół; z dołu ku górze; od przodu do tyłu; od tyłu do przodu. Osobliwym objawem był nieprawidłowy wzrost włosów na twarzy kobiety. Innym było wydalanie śluzu z cewki moczowej z pieczeniem podczas oddawania stolca. Objawy są < od dotyku; jazdy konnej; upadku. < Od ruchu; unoszenia ramienia; pochylania się; zginania boku do wewnątrz; chodzenia. Śmiech < kaszel. Leżenie = uczucie ucisku; oraz < kaszel. Kaszel = bolesność klatki piersiowej; ból głowy. Gorączka > kaszel. < Od przeciągu; narażenia na zimno; mieszkania w zimnych, wilgotnych miejscach.
Zależności
Antidotum: Iris v. (dreszcze z nudnościami i biegunką). Porównać: Cholest., Fel. oraz ogólnie sarkody. W gruźlicy płuc i grzybicy skóry; przy wychudzeniu: Bac., Pho. Wychudzenie i wilczy apetyt: Iod. Nietolerancja mleka: Æthus., Calc., Lac v., Mag. c. Bóle głowy z kaszlem: Caps., Bry., Nat. m. Skłonność do marznięcia; następstwa pobytu w wilgotnych miejscach: Nat. sul., Aran. Ciężkie powieki: Gels., Op.
1. Umysł
Czuje się ogólnie bardzo źle, z wielkim rozdrażnieniem nerwowym. Wrażenie, jakby postradała zmysły.
2. Głowa
Zawroty głowy. Tępy, uporczywy ból czoła. Stałe pobolewanie biegnące od lewej do prawej skroni. Pobolewanie wokół wewnętrznej części prawej brwi, jakby w okostnej. Rozpierający ból głowy po kaszlu, jakby głowa miała pęknąć. Ból od potylicy do czoła z nudnościami.
3. Oczy
Oczy obrzęknięte. Uczucie ciężkości nad oczami, z suchymi i spierzchniętymi dłońmi. Ćmiący ból prawego oka podczas posługiwania się nim. Łzawienie podczas chodzenia na świeżym powietrzu (< po lewej). Powieki tak ciężkie, że ledwie może je unieść. Podczas dreszczy zaniewidzenie. Wszystko czernieje.
4. Uszy
Głuchota w lewym uchu, ropień w prawym. Cuchnąca wydzielina z uszu.
5. Nos
Suchy nieżyt nosa, kaszel i kichanie. Katar z obfitą wodnistą wydzieliną, chrypka i uczucie otarcia w klatce piersiowej. Przewlekły nieżyt i ozena. Krwawienie z nosa podczas snu, z brakiem miesiączki.
6. Twarz
Twarz czerwona. Pojawienie się krótkich, grubych włosów na brodzie i górnej wardze (u kobiety).
8. Jama ustna
(Gnilny zapach z zepsutego zęba ustąpił podczas przyjmowania oleju.). Język: obłożony; pokryty żółtym nalotem. Uczucie suchości w ustach. (Wyleczono cuchnący oddech.)
9. Gardło
Bolesność gardła po odchrząknięciu flegmy. Przewlekła bolesność gardła z odkrztuszaniem żółtego śluzu. Łaskotanie w gardle; słabość oddechu. Tarczyca obrzęknięta.
11. Żołądek
Zmniejszenie wilczego apetytu (u dzieci krzywiczych). Utrata apetytu; nie mógł przyjmować mleka. Pragnienie: wielkie; stałe; przed dreszczami i podczas nich. Nudności. Wymioty żółcią i śluzem, z gorzkim i kwaśnym smakiem pod koniec dreszczy. Kwaśne wymioty podczas dreszczy. Palenie w żołądku. Uczucie ciężaru w żołądku.
12. Brzuch
Bolesność i uczucie ciężkości w okolicy wątroby < od wysiłku; przy ucisku bolesna jak czyrak. Ból z uczuciem ciężkości w prawym boku, z drętwieniem prawego ramienia, jakby było martwe. Pulsujący ból śledziony. Pobolewanie w okolicy śledziony podczas oddychania i kaszlu, z bólem przy wierzchołku łopatki (pod koniec dreszczy). Szarpiące, ciągnące bóle w okolicy śledziony. Wzdęcia ustąpiły. (Atrophia mesenterica).
13. Stolec i odbyt
Biegunka: w nocy i wczesnym rankiem; podczas dreszczy. Zaparcie.
14. Narządy moczowe
Bolesność nerek następująca po bolesności wątroby. Wydzielanie śluzu z cewki moczowej z pieczeniem, każdego ranka podczas oddawania stolca. Przyspieszenie wydzielania moczu. Mocz z ceglastym osadem. (Wyleczono nietrzymanie moczu.)
16. Żeńskie narządy płciowe
Działa miesiączkopędnie. Miesiączka przywrócona (wyleczenie). Zwiększenie krwawienia miesiączkowego tak silne, że konieczne stało się odstawienie oleju. Bolesność obu jajników; bolesne miesiączkowanie. Upławy: żółte; z osłabieniem pleców.
17. Narządy oddechowe
Kaszel: przez całą noc; silne napady rano; męczący; od łaskotania pośrodku górnej części klatki piersiowej, z kołataniem serca; gwałtowny, z odruchami wymiotnymi, w dzień i w nocy; z kłuciami podczas unoszenia ramienia; < od przeciągów; < podczas leżenia nocą, uniemożliwia sen; wilgotny przez cały dzień; wskutek narażenia na zimno i wilgotną pogodę; z wychudzeniem i osłabieniem; > po wystąpieniu gorączki. Odkrztuszanie: plwocina żółta lub żółtawozielona, słonawa, ciągliwa; ciągliwa biała; biała; krwawy śluz. Oddech krótki, z kołataniem serca; astmatyczny.
18. Klatka piersiowa
Ucisk z uczuciem gorąca. Osłabienie klatki piersiowej i pleców (< po lewej). Bolesność: całej klatki piersiowej albo jej środka, z męczącym kaszlem i pobolewaniem między barkami, < po prawej stronie; klatki piersiowej i żołądka, z kaszlem; < od ruchu. Ogniskowe bóle palące w jednej z części klatki piersiowej. Palenie i gorąco w lewej połowie klatki piersiowej; przenikające do pleców, z kaszlem. Bóle górnej części klatki piersiowej podczas kaszlu. Zapalenie obu górnych płatów płuc. Ból przebiegający przez dolną część klatki piersiowej ku plecom. Ból po prawej stronie nad łopatką i pod nią; bolesność w tym miejscu hamuje oddychanie; ostre kłucie po lewej stronie. Uczucie jak od otarcia w lewej połowie klatki piersiowej; < w jej górnej i dolnej części, z rozszerzaniem się ku plecom. Osłabienie w klatce piersiowej; łaskotanie w gardle. (Gruźlica płuc.)
19. Serce
Kołatanie serca; z kaszlem; z krótkim oddechem. Napływ krwi do serca z uczuciem pełzania po całym ciele. Nagłe kłucie w sercu. Tętno przyspieszone, miękkie i drobne.
20. Szyja i plecy
Bolesność biegnąca od pleców ku szyi. Ból przeszywający plecy. Ostry, ciężki, ćmiący ból w dolnym odcinku kręgosłupa. Podrażnienie kręgosłupa, bolesność przy dotyku. Trzepotanie od kości krzyżowej do potylicy. Osłabienie i tępe pobolewanie w okolicy krzyżowej, > od ucisku. Często kładła rękę na kości krzyżowej, aby ją podtrzymać; często skarżyła się na ból w okolicy stawu krzyżowo-biodrowego; chodzenie stawało się coraz trudniejsze.
21. Kończyny
Stały ćmiący ból i obolałość stawów łokciowych oraz kolanowych. Ruchomość stawów była ograniczona, zwłaszcza łokci i kolan; zginanie i prostowanie powodowało rozdzierające cierpienie.
22. Kończyny górne
Bóle reumatyczne barków. Dłonie suche i spierzchnięte, z bólem śledziony. Ból kości lewego ramienia.
23. Kończyny dolne
Na lewym mięśniu pośladkowym wielkim w pobliżu odbytu pojawił się ropień, który opróżnił się trzykrotnie; później powstał kolejny czyrak po prawej stronie klatki piersiowej. Choroba stawu biodrowego, zwłaszcza gdy rozpoczyna się w kości (a nie w błonie maziowej). Rwa kulszowa z zanikiem zajętej kończyny. Biały obrzęk kolana. Ból reumatyczny lewej stopy. Przetoki i ropnie wokół stawów. Bolesność obu stóp. Stopy stale zimne.
24. Objawy ogólne
Atrofia. (Osoba wychudzona przybiera na wadze.). Uczucie pełzania po całym ciele z napływem krwi do serca. Bolesność obejmująca ciało dookoła i sięgająca ku plecom. Trzepotanie (jak ruchy zegarka) wznoszące się od kości krzyżowej ku potylicy, obejmujące brzuch i klatkę piersiową w taki sposób, że chora nieruchomieje, niezdolna poruszyć ręką ani stopą; jeśli w chwili napadu jest w ruchu, ruch zostaje zatrzymany. Kłucia i parcie ku dołowi po jednej lub drugiej stronie; < przy zginaniu boku do wewnątrz. Skurcz mięśni: reumatyzm mięśniowo-włóknisty.
25. Skóra
Cała skóra czerwona nocą w łóżku, z podrażliwością, > rano. Pojawiła się wysypka z drobnych czerwonych plamek, jak w psorze, i od tego czasu jej stan szybko się poprawiał. Wykwity: grudkowe; pęcherzykowe; opryszczkowe. (Owrzodzenia skrofuliczne wydzielające dużą ilość ropy; zimne ropnie. Toczeń. Rybia łuska.)
26. Sen
Mniejsza senność niż zwykle. Bezsenność po godzinie 3 nad ranem. Sny o widzeniu przedmiotów znajdujących się w pokoju podczas snu.
27. Gorączka
Stała skłonność do marznięcia; wrażenie, jakby chory stale się przeziębiał. Dreszcze od potylicy w dół pleców i wokół brzucha. Dreszcze: o 3 nad ranem; wieczorem; z pewnymi wymiotami i biegunką trwającymi sześć godzin; ze skurczowym bólem w okolicy pępka (napad powracał co wieczór przez cztery dni i został złagodzony przez Iris v.). Uczucie zimna po położeniu się do łóżka; później gorąco, < w gorącym pokoju; paląca twarz. Uderzenia gorąca; twarz czerwona, żołądek gorący, gorąco sięgające czubków palców stóp. Gorąco w dłoniach; każdej nocy. Gorączka i pobudzenie każdej nocy, wywołujące bezsenność. Gorączka przerywana trzeciaczkowa. Po gorączce gwałtowny pot, zwłaszcza głowy, szyi i ramion. Pot: każdej nocy; o zapachu oleju; tylko na kończynach dolnych. Zimny pot przez cały dzień.