Strychninum

Strychnia. Strychnina. Alkaloid otrzymywany z kilku gatunków Strychnos. C 21 H 22 N 2 O 2 . Rozcierka. Roztwór. [Liquor Strychniæ według B. P. jest roztworem alkaloidu w bardzo słabym roztworze kwasu chlorowodorowego i alkoholu, w następujących proporcjach: strychnina 4 grany, rozcieńczony kwas chlorowodorowy 6 minimów, rektyfikowany spirytus dwie drachmy, woda destylowana sześć drachm]

STRYCHNINUM NITRICUM. Azotan strychniny. C 21 H 22 N 2 O 2 HNO 3 . Roztwór. Rozcierka.

STRYCHNINUM PHOSPHORICUM. Kwaśny fosforan strychniny. C 21 H 22 N 2 O 2 H 3 PO 4 2 H 2 O. Roztwór. Rozcierka.

STRYCHNINUM SULPHURICUM. Obojętny siarczan strychniny. (C 21 H 22 N 2 O 2 ) 2 H 2 SO 4 7 H 2 O. Roztwór. Rozcierka.

STRYCH. VALERIANIC. Walerianian strychniny. C 21 H 22 N 2 O 2 C 5 H 10 O 2 . Roztwór. Rozcierka.

Zastosowanie kliniczne

Ślepota / Aorta, ból / Bezgłos / Astma / Atetoza / Pęcherz moczowy, porażenie; bóle / Piersi, bóle / Kaszel, wybuchowy / Kurcze / Przepona, skurcze / Rozedma / Moczenie mimowolne / Wytrzeszcz / Oczy, nerw wzrokowy, stwardnienie (n) / Ból głowy / Porażenie połowicze / Grypa / Stawy, sztywność / Napady krtaniowe w wiądzie rdzenia / Wiąd rdzenia / Kości jarzmowe, bóle / Neurastenia (p) / Ślepota zmierzchowa / Paraplegia / Ból odbytnicy / Reumatyzm / Moszna, ropień / Podrażnienie rdzeniowe (p) / Tężec

Charakterystyka

Odnotowano niezliczone zatrucia strychniną, których objawami były drgawki o charakterze tężcowym, w przypadkach śmiertelnych kończące się uduszeniem. Skurcze są napadowe, a do wywołania napadu wystarcza najlżejszy dotyk lub ruch. Jedyną znośną pozycją jest leżenie na plecach. Oto jeden przypadek: „Leżała na plecach, ciało miała sztywne, szczęki zaciśnięte, ramiona i ręce zgięte, kciuki niemal stykały się nad klatką piersiową, a cały układ mięśniowy ogarniały drgawki z krótkimi, szarpiącymi skurczami, które trwały około minuty, po czym słabły; w przerwach między napadami mięśnie pozostawały skurczone i twarde jak drewno”. Drgawki przybierają zwykle postać opistotonusu; często występują krzyki, przerażenie, twarz hipokratesowa i piana na ustach. Za wiele zatruć odpowiada Liquor strychniæ, za inne — sproszkowane kryształy, czyste albo zmieszane w pigułkach bądź trutce na szczury. Sama Strychnia bardzo słabo rozpuszcza się w zimnej wodzie (1 na 5760). Nie próbowałem rozróżniać poszczególnych soli Strych. Obszerną próbę lekową Liquor Strych. przeprowadzono pod nadzorem Henry’ego Robinsona z udziałem dwojga probantów, mężczyzny i kobiety (M. H. R., xii. 252). Mężczyzna przyjął 900 kropli w ciągu dwudziestu trzech dni; kobieta — 445 kropli w ciągu pięćdziesięciu trzech dni. Próby te dostarczyły najbardziej charakterystycznych objawów. Do objawów psychicznych należały: skrajna pobudliwość nerwowa; wizje brzydkiej twarzy; napady śmiechu z uczuciem lekkości i kołysania w głowie oraz zawrotami; mimowolny, idiotyczny chichot; zamęt myśli, osłupienie i znużenie. Wyraźną cechą była senność, która charakteryzowała niektóre bóle głowy. Bóle głowy dotyczyły głównie czoła albo miały postać chwilowych przeszyć jak wstrząsy elektryczne. Pewna pani, której podawałem Strych. ph. 3x po pięć kropli dwadzieścia minut przed posiłkami, natychmiast odczuła ściskanie gardła, a po każdym posiłku bardzo silny ból czoła nad oczami. Uczucie duszenia się było stałym objawem w próbach lekowych i zatruciach. Pacjent pozostający obecnie pod moją opieką z powodu wiądu rdzenia doświadczał między innymi niepokojących napadów krtaniowych z napadami duszenia. Felix Semon podawał mu z tego powodu podskórne wstrzyknięcia Strychnine, niezwykle ściśle odpowiadającej homeopatycznie temu przypadkowi i przynoszącej wyraźną ulgę. Bezpośrednie „wzmacniające” działanie Strych. ujawniło się u jednej z probantek Robinsona, która miała „niezwykle dobry apetyt i jadła z zadziwiającym upodobaniem”. Gamper z Petersburga (C. D. P.) przeprowadzał doświadczenia ze Strych. nit. na zdrowych, młodych pracownikach szpitala i stwierdził, że zwiększa ona ilość wydzielanego soku żołądkowego, jego ogólną kwasowość oraz ilość wolnego kwasu w wydzielinie. Przyspieszała wchłanianie z żołądka i nasilała jego ruchy mechaniczne. Działanie utrzymywało się przez pewien czas po zaprzestaniu podawania. Wpływ Strych. na odbytnicę i narządy moczowo-płciowe był równie wyraźny jak wpływ Ign. i Nux; u mężczyzny uczestniczącego w próbie lekowej obrzmiały lewe jądro i powrózek nasienny, a w mosznie rozwinął się ropień, który następnie się opróżnił. Meyhoffer (C. D. P.) eksperymentował ze Strych. na sobie i dwóch innych osobach, w tym na kobiecie o temperamencie limfatycznym. „Zawsze wywoływała wstrząsy jak od prądu, pojawiające się, ilekroć dotknięto probanta albo ktoś lekko potrząsnął łóżkiem, na którym leżał lub leżała. Zdarzało się to u wszystkich; jedynie kobieta (limfatyczna i słaba) potrzebowała większej dawki”. U tej probantki wystąpił także osobliwy objaw: każdy dotyk dowolnej części ciała = rozkoszne doznanie. Hale wymienia następujące zastosowania Strych. i jej soli, zaobserwowane przez niego i innych: (1) Tężcowe skurcze w zapaleniu opon mózgowo-rdzeniowych. Strych. 6. (2) Ślepota wskutek atonii siatkówki. (3) Podwójne widzenie i ślepota zmierzchowa. Nerwoból twarzy i nerwobólowy ból głowy, Strych. sul.; (a w jednym przypadku, gdy wszystkie inne preparaty Strych. zawiodły, wyleczyła Strych. val.). (4) Skurcz przełyku u histerycznej kobiety, Strych. (5) Wyczerpanie umysłowe u kobiet z dużą pobudliwością nerwową. Strych. val. 2x. (6) Pląsawica, gdy drgawki nie ustają podczas snu. Strych. 12 lub 30. Cooper zasugerował, że wiele przypadków uporczywego kaszlu nawracającego po grypie odpowiada Strych.; przekonałem się, że jest to słuszne. Kaszel pogrypowy, suchy lub nie, ma silny komponent kurczowy i astmatyczny, co wydaje się stanowić jeden punkt zgodności. C. W. Lawson (cytowany w H. W., xxxiv. 134) opisuje przypadek lekarza, który przez dwa lata stale przyjmował Liq. Strych. Hydrochlor., od 5 do 10 minimów trzy razy dziennie, z niewielką ilością Sal volatile. Początkowo odczuwał korzyść, później jednak pojawiła się potrzeba wykonywania nienaturalnie głębokich wdechów, „a czuł, że w ten sposób pokona hamowanie czynności płuca, prawdopodobnie przez działanie przepony”. Pewnego ranka, po dawce Strych., wykonywał taki wdech i od tej chwili doświadczał opisywanych dolegliwości: niemożności głębokiego zaczerpnięcia oddechu; unieruchomienia ścian klatki piersiowej, zmuszającego go do pochylania się; osłabienia przy wysiłku, znacznego zamętu myśli i pamięci; sporadycznie stolców barwy gliniastej, zwykle obfitszych niż normalnie. Po sześciu miesiącach uderzenie koniuszkowe obniżyło się do szóstej przestrzeni międzyżebrowej, a ból głowy i senność stały się wyraźne. Podróżował przez sześć miesięcy bez poprawy. Wszystkie próby oddziaływania lekami na serce nasilały ból głowy. Lawson stwierdził następnie rozszerzenie serca, szeroki kąt podżebrowy oraz rozedmową klatkę piersiową poruszającą się en masse. Po roku leczenia zalecono nalewkę Hyoscyamus, 20 minimów przed snem, która okazała się uderzająco skuteczna; senność całkowicie ustąpiła, po czym nastąpiła poprawa pod każdym innym względem. Osobliwe odczucia występujące przy Strych.: uczucie, jakby głowa i twarz były powiększone. [Stąd Nux i Strych. są lekami na następstwa ekscesów.] Jakby na głowie znajdował się żelazny czepiec. Uczucie porażenia lewej połowy głowy i twarzy. Bolesność skóry głowy, jakby ciągnięto za włosy. Jakby nerwy zostały nagle wyrwane z zębów. Jakby w gardle tkwiła gula. Jakby woda spływała kroplami z prawego łokcia, okresowo; oraz z prawego barku. Jakby w nocy przecięto ciało na pół w talii. Bóle i odczucia Strych. pojawiają się nagle i powracają w odstępach. Nagłe kołatanie serca. Bóle nagłe, szczypiące, przeszywające, piorunujące, elektryczne. „Bulgotanie w odbytnicy z elektrycznymi przeszyciami” jest objawem jednego z probantów. Wiele bólów skupia się wokół warg i oczu. Bóle i dreszcze pojawiają się w potylicy oraz karku i biegną w dół na całej długości kręgosłupa. Występuje silny świąd całego ciała oraz „silny świąd sklepienia jamy ustnej”, który powinien okazać się użytecznym objawem. Szarpnięcia, drgania i wstrząsy we wszystkich częściach ciała przewijają się przez cały obraz patogenetyczny. Nadwrażliwość przejawia się we wzmożonym czuciu rdzeniowym, lęku przed dotykiem, wzdraganiu się przed przeciągami oraz tym, że u probantki Meyhoffera dotyk w dowolnym miejscu wywoływał rozkoszne doznanie. Sztywność jest główną cechą Strych., a Cooper podaje „reumatyzm ze sztywnością stawów” jako wskazanie. Objawy są < rano. < Od dotyku; hałasu; ruchu; wysiłku; chodzenia. < Po posiłkach. > W pozycji leżącej na plecach.

Zależności

Odtrutki: Passiflor. (?) (sugerowana przez Hale’a); Hyo. (senność, dolegliwości oddechowe); zalecano Tobacco, Chlorof., Camph., Acon. Zob. także pod Nux. Osterwald (Med. Press, 6 stycznia 1901) stwierdził, że inhalacja tlenu jest skuteczną odtrutką u zwierząt. Czarna mikstura (Senna i sól gorzka) łagodziła zaparcie lepiej niż jakikolwiek inny środek przeczyszczający. Sul. 30 w suchych globulkach podanych na język przyniosła szybką i niemal całkowitą ulgę we wszystkich objawach odbytniczych mężczyzny uczestniczącego w próbie Robinsona. Porównać: Ból głowy szerzący się od potylicy w dół kręgosłupa, Pic. ac. Nagłe bóle, Bell., Lyc. Świąd podniebienia, Glon. Uczucie przecięcia na pół w talii, Ars. Ból głowy z sennością, Bruc. Szarpanie głowy do przodu i do tyłu, Stram. Skurcz gardła, niemożność przełykania, Stram.

1. Umysł

Majaczenie: jak w wodowstręcie; jak delirium tremens; chory wystraszony; wzdraga się przed ludźmi i prądami powietrza. Krzyczał: „Idą po mnie!”. Skrajna pobudliwość nerwowa; bolesne rozdrażnienie nerwowe. Niepohamowane napady śmiechu z uczuciem lekkości i kołysania oraz zawrotami głowy. Jęczenie; łkanie; krzyki. Niezwykle przygnębiony. Drażliwy. Zamęt myśli. Utrata pamięci. Świadomość zachowana aż do śmierci; choć może dojść do utraty świadomości.

2. Głowa

Zawroty głowy: skłonność do upadania naprzód; z szumem w uszach; w pozycji leżącej, z nudnościami. Szarpanie głowy do przodu; i do tyłu. Żyły głowy, szyi i twarzy przepełnione; oczy czerwone i wytrzeszczone. Bardzo silny ból głowy z rozpierającymi bólami czoła, zwł. po l. stronie. Otępiający ból głowy z krańcową sennością. Silne bóle nad l. okiem i za uszami, z uczuciem osłupienia i sennością, godz. 20. Uczucie, jakby na głowie znajdował się żelazny czepiec. Bardzo silne, łomoczące bóle głowy, zwł. w p. połowie i nad l. okiem. Uczucie rozbicia w głowie z sennością. Ostre, przeszywające bóle w l. skroni i dalej wokół do tylnej części l. ucha. Szybkie tętnienie w l. skroni i l. podżebrzu. Nagły ból i ucisk na szczycie głowy oraz w l. oku. Osobliwe uczucie porażenia l. połowy głowy i twarzy. Tępe bóle tyłu głowy i skroni. Stałe bóle tyłu głowy i karku. Wiercący ból potylicy. Bóle tyłu głowy, szerzące się w dół na całej długości kręgosłupa. Ostre bóle potylicy, szerzące się do l. oka i za p. ucho. Bóle skóry głowy jak po wyrwaniu włosów. Nasilony świąd skóry głowy i karku.

3. Oczy

Oczy silnie przekrwione i stale poruszające się, jak przy wielkim przerażeniu. Oczy czerwone; nastrzyknięte i wytrzeszczone. Oczy: zapadnięte; przewracające się; wykrzywione; zwrócone w jedną stronę; zwrócone w p. stronę i nieruchome, z rozszerzonymi, niereagującymi źrenicami oraz czerwoną spojówką. Pobolewanie, szczypanie i tępe bóle oczu z mglistym widzeniem. Pieczenie oczu, < l. Uczucie, jakby oczy nagle zesztywniały i zostały pociągnięte do tyłu. Pieczenie; intensywne, nagłe; w oczach i powiekach. Uczucie zimna w oczach. Przewracanie oczami, jakby były dwiema zimnymi kulami. Tkliwość i bolesność jak po stłuczeniu nad l. okiem. Szybkie tętnienie nad l. okiem; w l. górnej powiece z osłabieniem, obrzmieniem i wydzieliną. Wzmożone łzawienie. Bóle gałek ocznych jak ukłucia igłą. Źrenice rozszerzone, oczy wpatrzone. Źrenice zwężone. Widzenie: przyćmione; niewyraźne, mgliste; utrzymująca się ślepota. Iskry przed oczami, czarniawe, białe albo czerwone. Zwiększona obwodowa wrażliwość na barwę niebieską. Poszerzenie pola widzenia. Wszystko wydawało się zielenieć i upadł na podłogę.

4. Uszy

Uczucie pełzania i mrowienia w małżowinach usznych. Nagły piekący świąd uszu, nosa, warg i oczu; w l. uchu po południu. Silne pobolewanie za uszami i w dół kręgosłupa. Ostre, przeszywające bóle za p. uchem; za uszami oraz z tyłu głowy i szyi. Głęboki, dłubiący ból w l. uchu. Silne uczucie pełności w uszach. Słuch niezwykle wyostrzony, chory słyszy najcichsze dźwięki. Szum; pieczenie; odgłos podobny do wiatru.

5. Nos

Twarz obrzmiała i paląco gorąca, oczy na wpół zamknięte, jak po użądleniach pszczół. Twarz obrzękła, blada, wykrzywiona. Mięśnie sztywne. Risus sardonicus. Wyraz skrajnego przerażenia. Twarz: sina; zaczerwieniona i zlana zimnym, lepkim potem. Ostre bóle kości jarzmowych jak ukłucia igłą; w l. kości jarzmowej, przeszywające do zębów. Wargi: sine; posiniałe; obrzmiałe; odciągnięte. Szczękościsk. Sztywnienie szczęk utrudniające mowę. Tępe bóle szczęk, zwykle przeszywające do skroni. Bóle pod szczękami jak ukłucia igłą. Tętnienie w podbródku.

7. Zęby

Zęby zaciśnięte. Ból zębów: o północy; w l. górnych zębach, przeszywający do kości jarzmowej; jakby nerwy zostały nagle wyrwane, w nocy: ciągnący; przeszywający.

8. Jama ustna

Język: suchy, z uniesionymi brodawkami; suchy, z białawą wilgocią na brzegach; dziąsła i wargi fioletowe; gorący; bolesny, podobnie jak sklepienie jamy ustnej. Piana na ustach. Silny świąd sklepienia jamy ustnej. Smak: nieprzyjemny; gorączkowy; gorący i gorzki; suchy. Usta wypełnione (pienistą) śliną. Artykulacja utrudniona. Mowa: niewyraźna; utracona.

9. Gardło

Uczucie duszenia w gardle; jakby coś ciasno je obejmowało. Uczucie suchości; kurczowe; uczucie ściśnięcia; znaczna trudność w przełykaniu. Uczucie guli w gardle, wieczorem. Uczucie suchości i gorąca; bolesność (po l. stronie); drapanie. Każda próba przełknięcia = bardzo silne skurcze mięśni gardła. Silne tępe bóle mięśni i gruczołów szyi oraz za uszami. Ostre bóle gruczołów szyi, za uszami i z tyłu głowy.

11. Żołądek

Niezwykle dobry apetyt, je z zadziwiającym upodobaniem. Pragnienie: silne; gorączkowe. Odbijania: gorzkim powietrzem przed wymiotami; gorzkie, tłuste; z nieprzyjemnym smakiem. Nudności. Niemal stałe odruchy wymiotne. Gwałtowne wymioty. Wymioty rzadkim, bezbarwnym płynem. Uczucie ciężaru w żołądku. W dołku podsercowym: silny ból; ostry ból; nasilone drgania; gwałtowne szarpnięcia; skurcz. Nagły skurcz dołka podsercowego podczas obiadu, trwający godzinę, z silnym bólem i uczuciem duszenia się, zmuszającym do rozluźnienia ubrania. Pieczenie wzdłuż przełyku i w żołądku. Natychmiast poczuł pieczenie w żołądku trwające około minuty, a następnie jakby krew zrobiła się zimna.

12. Brzuch

P. podżebrze: pobolewanie występujące okresowo, z nudnościami i uczuciem omdlewania; napięty ból po p. stronie; ostre bóle jak ukłucia igłą oraz bóle tnące. Ostre bóle l. podżebrza przeszywające do dołka podsercowego. Szybkie tętnienie w l. podżebrzu i l. skroni. Mięśnie brzucha sztywne w skurczach tężcowych. W mięśniach: bolesność, uczucie skurczenia i stłuczenia. Burczenie. Ściskający, tnący, gryzący ból jelit. Ostry, tnący ból w p. dolnej i l. górnej połowie brzucha. Niepokój w jelitach i zaparcie. Głęboko umiejscowione uczucia bolesności, skurczenia i kurczu w podbrzuszu. Ostre bóle w l. pachwinie jak ukłucia igłą.

13. Stolec i odbyt

Bulgotanie w odbytnicy ze skurczowymi napadami przeszywającego bólu, zmuszającymi go, jak po postrzale, do siadania na ziemi. Dwa rozdzierająco bolesne przeszycia w ciągu nocy. Przed położeniem się spać dwa przeszycia jak wstrząsy z silnej baterii galwanicznej. Kurczowe podskakiwanie w odbycie. Biegunka: obfita, wodnista. Kał oddawany mimowolnie podczas skurczów. Stolce: grudkowate i suche, gazy o zapachu świeżego kitu; grudkowate, ze śluzem. Bardzo uporczywe zaparcie; ze ściskającym bólem.

14. Narządy moczowe

Skurcz pęcherza; wydalał mocz najwyraźniej tak szybko, jak był on wydzielany. Porażenie pęcherza. Bolesny ucisk w pęcherzu i odbytnicy. Niepokój w okolicy pęcherza i cewki moczowej < podczas chodzenia albo siedzenia na czymś twardym. Nagłe i przeszywające bóle od pęcherza w dół ud; od tylnej ściany pęcherza w dół odbytnicy; od przedniej ściany pęcherza wzdłuż cewki moczowej; w końcu bóle opuściły pęcherz i umiejscowiły się w żołędzi prącia. Palenie jak od oparzenia w cewce moczowej. Stałe parcie. Mocz: obfity; skąpy; zmienny, prawidłowy, ciemny jak piwo, gęsty, z czerwonym osadem i pływającymi masami przypominającymi albuminę.

15. Męskie narządy płciowe

L. powrózek nasienny bolesny, l. jądro obrzmiałe, bolesne tylko podczas stania lub chodzenia; twarde, obrzmiałe, później palący ból po l. stronie moszny, gdzie skóra była napięta nad jądrem, a w błonie kurczliwej moszny i tkance łącznej powstał duży ropień; otwarto go małym nacięciem i wydobyła się bardzo duża ilość półprzezroczystego płynu, częściowo zmieszanego z krwią; po jego wypłynięciu jądro nieco się zmniejszyło; nie było połączenia między jądrem a ropniem.

16. Żeńskie narządy płciowe

Podczas zasypiania całkiem nagle kilka histerycznych szarpnięć, jakby pochodzących z macicy, z palącym, drażniącym gorącem i gwałtownym tętnieniem w drogach rodnych; także uczucie silnego ucisku i parcia ku dołowi. Przeszywający ból i drżące odczucie w pochwie z chwilowym tętnieniem, pojawiające się okresowo. Bardzo silne bóle rwące macicy, występujące okresowo. Miesiączka pojawiała się we właściwym czasie, lecz trwała tylko dwa dni i była skąpa. Każdy dotyk ciała, bez względu na miejsce, wywoływał rozkoszne doznanie.

17. Narządy oddechowe

Skurcz mięśni wokół krtani i mięśni ramion; czuła się i wyglądała, jakby ją duszono; mięśnie po obu stronach krtani napinały się jak sznury. Skurcz mięśni oddechowych, oddech nieregularny, przerywany, utrudniony. Głos: słaby; cichy; ochrypły. Bezgłos. Sporadycznie kurczowy, wybuchowy kaszel; suchy. Oddychanie: przyspieszone; utrudnione; dławiące; skrępowane; z silnym bólem w okolicy przedsercowej; łkające; jęczące. Uduszenie.

18. Klatka piersiowa

Ściany klatki piersiowej unieruchomione. Ucisk. Klatka piersiowa porusza się en masse, jest nadmiernie jawna opukowo. Ściśnięcie. Ból: silny, ostry, zaciskający, kurczowy, przeszywający, w klatce piersiowej, szyi i plecach. Ostre bóle jak ukłucia igłą: w górnej części klatki piersiowej i okolicy krzyżowej; w p. (i l.) górnej części klatki piersiowej; po l. stronie pod żebrami. Silne kłujące bóle p. piersi, przechodzące na wskroś do pleców i występujące okresowo. Bardzo silny ból rwący l. piersi, okresowo. Ostre bóle l. piersi.

19. Serce

Ściśnięcie w okolicy przedsercowej. W ciągu dnia tępy ból przemieszczający się wzdłuż przebiegu łuku aorty. Uczucie trzepotania w okolicy serca z omdlewaniem. Nagłe kołatanie serca. Burzliwa czynność serca. Uczucie, jakby serce podchodziło do gardła. Serce trzepocze jak zraniony ptak. Tętno: nieregularne; przyspieszone; napięte jak sznur, twarde, silne; pełne, szybkie; podczas napadów niemal zanikające.

20. Szyja i plecy

Szyja obrzmiała; żyły szyjne rozszerzone. Szyja sztywna, mięśnie jak napięte sznury. Sztywność: bolesna; szerząca się w dół pleców; chwilowa w l. połowie szyi. Przeszywające bóle jak od noża: w mięśniach szyi i na szczytach barków; w klatce piersiowej, brzuchu; z nudnościami. Bardzo silny ból (kłujący, przeszywający) karku i w dół kręgosłupa. Plecy sztywne. Konwulsyjne szarpnięcia w plecach i kręgosłupie. Silne pobolewanie albo lodowate zimno całych pleców. Rozdzierająco bolesny, gryzący ból pleców, szyi i mięśni nóg. Ból tnący w l. połowie pleców. Nagła sztywność dolnej części pleców i bioder. Ostry ból pleców w okolicy talii, jak ukłucia igłą. Nagle bardzo silny, tnący ból pleców na wysokości talii, jakby przecięto ją na pół, szerzący się w p. i l. stronę ku żołądkowi, w nocy.

21. Kończyny

Palce rąk i stóp fioletowe, palce rąk kurczowo przygięte, palce stóp odciągnięte do tyłu. Kończyny wyprostowane i sztywne, okresowo wykonujące szarpiące ruchy. Kurcze. Przeszywające bóle mięśni. Bóle reumatyczne rąk i nóg. Pełzanie w kończynach po skurczach.

22. Kończyny górne

Podczas mycia rąk, pół godziny po dotknięciu otarcia na l. kciuku preparatem Liquor. Strych., natychmiast poczuł drętwienie szerzące się od kciuka na całą l. dłoń i nadgarstek, a następnie szybko do łokcia i barku; po dwóch godzinach stawy wszystkich palców były obrzmiałe, a drętwienie ustąpiło; później wystąpił ogromny obrzęk całej kończyny. Ramiona wyprostowane, dłonie zaciśnięte. Bolesność i tkliwość mięśni. Ostry ból reumatyczny w panewce p. stawu ramiennego. Ostre bóle tylnej części l. ramienia i przedniej części uda. Ostry ból p. stawu łokciowego. Uczucie, jakby kropla zimnej wody okresowo spływała z p. łokcia; niekiedy jakby zimna woda spływała z p. barku. Subsultus tendinum. Drżenie rąk. Gwałtowne drganie żył p. dłoni; wydawało się, jakby krew zatrzymała się, a następnie znów popłynęła. Dłonie: częściowo porażone; kurczowo zaciśnięte. Chwilowa sztywność palców. Kurczowe; reumatyczne, ostre bóle dłoni. Uczucia kłucia i drętwienia: w l. dłoni, okresowo; nagle w palcach.

23. Kończyny dolne

Bolesne drgawki kończyn dolnych i karku, z piorunującymi bólami okolicy lędźwiowej, stale przeszywającymi. Utrata siły kończyn dolnych. Sztywność; bóle reumatyczne; ostre bóle stawów i kończyn jak ukłucia igłą. Drżenie nóg. Nagłe szarpnięcia nóg; w nocy. Silna sztywność nóg. Sztywność l. nogi i pleców. Rozdzierająco bolesny, gryzący ból mięśni ud. Kurczowe bóle p. stopy i nogi. Silne bóle p. stawu skokowego < podczas chodzenia. Kurczowe bóle stóp. Ostre, przeszywające bóle stóp, zwł. spodniej części pięt. Drżące doznanie biegnące od palców stóp w górę nóg. Uczucie zesztywnienia i skręcenia palców stóp. Gwałtowny świąd z mrowieniem podeszew i dłoni.

24. Objawy ogólne

Kurczowe, konwulsyjne drgania. Każdy mięsień ciała w stanie ciągłego drgania. Niezwykle gwałtowne drgania, najpierw kończyn, potem całej l. strony. Gwałtowne zrywania i wzdrygnięcia jak od prądu; po nich opistotonus. Wstrząsy mięśni tak silne, że dochodzi do zwichnięcia p. uda. Stała skłonność do zginania się ku p. stronie. Drgawki nawracające regularnie. Każda próba ruchu groziła drgawkami. Konwulsyjne szarpnięcia podczas zasypiania. Podczas drgawek skóra gorąca, zlana potem i parująca. Wszystko wydawało się zielenieć i upadł na podłogę. Może leżeć jedynie na plecach; każda inna pozycja = drgawki. Próba przyjęcia płynu = gwałtowny napad kurczowy, uniemożliwiający jego przełknięcie. Bóle kurczowe sprawiały, że czuła, jakby miała zesztywnieć. < Wieczorem. < W nocy. < Od godz. 20 do 22.

25. Skóra

Skóra: początkowo blada; następnie sina i niebieskawa. Pieczenie; kłucie; mrowienie. Mrowienie opuszek palców. Nasilony świąd skóry całego ciała; zwł. skóry głowy, twarzy, ramion i nóg.

26. Sen

Ziewanie; krańcowa senność. Bezsenność: wskutek wewnętrznego niepokoju i lęku; wskutek obawy przed skurczami odbytnicy; z wizjami zmarłych osób. Krańcowy niepokój i mówienie przez sen z osobliwym uczuciem pracy w tylnej części mózgu. Niespokojne noce z obfitymi potami. Sny: nieprzyjemne; dziwne wędrówki wyobraźni.

27. Gorączka

Skrajna dreszczowość; i senność. Osobliwe pełzające uczucie zimna na całym ciele z drżeniem szczęk. Skrajna dreszczowość nawet w ciepłym pomieszczeniu. Lodowate zimno: bolesne; całego ciała; nagłe. Pojedynczy zimny dreszcz wzdłuż całego kręgosłupa; później czuła śmiertelne zimno. Lodowate zimno wzdłuż kręgosłupa. Kończyny zimne. Kończyny dolne zimne, a pot spływa strumieniem z głowy i klatki piersiowej. Gorączka przerywana typu adynamicznego. Nieznośne uczucie gorąca na całym ciele, choć niektóre części są chłodne w dotyku. Palące gorąco z gorącym potem. Ciało zlane ciepłym potem. Obfity pot po skurczu. Nagły zimny pot i lodowate zimno całego ciała. Zimny pot ze wstrząsami konwulsyjnymi oraz nasileniem drżenia i sztywnienia.