Calabar

Physostigma venenosum. Leguminosæ.

Rozcierki z całego nasienia.

Po raz pierwszy wzmiankowana przez misjonarzy na zachodnim wybrzeżu Afryki; w 1846 przez Daniela; w 1855 badana przez Christisona; w 1862 Frazer poczynił pierwsze obserwacje dotyczące skurczu źrenicy (również Workman); od tego czasu stosowana i nadużywana przez wielu.

UMYSŁ [1]

Niezwykła aktywność umysłowa.

SENSORIUM [2]

Zawroty głowy, z uczuciem omdlewania i muscæ volitantes przy poruszaniu się, godz. 13.

W GŁĘBI GŁOWY [3]

Ból pośrodku czoła, w jednym miejscu nad oczami, oraz ból nad lewym okiem i w nim, z muscæ volitantes.

Ucisk w skroniach.

Ból przeszywający skronie, jak od naporu krwi do głowy, z tętnieniem tętnic po bocznej stronie szyi.

Ból przeszywający skronie i pieczenie oczu.

Silny bolesny ucisk na szczycie głowy i w obu skroniach; musi się położyć.

Ucisk na szczycie głowy, rozciągający się ku potylicy.

Drętwienie i osobliwe odczucie na szczycie głowy, zwłaszcza ku tyłowi głowy.

Pięć minut po przyjęciu dawki — ból tępy w lewej okolicy potylicznej.

Uczucie utraty siły i czucia w tylnej części głowy, jakby głowa miała opaść do przodu, a jej naturalne podpory nie mogły jej już utrzymać z tyłu.

Zastoinowy ból głowy przez całe przedpołudnie.

Uderzenie krwi do głowy, z gorącem i pieczeniem nosa oraz lekkim kichaniem.

SKÓRA GŁOWY [4]

Drętwienie skroni i uczucie pełzania po głowie.

Między godz. 20 a 21 pełzające drętwienie tylnej części głowy i wzdłuż całego kręgosłupa, szczególnie w odcinku między biodrami.

WZROK I OCZY [5]

Oczy wydają się słabe.

Silny ucisk na oczy; z muscæ volitantes.

Ból oczu jak w miejscu odparzonym, z latającymi plamkami.

Lek bardzo silnie oddziałuje na wzrok, stale wywołując następujące widziadła: przemykające przed oczami długie węże lub robaki, zarówno ciemne, jak i jasne; także fale przed oczami, wskutek których przedmioty zdają się drżeć, jak gdyby lek nadawał nerwowi wzrokowemu tę samą cechę mimowolnego ruchu, jaką nadaje nerwom ruchowym, i wprawiał obraz wzrokowy w ruch.

Przedmioty wydają się większe i bliższe.

Lekkie wrażenie podwójnego widzenia, jak gdyby obrazy przedmiotów miały się zwielokrotniać.

Uczucie błony na oczach i zamglenie; przedmioty zlewają się ze sobą, po czym następuje ból tępy nad oczami i między nimi.

Przyciemnienie widzenia w dal, po którym wkrótce następuje skurcz źrenicy.

(OBS :) Przyciemnienie widzenia jako następstwo błonicy.

Mięsień prosty przyśrodkowy nie działa prawidłowo i osie oczu nie są zbieżne; oczy wydają się słabe; łzawienie, zwłaszcza lewego oka.

Uczucie nadwerężenia oczu krótko po wystąpieniu działania leku.

Przy próbie spojrzenia w górę nie dawał się zauważyć najmniejszy ruch, co wskazywało na porażenie mięśnia prostego górnego i mięśnia skośnego dolnego.

Przy spoglądaniu w dół działał jedynie mięsień skośny górny, którym kieruje n. trochlearis, powodując raczej niewielki obrót wokół osi wzrokowej niż ruch ku dołowi.

Całkowite porażenie akomodacji.

(OBS :) Porażenie mięśni rzęskowych po długotrwałej chorobie wyniszczającej.

Lewa źrenica ospała, niezbyt rozszerzona; krótkowzroczność, a przedmioty widziane lewym okiem wydają się zbyt duże; po uderzeniu w lewą gałkę oczną.

Źrenica trwale rozszerzona, z utratą akomodacji utrzymującą się od ośmiu lat, po urazowym uszkodzeniu rogówki.

Źrenica była rozszerzona, oko dobrze zwracało się na zewnątrz, lecz przy spoglądaniu w prawą stronę nie można go było doprowadzić do środka szpary powiekowej (co wskazywało na porażenie mięśnia prostego przyśrodkowego).

Powoduje skurcz źrenicy oraz, na drodze współczulnej, rozszerzenie źrenicy drugiego oka.

U chłopca w ciągu dwudziestu minut źrenica skurczyła się do rozmiaru główki szpilki.

Krótkowzroczność.

Krótkowzroczność.

Działanie na tęczówkę utrzymuje się dłużej niż działanie na mięśnie rzęskowe.

(OBS :) Gdy tęczówka wykazuje skłonność do wypadania przez ranę rogówki.

Uczucie ciągnięcia i wykręcania w oczach.

Ostre, przeszywające i ciągnące odczucie w prawym oku.

Oczy są obolałe i bolą przy poruszaniu nimi z boku na bok.

Ból gałki ocznej.

Objawy oczne przez cały ranek, z silnym pieczeniem gałek ocznych.

Pieczenie gałek ocznych.

Pieczenie oczu i ich przekrwiony wygląd przez całe przedpołudnie.

Oczy szczypią; powieki wydają się obolałe.

Ciężki ból głowy i ból oczu, z silnym gorącem w głowie i twarzy; muscæ volitantes zarówno czarne, jak i jasne.

(OBS :) Owrzodzenie brzegu rogówki prowadzące do perforacji, a nawet gdy właśnie doszło do wypadnięcia tęczówki.

(OBS :) W przypadkach zapalenia siatkówki, w celu zmniejszenia dopływu światła.

Bicie lub tętnienie i drganie między brwiami.

Pobudza wydzielanie śliny i łez.

Całe schorzenie wystąpiło nagle; mniej więcej miesiąc wcześniej położyła się spać zdrowa, a po przebudzeniu następnego ranka stwierdziła, że nie może otworzyć oka. θ Napad reumatyczny mięśni oka.

Podczas próby otwarcia oka utrzymywał się nieznaczny ruch powieki ku górze, wywołany dalszym rozluźnianiem się musculus orbicularis palpebrarum, którym kieruje nerw twarzowy.

Górna powieka lewego oka zwisała, zewnętrzny kącik był położony niżej; po stronie prawej — całkowite opadnięcie powieki.

Znaczna tkliwość skóry wokół oka.

Zaropiałe oczy.

Nieznośny ból nad obiema oczodołami.

WĘCH I NOS [7]

Odczucie dokładnie takie, jakby nos miał zacząć krwawić, oraz swoisty smak, który temu towarzyszy; o godz. 14 i 20.

Drganie w nosie i mimowolne rozszerzanie nozdrzy.

Drętwienie od okolicy między oczami w dół, przez nos.

Kichanie.

Palące gorąco w nosie i uczucie, jakby miał zacząć krwawić; drżące odczucie w zębach, jakby spoczywały na wibrującej desce; godz. 16.

GÓRNA POŁOWA TWARZY [8]

Tępy wyraz twarzy i pijacki chód.

Mimowolne drganie ust, a także brwi.

Uczucie skurczu całej lewej połowy twarzy, z lekkim drętwieniem.

SMAK, MOWA, JĘZYK [11]

Szczypanie końca języka.

Lewa strona języka stała się bardzo obolała, aż do samego korzenia, i bardzo trudno było nim poruszać; wydawał się sztywny.

PODNIEBIENIE I GARDŁO [13]

Uczucie, jakby kula wznosiła się w gardle.

APETYT, PRAGNIENIE. UPODOBANIA, AWERSJE [14]

Wstręt do zimnych napojów.

JEDZENIE I PICIE [15]

Po jedzeniu: ustąpienie bólu głowy.

CZKAWKA, ODBIJANIE, NUDNOŚCI I WYMIOTY [16]

Nudności i wymioty.

DOŁEK PODSERCOWY I ŻOŁĄDEK [17]

Drżące odczucie w nerwach, przebiegające w dół przez całe ciało, szczególnie w dołku podsercowym, z ruchem biegnącym falami w górę i w dół wzdłuż nerwów, któremu towarzyszą lekkie nudności i uczucie omdlewania.

Pobudzenie nerwowe w dołku podsercowym.

Silny ból i obolałość w dołku podsercowym i wokół niego oraz dookoła ciała na tej wysokości, z przodu i z tyłu.

Uczucie pustki i osłabienia w żołądku, bez głodu; godz. 15.

PODŻEBRZA [18]

Obolałość wokół tułowia na wysokości talii; godz. 18.

BRZUCH I LĘDŹWIE [19]

Ból jelit jak w miejscu odparzonym, z pieczeniem i luźnym wypróżnieniem.

Kurczowe skurczenie jelit.

ŻEŃSKIE NARZĄDY PŁCIOWE [23]

Bóle macicy, jakby miała rozpocząć się miesiączka.

Upławy.

Upławy i znaczne osłabienie o godz. 16.

ODDYCHANIE [26]

Ziewanie i wzdychający oddech.

Oddychanie z wysiłkiem.

Zabija przez porażenie nerwów zaopatrujących mięśnie oddechowe.

W GŁĘBI KLATKI PIERSIOWEJ I PŁUCA [28]

Silny ból w lewym boku, zupełnie niepodobny do jakiegokolwiek bólu płuc, jakiego kiedykolwiek doświadczała.

SERCE, TĘTNO I KRĄŻENIE [29]

Siła skurczu serca jest zwiększona.

Liczba uderzeń serca jest czasem zwiększona, czasem zmniejszona.

Objawy nerwowe, z kołataniem serca i znacznym osłabieniem w dołku podsercowym.

Czynność serca słaba i nieregularna.

Gwałtowne kołatanie serca.

Śmierć wskutek porażenia mięśni serca.

Krew bardzo płynna.

Tętno częste.

(OBS :) Słabe tętno uważa się za przeciwwskazanie; twarde i szybkie — za wskazanie.

SZYJA I PLECY [31]

Skłonność do wyciągania szyi, „aby wypuścić gorąco”, wskutek nieprzyjemnych odczuć w tylnej części szyi.

Ból tylnej części szyi, z trudnością obracania głowy.

Po południu osobliwy ból w poprzek tylnej części szyi, u podstawy mózgu, jakby odcinał ciało od głowy; przebiegał na wskroś przez szyję i zdawał się dochodzić do tylnej części gardła, które było obolałe i sztywne.

Bóle pleców między łopatkami i nieco niżej.

Ciągnięcie w plecach, jakby były zbyt krótkie, by pozwolić na schylanie się bez bólu, a zarazem trudność utrzymania wyprostowanej postawy.

Ból wzdłuż całego kręgosłupa i tuż przy nim, po obu stronach.

Bóle wzdłuż tylnej części szyi, zwłaszcza w najbardziej wystającym tam kręgu oraz po obu jego stronach; ciągnięcie przy każdym obrocie głowy.

Ból pleców po obu stronach kręgosłupa, od okolicy między łopatkami do miejsca poniżej talii; ból utrudniający schylanie się.

Ból pleców, także wzdłuż rąk, z ich osłabieniem; godz. 14.

Sztywność i ból biegnące w dół wzdłuż całego kręgosłupa; przy tych bólach pleców występuje skłonność do pochylania się do przodu, jakby trudno było siedzieć prosto; godz. 13.

Zdaje się porażać i znieczulać nerwy tylnej części ciała (nerwy bierne, czyli nerwy czuciowe); podczas tego procesu drętwienia powoduje dość silny ból, bardzo podobny do bólu zęba, gdy jego nerw obumiera lub jest niszczony.

Ból dolnej części pleców i kręgosłupa, między biodrami.

Ból pleców między biodrami i lekkie uczucie drętwienia w okolicy macicy; godz. 18.30.

KOŃCZYNY GÓRNE [32]

Drżenie rąk, ledwie mogła szyć; godz. 10.30.

Uczucie zmęczenia w ramionach i trudność ich unoszenia.

Drętwienie lewej dłoni, jakby zdrętwiała podczas snu.

Drętwienie lewego ramienia, biegnące w dół do palca serdecznego.

Dreszcz i lekkie drętwienie prawego ramienia.

KOŃCZYNY DOLNE [33]

Ból kończyn dolnych.

Ból po zewnętrznej stronie kolana; wieczorem skurcze lewej stopy podczas ciepłej kąpieli.

Ból lewego uda i obu kolan po przejściu zaledwie kilku kroków; około południa.

Uczucie jakby naciągania powrózków za nogą, pod kolanem, utrudniające chodzenie, zwłaszcza wchodzenie po schodach.

Drżenie nóg, jakby nie można było iść prosto.

Uczucie, jakby cała siła uchodziła z nóg i miały się pod nim ugiąć; jakby przyczyna osłabienia pochodziła z jednego miejsca na plecach, między biodrami, i odbierała wszelką siłę poniżej tego miejsca — kończynom.

KOŃCZYNY OGÓLNIE [34]

Ból kończyn.

(U chorego :) Utrata siły w kończynach.

Podczas chodzenia uczucie niestabilności od kolan w dół, tak że musiał stąpać ostrożnie, szczególnie przy zamkniętych oczach; czuje, jakby musiał patrzeć, by widzieć, dokąd idzie.

SPOCZYNEK. POZYCJA. RUCH [35]

Stałe pragnienie poruszania głową z boku na bok.

Niechęć do poruszania się.

Utrudnia ruchy dowolne, a zarazem powoduje ruchy mimowolne.

Ruch: nie może poruszyć oka ku górze; trudność poruszania okiem ku dołowi; obolałość oka; język sztywny i obolały.

Chodzenie: ból lewego uda i kolan; przy wchodzeniu — ciągnięcie jakby powrózków pod kolanem; niestabilność od kolan w dół.

Wyciąganie szyi: niepokój w tylnej części szyi >.

Obracanie: ból tylnej części szyi <.

Pochylanie się do przodu: sztywność i ból wzdłuż kręgosłupa >.

Unoszenie ramion: uczucie zmęczenia.

NERWY [36]

Dreszcze i drżenie przebiegające w dół przez wszystkie nerwy ciała.

Gwałtowne drżenie całego ciała na ulicy; przez chwilę czuł, jakby miał utracić świadomość, i ledwie zdołał dotrzeć do domu; dwudziestominutowa jazda tramwajem nie złagodziła tych odczuć.

Drżenie.

Poczuł nagły przypływ energii i czuł się wyjątkowo silny; wszystkie objawy zdawały się pojawiać jako reakcja.

Utrata ruchów dowolnych bez utraty świadomości.

Całkowite zwiotczenie całego ciała, jakby każdy nerw utracił napięcie, aż po oczy, które wydawały się tracić całą zdolność widzenia.

Zawroty głowy i uczucie omdlewania bez niepokoju.

Poraża nerwy ruchowe, lecz nie upośledza czucia, inteligencji ani pobudliwości mięśniowej.

Przyczyną śmierci jest rzeczywiste uduszenie; nigdy nie powoduje porażenia serca.

SEN [37]

Nasilona senność.

Rano niezwykle senny; prawie nie może się obudzić; czuje się jak odurzony.

PORA DNIA [38]

Rano: zastoinowy ból głowy; objawy oczne; nasilona senność.

Po południu: godz. 13 — zawroty głowy i uczucie omdlewania; sztywność i ból ramion; godz. 20–21 — pełzające drętwienie tylnej części głowy i wzdłuż kręgosłupa; godz. 14–20 — uczucie, jakby nos miał krwawić; godz. 16 — drżenie w zębach; upławy i osłabienie; godz. 18 — obolałość wokół talii; ból w poprzek tylnej części szyi; godz. 14 — ból pleców i wzdłuż ramion, ich osłabienie; godz. 18.30 — ból między biodrami, drętwienie w okolicy macicy.

Oba dni, w których czuł się najsłabszy, były szczególnie chłodne i rześkie.

Odczuwał bezgraniczną grozę przed zimną wodą.

NAPADY, OKRESOWOŚĆ [41]

Objawy ustępują w tej samej kolejności: najpierw zaburzenie akomodacji, następnie zmiana dotycząca źrenicy.

Napady drżenia występują okresowo i przy najmniejszym przestrachu.

UMIEJSCOWIENIE I KIERUNEK [42]

Prawa strona: przeszywanie i ciągnięcie w oku; opadnięcie powieki; dreszcz i drętwienie ramienia; źrenica silnie rozszerzona; wzrok oka upośledzony; źrenica mała.

Lewa strona: ból oka; ból tępy w okolicy potylicznej; łzawienie; źrenica ospała; górna powieka porażona; skurcz twarzy z drętwieniem; obolałość języka z trudnością poruszania nim; silny ból klatki piersiowej; drętwienie ramienia i dłoni; ból uda.

Od przodu ku tyłowi: ucisk od szczytu głowy do potylicy.

ODCZUCIA [43]

Najpierw pojawiły się objawy nerwowe, umiejscowione pośrodku czoła i bardzo wyraźne w dołku podsercowym, biegnące ku dołowi; następnie wystąpiła obolałość wokół środkowej części ciała, a na końcu bóle pleców i kręgosłupa; te utrzymywały się najdłużej i wydawały się najbardziej charakterystyczne ze wszystkich objawów; jakby ból odcinał głowę od ciała.

Nerwowe ruchy w całym ciele i ramionach.

Rodzaj bólu podobny do wywołanego długotrwałym pochylaniem się nad pracą lub długim uciskiem pleców o krzesło; jakby nerwy były ściśnięte; jakby głowa miała opaść do przodu; jakby nos miał zacząć krwawić; jakby kula miała unosić się w gardle.

Przeszywanie: w prawym oku.

Pieczenie: oczu; nosa; gałek ocznych; w nosie; w jelitach.

Ciągnięcie: w oczach; w plecach; w dół tylnej części szyi przy obracaniu głowy; jakby powrózków pod kolanem.

Szczypanie: oczu; końca języka.

Nadwerężenie: oczu.

Wykręcanie: w oczach.

Skurcz: lewej stopy.

Ucisk: w skroni; na szczycie głowy; od szczytu głowy do potylicy; na oczy.

Obolałość: oczu; powiek; lewej strony języka; wokół dołka podsercowego; wokół talii; w jelitach; oraz sztywność gardła.

Ból: pośrodku czoła; nad oczami; przeszywający skronie; tępy, w lewej okolicy potylicznej; ból głowy rano; gałki ocznej; wokół dołka podsercowego; w macicy; w lewej połowie klatki piersiowej; w tylnej części szyi; w plecach; wzdłuż kręgosłupa; wzdłuż tylnej części szyi; wzdłuż ramion; między biodrami; w kończynach dolnych; w kolanie; w lewym udzie i obu kolanach.

Bicie: między brwiami.

Tętnienie: po bocznej stronie szyi; między brwiami.

Drganie: między brwiami; w nosie; ust i brwi.

Drżenie: w zębach.

Drżenie: w całym ciele; nóg.

Dyskomfort: w tylnej części szyi.

Uczucie ciężkości: w głowie.

Tkliwość: wokół oka.

Sztywność: lewej strony języka.

Skurcz: lewej połowy twarzy.

Zmęczenie: ramion.

Uczucie omdlewania: na ulicy i podczas jazdy tramwajem.

Osłabienie: oczu; w dołku podsercowym.

Bezsilność: w tylnej części głowy; nóg.

Pełzanie: w tylnej części głowy i wzdłuż kręgosłupa.

Mrowienie: po głowie.

Niestabilność: od kolan w dół.

Drętwienie: na szczycie głowy; skroni; tylnej części głowy i wzdłuż kręgosłupa; od okolicy między oczami w dół przez nos; lewej połowy twarzy; okolicy macicy; lewego ramienia i dłoni; prawego ramienia.

Dreszcze: w całym ciele.

DOTYK. RUCH BIERNY. URAZY [45]

Dotyk: obolałość wokół dołka podsercowego; obolałość wokół talii, godz. 18.

OKRES ŻYCIA, KONSTYTUCJA [47]

Dziewczynka, l. 9, źrenica prawego oka bardzo silnie rozszerzona; mała blizna na zewnętrznym brzegu rogówki.

Kobieta, l. 24, wzrok prawego oka upośledzony; mogła odróżnić jedynie światło od ciemności.

Kobieta, l. 21, porażenie nerwu okoruchowego.

Kobieta, l. 57, prawa źrenica o połowę mniejsza.

Mężczyzna, l. 53, paraplegia; źrenica kurczy się do rozmiaru główki szpilki.

ZWIĄZKI [48]

Antidota: Atropia i Hydrate of Chloral.

Camphor czasowo wstrzymuje objawy.

Zgodne: Amyl nitr., Conium, Gelsem.

Porównać: w chorobach oczu: Agaricus (Amanita), Caustic., Chamom., Conium, Curare; w tężcu: Nux vom.