Plumbum

METALLICUM. Pierwiastek. Pb (A. W. 206.39). Rozcierka.

PLUMBUM ACETICUM. Octan ołowiu. Cukier ołowiany. Pb (C 2 H 3 O 2 ) 2 3 H 2 O. Rozcierka.

PLUMBUM CARBONICUM. Węglan ołowiu. Czysta biel ołowiana. Węglan ołowiowy. Pb CO 3 , Rozcierka.

Kliniczne

Amauroza / Niedokrwistość / Brak czucia / Tętniak / Brak potliwości / Zapalenie wyrostka robaczkowego / Astma / Zanik / Kości, wyrośla kostne / Mózg, rozmiękanie; guz / Choroba Brighta / Kolka / Zaparcie / Zapalenie pęcherza moczowego / Obniżenie nastroju / Podwójne widzenie / Puchlina wodna / Bolesne miesiączkowanie / Dyzuria / Wychudzenie / Padaczka / Nadziąślak / Oczy, zapalenie / Ganglion / Dna moczanowa / Krwioplucie / Hemoroidy / Ból głowy / Przepuklina uwięźnięta / Przeczulica / Ropostek / Rybia łuska / Gorączka przerywana / Jelita, niedrożność / Wgłobienie jelita / Żółtaczka / Szczęka, guz / Nerki, schorzenia / nerka ziarnista / Wątroba, schorzenia / Szczękościsk / Ataksja lokomotoryczna / Melancholia / Krwotok maciczny / Zapalenie rdzenia kręgowego / Zapalenie nerek / Drętwienie / Przełyk, zwężenie / Porażenie / pobłonicze / drżączka poraźna / Zapalenie ochrzęstnej / Proktalgia / Postępujący zanik mięśni / Wypadanie odbytnicy / Rwa kulszowa / Rdzeń kręgowy, choroby; stwardnienie; guz / Śledziona, schorzenia / Zwężenie / Suchoty krezkowe / Nałóg tytoniowy / Język; porażenie / Zapalenie kątnicy / Pępek, ropień; przepuklina / Urykemia / Pochwa, skurcz / Pochwica / Żylaki

Charakterystyka

Plumbum, Saturn alchemików, został poddany próbom lekowym przez Hartlauba, Trinksa, Heringa i Nenninga. Do opisanych przez nich objawów dodano objawy z niezliczonych przypadków zatruć wśród pracowników mających kontakt z ołowiem oraz malarzy, objawy wywołane piciem wody zanieczyszczonej ołowiem, stosowaniem ołowiu w kosmetykach, a także pochodzące z przypadków samobójczych. W starej szkole metaliczny ołów stosowano rzadko, ponieważ uważano go za obojętny; Bœrhaave podawał go jednak wewnętrznie, roztartego na niewyczuwalny proszek, w upławach, czerwonce, kile i dnie moczanowej (Teste). Sole ołowiu w postaci plastrów i „wody Goularda” szeroko stosowano zewnętrznie w chorobach skóry oraz we wstrzyknięciach dopochwowych i docewkowych; nierzadko powodowało to znaczne szkody, szczególnie wskutek stłumienia wykwitów. Działanie wszystkich trzech wymienionych wyżej preparatów ołowiu włączono do Schematu, ponieważ nigdy nie próbowano ich rozdzielać ani nie odnotowano między nimi żadnej swoistej różnicy. Wśród malarzy i wytwórców ołowiu najlepiej znanymi objawami są kolka oraz opadanie nadgarstka. Ponadto dochodzi do podrażnienia nerek z albuminurią, kończącego się zwyrodnieniem ziarnistym, któremu towarzyszą przerost serca, zapalenie nerwu wzrokowego i ślepota. U osób pozostających pod wpływem ołowiu występuje nadmiar kwasu moczowego we krwi; obserwowano również rzeczywiste złogi dnawe i napady dny moczanowej. W jednym z obserwowanych przeze mnie przypadków zatrucia ołowiem występowały przewlekłe powiększenie stawów kolanowych i przykurcz kończyn dolnych, całkowicie unieruchamiające chorego. W innym przypadku niemal na całym ciele występowały drobne tętniaki. U osób pijących wodę zanieczyszczoną ołowiem nasilenie skutków zależy od stopnia zanieczyszczenia i czasu narażenia. Kiedy zatrucie rozwija się podstępnie przez lata, powstaje stan niedokrwistości z suchą, mało czynną, łuszczącą się skórą i zadawnionym zaparciem. Tunzelmann (B. J. H., xxxii. 17; cyt. za C. D. P., gdzie można znaleźć pełny zbiór przypadków) opisuje kilka przypadków ostrego zatrucia po wypiciu wody zawierającej ołów: (1) Kucharka, chora od trzech tygodni. Nie mogła utrzymać w żołądku żadnego pokarmu; stałe nudności, a nawet bez przyjmowania pokarmu częste wymioty zielonkawym, wodnistym płynem, < w nocy. Skóra żółtawa; spojówki wyraźnie żółte. Język obłożony, nalot w tylnej części bardzo żółty; okropny smak, cuchnący oddech; zaparcie. Skrajne osłabienie. Hydrast. 3 przyniosła znaczną ulgę, lecz trzy miesiące później doszło do porażenia rąk, co skłoniło do zbadania wody pitnej i wykrycia w niej ołowiu. (2) Chłopiec, lat 12, miał nieżyt oskrzeli z luźnym kaszlem i zagęszczeniem w lewym szczycie płuca. Gdy tylko zaprzestano podawania zatrutej wody, szybko i całkowicie wyzdrowiał. (3) Starszy brat miał krwioplucie, odkrztuszając pół pinty krwi. W płucach nie stwierdzono niczego nieprawidłowego poza nieznacznym osłabieniem szmeru oddechowego nad szczytami. Trzy miesiące później, po całym dniu wiosłowania, krwawe wymioty powróciły wraz z krwawieniem z nosa. Tym razem stwierdzono wyraźne stłumienie nad prawym szczytem. Po zaprzestaniu używania tej wody nastąpił szybki powrót do zdrowia. Caspar (C. D. P.) opisuje przypadek młodej ciężarnej, która 8 października połknęła trzy uncje bieli ołowianej. Pierwsze objawy pojawiły się kilka godzin później i rozpoczęły się wymiotami. Następnego ranka stwierdzono u niej ból zapalny i żółtaczkę. Wieczorem 10 października urodziła dziecko w siódmym miesiącu ciąży, a następnego ranka zmarła. Sekcja zwłok wykazała: rysy twarzy zwiotczałe; skóra brudnożółta. Z nozdrzy wydobywała się w dużych ilościach krwawa, pienista posoka, wypływała ona także z narządów płciowych, przesiąkając pościel; pełne jej były również usta, z których wystawał koniec języka. Brzuch rozdęty i twardy jak kamień, narządy płciowe obrzęknięte i przebarwione; mózg wyraźnie bezkrwisty; w jamie opłucnej znajdowało się 8 uncji krwawego płynu; płuca rozdęte, wypełnione pienistą, rozłożoną krwią; serce puste, bardzo miękkie, brudnobrunatne; tchawica ciemnowiśniowa. Mięśnie piersiowe bardzo miękkie, brunatne, a wypływająca z nich krew była tłusta. Wątroba brudnobrunatna, bardzo miękka; śledziona wypełniona czarną, smolistą krwią; obie nerki bardzo miękkie i przepełnione krwią. Krew w żyle głównej czarna, smolista. Kobiety pracujące z ołowiem często ronią; jeszcze większy odsetek poronień występuje u kobiet, które same nie pracują z ołowiem, lecz pracują z nim ich mężowie. Dzieci urodzone w takich warunkach są często upośledzone umysłowo albo cierpią na padaczkę. Według Teste’a Plumb. jest szczególnie odpowiedni dla dorosłych, bardziej dla mężczyzn niż kobiet; zwłaszcza dla osób o suchej, żółciowej konstytucji, z nieco żółtawą cerą, drażliwych, hipochondrycznych lub skłonnych do monomanii religijnej. (Dzieci nie są jednak bynajmniej wykluczone. Widziałem pozornie beznadziejne przypadki wyniszczenia u niemowląt z dużymi, twardymi brzuchami i skrajnym zaparciem, wyleczone za pomocą Plumb., zwykle w 3. trituracji metalu albo octanu). Teste wymienia następujące przypadki, które skutecznie leczył za pomocą Plumb.: (1) Przewlekłe zapalenie pęcherza moczowego. (2) Zwężenie cewki po rzeżączce. (3) Uporczywy ślinotok (rtęciowy), < przy wilgotnej pogodzie, przesiąkający podczas snu przez poduszkę. (4) Niezwykle bolesne wciąganie jąder i prącia, które zdawały się cofać do podbrzusza (następstwo nadużyć seksualnych i stłumienia liszajów). (5) Nocne bóle kości (po niepowodzeniu leczenia Merc. itd.). (6) Przewlekły, ciągnący i uciskowy ból czoła, < od pracy umysłowej; nieznośny w towarzystwie. (7) Zaburzenia psychiczne na tle kiły z niewyraźnie zaznaczonym porażeniem prawego ramienia, napadami monomanii religijnej, pobudzeniem płciowym bez erekcji, okresową gorączką bez potów oraz występującym od czasu do czasu kurczowym wciąganiem brzucha. (8) Choroba nerwowa charakteryzująca się głównie wędrującymi bólami kończyn, skurczami mięśni twarzy, napadami krzyku, bezprzyczynowym lękiem oraz nagłymi omdleniami przy przechodzeniu z jednego pokoju do drugiego albo przy wejściu do pomieszczenia pełnego ludzi. (9) Bagienna gorączka przerywana o typie codziennym albo podwójnie trzeciaczkowym, szczególnie gdy okolica śledziony jest bolesna przy dotyku. W takich przypadkach, mówi Teste, ani Ars., ani Chi. nie mogą się równać z Plumb. Przypadki te uwydatniają niektóre objawy kluczowe Plumb., a najważniejszym z nich jest: wciąganie i uczucie wciągania. „Gwałtowna kolka, uczucie, jak gdyby ściana brzucha była sznurkiem przyciągana ku kręgosłupowi”. Rzeczywiste wciągnięcie brzucha występuje często i jest charakterystyczne. Policzki są wciągnięte, zapadnięte. Nadmierne i szybkie wychudzenie. Do tej samej kategorii co kolka należą: kurcze, skurcze, drgawki, porażenia, drżenia. Fröhling (A. H. Z., cxxxii. 68; Amer. Hom., xxii. 422) opisuje przypadek N., rolnika, lat 46, który zachorował w listopadzie 1893 r. na napady kolki z wymiotami i skrajnym zaparciem; wypróżnienie uzyskiwano jedynie za pomocą dużych lewatyw. W poprzednich latach miewał zaparcia, lecz bez innych dolegliwości. Opium przynosiło tylko przejściową ulgę. Po grudniu 1893 r. wymioty stały się rzadsze, lecz nasilenie kolki wzrastało aż do lutego 1894 r., kiedy Fröhling zobaczył go po raz pierwszy i stwierdził, że chory był wychudzony do szkieletu, z wciągniętym brzuchem; apetyt był słaby, chory źle się czuł, jego umysł był nieco zaburzony i nie potrafił udzielać rozsądnych odpowiedzi na pytania. Stałe, naglące parcie na stolec; odchodziły jedynie małe, twarde, czarne kulki. Stłumienie wątrobowe stwierdzano tylko od górnego brzegu szóstego do górnego brzegu siódmego żebra. Podejrzewano zatrucie ołowiem, lecz ponieważ nie znaleziono na nie żadnych dowodów, przepisano Plumb. 6 trzy razy dziennie. Po sześciu dniach napady kolki były rzadsze i mniej nasilone; chory dwukrotnie oddał stolec bez lewatywy; umysł był jaśniejszy. Poprawa postępowała pod każdym względem i po czternastu dniach N. mógł opuścić łóżko, do którego był przykuty od listopada. W połowie marca odbył godzinną podróż, aby odwiedzić Fröhlinga, i był niemal nie do poznania, tak bardzo przybrał na wadze; stwierdzono również prawidłowe rozmiary wątroby. Wingfield (M. H. R., cyt. za Amer. Hom., xxi. 426) opisał dwa charakterystyczne przypadki: (1) Pani D., lat 50, bezdzietna, szczupłej budowy, bardzo nerwowa, od piętnastu lat cierpiała na zaparcie; co drugą noc przyjmowała łyżeczkę wyciągu z Cascara. Język obłożony żółtawobiałym nalotem. Miała stałe bóle głowy, a po każdym wypróżnieniu była całkowicie wyczerpana i przez resztę dnia musiała leżeć. Plumb. 6x gr. iii. dwa razy dziennie. Po dwóch dniach jelita zaczęły działać naturalnie. Po trzech tygodniach bóle głowy ustąpiły, język był czysty, a nerwowość znacznie mniejsza. (2) Panna M., lat 25, rumiana; na twarzy i ramionach pojawiały się czyraki, ponadto cierpiała na przewlekłe zaparcie. Zaparcie było jej utrapieniem od dwunastego roku życia. Nieznaczne skrzywienie kręgosłupa. Język obłożony, sporadycznie bóle głowy. Znaczne dolegliwości podczas miesiączki. Plumb. 6x dwa razy dziennie natychmiast usunął zaparcie, a wkrótce zniknęły również czyraki. Pacjentka szybko poczuła się zupełnie zdrowa. Arriaga z Meksyku (La Homœopatia, Nr 9, 1893; H. M., xxix. 190) opisuje przypadek 73-letniej kobiety, u której wystąpiły objawy niedrożności jelit: gwałtowna kolka, nudności, uporczywe zaparcie, wzdęcie, całkowity brak apetytu i brak gorączki. Nux złagodził kolkę, a następnie Plumb. 12, później zaś 13, doprowadził stopniowo w ciągu czterech dni do wyzdrowienia. Nash wyleczył ciężki przypadek porażenia po błonicy u mężczyzny w średnim wieku. Objawem wiodącym była nadmierna przeczulica — chory nie znosił dotykania żadnego miejsca, gdyż tak bardzo go to bolało. Pojedyncza dawka Plumb. 40m (Fincke) wyleczyła chorego. Nash opisuje 70-letniego mężczyznę, u którego wystąpił silny ból brzucha, a w końcu w okolicy krętniczo-kątniczej powstało duże, twarde obrzmienie, bardzo wrażliwe na dotyk lub najmniejszy ruch. Obrzmienie zaczęło przybierać sinawy odcień, a ze względu na wiek i osłabienie chorego stracono nadzieję na uratowanie mu życia. Jego córka, żona lekarza, znalazła jednak te objawy w dziele Rauego, pod hasłem Plumb., w rozdziale o zapaleniu kątnicy, a Plumb. 200 wyleczył chorego. Utrata czucia jest równie silnie zaznaczona jak przeczulica Plumb. Nadmierne wychudzenie właściwe Plumb. oraz jego działanie na kręgosłup czynią ten lek środkiem pierwszorzędnej wagi w postępującym zaniku mięśni. Do skurczów należą: pochwica; skurcz macicy z wydaleniem jej zawartości; uczucie, jakby nie było dość miejsca dla płodu; skurcz pęcherza moczowego; skurcz przełyku; uwięźnięta przepuklina. Kloniczne lub toniczne ruchy drgawkowe kończyn wskutek stwardnienia mózgowego albo guza mózgu. Padaczka poprzedzona zawrotami głowy, niekiedy westchnieniami, po której następuje uczucie otępienia. (W przypadku wyleczonym przez Skinnera po napadzie głowa zwracała się w prawo. Występowało < od 8 do 9 rano). Porażone części ciała chudną. Postępująca ataksja lokomotoryczna. Niepokój ruchowy; znużenie; uczucie omdlewania. Nocne uczucie w brzuchu, które sprawia, że chory przez wiele godzin gwałtownie się przeciąga; musi wyciągać się we wszystkich kierunkach. Nocą przyjmuje w łóżku najdziwniejsze pozycje. Szczególne odczucia obejmują: jakby coś poruszało się na szczycie głowy, z uczuciem skręcania od tyłu ku przodowi. Powieki jakby porażone. Jakby kula wznosiła się z gardła do mózgu. Jakby łuska pszenicy tkwiła w gardle. Rogówka jakby zaparowana oddechem. Oczy jakby zbyt duże. Jakby czop w gardle. Jakby wszystko ciążyło ku dołowi. Jakby brzuch i plecy znajdowały się zbyt blisko siebie; brzuch jakby sznurkiem przyciągany do kręgosłupa. Jelita jakby skręcone; zaciśnięte; rozdęte gazami. Jakby w pobliżu pępka tworzył się ropień. Zwieracz odbytu jakby wciągany do środka. Jakby w jelitach leżał worek niecałkowicie wypełniony płynem. Jakby płyn przelewał się z jednej strony brzucha na drugą. Jakby uda były nakłuwane igłami. Jakby stopy były z drewna. Bóle są wędrujące albo promieniujące, nieokreślone, napadowe. Dolegliwości rozwijają się powoli i na pewien czas ustępują. Częste są naprzemienne występowania: majaczenia i kolki; biegunki i zaparcia; szarpnięć zginaczy i prostowników; porażenia i kolki. Najbardziej zajęta jest prawa strona; objawy przechodzą z lewej na prawą (gardło). U kobiet zatrutych kosmetykami powstała pochwica nasilała się pari passu z objawami porażennymi. Za pomocą Plumb. 6 Theuerkauf w ciągu sześciu tygodni wyleczył przypadek ropostka z silnym bólem (B. J. H., xxxvii. 303). W. H. Woodyatt (Ibid., 205) opisuje przypadek „nerwicy naczynioruchowej” obejmującej lewe oko. Pani D., lat 29, chorowała od dwóch tygodni i sądziła, że przeziębiła oko. Objawy były następujące: opadanie górnej powieki, silny światłowstręt, bardzo obfite łzawienie gorącymi łzami, nastrzyknięcie okołorogówkowe, głębokie, sinawe zaczerwienienie twardówki, najbardziej widoczne przy brzegu rogówki. Rogówka bardzo nieznacznie przymglona. Źrenica zwężona. Widzenie zamglone. Ars. 6x i Plant. 6x nie przyniosły ulgi. Następnie podano Plumb. 6x, po którym nastąpiła natychmiastowa poprawa, postępująca aż do wyleczenia w ciągu siedmiu dni. Objawy wyróżnione kursywą były głównymi wskazaniami do zastosowania Plumb. W przypadku prawostronnej rwy kulszowej, która znacznie poprawiła się po Gnaph. 1, lecz następnie powróciła, objawy były następujące: sztywność; bolesność od krętarza większego i miejsca wyjścia nerwu aż do kolana; osłabienie uda; < przy schylaniu się; chodzenie = uczucie, jakby w udo wciskano nóż; podano Plumb. 6 cztery razy dziennie. Do dwunastego dnia nie nastąpiła żadna zmiana; tego dnia ból nagle ustąpił. Przypadek trwał dziewięć miesięcy. Objawy < od dotyku. > Od mocnego ucisku i rozcierania. > W spoczynku. < Od ruchu. Wysiłek umysłowy <. > W pozycji leżącej. < Przy leżeniu na prawym boku (obrzmienie brzucha; kaszel). Leżenie na lewym boku < gwałtowne kołatanie serca. Odgięcie do tyłu > ucisk w żołądku; ból w nadbrzuszu; ból pleców. Pochylenie do przodu = ucisk w żołądku; > ból pleców. Zgięcie się wpół > kolkę. Plecy wrażliwe przy opieraniu się na nich. > Od wyciągania kończyn. < W nocy. < Przy surowej, mglistej pogodzie. Na świeżym powietrzu: uczucie zimna; nadwrażliwość na nie; > zawroty głowy. Wilgotna pogoda = obfity ślinotok. < W pomieszczeniu pełnym ludzi.

Zależności

Antidota: Kwas siarkowy, rozcieńczony i przyjmowany jako lemoniada, jest jednym z najlepszych antidotów na przewlekłe skutki działania ołowiu; alkohol działa zapobiegawczo; Alumen, Alumina, Ars., Ant. c., Ben., Coccul., Hep., Kreos., Nux, Op., Petrol., Plat., Piperaz., Zn. (Teste, który zalicza Plumb. do tej samej grupy co Merc. i Ars., twierdzi, że według jego doświadczenia najlepszym antidotum jest Æthus cyn.; wymienia także Hyo., Plect., Strm. i Electric.) Stanowi antidotum na: Złe skutki długotrwałego nadużywania octu. Zgodny z: Ars., Bell., Lyc., Merc., Phos., Pul., Sil., Sul. Porównaj: Zaparcie, bezwładność jelit, twarde czarne kulki, Op. (Plumb. wywołuje także pewien skurczowy ucisk odbytu). Majaczenie, gryzie i uderza, Bell. (Plumb. wywołuje drżenie głowy i rąk; żółty śluz wokół zębów; kolkę występującą naprzemiennie z majaczeniem). Naprzemienne objawy głowowe i brzuszne, Pod. Rozmiękanie mózgu, Zn. (Plumb. wywołuje ból w zanikłych kończynach, występujący naprzemiennie z kolką), Vanad. Zaparcie wskutek bezwładności jelit, pochwica, Plat. (Plat. > te stany Plumb.). Drażliwe guzki krwawnicze z uczuciem podciągania odbytu, Lach. Zapalenie otrzewnej z wciągniętym brzuchem, Euphb. Głowa obraca się w prawo, Stram. (w lewo, Lyc.; w obie strony, Bufo, Camph.). Globus, Ign., Lach., Lyc. Choroby mające początek w kręgosłupie, Pho., Pic. ac., Zn. Słaba pamięć, niemożność znalezienia właściwego słowa, Anac., Lac c. Twarz tłusta, lśniąca, Nat. m., Sanic. Pragnienie przeciągania się, Amyl. n. Złudzenia węchowe, Anac.

Przyczyny

Stłumione wykwity. Nadużycia seksualne.

1. Umysł

Milcząca melancholia i przygnębienie. Wielka udręka i niepokój, z westchnieniami. Lęk z niepokojem ruchowym i ziewaniem. Znużenie i niechęć do rozmowy oraz pracy. Zniechęcenie. Znużenie życiem. Osłabienie lub utrata pamięci. Spowolnione postrzeganie; narastająca apatia. Podczas mówienia nie może znaleźć właściwego słowa. Śpiączka. Niedorozwój umysłowy. Otępienie. Mania. Majaczenie; występujące naprzemiennie z kolką. Furia. Oszalałe majaczenie (gryzie, uderza), niekiedy z wyglądem osoby otępiałej. Lęk przed zamordowaniem, otruciem; uważa każdego w swoim otoczeniu za mordercę.

2. Głowa

Głowa splątana i ciężka, jak wskutek apatii i melancholii. Zawroty głowy aż do utraty przytomności. Upojenie. Zawroty głowy, zwł. przy schylaniu się lub spoglądaniu w górę. Ból głowy, jakby wywołany kulą wznoszącą się z gardła do mózgu. Uczucie ciężkości głowy, zwł. w okolicy potylicy (móżdżku) i czoła. Ból rozdzierający w czole i skroniach. Przeszywający ból głowy. Przekrwienie głowy z pulsowaniem i gorącem. Bardzo silne bóle powłok czaszki, od potylicy do czoła. Wielka suchość włosów. Włosy stają się bardzo tłuste. Wypadanie włosów na głowie, a także brwi i bokobrodów (wąsów).

3. Oczy

Uciskający i bardzo ostry ból, jakby gałki oczne były zbyt duże. Uczucie ciężkości oczu przy poruszaniu nimi. Porażenie powiek górnych. Skurcz w oczach i powiekach. Ból rozdzierający w powiekach, ze sennością. Krwawe przekrwienie oczu. Zapalenie oczu i tęczówki. Nocne sklejanie się powiek. Obrzęk oczu. Żółtawe zabarwienie twardówek. Skurczowe zamykanie powiek. Konwulsyjne ruchy oczu. Źrenice zwężone. Widzenie nieostre, jak przez mgłę, co zmusza chorego do przecierania oczu. Ropostek. Krótkowzroczność. Podwójne widzenie. Ślepota, jak wskutek amaurozy. Zapalenie nerwu wzrokowego.

4. Uszy

Ból rozdzierający w uszach. Ból świdrujący i przeszywający w uszach. Nadwrażliwość na hałas. Sporadyczne, nagłe osłabienie słuchu. Głuchota; nagła. Brzęczenie w uszach. Słyszy muzykę podczas przerażającego majaczenia.

5. Nos

Zimno nosa. Różowate zapalenie nosa. Czerwone, ropne pęcherzyki w kątach nosa. Cuchnący zapach w nosie. Utrata węchu. Niedrożność nosa. Nagromadzenie ciągliwego śluzu w nozdrzach, który można wydalić jedynie przez jamy nosowe. Katar z obfitą wodnistą wydzieliną i wypływem surowiczego śluzu.

6. Twarz

Twarz blada, żółta, hipokratesowa. Wyraz oszołomienia; twarz wykrzywiona. Obrzmienie twarzy. Jednostronny obrzęk twarzy. Porażenie dwóch dolnych gałęzi prawego nerwu twarzowego. Skóra lśniąca i tłusta z wyglądu i w dotyku. Ból rozdzierający w kościach szczękowych, ustępujący po tarciu albo pojawiający się wskutek niego w innym miejscu. Ból świdrujący w żuchwie. Bezbolesne złuszczanie się warg. Kurcze szczęk. Szczękościsk. Obrzęk gruczołów podżuchwowych.

7. Zęby

Rozdzierające, szarpiące bóle zębów, < od zimnych rzeczy. Zęby pokryte żółtym śluzem. Zęby czernieją. Cuchnące, wydrążone przez próchnicę zęby, odłamujące się z pozostawieniem wyszczerbień. Rozchwianie i wypadanie zębów. Zgrzytanie zębami. Dziąsła blade i obrzęknięte; cienka, purpurowa obwódka dziąseł przy zębach. Bolesne, twarde guzki na dziąsłach.

8. Jama ustna

Suchość jamy ustnej. Obfite nagromadzenie słodkawej śliny w jamie ustnej, z suchością przełyku. Nadmierne ślinienie; ślina ciągliwa; po rtęci; < podczas snu. Piana w ustach. Lepki śluz w jamie ustnej po przebudzeniu rano. Krwioplucie. Afty i cuchnące owrzodzenia w jamie ustnej oraz purpurowe plamy w jamie ustnej i na końcu języka. Cuchnący oddech. Zapalenie, obrzęk i uczucie ciężkości języka. Język brunatny i suchy, z pęknięciami. Język zielony, łupkowoszary albo pokryty żółtym nalotem. Porażenie języka uniemożliwiające mowę; nie może wysunąć języka.

9. Gardło

Bolesność gardła, jakby wywołana obrzękiem (czopem) lub ciałem obcym w przełyku. Uczucie, jakby kula wznosiła się w gardle (globus hystericus). Uczucie zaciskania w gardle (gdy tylko podejmuje najmniejszą próbę przełknięcia, przy silnym przymusie połykania). Porażenie przełyku z niemożnością przełykania. Ciągnięcie w gardle podczas jedzenia, jakby przełyk był wyrywany. Uczucie, jakby owad pełzał w przełyku. Zapalenie i stwardnienie migdałków; ziarniste zapalenie gardła, przechodzące z lewej strony na prawą. Powstawanie kolejnych, małych, niezwykle bolesnych ropni migdałków.

10. Apetyt

Smak słodkawy, gorzki, metaliczny albo okropnie odrażający. Siarkowy, kwaśny smak w głębi gardła. Gwałtowne pragnienie, zwł. zimnej wody. Brak apetytu. Gwałtowny głód, nawet krótko po posiłku. Wielkie pragnienie chleba i potraw smażonych, ciastek, chleba żytniego, tytoniu.

11. Żołądek

Odbijania o smaku pokarmu. Puste odbijania, niekiedy bardzo gwałtowne i bolesne. Słodkawe odbijania. Czkawka. Cofanie się słodkawej lub kwaśnej wody. Wstręt i częste nudności ze skłonnością do wymiotów, niekiedy z odruchami wymiotnymi. Utrzymujące się, gwałtowne wymioty treścią pokarmową albo zielonkawą i czarniawą masą bądź masą żółtawą, z bardzo silnymi bólami żołądka i brzucha. Wymioty żółcią lub krwią. Wymioty treścią kałową, z kolką i zaparciem. Bardzo silne bóle żołądka. Uczucie ciężkości i pobolewanie w żołądku, niekiedy po posiłku. Tępy, budzący lęk ucisk w dołku podsercowym. Kurcze zaciskające żołądka. Przeszywające bóle biegnące z dołka podsercowego do pleców. Bóle tnące i ból palący w żołądku. Zapalenie żołądka.

12. Brzuch

[Ból ciągnący od przodu ku tyłowi, jakby brzuch był wciągany do środka i przeciągany ku kręgosłupowi, niekiedy czyniąc brzuch wklęsłym; uczucie, jakby wewnątrz brzucha znajdował się sznur wciągający go do środka; bólowi temu zwykle towarzyszy wielkie przygnębienie. Kolka malarzy z tym uczuciem, jakby brzuch był wciągany do środka i dotykał kręgosłupa; tętno może spadać bardzo nisko, do 50, a nawet 40. Ból żołądka z uczuciem, jakby brzuch stykał się z kręgosłupem. Znakomity lek na wątrobę; wnętrze brzucha w ogólności; wewnętrzna okolica pępka; niekiedy przepuklina pępkowa — lek ten jest na nią doskonały; ogólnie lewa strona brzucha (H. N. G.).]. Ból wątroby z przeszywającym uciskiem. Okolica wątroby wrażliwa na ucisk. Gorąco i pieczenie w wątrobie oraz kręgosłupie. Bóle kłujące i przeszywające w wątrobie, najpierw z przodu, potem z tyłu. Żółtaczka. Marskość wątroby; najpierw powiększona, następnie obkurczona. Choroby śledziony. Bardzo silne bóle brzucha z wciągnięciem pępka. Wzdęcie i stwardnienie brzucha. Gwałtowne kolki z bólem zaciskającym, zwł. w okolicy pępkowej, z gwałtownym skurczem brzucha (pępek i odbyt są gwałtownie wciągane), niekiedy tworzącym uwypuklenia i zagłębienia, < od najmniejszego dotyku, a czasami nasilającym się nocą do najwyższego stopnia. Duży, twardy obrzęk w okolicy krętniczo-kątniczej, bardzo wrażliwy na dotyk lub najmniejszy ruch, a także na kichanie lub kaszel. Kolka i porażenie kończyn dolnych. Szczypanie i cięcie w brzuchu. Przeszywające bóle wokół pępka. Uczucie w górnej części i po bokach brzucha, jakby coś się odrywało i opadało. Pulsowanie w brzuchu. Uczucie pieczenia lub zimna w brzuchu. Zapalenie, owrzodzenie i zgorzel jelit. Twarde guzki w brzuchu, jakby spowodowane wewnętrznym stwardnieniem. Bolesność mięśni brzucha, < przy ruchu i dotyku. Nieustanne powstawanie i uwięźnięcie gazów, z burczeniem i przelewaniem w brzuchu. Obfite oddawanie bardzo cuchnących oraz gorących, palących gazów. W odbytnicy bardzo naglące, bezskuteczne parcie na oddanie gazów.

13. Stolec i odbyt

Najbardziej uporczywe zaparcie; stolce czarniawe. Utrzymująca się, bezskuteczna potrzeba wypróżnienia. Kał trudny do wydalenia, twardy, niekiedy w okrągłych kawałkach podobnych do owczych bobków, i lepki. Kulki zbite w konglomeraty, wydalane z trudnością. Luźne wypróżnienia. Długotrwała biegunka, zwykle z żółtym kałem albo bolesna i często bardzo cuchnąca. Krwawa biegunka. Wodnista biegunka z wymiotami i gwałtowną kolką, zwł. bólem w pępku. Bolesne wciąganie i zaciskanie odbytu. Nieznośny ból wskutek skurczów odbytnicy, występujący przy każdym wypróżnieniu i trwający godzinę lub dwie; straszliwe zaciskanie, znacznie <, jeśli stolec jest twardy. (Zaparcie wskutek skurczu odbytu u dzieci. R. T. C.). Wypadanie odbytnicy z porażeniem. Szczeliny odbytu.

14. Narządy moczowe

Zatrzymanie moczu. Utrudnione oddawanie moczu, tylko kroplami; mocz ciemny, skąpy, białkomoczowy. Parcie na pęcherz. Częstsze i obfitsze oddawanie moczu. Mocz wodnisty albo czerwonawy, ognisty, mętny, a niekiedy gęsty; osad złożony z czerwonych krwinek i wałeczków; wszystkie objawy ostrego zapalenia nerek, z amaurozą i objawami mózgowymi. Wypływ krwi z cewki moczowej. Cukrzyca.

15. Męskie narządy płciowe

Obrzęk i zapalenie narządów płciowych (prącia i moszny). Skurcz i zaciskanie jąder, z szarpnięciami w powrózku nasiennym. Podciągnięcie jąder. Otarcie moszny. Popęd płciowy nadmiernie wzmożony, z częstymi erekcjami i polucjami. Utrata popędu płciowego. Niedostateczny wytrysk nasienia podczas stosunku. (Impotencja.)

16. Żeńskie narządy płciowe

Opóźniona miesiączka. Brak miesiączki, niedokrwistość chlorotyczna. Nimfomania. Podczas bólów jajników odczuwa potrzebę przeciągania kończyn. Skurczowe bolesne miesiączkowanie. Ustanie miesiączki z chwilą wystąpienia kolki; miesiączka może powrócić po napadzie albo dopiero w następnym terminie. Krwotok maciczny z uczuciem silnego ciągnięcia od brzucha ku plecom; w okresie przekwitania ciemne skrzepy występują naprzemiennie z płynną krwią lub krwistym płynem surowiczym. Zaciśnięcie wypadniętej części pochwy, silny ból. Śluzowa wydzielina z pochwy. Odczuwa brak miejsca dla płodu w macicy; niezdolność macicy do rozszerzania się; poronienie zagrażające. W czasie ciąży nie może oddać moczu z powodu braku czucia albo porażenia. Rzucawka połogowa; białkomocz. Ciągnące, rozdzierające, kurczowe bóle piersi, macicy i pochwy, z kolką lub bez niej; piersi chwilowo twardnieją albo podczas kolki stają się mniejsze. Stwardnienie i zapalenie piersi. Upławy. Poronienie. Pochwica. Przeczulica narządów płciowych. Zaparcie w czasie ciąży. Mleko skąpe i wodniste.

17. Narządy oddechowe

Chrypka i szorstkość w gardle. Bezgłos. Zaciskanie krtani. Obfite odkrztuszanie z krtani śluzu, który jest lepki, przezroczysty albo zielonkawożółty i zbity w grudki. Suchy, konwulsyjny kaszel. Odkrztuszanie ropy podczas kaszlu. Kaszel z odkrztuszaniem krwi; krwotoki z płuc.

18. Klatka piersiowa

Oddychanie utrudnione, lękowe, uciśnione i dyszące. Duszność. Astma skurczowa. Okresowo pojawiający się ucisk w klatce piersiowej. Napady duszenia się. Ucisk klatki piersiowej, zwł. podczas głębokiego oddychania lub śmiechu. Przeszywające bóle w klatce piersiowej i bokach, niekiedy z utrudnionym oddychaniem. Zajęcie szczytów płuc. Drobne czerwone grudki na klatce piersiowej, które się złuszczają.

19. Serce

Uczucie wrzenia w klatce piersiowej, z anxietas præcordium i wyraźnie odczuwalnym kołataniem serca. Zmiany w strukturze mięśnia sercowego bez współistniejącej choroby zastawek, ze zwyrodnieniem miażdżycowym naczyń lub bez niego; zazwyczaj przerost i rozszerzenie lewej komory, niekiedy z miąższowym zapaleniem nerek. Szmer dmuchający. Kołatanie serca, < przy wchodzeniu po schodach lub bieganiu. Tętno szybkie, skaczące, słabe. Tachykardia.

20. Szyja i plecy

Napięcie karku, rozciągające się do ucha podczas poruszania głową. Bóle rozdzierające i przeszywające w lędźwiach, plecach i między łopatkami. Skrzywienie kręgosłupa. Świąd na kości ogonowej powyżej odbytu, ustępujący po podrapaniu.

22. Kończyny górne

Konwulsyjne ruchy ramion i rąk, z bólem stawów. Bóle ciągnące i rozdzierające w ramionach i palcach. Opadanie nadgarstka. Osłabienie oraz bolesne porażenie ramion i rąk. Rozszerzenie żył na grzbietach rąk, ramionach i łydkach. Ganglion na grzbiecie ręki. Kaszaki na rękach. Trudność w poruszaniu palcami. Czerwone, obrzęknięte miejsca na palcach.

23. Kończyny dolne

Ciągnięcie w stawach biodrowych podczas leżenia. Bolesne uczucie porażenia w stawach biodrowych oraz w stawach rąk i stóp, zwł. podczas wchodzenia po schodach. Bardzo silne bóle kończyn, zwł. mięśni ud; < wieczorem i w nocy. Rwa kulszowa; chodzenie powoduje krańcowe wyczerpanie; z następczym zanikiem. Kurcze łydek, < w nocy. Porażenie ud i stóp. Drętwienie zewnętrznej strony prawego uda, od biodra do kolana. Drętwienie nóg i stóp. Bóle rozdzierające i przeszywające w udach i kolanach. Uczucie drętwienia stóp, z trudnością w stawianiu ich na podłożu. Kurcze podeszew stóp. Obrzęk stóp. Cuchnący pot stóp. Zniekształcenie palców stóp. Ból palucha w nocy. Wrastające paznokcie stóp.

24. Objawy ogólne

[Żółtaczka, przy której twardówki są żółte, twarz żółta, mocz żółty; wymioty w łóżku po udaniu się na nocny spoczynek, niepokój ruchowy, bezsenność itd. Utrata węchu; czerwonawożółta twarz. Dolegliwości dolnych zębów; języka; słodkawy smak, jak przy odkrztuszaniu w kaszlu ze słodkawym smakiem. Zatrzymanie gazów ze straszliwą kolką. Wciągnięcie tkanek miękkich w ogóle; ból jak od szczypania z uczuciem rozdzierania; zgorzel; szare owrzodzenia. H. N. G.]. Bóle ciągnące i rozdzierające w kończynach, < w nocy, czasem zmieniające umiejscowienie po podrapaniu bolesnych okolic. Uczucie pieczenia w różnych częściach ciała. Bardzo silne, mrowiące bóle kości, pojawiające się napadowo. Kurcze i bóle zaciskające w narządach wewnętrznych. Drętwienie, sztywność, ból jak ze zmęczenia oraz przykurcz niektórych kończyn. Porażenie; porażenie kończyn u osób pracujących z ołowiem. Konwulsyjne drżenie i szarpnięcia kończyn, drgawki i kurcze, po których niekiedy następuje porażenie. Napady padaczkowe (bez zachowania świadomości). Omdlenia, zwł. w dużym towarzystwie. Uczucie ciężkości i odrętwienie kończyn. Znaczne osłabienie z drżeniem kończyn. Przygnębienie, z potrzebą położenia się, oraz tętnienie tętnic w całym ciele po niewielkim wysiłku. Mięśnie wiotkie. Ogólne wychudzenie, zwł. porażonych części ciała, po którym następuje obrzęk tych części. Nadmiar kwasu moczowego we krwi. Niedokrwistość. Znieczulenie. Przeczulica. Bóle artralgiczne i neuralgiczne tułowia oraz kończyn. Obrzęki wodnicze, niekiedy całego ciała. Nadwrażliwość na świeże powietrze. Objawy rozwijają się powoli, czasem na pewien czas zanikają, a następnie pojawiają się ponownie. < W nocy; wskutek pocierania.

25. Skóra

Nadwrażliwość skóry na świeże powietrze. Skóra barwy ołowianej, sucha, szorstka, niebieskawa lub żółta. Ciemnobrązowe plamy na całym ciele. Skłonność drobnych ran do zapalenia i ropienia. Ból palący w owrzodzeniach. Przeczosy. Odleżyny. Zgorzel.

26. Sen

Znaczna senność w ciągu dnia; skłonność do zasypiania nawet podczas mówienia. Śpiączka i letarg, niekiedy z zawrotami głowy. Opóźnione zasypianie. Nocna bezsenność ze skurczami brzucha. Szarpnięcia podczas snu. Musi przeciągać się we wszystkich kierunkach. W nocy przyjmuje w łóżku najdziwniejsze pozycje. Liczne sny, niekiedy lubieżne, z erekcjami. Mówienie przez sen.

27. Gorączka

Tętno bardzo zmienne, na ogół ściągnięte, drobne i wolne; czasami twarde i wolne, sporadycznie drobne i szybkie. Dominują dreszcze i uczucie zimna, zwł. w kończynach i na świeżym powietrzu. Przeważa uczucie chłodu, narastające ku wieczorowi, z gwałtownym pragnieniem i zaczerwienieniem twarzy. Uczucie zimna na świeżym powietrzu i podczas wysiłku. Zimny lub lepki pot. Przejściowe gorąco z niepokojem (z pragnieniem, zaczerwienieniem twarzy i sennością). Wewnętrzne gorąco wieczorem i w nocy, z zażółceniem jamy ustnej. Zupełny brak potu.