Arsenicum album

Objawy ogólne: Od czasów Hahnemanna aż po dzień dzisiejszy Arsenicum pozostaje jednym z najczęściej wskazanych i najszerzej stosowanych leków. W starej szkole jest ono wyjątkowo często nadużywane w postaci płynu Fowlera.

Arsenik oddziałuje na każdą część człowieka; zdaje się nadmiernie pobudzać albo tłumić niemal wszystkie jego zdolności oraz pobudzać bądź zaburzać wszystkie jego funkcje. Gdy wszystkie nasze leki zostaną równie dobrze zbadane w próbach lekowych, będziemy dokonywać wspaniałych wyleczeń. Substancję tę łatwo badać w próbie lekowej ze względu na jej aktywną naturę, a właśnie dzięki jej nadużywaniu wiele dowiedzieliśmy się o jej ogólnym działaniu.

Chociaż Arsenic wywiera wpływ na cały ustrój i zaburza wszystkie funkcje oraz tkanki człowieka, ma pewne dominujące i uderzające cechy.

Uderzające cechy *: * lęk, niepokój, krańcowe wyczerpanie, pieczenie oraz trupi odór należą do najważniejszych właściwości.

Powierzchnia ciała jest blada, zimna, lepka i spocona, a wygląd — trupi. Lek ten oddaje wielkie usługi w przewlekłych chorobach przebiegających ze znacznym osłabieniem i niedokrwistością, powstałych wskutek długotrwałego narażenia na wpływy malaryczne, a także u osób niedożywionych oraz chorych na kiłę.

Lęk występujący u Ars. przeplata się ze strachem, impulsami, skłonnościami samobójczymi, nagłymi dziwacznymi zachowaniami i manią.

Występują urojenia i różne rodzaje obłędu; w postaci bardziej aktywnej — majaczenie i pobudzenie. Przygnębienie osiąga skrajne nasilenie. Chory jest tak przygnębiony, że ma dość życia; życie budzi w nim odrazę, chce umrzeć, a chory typu Arsenic rzeczywiście popełnia samobójstwo. Jest to lek pełen skłonności samobójczych .

Lęk przybiera również postać niepokoju, wskutek którego chory stale się porusza. Jeżeli może wstać, przechodzi z krzesła na krzesło; dziecko przechodzi od piastunki do matki i od jednej osoby do drugiej. Kiedy leży w łóżku i nie może usiąść, rzuca się i obraca z boku na bok; jeżeli jest w stanie, wychodzi z łóżka, siada na krześle i wciąż przenosi się z jednego miejsca na drugie, a po zupełnym wyczerpaniu ponownie kładzie się do łóżka.

Niepokój zdaje się mieć głównie podłoże psychiczne; jest to niepokój lękowy albo trwoga, którą można określić jako śmiertelny lęk. Tak usiłujemy wyrazić skrajność tego stanu. Choremu zdaje się, że nie może żyć; do trwogi nie doprowadza go ból, lecz lęk przeplatający się z niepokojem i przygnębieniem.

Stan ten dominuje we wszystkich chorobach, w których towarzyszy mu krańcowe wyczerpanie. Niepokój pojawia się we wczesnym stadium choroby i trwa tylko do chwili, gdy krańcowe wyczerpanie staje się wyraźne. Początkowo chory, leżąc w łóżku, porusza całym ciałem, wierci się w łóżku i wychodzi z niego; wyczerpanie staje się jednak tak znaczne, że może poruszać już tylko kończynami, aż w końcu słabnie do tego stopnia, iż nie jest zdolny do żadnego ruchu i leży zupełnie nieruchomo, w stanie skrajnego wyczerpania.

Wydaje się, że krańcowe wyczerpanie zajmuje miejsce lęku i niepokoju, a chory wygląda jak zwłoki. Należy zatem pamiętać, że te stany lęku i niepokoju zmierzają ku trupiemu wyglądowi, ku śmierci. Widać to na przykład w durze brzusznym, kiedy wskazane jest Arsenicum. Początkowo występuje lękowy niepokój ze strachem, lecz narastająca słabość prowadzi do krańcowego wyczerpania.

Przez cały obraz leku przewija się pieczenie, wymienione jako jedna z jego najbardziej znamiennych cech ogólnych. W mózgu występuje pieczenie, przez które chory chce obmywać głowę zimną wodą. To uczucie gorąca w głębi głowy, z pulsowaniem, łagodnieje pod wpływem zimnego obmywania; jeżeli jednak stan reumatyczny obejmuje skórę głowy i nerwy powierzchowne i również występuje pieczenie, wówczas łagodzi je ciepło.

Kiedy ból głowy ma charakter zastoinowy, z uczuciem gorąca i pieczeniem wewnątrz głowy, a chory ma wrażenie, jakby głowa miała pęknąć, zaś twarz jest zaczerwieniona i gorąca, ból głowy ustępuje pod wpływem zimnych okładów oraz chłodnego, świeżego powietrza.

Cecha ta bywa tak wyraźna, że widywałem chorego siedzącego w pokoju, okrytego warstwami odzieży, aby utrzymać ciepło ciała, lecz przy otwartym oknie, które łagodziło przekrwienie głowy.

Dlatego mówimy, że uderzającą cechą tego leku jest łagodzenie wszelkich dolegliwości ciała przez otulenie i ogólnie przez ciepło, natomiast dolegliwości głowy — przez zimno, z wyjątkiem zewnętrznych dolegliwości głowy, które ustępują pod wpływem ciepła i otulenia. Neuralgie twarzy i oczu oraz bóle nad oczami łagodzi ciepło.

Pieczenie odczuwane jest w żołądku; występuje pieczenie w pęcherzu moczowym, pochwie i płucach. Niekiedy chory czuje, jakby w płucach znajdowały się rozżarzone węgle — gdy grozi zapalenie zgorzelinowe oraz w pewnych stadiach zapalenia płuc.

Występuje pieczenie w gardle i we wszystkich błonach śluzowych. Skóra piecze i swędzi; chory drapie ją aż do żywego, po czym skóra piecze, lecz świąd ustaje. Gdy tylko szczypanie nieco zelżeje, świąd zaczyna się ponownie. Przez całą noc świąd i pieczenie występują naprzemiennie: przez chwilę skóra piecze, gdy chory rozdrapie ją do żywego, lecz wkrótce ponownie zaczyna swędzieć i zdaje się, że chory nie zaznaje ani chwili spokoju.

Wydzieliny i wydaliny Arsenicum są żrące ; nadżerają okoliczne tkanki, powodując pieczenie. Wydzielina z nosa i oczu powoduje zaczerwienienie ich okolic; dotyczy to wszystkich płynów wydostających się z różnych otworów ciała.

Wrzodom towarzyszy pieczenie, a wydobywający się z nich rzadki, krwisty płyn nadżera otaczające tkanki. Odór wydzieliny jest cuchnący zgnilizną. Jeśli kiedykolwiek wyczułeś odór zgorzeli, martwiczej tkanki, znasz odór wydzielin Arsenicum.

Stolec cuchnie zgnilizną, niczym rozłożone mięso lub gnijąca krew. Wydzieliny z macicy, krwawienie miesiączkowe, upławy, kał, mocz i odkrztuszana wydzielina — wszystkie wydaliny i wydzieliny cuchną zgnilizną. Wrzód cuchnie tak silnie, że jego woń przypomina rozkładające się mięso.

Arsenik wywołuje skłonność do krwawień . Chory łatwo krwawi, a krwawienie może wystąpić z dowolnego miejsca. Pojawiają się krwawe wymioty oraz krwawienie z płuc i gardła. Gdy zapalenie jest bardzo nasilone, niekiedy występuje krwista wydzielina z błony śluzowej; krwotok z jelit, nerek, pęcherza moczowego i macicy — wszędzie, gdzie istnieje błona śluzowa, może dojść do krwotoku. Krwotok z czarnej krwi i cuchnące wydzieliny.

Zgorzel oraz nagłe stany zapalne, takie jak zapalenia zgorzelinowe i różopodobne, są częste w obrazie Arseniku. W jakiejś części ciała nagle rozwija się róża albo uszkodzona część nagle ulega zgorzeli.

Zgorzel narządów wewnętrznych, zapalenia o złośliwym przebiegu, zapalenie różopodobne. Bez względu na to, jak ocenia się dany stan i jak się go nazywa, jeżeli jest to nagłe zapalenie wykazujące skłonność do przybierania złośliwego charakteru w zajętej części, należy ono do Arsenicum. Zapalenie jelit może rozwijać się przez kilka dni, czemu towarzyszą potwornie cuchnąca wydzielina, wymioty skrzepami krwi, silne pieczenie w jelitach i wzdęcie bębenkowe.

Stan ten można niemal uznać za zapalenie zgorzelinowe — tak gwałtowny, nagły i złośliwy ma przebieg; towarzyszą mu lęk, krańcowe wyczerpanie, strach przed śmiercią i dreszczowość, a chory chce być ciepło okryty.

Jeżeli przy takim zapaleniu jelit ciepło przynosi choremu ulgę, wskazuje to na Arsenic.

Należy pamiętać, że Secale wywołuje podobny stan; występują w nim wszystkie cechy wzdęcia bębenkowego, owrzodzenie i krańcowe wyczerpanie, odrażający odór i wydalanie cuchnących skrzepów, a także pieczenie, lecz chory typu Secale chce pozostawać odkryty, pragnie chłodu i chce, aby okna były otwarte.

Jedyną cechą odróżniającą te dwa leki w danym przypadku może być to, że Secale pragnie chłodu, a Arsenicum — ciepła; właśnie w ten sposób indywidualizujemy przypadek przy przepisywaniu leków homeopatycznych.

Kiedy w płucach rozwija się zapalenie zgorzelinowe, stwierdzamy, że choroba rozpoczęła się dreszczem, po którym wystąpiły niepokój, krańcowe wyczerpanie, lęk i strach. Wchodząc do pokoju, wyczuwamy potworny odór, a zaglądając do naczynia, widzimy, że chory wypluwał pełnymi ustami czarną, cuchnącą plwocinę.

Sprawdźcie, czy chory chce być ciepło okryty, czy łatwo marznie i czy ciepło jest dla niego przyjemne; wówczas trudno znaleźć dla tego przypadku inny lek niż Arsenicum. Obecne są krańcowe wyczerpanie, wymioty, lęk, niepokój i trupi wygląd — gdzie poza Arsenic znajdziecie lek o takim całokształcie objawów?

Wiele razy przebywałem długą drogę, aby już na podstawie samego wyglądu rozpoznać te objawy, które można było dostrzec w ciągu przejścia od drzwi do łóżka chorego. Każdy objaw wskazuje na Arsenic; chory wygląda jak ten lek, zachowuje się jak on i tak też pachnie. Możecie przyjść do chorego z bardzo nasilonym zapaleniem pęcherza moczowego, z częstym przymusem oddawania moczu i silnym parciem przy próbach jego oddania; mocz jest krwisty i zawiera skrzepy.

Lekarz prowadzący stwierdza, że kiedy wprowadza cewnik w celu odprowadzenia moczu, skrzepy zatykają cewnik: wypływa niewielka ilość moczu, po czym odpływ ustaje. W wywiadzie występują niepokój, lęk, strach przed śmiercią, poprawa pod wpływem ciepła i znaczne krańcowe wyczerpanie.

Musicie podać Arsenic nie dlatego, że występuje zapalenie pęcherza moczowego, lecz dlatego, że zapalenie szybko postępuje i ma charakter zgorzelinowy. W krótkim czasie zajęty zostanie cały pęcherz moczowy, lecz Arsenic powstrzyma ten proces.

Tak samo dzieje się ze wszystkimi narządami wewnętrznymi — wątrobą, płucami itd.; w każdym z nich może rozwinąć się gwałtowne, szybko postępujące zapalenie. Nie omawiamy teraz objawów szczegółowych, lecz jedynie ilustrujemy ogólny stan Arsenic, aby uwydatnić to, co przewija się przez całą naturę tego leku.

Kiedy przejdziemy do bardziej szczegółowego omawiania leku, przekonamy się, że cechy te wszędzie wyraźnie się zaznaczają.

Psychika

Objawy psychiczne początkowo przejawiają się lękowym niepokojem, który następnie rozwija się w kierunku majaczenia, a nawet obłędu ze wszystkimi jego następstwami — zaburzeniami intelektu i woli.

„Sądzi, że musi umrzeć”.

Pewnego razu podszedłem do łóżka chorego na dur brzuszny, u którego występował cały opisany przeze mnie obraz ogólny. Był w stanie mówić; spojrzał na mnie i powiedział:

„Nie ma sensu, żeby pan przychodził; umrę. Równie dobrze może pan wrócić do domu; wszystko w moim wnętrzu ulega martwicy”.

Jego przyjaciel siedział przy jednym boku łóżka i podawał mu po kilka kropli wody, a niemal za każdym razem, gdy tylko zdążył je podać, chory ponownie ich żądał.

Było to wszystko, czego pragnął; usta miał czarne, spieczone i suche. Otrzymał Arsenic. Jedną z charakterystycznych cech Arseniku jest częste pragnienie małych ilości płynu — tylko tyle, by zwilżyć usta. Cecha ta jest powszechnie wykorzystywana do rozróżniania Bry onia i Arsenic oraz jako pomoc w zapamiętaniu: Bryonia odczuwa pragnienie dużych ilości płynu w długich odstępach, natomiast Arsenicum pije mało i często albo ma gwałtowne, nieugaszone pragnienie.

„Myśli o śmierci i o nieuleczalności swoich dolegliwości”.

„Myśli tłoczą mu się w głowie; jest zbyt słaby, by je odpędzić albo skupić się na jednej myśli”.

Oznacza to, że leży w łóżku, dręczony dniem i nocą przygnębiającymi wyobrażeniami oraz niepokojącymi myślami. Jest to jedna z postaci jego lęku; gdy dręczą go myśli, odczuwa lęk. W majaczeniu widzi na łóżku wszelkiego rodzaju robactwo.

„Skubie pościel”.

„Majaczenie podczas snu, nieświadoma mania”.

„Skowyczenie i zgrzytanie zębami”.

„Głośne zawodzenie, jęki i płacz”.

„Lamentowanie, rozpacz z powodu życia”.

„Krzyk z bólu”.

„Strach wypędza go z łóżka; chowa się w szafie”.

Są to przykłady obłędu, który początkowo przybiera postać lęku, niepokoju i strachu. Obłęd religijny z urojeniem, że przez grzech utraciła swój czas łaski, że biblijne obietnice zbawienia jej nie dotyczą, że nie ma dla niej nadziei i że jest skazana na karę.

Rozmyślała o sprawach religijnych, aż popadła w obłęd. W końcu przechodzi w pełniejszy stan obłędu, stan spokoju; milczy i nie chce rozmawiać. Widzimy więc, jak jeden etap przechodzi w drugi; musimy rozpatrywać cały przypadek łącznie; musimy prześledzić jego przebieg, aby jasno go zrozumieć, i zauważyć, że na jednym etapie występowały określone objawy, a na innym — odmienne.

Wiemy na przykład, że w ostrych stanach Arsenicum występuje albo pragnienie lodowato zimnej wody, lecz tylko w ilości wystarczającej do zwilżenia ust, albo pragnienie dużych ilości wody, która jednak go nie gasi; ten etap pragnienia przechodzi jednak w kolejny, w którym pojawia się niechęć do wody, i dlatego widzimy to w chorobach przewlekłych.

Arsenicum nie odczuwa pragnienia. Tak samo jest w przypadku manii; w stanie przewlekłym chory jest spokojny, lecz aby przypadek można było uznać za przypadek Arsenicum, na wcześniejszych etapach musiały wystąpić niepokój, lęk i trwożliwość właściwe Arsenicum.

Lęk stanowi silny element obrazu psychicznego: chory boi się być sam; obawia się, że gdy będzie sam, coś wyrządzi mu krzywdę; jest pełen grozy; lęka się samotności i pragnie towarzystwa, ponieważ wśród ludzi może rozmawiać i odsuwać od siebie lęk; kiedy jednak obłęd narasta, przestaje cenić towarzystwo, a lęk ogarnia go pomimo obecności innych. W ciemności jego lęk i groza gwałtownie się nasilają, a wiele dolegliwości pojawia się wieczorem, wraz z zapadaniem zmroku.

Wiele zaburzeń psychicznych, podobnie jak dolegliwości fizycznych, pojawia się i nasila o określonych porach. Chociaż niektóre dolegliwości i bóle są gorsze rano, większość cierpień Arsenicum nasila się od godziny 13.00 do 14.00 oraz od 1.00 do 2.00 w nocy. Cierpienia rozpoczynają się po północy, niekiedy bardzo szybko po północy, a między godziną 1.00 a 2.00 ulegają nasileniu. Skrajny niepokój wieczorem w łóżku.

„Niechęć do spotykania znajomych, ponieważ wyobraża sobie, że dawniej ich obraził”.

Głęboka depresja, wielkie przygnębienie, melancholia, rozpacz, utrata nadziei na wyzdrowienie. Gdy jest sam albo kładzie się do łóżka, odczuwa lęk przed śmiercią, któremu towarzyszą niepokój i niemożność pozostania w spoczynku. Sądzi, że umrze, i chce, aby ktoś był przy nim.

Nocne napady niepokoju wypędzają go z łóżka. Niepokój ten obejmuje serce, toteż niepokój psychiczny i sercowy zdają się niemal zbiegać. W nocy nagle ogarnia go trwożny lęk; wyskakuje z łóżka w obawie, że umrze albo się udusi.

Obraz ten obfituje w duszność, duszność pochodzenia sercowego i rozmaite postacie astmy. Napady pojawiają się wieczorem w łóżku albo po północy; między godziną 1.00 a 2.00 chorego ogarniają niepokój psychiczny, duszność, lęk przed śmiercią i zimno, a całe ciało jest zlane zimnym potem.

„Niepokój jak u kogoś, kto popełnił morderstwo”.

Jest to jedna z postaci jego niepokoju; w końcu dochodzi do przekonania, że ścigają go funkcjonariusze, i wypatruje, czy nie nadchodzą, aby go aresztować. Ma go spotkać jakieś niezwykłe nieszczęście; nieustannie oczekuje, że wydarzy się coś strasznego.

„Drażliwy, zniechęcony, niespokojny”.

„Niepokój, nigdzie nie może zaznać spoczynku”.

„W następstwie przestrachu skłonność do popełnienia samobójstwa”.

Chory typu Arsenicum z takim stanem psychicznym zawsze marznie, trzyma się blisko ognia, nie jest w stanie nałożyć dość ubrania, aby się ogrzać, i bardzo cierpi wskutek zimna.

Przewlekle chorzy typu Arsenicum nie mogą się rozgrzać; zawsze marzną, są bladzi i woskowi, a gdy przejdą kilka niezwykłych napadów osłabienia, pojawiają się u nich stany obrzękowe.

Arsenicum cechuje się licznymi obrzmieniami i obrzękami wodnymi: stanami obrzękowymi kończyn; nagromadzeniem płynu w zamkniętych workach surowiczych lub jamach ciała; obrzękiem wokół oczu; obrzękiem twarzy pozostawiającym dołek po ucisku. W takich obrzękach Arsenicum ma szczególne powinowactwo raczej do powieki dolnej niż górnej, podczas gdy w Kali carb . obrzęk jest większy w powiece górnej niż dolnej i zajmuje okolicę między powieką a brwią.

Niekiedy obraz Kali carb . jest bardzo podobny do obrazu Arsenicum, a takie drobne cechy stanowią punkty różnicujące. Jeżeli oba leki są zbieżne pod względem objawów ogólnych, musimy obserwować ich poszczególne, swoiste właściwości.

Okresowość: W bólach głowy ujawnia się uderzająca ogólna cecha Arsenicum, wyrażona w ich okresowości. Przez cały obraz tego leku przewija się okresowość , i z tego powodu lek ten jest bardzo przydatny w chorobach malarycznych, dla których okresowość jest cechą właściwą ich naturze.

Okresowe dolegliwości Arsenic pojawiają się co drugi dzień, co czwarty dzień, co siedem dni albo co dwa tygodnie. Bóle głowy występują w takich cyklach: co drugi, trzeci, czwarty, siódmy lub czternasty dzień.

Im bardziej przewlekła dolegliwość, tym dłuższy jest jej cykl; dlatego ostrzejsze, bardziej gwałtowne zaburzenia, w których wskazany jest Arsenic, wykazują pogorszenie co drugi lub co czwarty dzień; kiedy jednak zaburzenie staje się przewlekłe i głęboko zakorzenione, pogorszenie występuje co siódmy dzień, a w długotrwałych, uporczywych i głęboko zakorzenionych przejawach psorycznych — co czternasty dzień.

Takie cykliczne występowanie jest wspólne wielu lekom, lecz szczególnie wyraźnie zaznacza się w China i Arsenic. Te dwa leki są pod wieloma względami do siebie podobne, a ich ogólna natura jest bardzo zbliżona do objawów często występujących w malarii. Prawdą jest jednak, że Arsenic jest wskazany częściej niż China . Podczas każdej epidemii gorączki malarycznej, z którą miałem do czynienia, częściej stwierdzałem objawy Arsenicum niż objawy China .

Te bóle głowy uwydatniają interesującą kwestię wspomnianą powyżej. W naturze Arsenicum leży naprzemienność stanów , pociągająca za sobą określone objawy ogólne. We wszystkich dolegliwościach dotyczących ciała Arsenicum jest lekiem dla chorego marznącego; chory siedzi przy ogniu i drży, chce mieć na sobie wiele warstw ubrania i pragnie przebywać w ciepłym pomieszczeniu.

Tak jest, dopóki dolegliwości dotyczą ciała; gdy jednak dotyczą głowy, chory chce utrzymywać ciało w cieple, lecz głowę pragnie obmywać zimną wodą albo wystawiać na zimne powietrze.

Dolegliwości głowy muszą odpowiadać objawom ogólnym odnoszącym się do głowy, a dolegliwości ciała muszą być związane z objawami ogólnymi odnoszącymi się do ciała. Trudno powiedzieć, która z tych dwóch okoliczności ma bardziej ogólny charakter, a niekiedy trudno określić, która stanowi objaw ogólny samego chorego, ponieważ wprowadza on nas w zakłopotanie, mówiąc:

„Jest mi gorzej w zimnie”, lecz podczas bólu głowy mówi:

„Jest mi lepiej w zimnie; chcę przebywać w zimnie”.

W rzeczywistości dotyczy to tylko głowy; trzeba wyodrębnić te objawy i badać je według zajętych części ciała. Gdy różnice są tak uderzające, należy dokładnie zbadać, co warunkuje daną modalność.

Podobny stan dostrzeżecie w całym obrazie Phosphorus ; dolegliwości żołądka i głowy ustępują pod wpływem zimna, tj. przy cierpieniach głowy chory chce stosować na nią zimne okłady, a przy dolegliwościach żołądkowych pragnie zimnych rzeczy w żołądku; we wszystkich dolegliwościach ciała poprawę przynosi mu jednak ciepło.

Jeżeli wyjdzie na chłodne powietrze, zacznie kaszleć, o ile cierpi na chorobę klatki piersiowej. Widzimy więc, że zawsze trzeba uwzględniać modalności właściwe zajętej części ciała. Jeżeli na przykład chory cierpi na neuralgię lub dolegliwości reumatyczne, a te same bóle rozszerzają się na głowę, chce ją owijać, ponieważ ciepło łagodzi te bóle.

Natomiast w zastoinowych stanach głowy czuje się lepiej, gdy głowa jest bardzo zimna. Jak już powiedziałem, w Arsenicum występuje naprzemienność tych stanów.

Zilustruję to opisem pewnego przypadku.

Pewien chory przez długi czas zmagał się z okresowymi migrenowymi bólami głowy. Bóle te łagodziła zimna woda i zimne okłady na głowę; chory ledwie był w stanie ochłodzić ją dostatecznie, a im zimniej było, tym lepiej. Bóle głowy pojawiały się co dwa tygodnie i przez cały czas ich trwania chory pragnął zimna na głowę.

Następnie te okresowe bóle głowy ustępowały na długi czas; kiedy jednak ich nie było, chory cierpiał na reumatyzm stawów, również okresowy i mniej lub bardziej uporczywy. Gdy występował ten reumatyzm stawów i kończyn, z mniej lub bardziej nasilonym obrzękiem i nagromadzeniem płynu, choremu wciąż nie było dość ciepło; siedział przy ogniu i był szczelnie owinięty; ciepło przynosiło mu ulgę, a on pragnął ciepłego powietrza i ciepłego pomieszczenia.

Stan ten utrzymywał się przez pewien czas, po czym ustępował, a wtedy powracały migrenowe bóle głowy i trwały jakiś czas. To właśnie rozumiem przez naprzemienność stanów. Arsenicum wyleczyło tego człowieka i żadna z tych dolegliwości już nigdy nie powróciła.

Naprzemienność stanów oznacza czasem, że w organizmie występują dwie choroby, a niekiedy jeden lek obejmuje cały obraz naprzemiennie występujących stanów.

Pamiętam inny przypadek, który zilustruje tę swoistą naprzemienność dolegliwości, występującą także w obrazach innych leków poza Arsenic.

Chora cierpiała na ucisk w okolicy szczytu głowy, podobny do tego, który niedawno opisałem przy Alumen .

Przez całe tygodnie cierpiała wskutek tego ucisku na szczycie głowy, a jedyną ulgę przynosił jej silny ucisk; wyczerpywała się jego stosowaniem i wymyślała najrozmaitsze ciężary, które mogłaby kłaść na głowie.

Dolegliwość znikała w nocy, a następnego ranka chora budziła się ze stałym parciem na mocz. Objawy drażliwego pęcherza występowały naprzemiennie z bólem szczytu głowy.

Alumen wyleczyło chorą. Naprzemienność stanów spotykamy w obrazach wielu leków antypsorycznych.

Ilustruje to konieczność zebrania objawów wszystkich stanów wymagających leczenia; w przeciwnym razie w przewlekłym przypadku o charakterze psorycznym często przepiszecie lek, który przyniesie jedynie chwilową ulgę, po czym powróci inny aspekt choroby.

Jedynie nieco przyspieszyliście bieg choroby w stosunku do tego, jak przebiegałaby pozostawiona sama sobie. Nie jest to jednak przepisywanie homeopatyczne. Gdy lek odpowiada jednemu stanowi, należy się upewnić, że jest również wyraźnie wskazany w drugim; w przeciwnym razie nie jest similimum.

Musicie szukać, dopóki nie znajdziecie leku obejmującego oba stany, inaczej spotka was rozczarowanie. Niekiedy odkrywamy tę naprzemienność stanów dopiero wtedy, gdy wskutek błędnego przepisywania leków dwa lub trzy razy przywrócimy wcześniejszy stan.

Niektórzy ludzie są tak małomówni i tak trudno wydobyć od nich opis objawów, że nie zawsze udaje się je zebrać.

Kiedy jednak przejrzycie swoje zapiski, możecie odkryć, że po nierozważnym przepisaniu leku usunęliście nowy stan, a wtedy powróciła pierwsza dolegliwość i nadal podtrzymywaliście tę huśtawkę objawów.

Pamiętajcie, że w takiej sytuacji stan chorego się nie poprawia i trzeba ponownie przeanalizować cały przypadek, uwzględniając naprzemienne stany. W Arsenic objawy ze strony głowy występują naprzemiennie z innymi objawami fizycznymi.

W obrazach niektórych leków dostrzeżecie jako część ich natury naprzemienne występowanie objawów psychicznych i fizycznych; gdy występują objawy fizyczne, objawów psychicznych nie ma. Wskazuje to na konieczność zebrania objawów wszystkich stanów; gdy taki związek zostanie ustalony, stanowi cenną wskazówkę. Niekiedy jednak nie znajdujemy odpowiedniego leku, ponieważ opisy wielu naszych leków są niepełne; ich naprzemiennych stanów dotąd nie zaobserwowano ani nie odnotowano jako takich.

W Podophyllum znajdujemy swoistą cechę polegającą na naprzemiennym występowaniu bólów głowy i biegunki; chory ma skłonność zarówno do migrenowych bólów głowy, jak i do biegunki, przy czym występuje jedno albo drugie.

W Arnica objawy psychiczne występują naprzemiennie z objawami macicznymi. Obserwowane objawy maciczne przypominają obraz Arnica , lecz znikają w nocy, po czym pojawiają się objawy psychiczne: umysł staje się ociężały, ponury i zamglony.

Gdy mamy do czynienia z lekami wykazującymi takie przejawy, dostrzeżenie naprzemienności stanów wymaga większej przenikliwości, ponieważ nie zawsze ujawniają się one w próbie lekowej: jedna osoba poddana próbie lekowej wykazywała jedną grupę objawów, a inna — drugą.

Jednak lek zdolny wywołać obie grupy objawów wystarcza do wyleczenia takiej naprzemienności stanów. Okresowe bóle głowy właściwe Arsenic występują we wszystkich częściach głowy.

Są to zastoinowe bóle głowy z tętnieniem i pieczeniem, z niepokojem i niepokojem ruchowym; głowa jest gorąca, a zimno przynosi poprawę. Występują tętniające bóle czoła, gorsze od światła, nasilające się przy ruchu, często z wielkim niepokojem ruchowym zmuszającym chorego do poruszania się oraz z silnym lękiem.

Większości bólów głowy towarzyszą nudności i wymioty. Bóle głowy z nudnościami należą do najgorszych, zwłaszcza te powracające co dwa tygodnie. U niektórych osób o starym, wyniszczonym ustroju chory jest zimny, blady i chorowity; stale marznie i ziębnie, z wyjątkiem napadu bólu głowy, który łagodnieje pod wpływem zimna; twarz jest silnie pomarszczona, występuje wielki niepokój i brak pragnienia wody.

Należy pamiętać, że w ostrym stanie Arsenic występuje pragnienie — chory pije mało, lecz często — suchość w ustach oraz potrzeba wypicia ilości wody wystarczającej do zwilżenia warg; jednak w przewlekłych stanach Arsenic na ogół nie odczuwa pragnienia.

Bóle głowy: występują jednostronne bóle obejmujące skórę głowy i połowę głowy, gorsze przy ruchu, lepsze po obmywaniu zimną wodą i podczas chodzenia w zimnym powietrzu; jednak bardzo często wstrząs lub stąpnięcie wywołuje wrażenie fali bólu, wstrząsania, drżenia albo jakby mózg był luźny; takie są odczucia i mają one charakter tętnienia.

Następnie występują straszliwe bóle potylicy, tak silne, że chory czuje się ogłuszony lub zamroczony. Pojawiają się po północy, wskutek podniecenia lub wysiłku; występują po rozgrzaniu się podczas chodzenia, które powoduje napływ krwi do głowy. Nat. mur. jest lekiem analogicznym pod względem okresowości i wielu dolegliwości. Wywołuje zastoinowe bóle głowy wskutek chodzenia i rozgrzania się, zwłaszcza podczas chodzenia w słońcu.

Bóle głowy Arsenicum są na ogół gorsze od światła i hałasu, a lepsze podczas leżenia w ciemnym pokoju, z głową wspartą na dwóch poduszkach. Wiele z nich rozpoczyna się po południu, między godziną 1 a 3, po posiłku południowym, nasila się w ciągu popołudnia i trwa przez całą noc.

Często towarzyszą im znaczna bladość, nudności, krańcowe wyczerpanie i osłabienie jak przed śmiercią. Ból ma charakter napadowy; podczas dreszczy gorączki przerywanej występuje gwałtowny ból głowy; chory ma wrażenie, jakby czaszka miała pęknąć. Arsenicum wywołuje w gorączce przerywanej taki zastoinowy ból głowy, jakby głowa miała pęknąć.

Szczególną cechą pragnienia jest jego brak podczas dreszczy, z wyjątkiem pragnienia gorących napojów; w fazie gorąca chory pije wodę małymi porcjami i często, tylko tyle, aby zwilżyć usta — co niemal oznacza brak pragnienia — natomiast podczas potów pragnie dużych porcji płynu.

Pragnienie rozpoczyna się wraz z początkiem fazy gorąca i nasila się w miarę narastania suchości w ustach; chory chce jedynie zwilżać usta, dopóki nie wystąpią poty, po czym pragnienie bardzo często przechodzi w potrzebę wypijania dużych ilości, a im bardziej chory się poci, tym silniej pragnie wody.

Ból głowy występuje podczas dreszczy; nasila się i w czasie dreszczy oraz gorąca staje się zastoinowym, tętniającym bólem głowy; słabnie pod koniec fazy gorąca, gdy pojawiają się poty, i ustępuje pod ich wpływem.

W przewlekłych i zastoinowych bólach głowy oraz dolegliwościach malarycznych obserwuje się skłonność do marszczenia się skóry; skóra przedwcześnie nabiera starego, pomarszczonego wyglądu. Błona śluzowa warg i jamy ustnej często kurczy się i marszczy.

Tę szczególną cechę Arsenic spotyka się również w błonie rzekomej gardła w przebiegu błonicy i, o ile mi wiadomo, nie należy ona do żadnego innego leku. Wysięk w gardle ma skórzasty wygląd i jest pomarszczony.

Pomarszczona błona nie stanowi pewnego wskazania do zastosowania Arsenic, lecz gdy Arsenic jest wskazany, można się spodziewać właśnie takiej błony; dotyczy to przypadków o bardzo złośliwym charakterze, wyjątkowo cuchnących, cuchnących zgnilizną, o zgorzelinowym odorze.

Niekiedy, gdy dolegliwości dotyczą ciała, głowa pozostaje w ciągłym ruchu, ponieważ inne części ciała są zbyt bolesne, aby nimi poruszać; chory zaczyna więc poruszać głową wskutek niepokoju ruchowego i ogólnego dyskomfortu i nie przestaje tego robić, choć ruch nie przynosi poprawy.

Twarz i głowa są podatne na obrzęki; występuje obrzęk wodniczy skóry głowy oraz różycowe zapalenie twarzy i głowy.

Skóra głowy pozostawia dołek po uciśnięciu, a przy ucisku wyczuwa się pod nią lekkie trzeszczenie. Jest podatna na wykwity i bardzo wrażliwa. Wrażliwość skóry głowy jest tak wielka, że nie można czesać włosów; dotyk grzebienia lub szczotki przesuwanej po skórze głowy sprawia wrażenie, jakby przenikał aż do mózgu.

Nadwrażliwość jest cechą Arsenic: nadwrażliwość na zapach i dotyk, nadmierna wrażliwość wszystkich zmysłów. Szczególną cechą, której być może dotąd nie uwydatniłem, jest nadmierna wrażliwość na warunki i układ otoczenia w pokoju.

Chory Arsenicum jest skrajnie drobiazgowy. Hering określił go niegdyś jako „pacjenta ze złotą gałką laski”. Jeśli cecha ta w pełni ujawnia się u chorej kobiety leżącej w łóżku, odczuwa ona wielkie zdenerwowanie, gdy choć jeden obraz na ścianie nie wisi całkowicie prosto.

Osoby, które są wrażliwe na nieład i zamieszanie, które wytrącają je z równowagi i nasilają ich dolegliwości, dopóki wszystko nie zostanie uporządkowane, wykazują chorobliwą drobiazgowość, której similimum stanowi Arsenic.

Oczy

Objawy oczne tego leku są bardzo wyraźne. W dawnych przypadkach zahamowanej malarii, u osób o wyniszczonym ustroju, bladych i chorowitych, podatnych na uogólnione stany nieżytowe, zwłaszcza zaś na stany nieżytowe umiejscawiające się w nosie i oczach, objawy oczne bywają dokuczliwe.

Występuje wydzielina z oczu. Może to być zapalenie spojówek, obejmujące ogólnie powieki i gałkę oczną, niekiedy postępujące aż do owrzodzenia, początkowo z rzadką, krwistą wydzieliną, która staje się następnie gęsta i gryząca, nadżera powierzchnię oka, zaczerwienia kąty oczu oraz powoduje ziarninowanie i pieczenie.

Pieczenie łagodnieje po obmywaniu chłodną wodą, a także pod wpływem suchego ciepła. Bardzo często na gałce ocznej, zwłaszcza na rogówce, pojawiają się wrzody.

Występują różnego rodzaju przerosty rozpoczynające się ogniskowo i pozostawiające blizny; w obrębie starych, owrzodziałych ognisk powstają niewielkie narośla podobne do skrzydlika, rosnące ku środkowi oka i grożące ślepotą.

Zapaleniom towarzyszą niekiedy obrzęk, pieczenie i nadżerająca wydzielina; obrzęk ma charakter workowaty, dlatego spotykamy „workowate” powieki oraz niewielkie worki tworzące się pod oczami.

Twarz jest woskowata i blada, nadając choremu wygląd osoby o wyniszczonym ustroju lub cierpiącej na wodnicę.

Stan nieżytowy obejmuje gardło i nos, a niekiedy trudno oddzielić objawy nosowe od gardłowych.

Chory Arsenicum stale się przeziębia, a przeziębienie zajmuje nos; kicha przy każdej zmianie pogody. Stale marznie, szkodzi mu przeciąg, a jego stan pogarsza się w zimnej, wilgotnej pogodzie; ciągle ziębnie i jest na wskroś przemarznięty.

U osób o takim bladym, woskowatym wyglądzie i wyniszczonym ustroju, z nieżytową wydzieliną z nosa, spojrzenie na jasne światło powoduje oślepienie.

Kichanie i katar ze stanem zapalnym obejmującym całą jamę nosową, gardło, krtań i klatkę piersiową.

Przeziębienie rozpoczyna się w nosie i schodzi do gardła, bardzo często powodując chrypkę oraz suchy, łaskoczący, męczący i szorstki kaszel.

Trudno znaleźć leki na katar, który rozpoczyna się w nosie i szerzy do klatki piersiowej, wywołując dolegliwości oskrzelowe; bardzo często trzeba zmienić lek, ponieważ objawy ze strony klatki piersiowej odpowiadają innemu lekowi. Trudno znaleźć lek obejmujący zarazem objawy nosa i klatki piersiowej.

Arsenicum jest lekiem na stare, przewlekłe dolegliwości nieżytowe nosa, gdy nos łatwo krwawi, chory stale kicha i przeziębia się, zawsze marznie, jest blady, zmęczony i niespokojny ruchowo, nocą przepełnia go lęk i miewa przykre sny.

Błona śluzowa łatwo ulega zapaleniu; powstają na niej czerwone ogniska i wrzody, które łatwo krwawią. W tylnej części nosa tworzą się grube strupy.

U Arsenicum występuje znamienna skłonność do owrzodzeń. Jeżeli pojawia się bolesność gardła, dochodzi do owrzodzenia; jeżeli przeziębienie umiejscawia się w oczach, może zakończyć się owrzodzeniem; nieżytowe dolegliwości nosa kończą się owrzodzeniem. Ta skłonność do owrzodzeń, niezależnie od miejsca, w którym umiejscawia się choroba, stanowi bardzo wyraźną cechę Arsenicum.

Jest to lek na nieżytowe dolegliwości nosa i innych okolic u osób o ustroju wyniszczonym przez kiłę lub malarię albo po przebyciu jakiejś postaci zatrucia krwi — wskutek zakażenia rany odniesionej podczas sekcji zwłok, róży, duru brzusznego bądź innych niewłaściwie leczonych stanów zymotycznych — a także po zatruciu chininą i podobnymi substancjami, które niszczą krew i prowadzą do niedokrwistości. Jeżeli na nodze pojawi się wrzód, wystąpią upławy albo ustali się jakakolwiek wydzielina, chory doznaje dzięki temu ulgi.

Gdy jednak niektóre z tych wydzielin zaczną słabnąć, powstaje stan przewlekły, pozornie wskutek zatrzymania wydzielin, w istocie jednak będący postacią zatrucia krwi. Tak samo dzieje się po zahamowaniu wycieku z ucha, wydzieliny z gardła, upławów lub wydzieliny z owrzodzeń.

Arsenicum należy do leków odpowiadających stanowi niedokrwistości następującemu po każdym takim zahamowaniu.

Obecnie modne jest stosowanie przyżegania i miejscowych zabiegów w celu zatrzymania upławów oraz innych wydzielin, a także zagojenia wrzodów.

Gdy te zewnętrzne dolegliwości znikają, w ustroju rozwija się niedokrwistość; chory staje się woskowato blady, przybiera chorowity wygląd, a wspomniane wydzieliny nieżytowe pojawiają się jako środek przynoszący ulgę po zahamowaniu innego stanu chorobowego.

Na przykład od czasu zahamowania upławów u kobiety występuje gęsta, krwista lub wodnista wydzielina z nosa. Lek ten często odpowiada ustrojowi chorego, gdy wrzód wysuszono maściami albo stary wyciek z ucha zatrzymano przez miejscowe zastosowanie proszków. Lekarz sądzi, że dokonał czegoś zręcznego, zatrzymując takie wydzieliny, lecz udało mu się jedynie zatamować odpływ wydzielin, które w rzeczywistości przynosiły choremu ulgę.

Takie leki jak Sulphur, Calcarea i Arsenicum odpowiadają nieżytowym wydzielinom pojawiającym się po takich zahamowaniach u osób o wyniszczonym ustroju.

Arsenic odpowiada również stanowi wywołanemu wchłonięciem trucizn pochodzenia zwierzęcego. Sięga do samego źródła choroby, ponieważ jest podobny do objawów powstających wskutek rany odniesionej podczas sekcji zwłok. Arsenic i Lachesis to leki, które od razu sięgają przyczyny i neutralizują truciznę, przywracając harmonię i porządek.

Objawy nosowe Arsenic są zatem bardzo dokuczliwe i stanowią rozległą część obrazu objawowego chorego Arsenicum. Chorzy ci zawsze łatwo się przeziębiają, są stale wrażliwi na zimno, a katar ulega zaostrzeniu z najbłahszej przyczyny.

Gdy chory Arsenicum czuje się najlepiej, występuje u niego mniej lub bardziej gęsta wydzielina; kiedy jednak choć trochę się przeziębi, wydzielina staje się rzadka. Gęsta wydzielina, niezbędna dla jego dobrego samopoczucia, słabnie, po czym pojawiają się ból głowy, pragnienie, niepokój ruchowy, lęk i udręczenie.

Stan ten przechodzi w gorączkę nieżytową trwającą dwa lub trzy dni, po czym gęsta wydzielina ponownie się pojawia i chory czuje się lepiej; wszystkie jego bóle i pobolewania znikają. Lek ten oddał wielkie usługi w nabłoniaku nosa i warg.

Zapalenie gardła i migdałków z pieczeniem, nasilającym się pod wpływem zimna, a łagodzonym przez ciepłe napoje. Występuje zaczerwienienie i pomarszczenie błony śluzowej.

Gdy dochodzi do zatrucia krwi, jak w błonicy, na błonie śluzowej pojawia się wysięk, a sama błona staje się szara, pomarszczona, barwy popiołu; niekiedy zmiany pokrywają całe podniebienie miękkie i łuki podniebienne. Błona wygląda na zwiędłą. Chory jest krańcowo wyczerpany, niespokojny, gwałtownie opada z sił i jest słaby; gorączka nie jest wysoka, lecz występuje znaczna suchość w ustach.

Stan nieżytowy schodzi do krtani, wywołując chrypkę, oraz do tchawicy, gdzie występuje pieczenie nasilające się przy kaszlu; następnie pojawiają się zaciskanie w klatce piersiowej, duszność astmatyczna oraz suchy, urywany kaszel bez odkrztuszania.

Temu wyczerpującemu kaszlowi towarzyszą niepokój, krańcowy upadek sił, niepokój ruchowy, wyczerpanie i poty, a sam kaszel zdaje się nie przynosić żadnego pożytku.

Kaszel stanowi początkową część choroby i przez kilka dni utrzymuje się jako suchy, drapiący, szorstki kaszel, nie dając żadnej ulgi; następnie występują objawy astmatyczne i chory odkrztusza bardzo duże ilości rzadkiej, wodnistej plwociny.

Występuje zaciskanie w obrębie klatki piersiowej, silne uczucie ucisku i świsty oddechowe; chory czuje, że się udusi. Czasami odkrztusza śluz z domieszką krwi, lecz objawy mają najczęściej charakter nieżytowy.

Niekiedy pojawiają się objawy zapalenia płuc z rdzawą plwociną. Plwocina ma charakter nadżerający. W klatce piersiowej występuje pieczenie, jakby znajdowały się w niej rozżarzone węgle; następnie dochodzi do krwawienia i odkrztuszania plwociny barwy wątroby.

Arsenicum jest lekiem krwotocznym, usposabiającym do krwawień, które występują ze wszystkich błon śluzowych; krew jest zwykle jasnoczerwona, lecz w tej okolicy tkanki przechodzą w stan zgorzelinowy, krwawienia stają się czarne i pojawiają się drobne skrzepy przypominające kawałki wątroby.

Takie same skrzepy znajdują się w wymiocinach i stolcu. Plwocina cuchnie tak odrażająco, że szybko nasuwa się myśl o stanie zgorzelinowym.

Chory przechodzi wówczas w stan, którego chyba nie sposób trafniej określić niż jako zapalenie zgorzelinowe; widoczne są oznaki wskazujące na proces zapalny, a woń plwociny wyczuwa się natychmiast po otwarciu drzwi,

Plwocina jest rzadkim, wodnistym płynem zmieszanym ze skrzepami. W naczyniu widać wodnistą plwocinę podobną do soku ze śliwek, a pośród niej skrzepy krwi; odór jest straszliwy. Chory ma już za sobą okres niepokoju ruchowego, a obecnie jest krańcowo wyczerpany, gwałtownie opada z sił, jest blady i najprawdopodobniej zlany zimnym potem.

Żołądek i jelita: Gdy przechodzimy do żołądka, znajdujemy wszystko, co można określić mianem zapalenia żołądka: wymiotowanie wszystkiego, co chory przyjmie, nawet łyżeczki wody; skrajne podrażnienie żołądka, wielki upadek sił, straszliwy lęk; suchość w ustach. Bardzo mała ilość gorącej wody może czasem przynieść mu na minutę ukojenie, lecz wkrótce musi ją zwymiotować; zimne płyny są wymiotowane natychmiast. Cały przełyk znajduje się w stanie zapalnym; wszystko, co przechodzi w górę lub w dół, wywołuje pieczenie. Wymioty żółcią i krwią.

Występuje skrajna bolesność żołądka; chory nie chce, aby go dotykano. Ciepło stosowane zewnętrznie łagodzi dolegliwości, a ciepłe napoje przynoszą przejściową ulgę; ciepło jest przyjemne. W jelitach występują liczne zaburzenia; lek ten ma wszystkie objawy zapalenia otrzewnej: rozdęcie brzucha, stan bębenkowy; chory nie znosi ucisku ani dotyku, a jednak stale się porusza, ponieważ jest tak niespokojny ruchowo, że nie może pozostać bez ruchu; w końcu jednak staje się tak słaby, iż niepokój ruchowy ustępuje miejsca krańcowemu wyczerpaniu.

Może wystąpić czerwonka z mimowolnym oddawaniem moczu lub kału albo obu jednocześnie, z krwawieniem z jelit i krwistym moczem.

Podczas wypróżnienia stolec wydziela trupi odór, podobny do woni cuchnącego mięsa. Jest krwisty, wodnisty, brunatny jak sok ze śliwek albo czarny i odrażająco cuchnący.

Czasami stolec ma charakter czerwonkowy, ze straszliwym parciem i pieczeniem odbytu; każdemu wypróżnieniu towarzyszy pieczenie, jakby w odbytnicy znajdowały się rozżarzone węgle; pieczenie w jelitach, pieczenie na całym ich przebiegu. Ból brzucha łagodzą gorące okłady. Stan bębenkowy jest skrajnie nasilony.

Niekiedy występuje zapalenie żołądka i jelit przybierające charakter zgorzelinowy, które dawniej określano mianem zgorzeli jelita — martwicy zawsze kończącej się śmiercią.

Chory oddaje gęstą, krwistą wydzielinę o straszliwym odorze i wymiotuje wszystkim; pragnie przebywać w bardzo ciepłym pokoju, chce być dobrze okryty, domaga się gorących okładów i ciepłych napojów, wygląda trupio i wydziela trupi, suchy, ostry odór, przenikający wszystko. Jeżeli jednak chce zrzucać przykrycie, pragnie chłodnego pokoju i otwartych okien, chce być obmywany zimną wodą i domaga się lodowato zimnych napojów, wówczas musi otrzymać Secale .

Jelita: Chcę was przestrzec przed zbyt nieumiarkowanym stosowaniem Arsenic w letnich dolegliwościach małych niemowląt, w czerwonce i cholerze niemowlęcej. Lek ten ma tak wiele drobnych objawów wspólnych dla tych chorób, że jeśli nie zachowacie ostrożności i nie będziecie uprzedzeni o tym niebezpieczeństwie, łatwo podacie choremu Arsenic, stłumicie część objawów i zmienicie obraz przypadku tak, że nie zdołacie już znaleźć odpowiedniego leku, a zarazem nie wyleczycie chorego za pomocą Arsenic.

Istnieje silna skłonność do rutynowego podawania Arsenic bez dostatecznej liczby obecnych objawów ogólnych, tj. do przepisywania go na podstawie objawów szczegółowych, a nie ogólnego obrazu przypadku.

Lek ten obfituje w objawy biegunkowe i czerwonkowe; w tych stanach występują bladość, niepokój, trupi wygląd i trupie odory.

W czerwonce występuje niezwykle dokuczliwe i częste parcie na stolec; chory oddaje skąpe, śluzowate, czarne, płynne stolce przypominające atrament, o trupim odorze, z wielkim upadkiem sił, niepokojem ruchowym i bladością. W zaburzeniach jelitowych, w adynamicznych postaciach chorób, stolec jest oddawany mimowolnie.

Jest to stan odbytnicy — jej zwiotczenie, z wielkim upadkiem sił. Mimowolne oddawanie stolca zazwyczaj wskazuje na miejscowe albo ogólne wyczerpanie, a w obrazie tego leku wyczerpanie jest straszliwe; dlatego mimowolna biegunka występuje w durze brzusznym oraz w adynamicznych postaciach chorób zymotycznych; występuje też mimowolne oddawanie moczu.

W obrazie Arsenic czasami występują gwałtowne wypróżnienia, lecz zwykle nie są one tak obfite jak w obrazie Podophyllum, Phos. ac . Zazwyczaj chory często oddaje niewielkie, tryskające porcje stolca z gazami, czemu towarzyszy wielkie wyczerpanie spotykane w cholerze; oddaje też niewielkie, tryskające porcje ze śluzem oraz śluzowate, białawe stolce.

Arsenic nie jest tak często wskazany w cholerze, i. e., w okresie tryskających wypróżnień, lecz czasami, gdy okres ten się zakończył, a wymioty i gwałtowne wypróżnienia ustały, pozostawiając stan skrajnego wyczerpania, pojawia się stan podobny do śpiączki: chory wygląda niemal jak martwy, poza tym, że oddycha. Wówczas stwierdzamy, że Arsenicum przywraca reakcję organizmu.

Cholera niemowlęca z wielkim upadkiem sił, gwałtownym opadaniem z sił i trupim wyglądem; ogromne wyziębienie, chory zlany zimnym potem, kończyny zimne jak u zmarłego; w pokoju unosi się pochodzący z kału, moczu, a nawet wymiocin trupi, chorobliwy, cuchnący, ostry i przenikliwy odór.

Wydaliny jelitowe są żrące i nadżerające, powodują zaczerwienienie oraz pieczenie. Bardzo często pieczenie rozciąga się w głąb jelit.

Odbytnica i odbyt pieką, a cała okolica odbytu szczypie. Występuje bolesne parcie naglące, nieznośne naglenie, wielka udręka w dolnym odcinku jelita, odbytnicy i odbycie; stan lękowy chorego jest straszliwy, ból tak gwałtowny, cierpienie i dojmujący lęk tak intensywne, że nie potrafi myśleć o niczym prócz śmierci. Trwoga i przerażające odczucia są tak silne, jakich nigdy wcześniej w życiu nie doświadczył, i chory jest przekonany, że oznaczają one nadchodzącą śmierć.

Temu stanowi, podobnie jak wszystkim innym dolegliwościom, towarzyszy niepokój ruchowy; kiedy chory nie oddaje stolca, chodzi po pokoju, przenosi się z łóżka na krzesło i z krzesła do łóżka. Siada na sedesie, po czym wraca do łóżka, ale wkrótce znów musi pośpiesznie udać się do toalety; czasami nie zdąża i oddaje stolec mimowolnie.

Niekiedy występuje przewlekły stan hemoroidalny z pieczeniem; hemoroidy wypadają podczas oddawania stolca. Po wypróżnieniu i powrocie do łóżka chory jest bardzo wyczerpany, a wypadnięte guzy przypominają kiście winogron i sprawiają wrażenie rozżarzonych węgli. Są gorące, suche i krwawią. Szczeliny odbytnicy krwawiące przy każdym wypróżnieniu, z pieczeniem. Piekący świąd i wykwity wypryskowe wokół odbytu, którym towarzyszy pieczenie.

Ten rodzaj bólu może być odczuwany w dowolnej części ciała; pieczenie jest cechą charakterystyczną Arsenic, a kłucie jest cechą charakterystyczną Arsenic. Gdy połączyć te odczucia, chory często opisuje je tak, jakby na całym ciele kłuto go igłami rozpalonymi do czerwoności. To uczucie rozpalonego żaru, powszechnie występujące w całym ciele, odczuwa także w odbycie, zwłaszcza przy hemoroidach: pieczenie i kłucie w hemoroidach niczym gorącymi igłami.

Czasami, gdy u chorego rozpoczyna się gwałtowny napad, występują wszelkie możliwe dreszcze i wstrząsające dygotanie, jakie można znaleźć w Materia Medica i spotkać w chorobie. Dreszcze i dygotanie mają gwałtowny charakter, a chory opisuje wówczas uczucie, jakby krew przepływająca przez naczynia była lodowatą wodą. Czuje, jak przez ciało przebiegają fale lodowatego zimna.

Kiedy pojawia się gorączka, chory jest potwornie rozpalony od stóp do głów; zanim wystąpi pot, czuje, jakby przez naczynia krwionośne przepływał wrzątek. Następnie pojawiają się poty i duszność oraz wszystkie te dolegliwości, podczas których chory jest krańcowo wyczerpany i staje się zimny.

Chociaż poty czasami łagodzą gorączkę i bóle, są jednak przewlekające się, towarzyszy im wielkie wyczerpanie i nie przynoszą ulgi w tym wyczerpaniu.

Wiele dolegliwości nasila się podczas pocenia; na przykład zwiększa się pragnienie, chory pije obficie, lecz nie odczuwa ulgi; wydaje się, że nie może wypić dosyć, i chorzy mówią:

"Mógłbym wypić całą studnię do dna" albo

"Dajcie mi wiadro wody".

Takie wypowiedzi wskazują na charakter pragnienia. Podczas gorączki chory chce pić mało, ale często; podczas dreszczy pragnie gorących napojów.

Arsenicum jest bardzo użytecznym lekiem w wykwitach na narządach płciowych, którym towarzyszy pieczenie.

W drobnych, piekących owrzodzeniach, nawet kiłowych; w pęcherzykach opryszczkowych pojawiających się na napletku i wargach sromowych; we wrzodach twardych lub miękkich z pieczeniem, szczypaniem i kłuciem, zwłaszcza jednak w zmianach słabych, niewykazujących żadnej skłonności do gojenia, lecz zachowujących się wręcz przeciwnie — szerzących się; w zmianach, które nazywamy fagadenicznymi, niszczących tkanki od swych zewnętrznych brzegów i stających się coraz większe.

Owrzodzenia: Arsenic i Merc corr . są dwoma głównymi lekami na szerzące się owrzodzenia, które niszczą tkanki we wszystkich kierunkach i są bardzo cuchnące. Takie owrzodzenia występują po otwarciu dymienicy w okolicy pachwinowej i nie wykazują żadnej skłonności do gojenia.

Stale wydobywa się niewielka ilość wodnistej, cuchnącej wydzieliny, a owrzodzenie rozprzestrzenia się wokół otworu i nie wykazuje skłonności do gojenia.

Albo chory znajdował się w rękach chirurga, który wprowadził nóż w głąb grożącej przebiciem, ropiejącej dymienicy, po czym wystąpił żywoczerwony, gwałtownie zapalny, różopodobny wygląd, bez żadnej skłonności do gojenia.

Brzegi zostały zniszczone przez owrzodzenie, a powierzchnia się oczyściła, pozostawiając obnażony obszar wielkości monety dolarowej; czasami owrzodzenie przybiera charakter pełzający. Owrzodzenia te są wrażliwe na dotyk i pieką jak ogień.

Narządy płciowe: W męskich i żeńskich narządach płciowych występuje wiele ważnych objawów. W narządach męskich pojawia się stan obrzękowy, obrzęk prącia o wyglądzie hydropsji; prącie jest olbrzymio obrzęknięte i przypomina worek wypełniony wodą. Moszna, zwłaszcza jej skóra, jest bardzo obrzęknięta, a okolica narządów wilgotna.

U kobiety wargi sromowe są ogromnie obrzęknięte i twarde, z palącymi, kłującymi bólami. Zapalenie tych narządów o charakterze róży; owrzodzenia o charakterze kiłowym — takie zmiany, gdy występują objawy, takie jak pieczenie, szczypanie i kłucie.

U kobiety gwałtowne, palące bóle narządów płciowych, z obrzękiem lub bez niego; pieczenie sięgające w górę do pochwy, z wielką suchością i świądem pochwy.

Wydzielina upławowa nadżera okolice płciowe, powodując świąd i pieczenie oraz wielkie cierpienie. Białawe, wodniste, rzadkie wydzieliny, które nadżerają; niekiedy tak obfite, że spływają po udach.

Krwawienie miesiączkowe w obrazie Arsenicum bardzo często ma charakter nadżerający. Obfite upławy zmieszane z krwawieniem miesiączkowym, niezwykle obfite i bardzo żrące.

Miesiączka zahamowana od wielu miesięcy; brak miesiączki u krańcowo wyczerpanych, nerwowych chorych; twarz pomarszczona, zatroskana, wynędzniała.

Oczywiście Arsenic ma w starej szkole wspaniałą reputację jako lek na niedokrwistość i mówi się, że w niedokrwistości dorównuje Ferrum.

Ferrum i Arsenic są potężnymi lekami stosowanymi w niedokrwistości, nie należy się więc dziwić, że ci bladzi śmiertelnicy odnoszą korzyść z Arsenic.

„Podczas miesiączki kłucia w odbytnicy”.

„Upławy żrące, nadżerające, gęste i żółte” itd.

Po porodzie kobieta nie oddaje moczu; w pęcherzu nie ma moczu, jego wydzielanie jest zahamowane; albo pęcherz jest pełny, lecz mocz nie odpływa.

W związku z tym zagadnieniem najczęściej wskazanym lekiem okaże się Causticum, gdy po pewnym czasie stwierdzicie, że kobieta nie oddała moczu, choć powinna już była to zrobić; często uznacie ten lek za wskazany, nawet jeśli nie macie innych objawów, na których można oprzeć wybór. Aconite będzie częściej wskazany niż jakikolwiek inny lek, jeżeli niemowlę nie oddało moczu.

Jest to praktyka oparta na objawach kluczowych i należy ją potępić, gdy istnieją inne objawy wskazujące lek.

Jeżeli nie ma innych objawów, przeanalizujcie Aconite i Causticum i sprawdźcie, czy istnieje jakikolwiek powód, dla którego nie należałoby ich podać.

Rak: inną cechą odnoszącą się do kobiet jest to, że Arsenic stanowi wspaniały środek paliatywny w schorzeniach rakowych, takich jak rak macicy i gruczołów sutkowych.

Palące, kłujące bóle ustępowały całkowicie — oczywiście w przypadkach nieuleczalnych. Arsenic staje się wówczas jednym ze środków paliatywnych.

Krtań i klatka piersiowa: Arsenic cechują bezgłos i zapalenie krtani z suchym, drażniącym kaszlem; kaszlem, który zdaje się nie przynosić żadnego pożytku; chory stale pokasłuje — jest to suchy, urywany kaszel.

Zbadajcie jego związek z astmą oraz utrudnionym oddychaniem, dusznością. Arsenic uleczył niektóre długotrwałe przypadki astmy o charakterze nerwowym; astmy pojawiającej się po północy u chorych źle znoszących zimno, bardzo bladych, z suchym, świszczącym kaszlem; chory musi usiąść w łóżku i przytrzymywać klatkę piersiową; występuje niespokojna niemożność pozostania w spoczynku z krańcowym wyczerpaniem.

Kiedy objawy sercowe przybierają obraz Arsenic, trudno nad nimi zapanować; odpowiadają stanowi znacznego osłabienia i silnego kołatania serca — kołatania od najmniejszego wysiłku lub wzburzenia — z wielkim niepokojem, dojmującym lękiem i osłabieniem; chory nie może chodzić ani wchodzić po schodach, z trudem wykonuje jakikolwiek ruch bez nasilenia kołatania; każde wzburzenie wywołuje kołatanie serca.

„Silne napady kołatania serca lub napady omdlenia w przebiegu zapalenia wsierdzia”.

Arsenicum odpowiada najpoważniejszym chorobom serca oraz wielu jego nieuleczalnym chorobom; i. e., gdy widzicie, że Arsenic odpowiada wszystkim objawom tych wyraźnych schorzeń serca — wodzie osierdzia itd. — macie do czynienia z grupą bardzo poważnych przypadków,

„Dławica piersiowa” itd.

„Reumatyzm obejmujący serce” itd.

„Wodniak osierdzia z wielką podrażliwością” itd.

„Tętno częste, drobne, drżące”.

„Pulsowanie w całym ciele” itd., itd.

Następnie stan ten przechodzi w inny obraz: serce słabnie, tętno staje się nitkowate, chory jest blady i zimny, zlany potem, a tętno bardzo słabe. Jeżeli nie jest to stan samego serca, Arsenic staje się wspaniałym lekiem; to znaczy, jest zdolny uleczyć.

Gorączka

Chcę powiedzieć kilka słów o paru zasadniczych, najbardziej ogólnych cechach typu gorączki przerywanej Arsenicum.

Możecie przeczytać ogólny obraz gorączki przerywanej oraz gorączek w ogóle i zastosować to, co już powiedziano.

Napad dreszczy w obrazie Arsenic może być równie gwałtowny jak w obrazie każdego innego leku, z pobudzeniem, bólem głowy, krańcowym wyczerpaniem, suchością w ustach, pragnieniem gorących napojów i ciepłego okrycia oraz z całym niespokojnym niepokojem i wyczerpaniem, jakie można znaleźć w obrazie któregokolwiek leku; ważna jest jednak pora występowania objawów w przypadku Arsenic.

Uderzającą cechą pory występowania dreszczy w obrazie Arsenic jest jej nieregularność: żadne dwa napady nie są jednakowe i mogą pojawiać się o dowolnej porze. Występują napady dreszczy po południu i po północy, czasami rano, czasami o 3 lub 4 P.M., a czasami o 1 P.M.

Lek ten ma w swej naturze uderzającą okresowość. Stąd jego przerywany charakter. Jego uderzającą cechą jest pragnienie.

Podczas napadu dreszczy, chociaż niekiedy występuje silne pragnienie, chory ma wstręt do wszystkiego, co zimne, dlatego może przyjmować wyłącznie gorące napoje, gorącą herbatę itd.

Podczas gorączki pragnienie nasila się z powodu suchości w ustach, a chory pije mało i często — zaledwie łyżeczkę, aby zwilżyć suche usta.

Woda nie gasi pragnienia, chory bowiem chce jednorazowo tylko łyżkę stołową — mało, lecz często. Stan ten utrzymuje się w fazie potów, z krańcowym wyczerpaniem, narastającym uczuciem zimna, pragnieniem obfitych ilości płynu oraz nieugaszonym pragnieniem zimnych napojów.

Napadowi dreszczy towarzyszą silne, tępe bóle kości, które prawdopodobnie rozpoczynają się w kończynach; podczas dreszczy występuje znaczne przekrwienie głowy, a palce rąk i stóp stają się purpurowe.

Połączcie te objawy z krańcowym wyczerpaniem występującym wraz ze straszliwym lękiem, a niemal zawsze będziecie mogli ogólnie rozpoznać przypadek Arsenic.

Obraz ten zawiera jednak tak wiele szczegółowych objawów dreszczy, gorączki i potów, że jeżeli uwzględnicie szczegóły, pomijając te cechy ogólne, prawdopodobnie zdołacie dopasować go do niemal każdego przypadku dreszczy — i.e., może się wam wydawać, że zdołacie; jeżeli jednak nie występują niektóre z tych cech ogólnych, nadających przypadkowi piętno Arsenic, poniesiecie porażkę.

Czym innym jest rozpoznać w całym przypadku obraz Arsenic, a czym innym powiedzieć, że są to objawy Arsenicum.

Tak samo jest z China i Quinine ; mają one liczne objawy szczegółowe, jednak aby dany przypadek był przypadkiem China lub Quinine, muszą występować uderzające cechy ogólne.