Chrzan pospolity. Brassicaceæ, czyli Cruciferæ.

Chrzan pospolity, popularny środek wywołujący przekrwienie skóry, który niekiedy przypadkowo okazywał się bardzo użyteczny — oczywiście tylko wtedy, gdy objawy odpowiadały jego obrazowi. Próbę lekową przeprowadził dr Franz, który wprowadził Asafœtida i Valeriana do naszej Materia Medica; opublikowano ją w Stapf's Archives, t. 17, Nr 3, s. 176; później w Gallican Journal, Nr 3, s. 7. W tym kraju stosowany i w pewnym stopniu poddany próbie lekowej przez dra Cate'a, Amer. Jour. Hom., t. I, s. 336, 1851. W 1868 roku otrzymaliśmy kolejną, pełniejszą próbę lekową od jednego z naszych studentów, J. C. D., zbyt skromnego, by podpisać swą rozprawę nazwiskiem.

Nalewka przygotowana z korzenia.

UMYSŁ [1]

Trudność myślenia wieczorem.

Melancholia przechodzi w wesoły nastrój.

Lęk. θ Wodniak opłucnej.

Doprowadzony do rozpaczy. θ Kurcz żołądka.

Wielkie niezdecydowanie, uczucie otępienia i niemożność zebrania myśli.

Gorzej wskutek pobudzenia nerwowego; wskutek rozdrażnienia.

SENSORIUM [2]

Ociężałość głowy; nie jest w stanie dostatecznie szybko zebrać myśli.

Brzęczenie w głowie z osłabieniem, < przed południem i podczas chodzenia.

Omdlenie.

W GŁĘBI GŁOWY [3]

Tępy ból w zatoce czołowej.

Bolesne, nieprzyjemne odczucie w zatoce czołowej.

Tępy, ciężki ból głowy.

Uciskający, świdrujący ból głowy, jakby kość czołowa miała wypaść.

Ucisk głęboko w mózgu, < przy (szerokim) otwieraniu oczu, lecz nie podczas czytania ani ruchu.

Ból głowy raz po jednej, raz po drugiej stronie; < przy szerokim otwieraniu oczu.

Ból głowy z nudnościami; < przy siadaniu.

Bardzo silny ból głowy z wymiotami.

Ostry ból głowy.

SKÓRA GŁOWY [4]

Uczucie pełności w zatoce czołowej i zatoce szczękowej (antrum Highmori).

WZROK I OCZY [5]

Przyćmienie wzroku na kilka minut.

Łzawienie.

Plamki na rogówce.

Obrzęk oczu.

Zapalenie gruczołów Meiboma.

Bolesne, skrofuliczne oczy.

Reumatyczne zapalenie oczu.

Urazowe zapalenie oczu; zamglenie oczu i zaćma.

SŁUCH I USZY [6]

Ból głęboko w lewym uchu.

WĘCH I NOS [7]

Kichanie.

Przewlekły nieżyt.

Zapalenie nosa. θ Z dolegliwościami oczu.

TWARZ — CZĘŚĆ GÓRNA [8]

Blada twarz.

TWARZ — CZĘŚĆ DOLNA [9]

Drganie lewego kącika ust o 4 A. M.

Bolesność górnej wargi.

ZĘBY I DZIĄSŁA [10]

Ból zęba, zwłaszcza o charakterze reumatycznym.

Tępe odczucie w zębach, jakby były miękkie i wyginały się podczas żucia.

Szkorbut.

Szkorbut u osób spożywających dużo soli.

Ból zębów próchnicowych. θ Szkorbut.

Przetoka zębowa.

SMAK, MOWA, JĘZYK [11]

Lekki metaliczny smak w ustach.

Porażenie języka.

Trwający kilka chwil tępy ból lewego gruczołu podjęzykowego, po którym następuje wypływ śliny.

Palące, gryzące odczucie na języku.

Język pokryty białawym nalotem. θ Kurcz żołądka.

JAMA USTNA [12]

Bardzo przykry zapach z ust i płuc.

Skrzepła krew wypełniała otwarte usta. θ Pozorna śmierć.

PODNIEBIENIE I GARDŁO [13]

Suchość gardła, krtani i nozdrzy tylnych.

Drapanie w gardle z nudnościami.

Odchrząkiwanie gęstego, lepkiego śluzu, złożonego z ciałek śluzowych i osocza, z niewielką ilością substancji ziarnistej.

Zapalenie migdałków z trudnością połykania.

Ciepła woda wzięta do ust zdawała się nie przechodzić dalej niż do gardła. θ Pozorna śmierć.

APETYT, PRAGNIENIE. UPODOBANIA, AWERSJE [14]

Mały apetyt na śniadanie.

Przeraźliwe uczucie głodu, nienaturalne łaknienie pokarmu, z obfitą, bezbolesną biegunką.

JEDZENIE I PICIE [15]

Niestrawność.

CZKAWKA, ODBIJANIE, NUDNOŚCI I WYMIOTY [16]

Dokuczliwe odbijanie o siarkowym zapachu, podobnym do czosnku.

Drapanie w gardle z nudnościami.

Lekkie nudności z podrażnieniem gardła.

Odruchy wymiotne i wymioty płynem żółciowym.

DOŁEK PODSERCOWY I ŻOŁĄDEK [17]

Silnie pobudza, drażniąc żołądek i wzmagając wydzielanie, zwłaszcza żołądkowe.

Kurczowy, napinający ból powyżej nadbrzusza, najwyraźniej w przeponie; > przy pochylaniu się do przodu.

Z okolicy żołądka ból ciągnie przez oba boki ku plecom. θ Kurcz żołądka.

Tępy ból lub bolesność w dołku podsercowym.

Bardzo silny kurcz żołądka, rozpoczynający się nad ranem, stale narastający i doprowadzający do rozpaczy; biegnie z okolicy żołądka przez oba boki, opasując tułów ku plecom.

Lekki ucisk na ostatni kręg piersiowy bardzo nasila ból.

Kurcz żołądka po przeziębieniu.

PODŻEBRZA [18]

Ból ściskający w jelitach (w okolicy nadbrzusza), trwający kilka chwil po położeniu się na plecach.

Bóle kolkowe po lewej stronie pod krótkimi żebrami, podobne do tych, które występują u niej podczas miesiączki po prawej stronie

BRZUCH I LĘDŹWIE [19]

Dolegliwość skurczowa w jamie brzusznej.

Ból ściskający wokół pępka.

Ból rwący, biegnący z brzucha na wskroś ku plecom, w dół pleców i umiejscawiający się w kości krzyżowej.

Burczenie w brzuchu rano.

Pobolewanie lędźwi.

STOLCE I ODBYTNICA [20]

Zwiększona częstość stolców.

Obfita, bezbolesna biegunka, bez towarzyszącego złego samopoczucia, lecz z łaknieniem pokarmu.

Dwadzieścia wypróżnień w ciągu jednego dnia.

Po południu dwa stolce: pierwszy obfity i gęsty, późniejszy mniej obfity, nie rzadki; wieczorem cztery lub pięć wypróżnień, z bardzo silnym parciem; znacznie osłabiające.

Po silnym pobudzeniu nerwowym biegunka sześć lub siedem razy w ciągu popołudnia, z silnym bólem; wypiła gin, aby ją zahamować; następnie wystąpiła gorączka.

Bolesne parcie przez całą noc aż do rana, niekiedy z wydaleniem niewielkiej ilości krwi.

Stolce śluzowe.

Nieżyt jelit.

Mimowolne wydalanie śluzu z odbytu.

Parcie w odbycie z pieczeniem i kłuciem.

Świąd i pieczenie odbytu.

NARZĄDY MOCZOWE [21]

Niepokój w okolicy nerek, jakby wskutek przekrwienia.

Zwiększona skłonność do oddawania moczu.

Zwiększone wydzielanie moczu.

Oddawanie moczu osiem lub dziesięć razy dziennie zamiast czterech.

Mocz blady i przejrzysty.

Bardzo silne bolesne parcie na mocz; częste oddawanie skąpych ilości moczu; po odstaniu mocz gęsty jak galareta, o żółtawym zabarwieniu, choć ani żółty, ani biały.

Zatrzymanie moczu i krwiomocz.

Bolesne oddawanie moczu.

Piasek moczowy.

(OBS :) Kamienie moczowe.

Białkomocz.

Zapalenie nerek z białkomoczem, znaczną bladością i atonią nerek.

Częste parcie na mocz; mocz oddawany z trudnością, powodując pieczenie, tkliwość i zapalenie cewki moczowej, jak w pierwszym (zapalnym) stadium rzeżączki.

MĘSKIE NARZĄDY PŁCIOWE [22]

Impotencja, odrętwienie.

Pieczenie lub cięcie w żołędzi podczas mikcji, odczuwane także przed nią albo po niej.

Zapalne stadium rzeżączki.

Rzeżączka z bardzo silnym szczypaniem i pieczeniem, utrudnioną mikcją oraz raczej skąpą wydzieliną z cewki moczowej.

Rzeżączka: po niemal całkowitym usunięciu bólów tnących i palących podczas mikcji przez pierwsze lub drugie rozcieńczenie, szóste zadziałało z dobrym skutkiem.

Przewlekła i zaniedbana rzeżączka.

ŻEŃSKIE NARZĄDY PŁCIOWE [23]

W nocy z pochwy wydostają się kawałki skrzepłej krwi.

Podczas oddawania moczu z pochwy wydostaje się ciągnąca, czarna krew.

Miesiączka co dziesięć lub piętnaście dni.

Zahamowana miesiączka i błędnica.

Upławy i zatrzymanie miesiączki.

Od klimakterium kurcz żołądka.

CIĄŻA. PORÓD. LAKTACJA [24]

Mleko ma smak i zapach chrzanu.

Po rozdrażnieniu matki karmione przez nią dziecko wymiotuje mlekiem.

GŁOS I KRTAŃ. TCHAWICA I OSKRZELA [25]

Utrata głosu; mówienie szeptem.

Bezgłos z krwiopluciem.

Chrypka i uczucie szorstkości w gardle.

Suchość krtani.

Stosowany przez śpiewaków w celu oczyszczenia gardła.

ODDYCHANIE [26]

Ucisk oddechu z chrypką; szkorbut.

Astma śluzowa.

Zwiększa aktywność narządów oddechowych.

KASZEL [27]

Kaszel suchy albo wilgotny, < od pory kolacji do położenia się spać.

Odchrząkiwanie gęstego, lepkiego śluzu, złożonego z ciałek śluzowych, osocza i bardzo małej ilości substancji ziarnistej.

Suchoty śluzowe.

(OBS :) Łagodzi kaszel i ułatwia odkrztuszanie.

W GŁĘBI KLATKI PIERSIOWEJ I PŁUCA [28]

Zapalenie płuc.

Zapalenie opłucnej z bolesnością w okolicy łopatkowej, < po południu i przy odchylaniu się do tyłu.

Po gwałtownym kaszlu krwotok i pozorna śmierć.

Obrzęk płuc.

Astma śluzowa.

W okresie zdrowienia po zapaleniu płuc.

Ustąpiły ucisk i kłucie w klatce piersiowej, krwawa plwocina, lęk oraz duszność (zastosowanie zewnętrzne).

SERCE, TĘTNO I KRĄŻENIE [29]

Brak tętnienia serca; pozorna śmierć.

Tętno małe. θ Kurcz żołądka.

(OBS :) Przyspiesza tętno.

ŚCIANA KLATKI PIERSIOWEJ [30]

Chwytający ból w lewym boku i obu barkach.

Klatka piersiowa bolesna przy dotyku.

SZYJA I PLECY [31]

Ból pleców jak od uwięzionych gazów.

Lekki ucisk na ostatni kręg piersiowy niezmiernie nasila ból. θ Kurcz żołądka.

Ból biegnący z brzucha na wskroś ku plecom i w dół do kości krzyżowej.

KOŃCZYNY GÓRNE [32]

Bolesne drgania trzeciego paliczka po lewej stronie.

KOŃCZYNY DOLNE [33]

Ból w górnej części mięśni przywodzicieli obu ud; niemal rozrywa ją na kawałki.

Drganie nogi (p.), po zewnętrznej stronie kości piszczelowej, w środkowej jednej trzeciej.

Ból lewego mięśnia brzuchatego łydki.

Drganie w prawej stopie, w ścięgnie przy trzeciej kości śródstopia.

Zahamowana potliwość stóp.

KOŃCZYNY OGÓLNIE [34]

Nad ranem bóle wszystkich stawów podczas nieruchomego leżenia; < przy leżeniu na boku, ustępują podczas ruchu i przy wstawaniu.

SPOCZYNEK. POZYCJA. RUCH [35]

Nad ranem ból wszystkich kończyn podczas nieruchomego leżenia, < przy leżeniu na boku, ustępuje podczas ruchu i przy wstawaniu.

Pochylanie się do przodu: > kurcz.

Leżenie na boku: bóle stawów <.

Leżenie na plecach: ból jelit.

Siedzenie: ból głowy i nudności <.

Ruch: bóle każdego stawu >.

Przy szerokim otwieraniu oczu: ból głowy <.

Spoczynek: bóle każdego stawu <.

NERWY [36]

Ogólne wyczerpanie. θ Z bólem pleców.

(OBS :) Porażenie.

Pozorna śmierć apoplektyczna po krwotoku z płuc i nosa u dziecka cierpiącego na krztusiec.

Podnosi siły życiowe, gdy spadły do najniższego poziomu.

Zamartwica.

SEN [37]

Sen bardzo pokrzepiający.

Głęboki sen.

Obudził się z jaśniejszym niż zwykle umysłem.

Bezsenne noce z parciem ku dołowi w brzuchu.

PORA [38]

Noc: bolesne parcie; skrzepła krew z pochwy.

Rano: burczenie w brzuchu; bóle stawów; kurcz żołądka gorszy.

Po południu: 4 P. M. drganie kącika ust; stolce.

Wieczór: trudność myślenia; stolce; kaszel.

TEMPERATURA I POGODA [39]

Po przeziębieniu: kurcz żołądka.

GORĄCZKA [40]

(OBS :) Zwiększa ciepłotę oraz miejscową i ogólną transpirację.

Wywołuje pocenie.

(OBS :) Gorączka przerywana.

UMIEJSCOWIENIE I KIERUNEK [42]

Prawa strona: drganie nogi; stopy.

Lewa strona: ból głęboko w uchu; drganie kącika ust; tępy ból gruczołu podjęzykowego; chwytający ból boku i barków; bolesne drgania trzeciego paliczka; ból mięśnia brzuchatego łydki.

Ból ciągnie z żołądka przez boki ku plecom.

DOZNANIA [43]

Uczucie wzdęcia, jakby wszystko było rozdęte, choć w rzeczywistości nie było większe; jakby kość czołowa miała wypaść; jakby zęby były miękkie i miały się wyginać.

Zastosowany zewnętrznie wywołuje bardzo silne bóle.

Bardzo silny ból: głowy.

Kłucie: w klatce piersiowej.

Cięcie: i pieczenie podczas mikcji.

Pieczenie: i gryzienie języka; i kłucie w odbycie; i świąd odbytu; w cewce moczowej; oraz cięcie w żołędzi.

Ucisk: i świdrowanie w głowie; głęboko w mózgu; w klatce piersiowej.

Bóle rwące: z brzucha przez plecy do kości krzyżowej.

Ból chwytający: w lewym boku i obu barkach; w prawej stopie.

Ból ściskający: w jelitach; wokół pępka.

Kurcz: żołądka; kurczowy, napinający ból powyżej nadbrzusza.

Bolesność: górnej wargi; w dołku podsercowym.

Bolesne, nieprzyjemne odczucie: w zatoce czołowej.

Drapanie: w gardle.

Szczypanie: i pieczenie, rzeżączka.

Pobolewanie: lędźwi; wszystkich stawów nad ranem.

Reumatyczny ból zęba.

Ból napinający: powyżej nadbrzusza.

Tępy ból: w zatoce czołowej; w zębach, jakby były miękkie; w lewym gruczole podjęzykowym; w dołku podsercowym.

Ból nieokreślony: głowy; lewego ucha; z biegunką; w okolicy łopatkowej; pleców; w mięśniach odwodzicielach ud; w lewym mięśniu brzuchatym łydki; w stawach.

Ociężałość: głowy.

Niepokój: w okolicy nerek; w zatoce czołowej.

Pełność: zatoki czołowej i zatoki szczękowej.

Brzęczenie: w głowie.

Drganie: lewego kącika ust; bolesne, w trzecim paliczku po lewej stronie; w prawej nodze.

Suchość: gardła, krtani i nozdrzy.

Świąd: odbytu.

TKANKI [44]

Bóle wszystkich stawów.

Reumatyzm wędrujący, przewlekły.

Dna moczanowa; także po zahamowaniu jej objawów, po którym występują kolka i zatrzymanie moczu (stosowany w kąpieli stóp).

Przeciwszkorbutowy.

Choroby „śluzowe”.

Odrętwiałe, przewlekłe nieżyty.

Puchlina ogólna po gorączkach przerywanych.

Puchlina z białkomoczem.

Po zapaleniu płuc, w okresie rekonwalescencji.

Początek zapalenia jelit.

Początek zapalenia opłucnej.

Przewlekłe nieżyty.

DOTYK. RUCH BIERNY. URAZY [45]

Dotykanie brzucha i okolicy krzyżowej wywołuje ból promieniujący do prawej nogi.

Klatka piersiowa bolesna przy dotyku.

Urazowe zapalenie oczu.

Lekki ucisk na plecy: < kurcz.

SKÓRA [46]

Działanie wywołujące przekrwienie skóry trwa krócej niż działanie gorczycy.

Skóra staje się zaczerwieniona i podrażniona; niekiedy tworzą się pęcherze.

(OBS :) Dolegliwości różycowe (liście).

(OBS :) Wykwity skórne.

(OBS :) Piegi i plamy soczewicowate.

(OBS :) Owrzodzenia szkorbutowe.

OKRES ŻYCIA, KONSTYTUCJA [47]

Krępa kobieta, lat 40, ze skłonnością do kurczów żołądka; gwałtowny napad z bólem głowy.

Kobieta cierpiąca od klimakterium na bardzo silny ból głowy z wymiotami. θ Kurcz żołądka.

ZWIĄZKI [48]

Użyteczny w szkorbucie u osób spożywających dużo soli.

Zawiera olejek eteryczny bardzo podobny, jeśli nie identyczny, z Sinapis.

Porównywalny z: Canthar., Capsic., Rhus tox. i Sinap.

Jagody jałowca stanowią antidotum na dolegliwości pęcherza i narządów moczowych.

Na kolkę przyjęła gin, a na następującą po niej gorączkę — Bellad.

Spożycie chrzanu po podaniu Merc. sol. spowodowało nasilenie bólu bioder, po którym nastąpiła trwała poprawa.

Podobny do herbaty, zob. 43, pierwszy objaw.