Adrenalinum

(ADRENALINA)

Adrenalina, czyli epinefryna, czynna substancja rdzenia nadnercza (wydzieliny kory dotychczas nie wyizolowano), pełni funkcję przekaźnika chemicznego regulującego czynności organizmu; jej obecność jest wręcz niezbędna dla czynności nerwu współczulnego. Działanie adrenaliny na dowolną część ciała jest takie samo jak pobudzenie dochodzących do niej zakończeń nerwów współczulnych. Miejscowe zastosowanie (roztwór 1: 1,000) na błony śluzowe szybko wywołuje przejściowe niedokrwienie, widoczne jako zblednięcie, które po zakropleniu do worka spojówkowego utrzymuje się przez kilka godzin. Jej działanie jest bardzo szybkie, skuteczne i krótkotrwałe wskutek szybkiego utleniania, a zatem praktycznie nieszkodliwe, chyba że lek powtarza się zbyt często; wówczas u zwierząt opisywano zmiany miażdżycowe oraz uszkodzenia serca--mięśnia sercowego. Wyraźnemu działaniu podlegają tętnice, serce, nadnercza i układ naczynioruchowy. Główne działanie adrenaliny polega na pobudzeniu zakończeń układu współczulnego, zwłaszcza w obszarze trzewnym, co powoduje zwężenie tętniczek obwodowych i wynikający z tego wzrost ciśnienia tętniczego. Działanie to obserwuje się szczególnie w żołądku i jelitach; słabiej w macicy i skórze; wcale zaś w mózgu i płucach. Ponadto stwierdza się zwolnienie tętna (pobudzenie nerwu błędnego w rdzeniu przedłużonym) oraz wzmocnienie uderzeń serca (zwiększoną kurczliwość mięśnia sercowego), podobnie jak po Digitalis; zwiększoną czynność gruczołów, cukromocz; zahamowanie ośrodka oddechowego; skurcz tkanki mięśniowej oka, macicy i pochwy; rozluźnienie tkanki mięśniowej żołądka, jelit i pęcherza moczowego.

Zastosowania

Główne zastosowanie lecznicze wynika z działania zwężającego naczynia; lek jest zatem niezwykle silnym i szybko działającym środkiem ściągającym oraz hemostatycznym, nieocenionym w tamowaniu krwotoków włośniczkowych ze wszystkich okolic, w których możliwe jest zastosowanie miejscowe lub bezpośrednie: nosa, ucha, jamy ustnej, gardła, krtani, żołądka, odbytnicy, macicy i pęcherza moczowego. Stan krwotoczny niewynikający z zaburzeń krzepnięcia krwi. Można bez szkody wywołać całkowitą bezkrwistość, czyli niedokrwienie. Miejscowo roztwory (1: 10,000-1: 1,000), rozpylane lub nanoszone na waciku, okazały się bardzo skuteczne podczas bezkrwawych operacji w obrębie oka, nosa, gardła i krtani.

Przekrwienie zatok sitowych i klinowych, a także katar sienny, wyraźnie łagodziło rozpylanie ciepłego roztworu chlorku adrenaliny 1: 5,000. Należy tu porównać Hepar 1x, który pobudza wydzielanie, ułatwiając w ten sposób odpływ wydzieliny. Choroba Werlhofa: podskórnie, 1: 1,000. Zewnętrznie lek stosowano w zapaleniu nerwów, neuralgii, bólach odruchowych, dnie moczanowej i reumatyzmie, w postaci maści zawierającej 1–2 minimy roztworu (1: 1,000), nakładanej wzdłuż pnia nerwu w dostępnym miejscu na skórze, położonym najbliżej jego początku (H. G. Carlton).

W lecznictwie adrenalinę zalecano w ostrym przekrwieniu płuc, astmie, chorobach Gravesa i Addisona, stwardnieniu tętnic, przewlekłym zapaleniu aorty, dławicy piersiowej, hemofilii, chlorozie, katarze siennym, osutkach posurowiczych, ostrej pokrzywce itd. Dr P. Jousset donosi o dobrych wynikach homeopatycznego leczenia przypadków dławicy piersiowej oraz podostrego i przewlekłego zapalenia aorty, gdy adrenalinę przepisywano per os w dawce infinitezymalnej. Objawem wskazującym na ten lek jest uczucie ściskania w klatce piersiowej z dojmującym lękiem. Lek wywoływał to uczucie, a także zawroty głowy, nudności i wymioty. Ból brzucha. Wstrząs lub niewydolność serca podczas znieczulenia, ponieważ lek wskutek działania na zakończenia nerwowe w ścianie naczynia wywołuje bardzo szybki wzrost ciśnienia tętniczego.

Dawkowanie

Podskórnie 1–5 minimów (roztworu 1: 1,000 w postaci chlorku), po rozcieńczeniu wodą. Wewnętrznie 5–30 minimów roztworu 1: 1,000.

Uwaga.

Ze względu na powinowactwo do tlenu lek łatwo rozkłada się w roztworach wodnych i rozcieńczonych roztworach kwasów. Roztwór należy chronić przed powietrzem i światłem. Nie wolno powtarzać go zbyt często z uwagi na uszkodzenia serca i tętnic. Do użytku homeopatycznego: rozcieńczenia od 2x do 6x.