Ipecacuanha

Uporczywe nudności, których nic nie łagodzi, w wielu dolegliwościach.

Ból głowy, jakby kości całej głowy były obolałe po stłuczeniu, sięgający w dół do nasady języka, z nudnościami.

Stolce jakby sfermentowane albo zielone jak trawa, z kolką i nudnościami,

Krwotoki z macicy; obfita, jasnoczerwona krew i ciężki oddech, z nudnościami.

Kaszel skurczowy lub astmatyczny; głębokie przygnębienie i świszczący oddech; dziecko sztywnieje i sinieje.

Ból pleców, krótkie dreszcze, długotrwała gorączka, gorąco zwykle z pragnieniem; gwałtowny ból głowy, nudności; na końcu poty; nudności w okresie gorączkowym.

Lepsza od chininy w gorączkach przerywanych lub po jej nadużywaniu, gdy objawy są zgodne ze wskazaniami.

---

Ipecacuanha zajmuje pierwsze miejsce wśród wszystkich leków na nudności. Każda dolegliwość, której towarzyszą uporczywe nudności, gdy wymioty wcale nie przynoszą choremu ulgi i po nich czuje się równie źle jak przedtem — oto, co rozumiemy przez uporczywe nudności. Powinno to natychmiast zwrócić uwagę na ten lek. Często spotyka się je w związku z zaburzeniami żołądkowymi wskutek błędów dietetycznych, a wyboru niekiedy trzeba dokonać między Ipecacuanha a Pulsatilla, ponieważ oba leki są przydatne w zaburzeniach żołądkowych wywołanych nadmiernym spożyciem mieszanych pokarmów — ciast, lodów, wieprzowiny, tłustych potraw itd. Pulsatilla może być uważana za lepszy lek, dopóki pokarm znajduje się w żołądku; Ipecacuanha — gdy pokarm już go opuścił, lecz nudności mimo to się utrzymują.

Ponadto przy Pulsatilla język jest często obłożony, podobnie jak przy Antimonium crudum, natomiast przy Ipecacuanha może być tylko nieznacznie obłożony albo całkowicie czysty. Wymioty przy czystym języku nie są jednak nieomylnym wskazaniem do zastosowania Ipecacuanha, gdyż czasem spotykamy je w związku z objawami robaczycy, w których Cina wykazuje je równie wyraźnie i jest właściwym lekiem. Digitalis również ma ten objaw w chorobach serca. Ipecacuanha oddziałuje na cały przewód jelitowy. Bardzo charakterystycznym objawem jest odczucie, jakby żołądek i jelita były rozluźnione i zwisały.

Występują trzy rodzaje biegunki, a właściwie trzy charakterystyczne rodzaje stolca:

1. Stolce sfermentowane — pieniste, podobne do drożdży.

2. Stolce zielone jak trawa — śluzowe lub wodniste.

3. Stolce śluzowate — czerwonkowe, z mniejszą lub większą domieszką krwi.

Wszystkie te stolce bardzo często występują u dzieci, zwłaszcza latem, nierzadko jako następstwo przejedzenia lub niewłaściwego żywienia; wówczas dawka Ipecacuanha 200. doprowadzi stan do porządku i zapobiegnie rozwinięciu się u małego pacjenta tak zwanej cholera infantum lub zapalenia jelita cienkiego i okrężnicy, które często staje się bardzo poważną i uporczywą chorobą. Charakterystyczne nudności stanowią pewne wskazanie.

Nudności te znajdziemy również w bólach głowy, gdy ten lek jest „właściwym środkiem”. Ból głowy, jakby kości całej głowy były obolałe po stłuczeniu, sięgający w dół do nasady języka. Taki ból głowy może mieć podłoże reumatyczne, lecz nudności występują mimo to, jeżeli Ipecacuanha ma wyleczyć. Mamy też ból głowy z nudnościami pochodzenia żołądkowego, w którym nudności zaczynają się przed bólem głowy i trwają przez cały czas jego występowania. W stanach przypominających hydrocefaloid, którym towarzyszą te nudności, Ipecacuanha często usuwała cały obraz chorobowy w ciągu kilku godzin.

Ponadto nudności towarzyszą kaszlowi w chorobach narządów oddechowych. Występują także przy krwotokach oraz gorączkach, w których lek ten jest często wskazany. Krótko mówiąc, najlepiej posłużyć się słowami Heringa: „Nudności, dręczące, stałe, przy niemal wszystkich dolegliwościach, jakby pochodzące z żołądka, z pustymi odbijaniami, nagromadzeniem dużej ilości śliny, mdłościami i usiłowaniami wymiotowania”; nic nie przynosi ulgi.

Podczas nudności twarz jest na ogół blada, oczy zapadnięte, z sinymi obwódkami; często występują też mniej lub bardziej nasilone drgania twarzy i warg oraz senność po wymiotach. Mamy bardzo wiele leków będących silnymi środkami wymiotnymi, takich jak Antimonium tartaricum, Zinc sulphate, Lobelia i Apomorphine; o ile jednak wiem, nudności nie są przy nich tak uporczywe ani nie występują w związku z tyloma innymi chorobami. Oczywiście żaden pojedynczy objaw, choćby bardzo wyraźny, nie uzasadniałby przepisania leku, gdyby w tym samym przypadku istniały inne, równie wyraźne objawy.

Na przykład gdyby występowały pieczenie w żołądku, silne pragnienie przy niemożności picia, wielki niepokój i krańcowe osłabienie, pomyślelibyśmy o Arsenicum album; jest to często najlepszy lek do zastosowania po Ipecac., jeżeli stan chorego stale się pogarsza.

Ipecacuanha oddziałuje na błonę śluzową narządów oddechowych niemal równie wyraźnie jak na błonę śluzową przewodu pokarmowego.

Występuje wielkie nagromadzenie śluzu, który wypełnia pęcherzyki płucne i oskrzela, aż zdaje się grozić poważnym niebezpieczeństwem uduszenia. Zwróćmy uwagę na objawy:

„Bardzo nasilona duszność, ze świszczącym oddechem oraz wielkim ciężarem i niepokojem w okolicy przedsercowej”. (Antimon. tart., grube rzężenia.)

„Grożące uduszenie wskutek nagromadzenia śluzu”.

To nadmierne nagromadzenie śluzu w drogach oddechowych zdaje się wywoływać skurcz niczym ciało obce, po czym występuje astma, kaszel skurczowy albo oba te stany jednocześnie. Kaszel skurczowy i astma nie wydają się jednak zawsze zależeć od nagromadzenia śluzu, ponieważ Ipecacuanha jest często naszym najlepszym lekiem w pierwszym stadium zarówno astmy, jak i krztuśca, zanim nadejdzie stadium, w którym pojawia się śluz.

Ponadto: „Kaszel duszący, podczas którego dziecko całkiem sztywnieje i sinieje na twarzy”.

„Krztusiec z krwawieniem z nosa (Indigo), krwawieniem z ust, wymiotami; chory traci oddech, blednie lub sinieje i sztywnieje”.

Dziecięce zapalenie płuc, z klatką piersiową wypełnioną śluzem, szybkim, świszczącym oddechem, siną powierzchnią ciała i bladą twarzą, znajduje w Ipecacuanha bardzo skuteczny lek. U osób starszych z rozedmą wskutek przewlekłej astmy również następuje poprawa > po Ipecac. Możemy więc sprowadzić zaburzenia oddechowe do dwóch stanów:

1. Tych, w których przypadek cechuje nadmierne nagromadzenie śluzu.

2. Tych, w których cechą charakterystyczną jest skurcz.

Oczywiście należy uwzględnić wszystkie objawy, aby odróżnić Ipecacuanha od innych leków wywołujących te same obiektywne stany i obrazy chorobowe.

Wpływ tego leku na krwotoki zasługuje na zaszczytną wzmiankę. Obejmuje krwotoki z nosa, żołądka, odbytnicy, macicy, płuc i pęcherza moczowego; ze wszystkich otworów ciała. Podobnie działa Crotalus, lecz krew przy Ipecacuanha jest jasnoczerwona, nie zaś rozłożona. Kwas siarkowy również ma krwotoki ze wszystkich otworów ciała, lecz pozostałe objawy towarzyszące są odmienne. Przy Ipecacuanha krwotoki są czynne, obfite, jasnoczerwone. Jest ona lepszym lekiem na krwotoki poporodowe, niż Secale kiedykolwiek było lub może być, i nie trzeba jej stosować w dużych, trujących dawkach, ponieważ zatrzymuje je w potencji 200. i działa szybciej niż Secale. Zwróćmy uwagę na kilka leków stosowanych w krwotokach:

Ipecacuanha. Krew jasnoczerwona, krwotok obfity, z ciężkim oddechem i nudnościami.

Aconitum. Krwotok czynny, krew jasna, z wielkim lękiem i niepokojem.

Arnica. Krwotoki wskutek urazów, zmęczenia ciała, wysiłku fizycznego.

Belladonna. Krew gorąca, tętnice szyjne tętnią, przekrwienie głowy.

Carbo vegetabilis. Niemal całkowita zapaść, blada twarz, chory chce, aby go wachlowano.

China. Wielka utrata krwi, dzwonienie w uszach, uczucie zasłabnięcia.

Crocus. Krew krzepnie w długie, ciemne pasma.

Ferrum. Krew częściowo płynna, częściowo skrzepła; twarz bardzo czerwona albo na przemian czerwona i blada.

Hyoscyamus. Majaczenie oraz szarpnięcia i drgania mięśni.

Lachesis. Krew rozłożona, osad podobny do zwęglonej słomy.

Crotalus, Elaps i kwas siarkowy. Czarna, płynna krew; w przypadku pierwszego i ostatniego leku — ze wszystkich otworów ciała.

Kwas azotowy. Czynne krwotoki jasną krwią.

Phosphorus. Krwotoki obfite i uporczywe, nawet z małych ran i guzów.

Platinum. Krew częściowo płynna, częściowo w postaci twardych, czarnych skrzepów.

Pulsatilla. Krwotoki przerywane.

Secale. Bierny wypływ krwi u słabych, wyniszczonych kobiet.

Sulphur. U osób o konstytucji psorycznej; inne leki zawodzą.

Można by dodać tutaj inne leki i wskazania, lecz krwotok jest tylko jednym objawem i sam nigdy nie stanowi wiarygodnego wskazania do zastosowania jakiegokolwiek leku. Ipecacuanha należy jednak do najlepszych, jeżeli jest wskazana.

Ipecacuanha jest w naszej szkole dobrze znanym lekiem na gorączkę przerywaną. Jahr zaleca ją na początku każdego przypadku, o ile nie istnieją szczególne wskazania do zastosowania innego leku, i mówi: „Postępując w ten sposób, wyleczyłem wiele przypadków febry z dreszczami już pierwszą ordynacją, oszczędzając sobie tym samym wielu zbędnych poszukiwań i porównań”. Cokolwiek można powiedzieć na potępienie tak nieścisłego przepisywania leków, z pewnością jest ono lepsze od nieuchronnego przepisywania chininy przez starą szkołę i niektórych samozwańczych homeopatów, ponieważ wyleczy więcej przypadków niż chinina i wyrządzi nieskończenie mniej szkody. Ipecac. może wyleczyć więcej przypadków niż chinina, lecz oba leki mogą wyleczyć przypadek, wobec którego są homeopatyczne — i to w postaci spotencjonowanej. Mamy tak wyraźne wskazania do stosowania wielu leków, że nie musimy ponosić ani jednej porażki tam, gdzie alopaci ponoszą ich dwadzieścia wskutek bezkrytycznego leczenia chininą.

Cały przypadek skupia się zazwyczaj wokół jednego do trzech objawów przewodnich, na przykład:

Ipecac. Uporczywe nudności w jednym lub we wszystkich stadiach.

Arsenicum alb. Napad rozwijający się nieregularnie; w fazie gorąca silne pragnienie, pije małymi ilościami.

Eupator. perf. Bóle kości; wymiotuje żółcią pod koniec dreszczy; godz. 7–9 rano.

Ignatia. Dreszcze z czerwoną twarzą, > pod wpływem zewnętrznego ciepła; częste wzdychanie.

Capsicum. Dreszcze zaczynają się między łopatkami i rozprzestrzeniają dalej.

Nux vomica. W fazie gorąca nie może odkryć się nawet odrobinę, gdyż wywołuje to dreszcze.

Nat. mur. Dreszcze od godz. 10 do 11 rano; rozsadzający ból głowy w fazie gorąca; poty >; po chininie.

Rhus tox. Kaszel podczas dreszczy; w fazie gorąca niepokój ruchowy i suchy język; miotanie się.

Podophyllum. Wielka gadatliwość podczas dreszczy i w fazie gorąca; żółtaczka.

Antimonium tart. Wielka senność w fazie gorąca i podczas potów, z bladą twarzą.

Te cechy są prawdziwe i wiarygodne; można by dodać ich znacznie więcej, gdybyśmy mieli czas i miejsce, lecz wszystkie można znaleźć w dziele H. C. Allena Fevers. Pokazują one, jak różne są leki i jak dokładny musi być prawdziwy lekarz przy wyborze leku na tę, jak również na inne choroby. Gorączki zwalniające także często poddają się działaniu tego leku.