Cannabis indica

Η Cannabis sativa, Linn., των Ανατολικών Ινδιών.

Φυσική τάξη , Cannabineæ.

Κοινές ονομασίες , Hashish, ή Blang, ή Ganja, ή Birmingi (Η καλύτερη ποικιλία είναι εκείνη που καλλιεργείται στην Ινδία σε υψόμετρο 6 έως 10, 000 ποδών).

Παρασκευή , Βάμμα των νεαρών φύλλων και κλαδίσκων.

Πηγές.

1 , Παθογονετικές δοκιμές, δημοσιευμένες από την American Provers' Union, Φιλαδέλφεια, 1839, οι οποίες πραγματοποιήθηκαν από τους Drs. Cowley, Coxe, Jr., Dubs, Musgrave, Neidhard, Pfeifer, Schaw και Wolfe, με το βάμμα, 1η και 3η dec. dil. (δεν παρασχέθηκαν ημερολόγια ούτε αναφορές σε συγκεκριμένα άτομα)· 2 , παθογονετική δοκιμή του W. A. D. Pierce με 3 κόκκους εκχυλίσματος «Squire's», αναφερθείσα από τον Dr. Gardiner, Am. Hom. Rev., 3, 411 (και αναδημοσιευμένη στο Am. J. of Hom. M. M., New Series, 1, 11)· 3 , G. M. Pease, M.D., N. E. Med. Gaz., 1, 204, πειράματα στον ίδιο και σε περίπου τριάντα φίλους, μεταξύ των οποίων δύο κυρίες, με 6 έως 56 κόκκους εκχυλίσματος· 4 , Lembke, Z. f. Hom. Kl., 4, 155, παθογονετική δοκιμή με 15 έως 50 σταγόνες του βάμματος· 5 , παθογονετικές δοκιμές του Norton, B. J. of Hom., 17, 465, 15 σταγόνες βάμματος· 6 , Dr. J. S. Linsley (της Νέας Υόρκης), παθογονετικές δοκιμές σε τρία άτομα, MSS.· 7 , συμπτώματα από τον Mure, Pathogénésie Brésilienne· 8 , E. W. Berridge (επτά παθογονετικές δοκιμές), Hahn. Month., 3, 461, παθογονετική δοκιμή με 60 minims βάμματος· 9 , ό.π., 1 dr., με 1 dr. spts. ammon. aromat .· 10 , ό.π., 5 κόκκοι εκχυλίσματος· 11 , ό.π., 1 dr. βάμματος· 12 , ό.π., 1 dr. και 10 minims· 13 , ό.π., 1 και 2 drs. βάμματος· 14 , ό.π., 1 dr. βάμματος· 15 , E. W. Berridge, M.D., M. Hom. Rev., 13, 726, παθογονετική δοκιμή με 2 κόκκους εκχυλίσματος· 16 , παραλείπεται· 17 , επιδράσεις του Hashish, από το «Hashish-eater»· παρατίθενται λεπτομερή αποσπάσματα από αυτό το έργο, καθώς και οι πολύ σαφείς και περιεκτικές σημειώσεις του Dr. P. P. Wells, στο Am. Hom. Rev., τόμ. 3, προκειμένου να παρουσιαστούν τα εξέχοντα χαρακτηριστικά των διαρκώς μεταβαλλόμενων επιδράσεων της ουσίας· 18 , Bayard Taylor, απόσπασμα από τη μονογραφία της American Provers' Union· 19 , Dr. Daditi, επιδράσεις 1 1/2 κόκκων εκχυλίσματος, με επανάληψη έπειτα από μισή ώρα, N. Am. J. of Hom., 14, 136· 20 , Heinrich, πειράματα με 10 κόκκους «Birmingi» (βλ. Z. f. Ver. Oest., 2, 306)· 21 , Bigler, Z. f. Hom. Kl., 1, 116, γενική αναφορά των επιδράσεων· 22 , Hirschel's Archiv, 2, 70, επιδράσεις 4 κόκκων· 23 , All. Hom. Zeit., 49, 88 (Med. Times, 1854), επιδράσεις 20 έως 30 σταγόνων βάμματος· 24 , Sonnenberg, Prag. Med. Monats, γενική αναφορά· 25 , M. Muquet, L'Art Méd., 38, 308, γενική αναφορά· 26 , Urquhart, στο «Pillars of Hercules», N. Am. J. of Hom., 10, 343, επιδράσεις παρασκευάσματος που ονομαζόταν «Majorim» (παρασκευασμένου με μπαχαρικά)· 27 , Carl Bower, Am. Druggists' Circular (B. J. of hom., 22, 514), επιδράσεις 5 κόκκων· 28 , Th. Gautier, επιδράσεις, όπως παρατίθενται στο L. and Ed. M. J., 5, 695· 29 , O'Shaughnessey, γενική αναφορά, L. and E. M. J., 1, 57, καθώς και επιδράσεις σε Ινδούς, όπως παρατίθενται από τον Christison, Inaug. Dis.· 30 , συντάκτης του L. and E. M. J., επιδράσεις στον ίδιο· 31 , Williams, L. and E. M. J., 3, 949, γενική αναφορά· 32 , Perry, L. and E. M. J., 3, 949, επιδράσεις στον ίδιο και σε άλλους· 33 , Christison, Inaug. Dis. (L. and E. M. J., 13, 26), επιδράσεις στον ίδιο, 1 έως 4 κόκκοι· 34 , ό.π., επιδράσεις 2 κόκκων σε έναν φίλο· 35 , ό.π., επιδράσεις 3 κόκκων· 36 , ό.π., επιδράσεις μικρών δόσεων βάμματος σε μια νεαρή γυναίκα· 37 , σε έναν αχθοφόρο, L. and E. M. J., 13, 26, επιδράσεις 1 κόκκου σε χρόνιο άσθμα· 38 , Dr. J. Gardner, L. and E. M. J., 14, 270, επιδράσεις 3 κόκκων εκχυλίσματος σε τρεις άνδρες· 39 , Polli, N. Y. J. of Hom., 2, 362, από Trans. of St. Andrew's Med. Grad.· 40 , Dawameski, ό.π., επιδράσεις 15 κόκκων εκχυλίσματος· 41 , Dr. S. A. Jones, N. Y. J. of Hom., 2, 368, επιδράσεις 10 κόκκων· 42 , Olearius, μεταφερμένο από τη σύνοψη του Hahnemann για την Cannabis sat.· 43 , παθογονετική δοκιμή του W. A. D. Pierce με την 30ή, Am. J. of Hom. M. M., N. S. 1, 51· 44 , ό.π., παθογονετικές δοκιμές με 1, 2 και 3 κόκκους εκχυλίσματος Squire's· 45 , ό.π., παθογονετική δοκιμή με την 5000ή του Fincke.

ΝΟΥΣ

• Συναισθηματικά.
• Διέγερση, 23.
• Πολύ διεγερμένος· άρχισε να χορεύει μέσα στο δωμάτιο· γελούσε συχνά· έλεγε ασυναρτησίες, αλλά δεν μπορούσε να σταματήσει χωρίς προσπάθεια της βούλησης, την οποία δεν τον ένοιαζε να καταβάλει, 8.
• Διεγείρεται και ερεθίζεται εύκολα, το απόγευμα, 1.
• Φωνάζει, πηδά στον αέρα και χτυπά τα χέρια του από χαρά, 17.
• Τραγουδά και αυτοσχεδιάζει τόσο τους στίχους όσο και τη μουσική, 17.
• Όταν ανακτά τη συνείδησή του, βρίσκει τον εαυτό του να χορεύει, να γελά και να τραγουδά μπροστά σε έναν καθρέφτη, 1.
• Ασυνάρτητη ομιλία, 1.
• Τάση προς βλασφημία, 1.
• Κατά διαστήματα μιλά ανεξέλεγκτα δυνατά και κατόπιν διορθώνει τον εαυτό του (έπειτα από τρεις ώρες), 5. [10.]
• Ενώ επισκέπτεται ασθενείς, δυσκολεύεται πολύ να συγκρατηθεί από το να πει ή να κάνει ασυνήθιστα πράγματα, 5.
• Είχε σαφή αίσθηση ότι έπρεπε να παραμείνει νηφάλιος ώσπου να φθάσει στο κρεβάτι, διαφορετικά ίσως έκανε κάποια ανοησία, 8.
• Τονίζει την τελευταία συλλαβή σε όλες τις λέξεις του και γελά υπέρμετρα, 1.
• Ταχύτητα ιδεών και ευχάριστες αισθήσεις, 30.
• Αδιάκοπη διαδοχή νέων ιδεών, καθεμία από τις οποίες ξεχνιόταν σχεδόν αμέσως, 33.
• Ταχεία διαδοχή ασύνδετων ιδεών και αδυναμία να παρακολουθήσει έναν ειρμό σκέψης (έπειτα από μία ώρα), 33.
• Η ροή των ιδεών ήταν πολύ γρήγορη· αν και ήταν νωρίς, του φαινόταν ότι ήταν πολύ αργά μέσα στην ημέρα· οι φαντασιώσεις συνεχίστηκαν όλη τη νύχτα και εμπόδισαν τον ύπνο, 20.
• Ο νους του είναι γεμάτος γελοίες θεωρητικολογικές ιδέες, 1.
• Έμμονες ιδέες, 1.
• Οι σκέψεις διαδέχονταν η μία την άλλη στο κεφάλι μου με εξαιρετική ταχύτητα· ήταν πολύ ζωηρές, αλλά ξεχνιούνταν αμέσως, ήδη από την αρχή τους, 24. [20.]
• διαρκώς θεωρητικολογεί, 1.
• Βυθίζεται διαρκώς σε ονειροπολήσεις, 1.
• Τον κατέκλυσαν απολαυστικές ονειροπολήσεις, 33.
• Φαινόταν να έχει τη μοναδική ιδέα ότι θα πέθαινε και σύντομα θα τον ανέτεμναν, 20.
• Έμοιαζε κυριευμένος από την ιδέα ότι δεν γνώριζε αν υπήρχε ο ίδιος, αν υπήρχαν γενικά οι άνθρωποι ή για ποιον σκοπό υπήρχε, 20.
• Κυριεύτηκε από την ιδέα ότι επρόκειτο να πεθάνει, οπότε φώναξε: «Πεθαίνω· θα με μεταφέρουν στον νεκρικό μου θάλαμο», 20.
• Η ιδέα ότι έπρεπε να πεθάνει επανήλθε αρκετές φορές και φαινόταν να συνδέεται ιδιαίτερα με την εξασθένηση και την εξαφάνιση του σφυγμού, 20.
• Κάλεσε τη νοσοκόμα, «επειδή επρόκειτο να πεθάνει» (έπειτα από μία ώρα), 37.
• Όταν βρισκόταν στο κρεβάτι, γνώριζε πού ήταν, κι όμως δεν το γνώριζε· φανταζόταν ότι ήταν στο σπίτι του και μπορούσε να ακούσει όλους τους συνήθεις ήχους· με έντονη προσπάθεια μπορούσε να ανακαλέσει την πραγματικότητα και έπειτα υποτροπίαζε ξανά (έπειτα από μία ώρα), 11.
• Κοιτάζει κάτω από κρεβάτια και τραπέζια, ξεκλειδώνει και ξανακλειδώνει πόρτες, επειδή φαντάζεται ότι ακούει παράξενους θορύβους και ότι υπάρχουν κλέφτες στο σπίτι, 1. [30.]
• Όταν οι φίλοι του βγήκαν από το δωμάτιο, νόμισε ότι τον είχαν εγκαταλείψει στη μοίρα του και έγραψε «δειλοί» στις σημειώσεις του, 8.
• Φαντάζεται ότι έχουν δωροδοκηθεί άνδρες για να τον σκοτώσουν, 1.
• Νομίζει ότι μπορεί να πετάξει στον αέρα όπως τα πουλιά, 17.
• Είπε ότι «είχε μεταφερθεί στον ουρανό» και ο λόγος του, συνήθως κοινότοπος, έγινε πολύ ενθουσιώδης (έπειτα από μία ώρα), 37.
• Τα πάντα γύρω του και μέσα του φαίνονται να αποτελούν ένα μεγάλο μυστήριο και προκαλούν τρόμο, 17.
• Απελπισία και φόβος ότι θα χαθεί αιώνια. Ακούγοντας το όνομα του Θεού, φώναξε: «Σταματήστε! Αυτό το όνομα είναι τρομερό για μένα· δεν μπορώ να το αντέξω. Πεθαίνω». Τότε δαιμονικές μορφές άπλωναν τα νύχια τους προς αυτόν μέσα από το σκοτάδι, καλυμμένες από το κεφάλι έως τα πόδια με κατάμαυρα νεκρικά σάβανα, και τον κοίταζαν άγρια με πύρινα μάτια κάτω από τις κουκούλες τους. Του φαινόταν ότι περπατούσε σε μια απέραντη αρένα, περιβαλλόμενη από πελώρια τείχη. Τα αστέρια έμοιαζαν να τον κοιτούν με ανθρώπινη έκφραση γεμάτη οίκτο και να θρηνούν για την κατάστασή του, 17.
• Ο ήλιος φαινόταν να παραπαίει από τη θέση του και τα σύννεφα χόρευαν γύρω του σαν χορωδία, 17.
• «Μπορούσα να παρακολουθήσω την κυκλοφορία του αίματος σε κάθε ίντσα της πορείας του. Γνώριζα πότε άνοιγε και έκλεινε κάθε βαλβίδα. Ο χτύπος της καρδιάς μου ακουγόταν τόσο καθαρά, ώστε απορούσα που δεν τον άκουγαν οι άλλοι», 17.
• Σφοδρές εκστάσεις ευχαρίστησης ή αγωνίες τρόμου και πόνου ακολουθούνται διαρκώς από ηπιότερες και πιο ήρεμες μορφές παραληρηματικής διέγερσης ή ψευδαίσθησης, 17.
• Φαίνεται να κατέχεται από μια διττή ύπαρξη, η μία μορφή της οποίας παρακολουθεί από ψηλά την άλλη, καθώς εκείνη περνά από τις διάφορες φάσεις του παραληρήματος από Hashish, 17. [40.]
• Είχε αίσθημα δυαδικότητας. Ο ένας από τους νόες του σκεφτόταν κάτι, ενώ ο άλλος γελούσε με αυτό. Γρήγορη μετάβαση των ιδεών από τον έναν νου στον άλλο, 3.
• Αισθανόταν σαν να ήταν τρίτο πρόσωπο, που κοιτούσε τον εαυτό του και τον φίλο του (έπειτα από μία ώρα), 11.
• Η ψυχή φαινόταν να έχει αποχωριστεί από το σώμα, να το κοιτάζει από ψηλά και να παρατηρεί όλες τις κινήσεις των ζωτικών διεργασιών, καθώς και να μπορεί να περνά και να ξαναπερνά μέσα από τους συμπαγείς τοίχους του δωματίου και να βλέπει το τοπίο πέρα από αυτούς, 17.
• Ακραία φαινομενική παράταση του χρόνου (δεύτερη ημέρα), 33.
• Ακραίες υπερβολές ως προς τη διάρκεια του χρόνου και την έκταση του χώρου — λίγα δευτερόλεπτα φαίνονται αιώνες — η εκφορά μιας λέξης φαίνεται να διαρκεί όσο ένα ολόκληρο θεατρικό έργο και λίγες ράβδοι αποτελούν απόσταση που δεν μπορεί ποτέ να διανυθεί, τόσο μεγάλη είναι. Το δωμάτιο διευρύνεται, όσοι βρίσκονται κοντά, γύρω από το κεντρικό τραπέζι, απομακρύνονται σε τεράστιες αποστάσεις, η οροφή ανυψώνεται και εκείνος βρίσκεται σε μια απέραντη αίθουσα, 17.
• Όταν οι φίλοι του είχαν φύγει, πήγε στην κρεβατοκάμαρα· στεκόταν βυθισμένος σε ονειροπόληση, η οποία φαινόταν να διαρκεί τρεις ή τέσσερις ώρες, κοιτάζοντας μέσα από τη μισάνοιχτη πόρτα προς το καθιστικό. Το καθιστικό φαινόταν να βρίσκεται σε τεράστιο βάθος κάτω από αυτόν (στην πραγματικότητα βρισκόταν στον ίδιο όροφο), 8.
• Η προσοχή του απασχολούνταν κυρίως από μια ψευδαίσθηση ότι ο χρόνος παρατεινόταν επ’ αόριστον . Του φαινόταν ότι καθόταν εκεί επί ώρες και, όταν προσπαθούσε να σκεφτεί γιατί το έκανε, σχεδόν έχανε τον έλεγχο της λογικής του, ενώ ένας ταχύς στρόβιλος συγκεχυμένων και άσχετων σκέψεων τον εμπόδιζε να προσηλώσει την προσοχή του έστω και για μια στιγμή σε οποιοδήποτε σημείο· μόνο η προσπάθεια να συγκρατήσει τον εαυτό του όταν έπεφτε τον επανέφερε στον εαυτό του, και τότε ξαφνικά θυμήθηκε «

Cannabis Indica " αλλά πότε το πήρε; Ασφαλώς ήταν χθες, την περασμένη εβδομάδα, πριν από μέρες. Όταν κάλεσε τον υπηρέτη του, του φάνηκε πως πέρασαν μερικές εβδομάδες ώσπου να έρθει, 15.

• Κατά τον υπολογισμό του, ο χρόνος κατά τον οποίο απολάμβανε τα όνειρα ήταν περίπου τριακόσια χρόνια, ενώ στην πραγματικότητα είχε παρέλθει μόνο ένα τέταρτο της ώρας, 28.
• Όταν έγραφε αυτές τις σημειώσεις, ο χρόνος φαινόταν παρατεταμένος· του φαινόταν ότι ονειρευόταν ανάμεσα σε κάθε κίνηση του μολυβιού, 8.
• Του φαινόταν ότι οι φίλοι του είχαν φύγει από το δωμάτιο προ πολλού, 8. [50.]
• Μεταξύ των πρώτων επιδράσεων παρατηρήθηκε ότι το γράμμα ή ο αριθμός που μόλις είχε γραφτεί φαινόταν σαν κάτι που είχε ολοκληρωθεί προ πολλού, 24.
• Τα λεπτά φαίνονται ημέρες, 19.
• Ο χρόνος που χρειάστηκε για την ούρηση του φαινόταν ημέρες αντί για δευτερόλεπτα (μετά τέσσερις ώρες). 3.
• Είχαν παρέλθει μόνο δέκα λεπτά και νόμιζε ότι είχαν περάσει τουλάχιστον ώρες, 3.
• Είχαν πλέον παρέλθει μόνο δέκα λεπτά, αλλά του φαίνονταν δύο ώρες. Οι αισθήσεις του ήταν οξυμένες και μεγεθυσμένες· ο σφυγμός του τού φαινόταν ισχυρότερος· οι ιδέες έρρεαν ταχύτερα· οι εικόνες στον τοίχο φαίνονταν μεγαλύτερες από ό,τι ήταν στην πραγματικότητα, 8.
• Μπορούσε να μετρήσει καλά τον σφυγμό του· δεν του φαινόταν ότι χτυπούσε αργά, αν και ο χρόνος φαινόταν παρατεταμένος, 8.
• Ένας φίλος που βρισκόταν στο ίδιο δωμάτιο φαινόταν πολύ μακριά (μετά μία ώρα), 11.
• Παράξενο αίσθημα απομόνωσης από όλα όσα τον περιέβαλλαν, με έντονη αίσθηση μοναξιάς, αν και περιστοιχιζόταν από τους φίλους του, 17.
• Φαντάζεται ότι κατέχει άπειρη γνώση και δύναμη όρασης και, κατόπιν, ότι είναι ο Χριστός που ήλθε να αποκαταστήσει την τέλεια ειρήνη στον κόσμο, 17.
• Πιστεύει ότι ο ίδιος του ο λόγος έχει δημιουργική δύναμη και ότι αρκεί μόνο να μιλήσει για να γίνει αυτό που λέει, 17. [60.]
• Πιστεύει ότι είναι ο Daniel Webster και παντοδύναμος στην επιχειρηματολογική ευγλωττία, 17.
• Κατόπιν κατέχει τον πλούτο όλου του κόσμου και, με αγαθοεργία ανάλογη του πλούτου του, κατακλύζει με πλούτη όλους τους ενδεείς γύρω του, 17.
• Μου φαινόταν σαν να ήμουν διαφανής· η φωτιά στη σχάρα του τζακιού φαινόταν να λάμπει μέσα από εμένα και να θερμαίνει τον μυελό των οστών. Ένιωθα το αίμα να διατρέχει τις φλέβες μου και τα πάντα μέσα μου έτρεμαν από την πλέον ακραία ευχαρίστηση, 24.
• Του φαινόταν ότι το σώμα του γινόταν διαφανές και φανταζόταν ότι έβλεπε μέσα στο στήθος του το χασίς που είχε φάει, με τη μορφή σμαραγδιού από το οποίο εκτοξεύονταν εκατομμύρια μικρές σπίθες, 28.
• Φαντάζεται ότι διογκώνεται βαθμιαία και ότι το σώμα του γίνεται ολοένα μεγαλύτερο, 1.
• Ψευδαισθήσεις που κάνουν τον ασθενή να φαντάζεται ότι βρίσκεται έφιππος, ότι κυνηγά, ότι βλέπει γαλάζιο νερό, ότι κολυμπά ή ότι είναι κυβερνήτης πλοίου, ότι ταξιδεύει, ότι δεν έχει βάρος, 25.
• Ψευδαίσθηση ότι ήταν ένα , μέσα από το οποίο περνούσε ένα ρεύμα ζεστού νερού, και ότι απειλούσε να καταβρέξει τον φίλο του, 41.
• Ψευδαίσθηση ότι ήταν μελανοδοχείο και ότι, καθώς ήταν ξαπλωμένος στο κρεβάτι, το μελάνι ενδέχεται να χυνόταν πάνω στο λευκό κάλυμμα. Με την ιδιότητα του μελανοδοχείου, άνοιγε και έκλεινε το ορειχάλκινο καπάκι του —είχε μεντεσέ—, τιναζόταν και συγχρόνως έβλεπε και αισθανόταν το μελάνι να πιτσιλίζει τα γυάλινα τοιχώματά του· θυμωμένος με τη δυσπιστία των φίλων του, έστρεψε το πρόσωπό του προς τον τοίχο και δεν ήθελε να πει λέξη, 41.
• Του φαίνεται ότι υφίσταται τις πιο παράξενες μεταμορφώσεις· τη μια στιγμή είναι ένα τεράστιο πριόνι και κινείται αστραπιαία πάνω-κάτω, ενώ πλήρως σχηματισμένες σανίδες εκτινάσσονται εκατέρωθέν του· έπειτα είναι μια φιάλη αεριούχου νερού που τρέχει εδώ κι εκεί· κατόπιν ένας τεράστιος ιπποπόταμος· έπειτα μια καμηλοπάρδαλη, 17.
• Του φαίνεται ότι μεταμορφώνεται σε φυτική ύπαρξη, σαν μια τεράστια φτέρη, και ότι περιβάλλεται από σύννεφα μουσικής και αρώματος, 17. [70.]
• Γελά υπερβολικά και ακούσια με την εντύπωση ότι το πόδι του ήταν μια τσίγκινη θήκη γεμάτη ράβδους στερέωσης χαλιών σκάλας, τις οποίες ακούει να κροταλίζουν καθώς περπατά. Έπειτα, ξαφνικά, το άλλο πόδι φαίνεται να επιμηκύνεται μέχρις ότου αυτός ανυψώνεται μερικές εκατοντάδες πόδια στον αέρα, και αναγκάζεται να αναπηδά πάνω σε αυτό καθώς περπατά με τον φίλο του, 17.
• Οι βλεφαρίδες του επιμηκύνθηκαν απεριόριστα και άρχισαν να τυλίγονται σαν χρυσές κλωστές γύρω από μικρούς ελεφάντινους τροχούς, οι οποίοι περιστρέφονταν με μεγάλη ταχύτητα, 28.
• Η φωνή του ακούγεται παράξενη, σαν να μην είναι δική του, 17.
• Όλα τα αισθητηριακά ερεθίσματα είναι υπερβολικά μεγεθυσμένα, 17.
• Του φαινόταν σαν να βρισκόταν στην κορυφογραμμή ενός βουνού και σαν να έπρεπε να αναρριχηθεί σε μια απότομη ανωφέρεια πάνω στον γυμνό βράχο, έως την κορυφή του βουνού, 20.
• Ενώ περπατά με τον φίλο του δίπλα σε ένα μικρό ρεύμα νερού, φαντάζεται ότι αυτό είναι ο Νείλος και ότι ο ίδιος είναι ο περιηγητής Bruce, 17.
• Νόμιζε ότι βρισκόταν στο δωμάτιο του κ. C. και αναγνώριζε τις εικόνες ως δικές του, αν και στην πραγματικότητα ανήκαν στον κ. R., στο δωμάτιο του οποίου βρισκόταν, 8.
• Οι τοίχοι του δωματίου καλύπτονται ξαφνικά από σάτυρους που χορεύουν και μανδαρίνοι γνέφουν από όλες τις γωνίες του, 17.
• Όταν ανοίγει την πόρτα του υπνοδωματίου του, φαντάζεται ότι βλέπει αναρίθμητα διαβολικά ξωτικά, με αιματοβαμμένα πρόσωπα και πελώρια μαύρα μάτια, τα οποία τον τρομοκρατούν τόσο ώστε πέφτει στα γόνατα, το σώμα του περιλούζεται από κρύο ιδρώτα, η καρδιά του χτυπά βίαια, νομίζει ότι θα πνιγεί και φωνάζει δυνατά για βοήθεια· ξαφνικά, ένα από τα ξωτικά αρχίζει να παίζει λατέρνα και να κάνει τόσο αλλόκοτους μορφασμούς, ώστε ξεσπά σε επεισόδια γέλιου, 1.
• Πάνω στον τοίχο του δωματίου, σε μεγάλη απόσταση, ήταν καρφωμένο ένα τερατώδες κεφάλι, το οποίο άρχισε μια διαδοχή μορφασμών με χαρακτήρα εξαιρετικά τρομακτικό αλλά γελοίο. Η αγριωπά γενειοφόρος κάτω γνάθος του επιμηκυνόταν απεριόριστα και έπειτα, καθώς η γνάθος εκτινασσόταν προς τα πίσω, το στόμα άνοιγε από το ένα αυτί έως το άλλο.
• Η μύτη ξετυλιγόταν αποκτώντας παράλογα τεράστιες διαστάσεις και τα μάτια ανοιγόκλειναν με την ταχύτητα αστραπής, 17. [80.]
• Καταλήφθηκε από «αφόρητη φρίκη» όταν έπεσε επάνω του μια «βροχή αιθάλης από τον ουρανό», 17.
• Όλα τα γεγονότα της περασμένης ζωής του, ακόμη και όσα είχαν λησμονηθεί προ πολλού και τα πιο ασήμαντα, εκσφενδονίζονταν ως σύμβολα από έναν ταχέως περιστρεφόμενο τροχό· καθένα αναγνωριζόταν ως πράξη της ζωής του και εμφανιζόταν με τη χρονική σειρά που κατείχε στην ιστορία η πράξη την οποία συμβόλιζε, 17.
• Βλέπει γελοία οράματα ηλικιωμένων και ρυτιδωμένων γυναικών, οι οποίες διαπιστώνεται ότι αποτελούνται από πλεκτό νήμα, 17.
• Αισθητηριακές ψευδαισθήσεις. Ακούει φωνές και την πιο εξαίσια μουσική. Βλέπει οράματα ομορφιάς και δόξας που θα μπορούσαν να βρουν το όμοιό τους μόνο στον Παράδεισο. Τοπία ύψιστης ομορφιάς, με αφθονία λουλουδιών των λαμπρότερων χρωμάτων, σε αντίθεση μεταξύ τους ώστε να προσφέρουν τη μέγιστη απόλαυση. Αρχιτεκτονήματα μεγαλοπρεπούς ομορφιάς και επιβλητικότητας, και όλα προκαλούν, για όσο διαρκούν, συναίσθηση αμιγούς ευτυχίας, 17.
• Όραμα ενός σιωπηλού στρατού που τον προσπέρασε στον δρόμο, το βράδυ, ενώ περπατούσε, 17.
• Ενώ περπατά στην ύπαιθρο, η πεδιάδα ξαφνικά διευρύνεται και καλύπτεται από μια ομάδα Τατάρων, οι οποίοι ορμούν με παράφορη βιασύνη, με τα καλύμματα της κεφαλής τους να ανεμίζουν, στολισμένα με φτερά και αλογότριχες, 17.
• Ενώ περπατά στον δρόμο, τα σπίτια ξαφνικά γίνονται κινητά και αρχίζουν να γνέφουν, να υποκλίνονται και να χορεύουν με τον πλέον αξιοπερίεργο τρόπο, 17.
• Εκλαμβάνει έναν οικείο γνωστό του ως Κινέζο μανδαρίνο, 17.
• Ενώ περπατά στον δρόμο, βλέπει ξαφνικά την καλυμμένη μορφή ενός άνδρα να ξεπηδά από τον τοίχο. Η όψη του είναι τέτοια ώστε προκαλεί τη μέγιστη φρίκη. «Κάθε χαρακτηριστικό του προσώπου του έφερε χαραγμένο το χρονικό μιας ζωής μαύρης από καταραμένα εγκλήματα. Με κάρφωνε με άγρια μοχθηρία και πέτρινη απελπισία. Μου φαινόταν ότι γινόμουν βλάσφημος κοιτάζοντάς τον και, μέσα σε αγωνία φόβου, στράφηκα για να φύγω τρέχοντας», 17.
• Ξύπνησε ξαφνικά μετά τα μεσάνυχτα και βρέθηκε σε μια επικράτεια όπου η όραση ήταν απόλυτα καθαρή, αλλά τρομακτική λόγω μιας απειρίας δαιμονικών σκιών. Δίπλα στο κρεβάτι, στο κέντρο του δωματίου, στεκόταν μια νεκρική κλίνη, από τις γωνίες της οποίας κρέμονταν οι πτυχές ενός βαριού νεκρικού καλύμματος, και επάνω της βρισκόταν ένα φοβερό πτώμα, του οποίου το πελιδνό πρόσωπο ήταν παραμορφωμένο από την αγωνία της δολοφονίας. Κάθε μυς ήταν τεταμένος· τα νύχια είχαν τρυπήσει την παλάμη του νεκρού από τη δύναμη με την οποία είχε σφίξει τη γροθιά του πεθαίνοντας. Δύο λαμπάδες στο κεφάλι και δύο στα πόδια καθιστούσαν τη φρικαλεότητα της νεκρικής κλίνης ακόμη πιο φωτεινά απόκοσμη, ενώ το πνιχτό περιπαικτικό γέλιο κάποιου αόρατου παρατηρητή χλεύαζε το πτώμα, σαν θριαμβευτές δαίμονες να αγαλλιούσαν πάνω από τη λεία τους, 17. [90.]
• «Τότε οι τοίχοι του δωματίου άρχισαν να γλιστρούν αργά ο ένας προς τον άλλο, η οροφή κατέβαινε και το δάπεδο ανέβαινε, όπως στο κελί του αιχμαλώτου που ήταν προορισμένο να γίνει ο τάφος του. Με έφερναν ολοένα πλησιέστερα προς το πτώμα. Οπισθοχώρησα· προσπάθησα να φωνάξω, αλλά η ομιλία είχε παραλύσει. Οι τοίχοι πλησίαζαν ολοένα περισσότερο. Σε λίγο το χέρι μου ακουμπούσε στο μέτωπο του νεκρού. Ασφυκτιούσα μέσα στην αποπνικτική κόγχη, που ήταν όλος ο χώρος που μου απέμενε. Τα πέτρινα μάτια κοίταζαν προς τα πάνω μέσα στα δικά μου και, ξανά, το παραληρηματικό ξέσπασμα διαβολικού γέλιου αντήχησε δίπλα ακριβώς στο αυτί μου. Τώρα οι τοίχοι της τρομερής πρέσας με άγγιζαν από όλες τις πλευρές· έπειτα ακολούθησε μια βαριά σύνθλιψη και αισθάνθηκα κάθε αίσθηση να σβήνει μέσα στο σκοτάδι», 17.
• «Ξύπνησα· το πτώμα είχε εξαφανιστεί, αλλά εγώ είχα πάρει τη θέση του στη νεκρική κλίνη. Το δωμάτιο είχε τώρα μετατραπεί σε μια γιγάντια αίθουσα, της οποίας η στέγη σχηματιζόταν από σιδερένια τόξα. Το δάπεδο, οι τοίχοι και το γείσο ήταν όλα από σίδερο, και ένας παλμός που προερχόταν από αυτά φαινόταν να λέει: αυτό το σίδερο είναι ένας δαίμονας χωρίς δάκρυα. Υπέφερα από το όραμα εκείνου του σιδήρου όπως από την παρουσία ενός γιγάντιου δολοφόνου. Τότε αναδύθηκε από το θειώδες λυκόφως η πιο φρικτή μορφή —ένας δαίμονας, επίσης από σίδερο, λευκοπυρωμένος και εκτυφλωτικός από τη δόξα των αδύτων του κάτω κόσμου. Ένα πρόσωπο που αποτελούσε την ενσάρκωση κάθε μοχθηρίας και ειρωνείας με κοίταζε με ένα βλέμμα που μαράζωνε από την έντονη θερμότητά του, αλλά ακόμη περισσότερο από τη μοχθηρία που συμβόλιζε. Δίπλα του, ένας άλλος δαίμονας κουνούσε ένα λίκνο κατασκευασμένο από σιδερένιες ράβδους, πυρακτωμένο από θερμότητα τόσο άγρια όσο οι δαίμονες. Και τώρα οι δαίμονες έψαλλαν έναν ύμνο βλασφημίας τόσο φοβερό, ώστε καμία ανθρώπινη σκέψη δεν τον είχε ποτέ συλλάβει, μέχρι που ακούγοντάς τον έγινα εξαιρετικά μοχθηρός. Η μουσική ταίριαζε με τη σκέψη και με την κλαγγή της αναμειγνυόταν το παραληρηματικό τρίξιμο του λίκνου που ταλαντευόταν αδιάκοπα, ώσπου αισθάνθηκα ότι ωθούμουν σε άγρια απελπισία. Ξαφνικά, ο πλησιέστερος δαίμονας βύθισε στα πλευρά μου μια τρίαινα από λευκοπυρωμένο σίδερο και με εκσφενδόνισε μέσα στο πύρινο λίκνο. Κειτόμουν χωρίς να καίγομαι, τιναζόμενος από τη μία πλευρά στην άλλη από την ταλάντωση της πύρινης μηχανής, ενώ συνεχιζόταν ο ύμνος της βλασφημίας και τα μάτια της δαιμονικής χλεύης μου χαμογελούσαν περιπαικτικά. “Ας του τραγουδήσουμε”, είπε ένας από τους δαίμονες, “το νανούρισμα της κόλασης!”» 17.
• «Μαραμένος σαν φύλλο από την ανάσα ενός φούρνου, έπειτα από εκατομμύρια χρόνια, αισθάνθηκα τον εαυτό μου να εκσφενδονίζεται στο σιδερένιο δάπεδο. Σε λίγο βρισκόμουν σε μια κολοσσιαία πλατεία, περιτριγυρισμένος από σπίτια εκατό ορόφων. Με βασανιστική δίψα, έτρεξα σε ένα σιντριβάνι σκαλισμένο σε σίδερο, κάθε πίδακας του οποίου ήταν λαξευμένος κατά τρόπο που χλεύαζε το νερό, κι όμως ήταν τόσο ξηρός όσο οι στάχτες ενός καμινιού. Φώναξα ζητώντας νερό, οπότε κάθε συρόμενο πλαίσιο παραθύρου και στους εκατό ορόφους εκείνης της πλατείας τινάχθηκε προς τα πάνω και σε κάθε παράθυρο στεκόταν ένας μανιακός. Έτριζαν τα δόντια τους προς το μέρος μου, με κάρφωναν με το βλέμμα, φλυαρούσαν ασυνάρτητα, ούρλιαζαν, γελούσαν, σφύριζαν φρικτά και καταριόνταν. Τότε παραφρόνησα από το θέαμα και, πηδώντας πάνω-κάτω, τους μιμήθηκα όλους», 17.
• Από το ζενίθ έως τον ορίζοντα αιωρούνταν ένας φοβερός άγγελος, μαύρος σαν τα μεσάνυχτα. Το πρόσωπό του ενστάλαζε μέσα μου τρόμους που δεν μπορούσαν να εκφραστούν και τα φρικτά χέρια του ήταν μισοσφιγμένα πάνω από το κεφάλι μου, σαν να περίμενε να με αρπάξει από τα μαλλιά. Μια άμαξα διέσχισε το στερέωμα σαν αστραπή, με τροχούς σαν ήλιους ουράνιου τόξου. Καθώς πλησίαζε, ο κατάμαυρος άγγελος στράφηκε και όρμησε προς τα κάτω, μέσα στον ορίζοντα, ο οποίος φαινόταν να καπνίζει καθώς εκείνος γλιστρούσε μέσα του, και σώθηκα, 17.
• Η σκηνή έγινε κατόπιν θεατρική και εκείνος ηθοποιός, ο οποίος αυτοσχεδίαζε την τραγωδία του και κρατούσε μαγεμένο το αχανές ακροατήριό του. Ξαφνικά, μια έκφραση καχυποψίας απλώθηκε σε κάθε πρόσωπο. «Αναζήτησα ανακούφιση στρέφοντας το βλέμμα μου από την πλατεία προς τα θεωρεία. Παντού με συναντούσε το ίδιο πέτρινο βλέμμα. Ω! γνώριζαν το μυστικό μου και, εκείνη ακριβώς τη στιγμή, μια παραληρηματική χορωδία ξέσπασε από ολόκληρο το θέατρο: “Χασίς! Χασίς! Έφαγε χασίς!” Σύρθηκα από τη σκηνή με ανείπωτη ντροπή. Ζάρωσα σε μια κρυψώνα. Κοίταξα τα ενδύματά μου και τα είδα βρόμικα και κουρελιασμένα σαν του ζητιάνου. Από την κορυφή έως τα νύχια ήμουν η ενσάρκωση της εξαθλίωσης. Το καταφύγιό μου αποδείχθηκε ότι βρισκόταν στο πεζοδρόμιο της κεντρικής οδικής αρτηρίας μιας μεγάλης πόλης. Παιδιά με έδειχναν· αργόσχολοι στέκονταν και με εξέταζαν με περίεργη περιφρόνηση. Το πλήθος ανθρώπων και ζώων με κοιτούσε όλο· ακόμη και οι ίδιες οι πέτρες του δρόμου με χλεύαζαν με ανθρώπινο σαρκασμό, καθώς ζάρωνα δίπλα σε έναν πλαϊνό τοίχο μέσα στα λασπωμένα κουρέλια μου», 17.
• Φαντάζεται ότι κάποιος τον καλεί, 1.
• Ακούει μουσική με την πιο γλυκιά και εξαίσια μελωδία και αρμονία και βλέπει σεβάσμιους βάρδους με τις άρπες τους, οι οποίοι παίζουν σαν να επρόκειτο για τη μουσική του ουρανού, 17.
• Στη μουσική, ένας και μόνο τόνος φαινόταν σαν η πλέον θεϊκή αρμονία, 24.
• Φαντάζεται ότι ακούει μουσική· κλείνει τα μάτια του και χάνεται για κάποιο χρονικό διάστημα στις πιο απολαυστικές σκέψεις και στα πιο απολαυστικά όνειρα, 1.
• Φαντάζεται ότι ακούει αναρίθμητες καμπάνες να ηχούν γλυκύτατα, 1. [100.]
• Επί δύο ολόκληρες εβδομάδες κατόπιν, όταν καθόταν στο γραφείο του τα ήσυχα καλοκαιρινά απογεύματα και διάβαζε χωρίς συγκεκριμένη σειρά, άκουγε την πιο μεγαλοπρεπή αρμονία, σαν κάποιο αριστοτεχνικό χέρι να έπαιζε εκκλησιαστικό όργανο χρησιμοποιώντας μόνο τα απαλότερα ρετζίστρα. Η ακρόαση της μουσικής παρουσίαζε την εξής ιδιαιτερότητα: έπρεπε κανείς να βρίσκεται σε κατάσταση ημιονειροπόλησης και τότε οι θεϊκές φράσεις, απαλές και θαυμαστά γλυκές, διαδέχονταν η μία την άλλη με ομαλότερο legato από οποιοδήποτε είχε επιτύχει ποτέ ανθρώπινο παίξιμο. Αν κάποιος αφύπνιζε την προσοχή του και τέντωνε το αυτί, σαν για να είναι βέβαιος ότι θα συλλάβει κάθε συγχορδία, η σιωπή ερχόταν αμέσως, 41.
• Άκουσε τον θόρυβο των χρωμάτων, πράσινους, κόκκινους, γαλάζιους και κίτρινους ήχους να έρχονται προς αυτόν σε απολύτως διακριτά κύματα, 28.
• Έπειτα από μια τέτοια εμπειρία έκστασης όπως αυτή που περιγράφηκε ήδη, μόλις έβγαινε από ένα πυκνό δάσος, άκουσε έναν συριστικό ψίθυρο: «Σκότωσε τον εαυτό σου! Σκότωσε τον εαυτό σου!» «Στράφηκα για να δω ποιος μίλησε. Κανείς δεν ήταν ορατός. Ο ψίθυρος επαναλήφθηκε με εντονότερη επιμονή· και τώρα αόρατες γλώσσες τον επαναλάμβαναν από όλες τις πλευρές και στον αέρα επάνω μου: “Ο Ύψιστος σε διατάζει να σκοτώσεις τον εαυτό σου”. Έβγαλα το μαχαίρι μου, το άνοιξα και το τοποθέτησα στον λαιμό μου, όταν αισθάνθηκα το χτύπημα κάποιου αόρατου χεριού στον βραχίονά μου· το χέρι μου τινάχθηκε προς τα πίσω από τη δύναμη της πρόσκρουσης και το μαχαίρι έφυγε περιστρεφόμενο μέσα στους θάμνους. Οι ψίθυροι σταμάτησαν», 17.
• Στο πρώτο του πείραμα, οι αισθήσεις που του προκάλεσε ήταν, σωματικά, εξαίσια ελαφρότητα και αιθέρια αίσθηση· νοητικά, μια θαυμαστά οξεία αντίληψη του γελοίου ακόμη και στα πιο απλά και οικεία αντικείμενα, 18.
• Τα αντικείμενα που τον περιέβαλλαν προσέλαβαν τόσο παράξενη και αλλόκοτη έκφραση και έγιναν αφ’ εαυτών τόσο ανέκφραστα παράλογα και κωμικά, ώστε προκλήθηκε ένα παρατεταμένο επεισόδιο γέλιου. Η ψευδαίσθηση έσβησε τόσο βαθμιαία όσο είχε εμφανιστεί, αφήνοντάς τον κυριευμένο από μια απαλή, ευχάριστη υπνηλία, από την οποία βυθίστηκε σε βαθύ, αναζωογονητικό ύπνο. 18.
• Στο δεύτερο πείραμά του, ο ίδιος λεπτός νευρικός παλμός (τον οποίο είχε βιώσει στο πρώτο του πείραμα) τον διαπέρασε ξαφνικά. Αυτή τη φορά, όμως, συνοδευόταν από αίσθημα καύσου στο επιγάστριο και, αντί να τον κυριεύσει με τον βαθμιαίο ρυθμό ενός υγιούς ύπνου και να τον διαλύσει, όπως προηγουμένως, σε αέρα, εμφανίστηκε με την ένταση οξέος άλγους και διαδόθηκε σφύζοντας κατά μήκος των νεύρων έως τα άκρα του σώματός του. Του φαινόταν σαν να υπήρχε χωρίς μορφή σε μια αχανή έκταση του χώρου. Ολόκληρο το σώμα του φαινόταν να διαστέλλεται και το τόξο του κρανίου του να είναι πλατύτερο από τον θόλο του ουρανού. Οι αισθήσεις του παρουσιάζονταν σε αυτόν με διπλή μορφή· η μία σωματική και, επομένως, σε κάποιον βαθμό απτή, και η άλλη πνευματική, αποκαλυπτόμενη μέσα από μια διαδοχή λαμπρών μεταφορών. Η σωματική του αίσθηση της ύπαρξης συνοδευόταν από την εικόνα ενός μετεώρου που εκρήγνυται και δεν υποχωρεί στο σκοτάδι, αλλά εξακολουθεί να εκτοξεύει από το κέντρο ή τον πυρήνα του —ο οποίος αντιστοιχούσε στο σημείο καύσου στο επιγάστριό του— αδιάκοπες αστραποβολές φωτός, που τελικά χάνονταν στο άπειρο του χώρου. Ο νους του ήταν κατακλυσμένος από μια διαδοχή οραμάτων, τα οποία όμως κατέληγαν όλα στο γελοίο, 18.
• Ενώ βρισκόταν απολύτως υπό την επίδραση του φαρμάκου, είχε πλήρη επίγνωση ότι καθόταν στον πύργο του ξενοδοχείου του Antonio, στη Δαμασκό, γνώριζε ότι είχε πάρει χασίς και ότι οι παράξενες, λαμπρές και γελοίες φαντασιώσεις που τον κατείχαν αποτελούσαν τις επιδράσεις του, 18.
• Είχε ταυτόχρονα επίγνωση δύο διακριτών καταστάσεων ύπαρξης, καμία από τις οποίες δεν ερχόταν σε σύγκρουση με την άλλη. Η απόλαυση των οραμάτων του ήταν πλήρης και απόλυτη, αδιατάρακτη από την παραμικρή αμφιβολία ως προς την πραγματικότητά τους· ενώ, σε κάποιον άλλο θάλαμο του εγκεφάλου του, η λογική καθόταν και τα παρατηρούσε ψύχραιμα, περιβάλλοντας τα φανταστικά χαρακτηριστικά τους με τον ζωηρότερο χλευασμό, 18.
• Ένα σύνολο νεύρων δονούνταν από τη μακαριότητα των θεών, ενώ ένα άλλο συγκλονιζόταν από άσβεστο γέλιο για αυτήν ακριβώς τη μακαριότητα. Οι ύψιστες εκστάσεις του δεν μπορούσαν να καταβάλουν και να σιγήσουν το βάρος του χλευασμού του, ο οποίος, με τη σειρά του, ήταν ανίσχυρος να τον εμποδίσει να παρασύρεται σε άλλους, ακόμη λαμπρότερους παραλογισμούς. Έπειτα από λίγο, τα οράματα έγιναν πιο αλλόκοτα από ποτέ, αλλά λιγότερο ευχάριστα· και υπήρχε επώδυνη τάση σε ολόκληρο το νευρικό του σύστημα. Γελούσε μέχρι που τα μάτια του πλημμύρισαν άφθονα· κάθε σταγόνα που έπεφτε γινόταν αμέσως μια μεγάλη φραντζόλα ψωμιού και κατρακυλούσε πάνω στον πάγκο ενός αρτοποιού στο παζάρι της Δαμασκού. Όσο περισσότερο γελούσε τόσο ταχύτερα έπεφταν οι φραντζόλες, ώσπου σχηματίστηκε γύρω από τον αρτοποιό ένας τόσο μεγάλος σωρός, ώστε μετά βίας μπορούσε να δει κανείς την κορυφή του κεφαλιού του, 18.
• Μια άγρια και μανιώδης θερμότητα ακτινοβολούσε από το στομάχι σε ολόκληρο τον οργανισμό του· το στόμα και ο λαιμός του ήταν σκληρά σαν να ήταν κατασκευασμένα από ορείχαλκο και η γλώσσα του τού φαινόταν σαν ράβδος σκουριασμένου σιδήρου. Αν και άρπαξε μια κανάτα με νερό και ήπιε επί πολλή ώρα και βαθιά, ο ουρανίσκος και ο λαιμός του δεν του έδωσαν καμία αίσθηση ότι είχε πιει, 18. [110.]
• Περίπου τα μεσάνυχτα, το διεγερμένο αίμα του όρμησε μέσα στο σώμα του με ήχο σαν τον βρυχηθμό πανίσχυρων υδάτων. Προωθήθηκε μέσα στα μάτια του ώσπου δεν μπορούσε πλέον να δει· χτυπούσε βαριά στα αυτιά του και σφυροκοπούσε τόσο την καρδιά του, ώστε φοβόταν ότι τα πλευρά θα υποχωρούσαν από τα χτυπήματά του. Έσκισε και άνοιξε το γιλέκο του, έβαλε το χέρι του πάνω στο σημείο και προσπάθησε να μετρήσει τους παλμούς· υπήρχαν όμως δύο καρδιές, η μία χτυπούσε με ρυθμό χιλίων παλμών το λεπτό και η άλλη με αργή, αμβλεία κίνηση. Νόμιζε ότι ο λαιμός του ήταν γεμάτος αίμα μέχρι επάνω και ότι ρεύματα αίματος χύνονταν από τα αυτιά του. Αφού τελείωσαν τα οράματα, εμφανίστηκε μια αίσθηση δυσφορίας, η οποία ήταν εντονότερη από τον ίδιο τον πόνο, 18.
• Ο λαιμός του ήταν ξηρός σαν όστρακο και η άκαμπτη γλώσσα του είχε κολλήσει στην υπερώα, 18.
• Περίπου στις 3 η ώρα το επόμενο πρωί, λίγο περισσότερο από πέντε ώρες αφότου είχε ληφθεί το χασίς, βυθίστηκε σε λήθαργο. Ολόκληρη την επόμενη ημέρα και νύχτα παρέμεινε ξαπλωμένος σε κατάσταση απόλυτης λήθης, την οποία διέκοψε μόνο μία ασταθής αναλαμπή συνείδησης, 18.
• Σηκώθηκε, προσπάθησε να ντυθεί, ήπιε δύο φλιτζάνια καφέ και κατόπιν ξαναβυθίστηκε στην ίδια νεκροφανή ληθαργική κατάσταση, 18.
• Το πρωί της δεύτερης ημέρας, έπειτα από ύπνο τριάντα ωρών, ξύπνησε πάλι στον κόσμο, με τον οργανισμό του εντελώς καταβεβλημένο και αποδιοργανωμένο και τον εγκέφαλό του θολωμένο από τις επίμονες εικόνες των οραμάτων του, 18.
• Δεν υπήρχε γεύση σε ό,τι έτρωγε ούτε αναζωογόνηση σε ό,τι έπινε, και απαιτούνταν επώδυνη προσπάθεια για να κατανοήσει όσα του έλεγαν και να δώσει συνεκτική απάντηση, 18.
• Αφού ήπιε ένα ποτήρι πολύ όξινο σερμπέτι, αισθάνθηκε άμεση ανακούφιση από αυτά τα συμπτώματα. Η επήρεια δεν είχε λυθεί εντελώς και, επί δύο ή τρεις ημέρες, εξακολούθησε να παρουσιάζει συχνά ακούσια επεισόδια αφηρημάδας, 18.
• Η κυρίαρχη ψευδαίσθηση ενός από τους συντρόφους του ήταν ότι αποτελούσε ατμομηχανή, 18.
• Περίπου μιάμιση ώρα μετά τη λήψη, αντιλήφθηκα βάρος της κεφαλής, περιπλάνηση του νου και φόβο ότι επρόκειτο να λιποθυμήσω. Από εκεί πέρασα σε κατάσταση ημιέκστασης, από την οποία ξύπνησα ξαφνικά και πολύ αναζωογονημένος. Η εντύπωση ήταν ότι περιπλανιόμουν έξω από τον εαυτό μου· είχα δύο υπάρξεις και υπήρχαν δύο διακριτές, αλλά παράλληλες, αλληλουχίες ιδεών. Εικόνες έρχονταν αιωρούμενες μπροστά μου· όχι οι μορφές ενός ονείρου, αλλά εκείνες που φαίνονται να παίζουν μπροστά στο μάτι όταν είναι κλειστό· και με αυτές τις μορφές αναμειγνύονταν παράξενα οι ήχοι μιας κιθάρας που παιζόταν σε παρακείμενο δωμάτιο· οι ήχοι φαίνονταν να συσσωματώνονται με τις μορφές στον αμφιβληστροειδή και να απομακρύνονται μαζί τους. Η μουσική της άθλιας εκτέλεσης ήταν ουράνια και φαινόταν να προέρχεται από πλήρη ορχήστρα και να αντηχεί μέσα σε μακριές ορεινές αίθουσες. Αυτές οι μορφές και οι ήχοι συνδέονταν επίσης με μεταφυσικούς στοχασμούς, οι οποίοι, όπως και οι ήχοι, συναθροίζονταν σε αλληλουχίες σκέψεων που φαίνονταν να παίρνουν μορφή μπροστά στα μάτια μου και να συμπλέκονται με τα χρώματα και τους ήχους. Ακολουθούσα μια συλλογιστική πορεία· εμφανίζονταν νέα σημεία και, ταυτόχρονα, υπήρχε μπροστά μου μια μορφή που εκτόξευε αντίστοιχες διακλαδώσεις, σαν δέντρο ψευδαργύρου· έπειτα, καθώς οι κινούμενες μορφές επανεμφανίζονταν ή καθώς οι ήχοι έφθαναν στο αυτί μου, οι άλλες κατηγορίες μορφών προβάλλονταν ευδιάκριτα και χόρευαν η μία μέσα από την άλλη. Οι συλλογισμοί ήταν μακροσκελείς και περίτεχνοι και, παρότι παραμένει η εντύπωση ότι τους διέτρεξα, κάθε προσπάθεια να τους ανακαλέσω απέβη μάταιη. Η ακόλουθη σκηνή περιγράφηκε από εμένα και καταγράφηκε εκείνη τη στιγμή. Ένας στρατηγός που διοικούσε έναν στρατό και αμφέβαλλε αν έπρεπε να εμπλακεί με τον εχθρό συμβουλεύτηκε το μαντείο. Το μαντείο απάντησε: «Πορεύσου με την τύχη του Cæsar». Έδωσε μάχη και ηττήθηκε. Ο βασιλιάς του διέταξε να του κόψουν το κεφάλι· ο στρατηγός όμως κατηγόρησε το μαντείο. Ο βασιλιάς φώναξε: «Το μαντείο δεν φταίει· δεν σου είπε ότι ήσουν ο Cæsar. Υπήρξες δύο φορές ανόητος, επειδή παρανόησες το νόημά του και τη δική σου αξία». Ο στρατηγός απάντησε: «Τότε φταίει εκείνος που έστειλε έναν ανόητο να διοικήσει τα στρατεύματά του». «Όχι», απάντησε ο βασιλιάς. «Δεν θα διαστρέψεις τη μία φράση προς όφελός σου και την άλλη εις βάρος μου». Αυτή η σκηνή φαινόταν να εκτυλίσσεται μπροστά μου, στην περιοχή της Καρχηδόνας, η οποία μου ήταν απολύτως οικεία, αν και δεν είχα βρεθεί ποτέ εκεί. Ο στρατηγός ήταν Αβησσυνός· ο βασιλιάς, λευκός άνδρας με μαύρη γενειάδα. Την επόμενη φορά που το δοκίμασα, η μόνη επίδραση ήταν ότι μου στέρησε τον ύπνο μιας νύχτας (λήψη προς το βράδυ). Την πρώτη φορά (λήψη το πρωί) μου είχε χαρίσει διπλή ποσότητα ύπνου· και στις δύο περιπτώσεις αύξησε υπερβολικά την όρεξή μου. Δεν ακολούθησε κατάπτωση. Την πρώτη φορά το πήρα στις τέσσερις και μισή και, κατόπιν, ήπια ένα ποτηράκι λικέρ με απόσταγμα κύμινου, για να επιταχύνω την επίδραση. Δεν αισθανόμουν κρύο, ενώ όσοι περπατούσαν μαζί μου, τυλιγμένοι με μανδύες, παραπονούνταν γι’ αυτό. Έπειτα εμφανίστηκε αστάθεια του βαδίσματος· όχι η αστάθεια κάποιου που φοβάται ότι θα πέσει, αλλά κάποιου που προσπαθεί να παραμείνει χαμηλά, διότι αισθανόμουν σαν να υπήρχαν ελατήρια στα γόνατά μου και θυμήθηκα την ιστορία του ανθρώπου με το μηχανικό πόδι που τον παρέσυρε περπατώντας. Κάθισα για δείπνο στις έξι και μισή. Υπήρχε ένα γυάλινο φράγμα ανάμεσα σε εμένα και στην υπόλοιπη συντροφιά, και παρεμβάλλονταν μία ή δύο ίντσες ανάμεσα σε εμένα και σε οτιδήποτε άγγιζα. Δεν είχε σημασία τι έτρωγα ούτε πόσο· η τροφή έρρεε μέσα μου σαν ποτάμι. Περνούσε ένας άνεμος, φυσούσε πάνω από το τραπέζι και παρέσυρε τους ήχους, και έβλεπα τις λέξεις να κατρακυλούν η μία πάνω στην άλλη, πάνω από τους καταρράκτες.

Υπήρχε ξηρότητα στο στόμα, η οποία δεν ήταν δίψα . Η ξηρότητα ακτινοβολούσε από το πίσω μέρος του λαιμού, απέναντι από τον αυχένα. Ήταν μια κηλίδα σκούρου μπλε χρώματος· η τροφή, καθώς έφθανε σε αυτό το σημείο, χυνόταν προς τα κάτω και έπαιρνε το χρώμα της κηλίδας. Είχα την εντύπωση ότι τα περιέγραψα όλα αυτά εκείνη τη στιγμή, αλλά μου είπαν ότι δεν έλεγα τίποτε για τον εαυτό μου ούτε περιέγραφα όσα βίωνα. Θα είχα ανακουφιστεί αν κάποιος από τους παρευρισκομένους βρισκόταν υπό την ίδια επίδραση. Τα ξεσπάσματα γέλιου που προκαλούσα δεν μου ήταν καθόλου ευχάριστα, εκτός όταν τα προκαλούσε κάποιο σχόλιό μου που δεν αφορούσε τον εαυτό μου. Ποτέ δεν έχασα την επίγνωση όσων συνέβαιναν· τα πραγματικά αντικείμενα ήταν πάντοτε παρόντα, όπως και τα φανταστικά· αλλά κατά στιγμές άρχιζα να αμφιβάλλω ποια ήταν ποια, και τότε αιωρούμουν μέσα σε μια παράξενη αβεβαιότητα. Αυτό ερχόταν κατά διαστήματα, με διαλείμματα που, όπως νόμιζα, διαρκούσαν ώρες, ενώ δεν ήταν δυνατό να είχαν περάσει παρά μόνο λεπτά, 26.

• Οι πρώτες αισθήσεις τους ήταν έντονη κατάπληξη από το γεγονός ότι διαπίστωναν πως δεν ήταν πλέον κύριοι των ίδιων τους των πράξεων, ενώ εξακολουθούσαν να παραμένουν διαυγείς μάρτυρες όλων των πράξεών τους, όσο ανόητες κι αν ήταν. Εδώ διαγράφεται έντονα η διαφορά μεταξύ της αλκοολικής μέθης και της μέθης από Hashish. Έβλεπαν τον εαυτό τους να διαπράττει παραλογισμούς του πιο αλλόκοτου είδους· να πηδούν, να κρατούν ρυθμό χωρίς να υπάρχει τίποτε, να κινούν τα χέρια τους σαν να δέχονταν ηλεκτρικές εκκενώσεις, να γράφουν γελοίες λέξεις και ούτω καθεξής, χωρίς καμία δύναμη από μέρους τους να αποτρέψουν τέτοιες εκδηλώσεις· κι όμως, στέκονταν, τρόπον τινά, ανεξάρτητα από αυτές, σαν να ήταν απλώς αντικείμενα παρατήρησης που παρουσιάζονταν από άλλα πρόσωπα και όχι από τους ίδιους. Στην αρχή είχαν την αίσθηση και έδιναν την εντύπωση ότι προσποιούνταν μια κατάσταση έξαρσης την οποία δεν ένιωθαν, και η οποία μάλιστα προσποιούνταν με τόση αβεβαιότητα και αδεξιότητα, ώστε όποιος συνέπραττε σε αυτή θα πίστευε επί πολύ ότι δεν ήταν πραγματική. Πρόκειται, εντούτοις, για ακατανίκητη ροπή, 39. [120.]
• Τη μια στιγμή η διάνοια είναι σκοτισμένη και χάνεται στη λήθη του παρελθόντος· έπειτα επανέρχεται διαυγής και είναι ικανή για μια στιγμή να σχηματίσει κρίση και να αποδοκιμάσει πράξεις τις οποίες προηγουμένως μπορεί να είχε επιδοκιμάσει, αλλά μόνο για να περιέλθει ξανά σε εκείνη την κατάσταση αυτόματης παραφροσύνης, η οποία αποτελεί τόσο ιδιόμορφο φαινόμενο κατά τη μέθη από Hashish. Στα διαστήματα σύγχυσης ή σκότους, οι στιγμές διαύγειας διαθέτουν δύναμη και αντιληπτική ικανότητα πραγματικά θαυμαστές, ώστε μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα να μπορεί να ανασυντεθεί και να επισκοπηθεί η πιο ευδιάκριτη και ακριβής εικόνα μιας ολόκληρης διαδρομής ζωής, που περιλαμβάνει ακόμη και σαράντα χρόνια. Η εναλλαγή από το σκότος στη διαύγεια μοιάζει με την επίδραση θαλάσσιου κύματος· ένα φωτεινό κύμα ακολουθείται από ένα σκοτεινό κύμα που κρέμεται από πάνω και πάνω στο οποίο ο νους ναυαγεί και παρασύρεται, με την αίσθηση μιας μελαγχολικής πλεύσης προς τη λήθη και τη λησμονιά, για να αφυπνιστεί αμέσως από το νέο πέρασμα από πάνω του του κύματος της ζωής και του φωτός. Τα σκοτεινά κύματα καταδιώκουν το ένα το άλλο όσο συνεχίζονται, και καθώς ο νους αδυνατεί να συνεχίσει τις σκέψεις και τις πράξεις του και λυγίζει κάτω από μια διαδοχική σειρά εντυπώσεων, το συντομότερο χρονικό διάστημα φαίνεται να έχει τη διάρκεια μιας αιωνιότητας, 39.
• Φαινομενικά εξαιρετική βραδύτητα του χρόνου, η οποία εντυπωσίασε τους παρατηρητές με τόσο παράδοξο τρόπο και τους έκανε τόσο ανυπόμονους με κάθε καθυστέρηση, ώστε κοιτούσαν διαρκώς τα ρολόγια τους και παρατηρούσαν, με ένα είδος δέους, πώς τα λεπτά μεταμορφώνονταν σε εποχές. Μαζί με αυτή τη φαινομενικά ατέρμονη διάρκεια του χρόνου, φαινόταν να εμφανίζεται ένα είδος λήθης, εξαιτίας της οποίας μια νοητική πράξη που είχε συμβεί λίγο νωρίτερα ή μια εντύπωση που είχε προσληφθεί προ ορισμένου χρόνου λησμονούνταν κατά κάποιον τρόπο· όμως, μέσα σε λίγες σύντομες στιγμές επέστρεφαν ή παρουσιάζονταν, τρόπον τινά, για πρώτη φορά και, κατά έναν σχεδόν ανεξήγητο τρόπο, επαναλαμβάνονταν και αναπαρήγαν συχνά, σαν να συνέβαιναν τώρα, τις εντυπώσεις που αναζωπύρωναν, 39.
• Παρατηρήθηκε στους παρατηρητές, οι οποίοι συνήθως διέφεραν τόσο πολύ μεταξύ τους ως προς τον γενικό χαρακτήρα και την ιδιοσυγκρασία, μια κοινή υπακοή και έλλειψη ευθιξίας, που ήταν άκρως αξιοσημείωτες. Έτσι, ένας από αυτούς έδωσε σε άλλον, με τον οποίο ήταν ελάχιστα γνωστός, μια σειρά από δυνατά χτυπήματα στην πλάτη, λέγοντας ότι ο ίδιος δεν αισθανόταν τίποτε από το Hashish και ρωτώντας αν γίνονταν αισθητά τα χτυπήματα που κατάφερε. Από την πλευρά του, εκείνος που δεχόταν τα χτυπήματα τα υπέμεινε όλα με καλή διάθεση, χωρίς να εκφέρει κανένα παράπονο και δείχνοντας πράγματι ανίκανος να παραπονεθεί. Άλλοτε πάλι, ένας από αυτούς, που καθόταν και έγραφε, ανέχθηκε να δεχθεί δύο απότομα χτυπήματα, δύο χαστούκια στα αυτιά, και να του αρπάξουν την πένα από το χέρι, χωρίς καμία έκφραση πόνου ή έστω ενόχλησης. Ποτέ δεν αντάλλασσαν μομφές επειδή είχαν πάρει το φάρμακο· ο καθένας όμως, γελώντας συνεχώς, προσπαθούσε συχνά, στα διαστήματα διαύγειας, να προκαλέσει αδιαθεσία. Τόσο μεγάλη ήταν η καλή διάθεση που επικρατούσε, ώστε ο καθένας παραχωρούσε αμοιβαία τη θέλησή του και υπάκουε στον άλλον· και οι τρεις συμφωνούσαν χαρούμενα με οτιδήποτε τους ερχόταν στον νου, σαν αυτό να τους απομάκρυνε από την ιδέα του κινδύνου, και συμφωνούσαν πλήρως στις λεπτομέρειες ως προς τις αισθήσεις που βίωναν, 39.
• Καταλήφθηκε από μελαγχολία, από την οποία μπορούσε να συνέλθει μόνο μιμούμενος τις κινήσεις και τις ανοησίες του άλλου. Έπειτα ένιωσε μεγάλη διάθεση να γελάσει, αλλά, πηγαίνοντας πίσω από τους συντρόφους του, κρατήθηκε μακριά από τη φανερή επίδραση του φαρμάκου. Ξαφνικά αντιλήφθηκε μια μεταβολή στις διανοητικές του ικανότητες, οι οποίες φαίνονταν λιγότερο υπάκουες στη θέλησή του, και, αισθανόμενος ότι θα χειροτέρευε, άρχισε να καταγράφει τις σκέψεις του για όσα του συνέβαιναν. Μόλις είχε αρχίσει, όταν του φάνηκε σημαντικότερο να καταγράψει τις ανοησίες που ξεστόμιζε ένας από τους συντρόφους του. Σύντομα, ωστόσο, ένιωσε ανίκανος να συνεχίσει και τα χέρια του χάραζαν με δυσκολία αδιαμόρφωτους χαρακτήρες. Έπειτα, καθώς τον απασχολούσε ένα σχέδιο που οι γραφιάδες θα μπορούσαν να θεωρήσουν πράξη τρελού, έγραψε με μεγάλη δυσκολία μια σύντομη δικαιολόγηση της συμπεριφοράς του στη μιλανέζικη διάλεκτο. Κατόπιν άρχισε να αισθάνεται μια ευχάριστη νάρκη· το κεφάλι του φαινόταν να διαστέλλεται, αλλά χωρίς τάση, απαλά! απαλά! Διατηρούσε τη χρήση των αισθήσεων και του νου του, αλλά κάθε ενασχόληση τον κούραζε. Παρακολουθούσε παθητικά όσα συνέβαιναν γύρω του και, μολονότι αδυνατούσε να δώσει οποιαδήποτε περιγραφή ή εξήγηση γι’ αυτά, μπορούσε να γελάσει με όλα και με το καθετί, 39.
• Περίπου ένα τέταρτο της ώρας αργότερα, επήλθε αδυναμία ολόκληρου του σώματός του· τα πόδια του δεν τον στήριζαν, τα χέρια του έγιναν βαριά και καταλήφθηκε από ένα είδος λιποθυμίας παρόμοιο με εκείνο που μερικές φορές ακολουθεί την απώλεια αίματος. Αναγκάστηκε να ριχτεί στον καναπέ, τα άκρα του έγιναν άκαμπτα, έχασε εντελώς την αισθητικότητα, περιήλθε σε καταληψία και παρέμεινε επί πολύ σε αυτή την κατάσταση. Σταδιακά οι αισθήσεις του επανήλθαν εν μέρει, ώστε μπόρεσε να κατανοήσει και να συγκρατήσει ορισμένες οδηγίες που του δόθηκαν, αλλά έγινε πάλι αναίσθητος και, όταν τον έβαλαν στο κρεβάτι, ένα πολύ ζεστό κουτί που τοποθετήθηκε στα πόδια του, τα οποία ήταν πολύ κρύα, δεν του προκάλεσε καμία εντύπωση. Σταδιακά η αναισθησία, η οποία είχε καταλάβει ολόκληρο το σώμα του, υποχώρησε στο αριστερό ήμισυ του σώματος, αλλά παρέμεινε πλήρης στο δεξιό. Η συνείδησή του, η οποία δεν τον είχε εγκαταλείψει εντελώς παρά μόνο για λίγες σύντομες στιγμές, επανήλθε σταδιακά στη φυσιολογική της κατάσταση, ώστε μπορούσε να ανακαλεί όσα του είχαν συμβεί και να συλλογίζεται την κατάστασή του. Η αναισθησία επεκτάθηκε ξανά σε ολόκληρο το σώμα του και τώρα προστέθηκε μια γρήγορη, αυτοματοποιημένη κίνηση των χεριών· το ένα χέρι πιεζόταν πάνω στο στήθος και με την παλάμη του άλλου έτριβε έντονα την πλάτη· πονούσε επίσης το κεφάλι του και είχε αίσθηση αδυναμίας. Η αναισθησία μειωνόταν βαθμιαία, αλλά η αισθητικότητα δεν επέστρεφε καθολικά ούτε σταθερά, καθώς υπήρχαν συχνές υποτροπές. Εναλλάξ το δεξιό χέρι ή το πόδι ή το δεξιό ήμισυ του προσώπου, και κατόπιν όλα αυτά τα μέρη μαζί, φαίνονταν απολιθωμένα, ώστε δεν μπορούσε να τα κινήσει, και έπειτα χαλάρωναν. Με την πάροδο του χρόνου, τα φαινόμενα αυτά επαναλαμβάνονταν συχνότερα στο κεφάλι και στο πρόσωπο, και η μεταβολή ήταν αρκετά γρήγορη ώστε να προκαλεί μεγάλο πόνο· ώσπου ξαφνικά η μάζα του εγκεφάλου του, εκτός από ένα μικρό τμήμα, φάνηκε να έχει μετατραπεί σε μάρμαρο και του φαινόταν ότι διέθετε όλες τις ιδιότητες μιας τέτοιας υποκατάστασης· το δεξί του μάτι διατήρησε επί πολύ την αίσθηση μαρμάρινης σκληρότητας. Αυτά τα συμπτώματα, που άλλοτε υποχωρούσαν και άλλοτε επέστρεφαν, διήρκεσαν περισσότερο από τριάντα έξι ώρες. Εν τω μεταξύ ο νους δεν είχε παραμείνει αδρανής, αλλά στις στιγμές επανόδου της συνείδησης παρευρισκόταν ως θεατής· οι ιδέες διαδέχονταν η μία την άλλη με τέτοια ταχύτητα, ώστε έκαναν ένα σύντομο χρονικό διάστημα να φαίνεται πολύ μεγάλο. Οι ιδέες αυτές, μολονότι συχνότερα ήταν διάσπαρτες, μερικές φορές είχαν στενή και μακρά σύνδεση· έτσι, κάθε πρόσωπο που τον είχε βοηθήσει ποτέ φαινόταν να το βλέπει επί χρόνια και χρόνια να εκτελεί όλη εκείνη τη μακρά και ποικίλη σειρά πράξεων που θα μπορούσε στην πραγματικότητα να είχε εκτελεστεί κατά τη διάρκεια μιας τέτοιας περιόδου, ώστε ένιωθε πεπεισμένος ότι όλα εκείνα τα χρόνια είχαν πράγματι περάσει. Είχε επίσης ένα είδος ψευδαίσθησης, κατά την οποία φαινόταν να μεταφέρεται σε έναν τόπο αλλόκοτα κατασκευασμένο από ορείχαλκο· νόμιζε ότι αυτός ήταν ο προθάλαμος του παραδείσου του Μωάμεθ και ότι του απαγορευόταν η είσοδος σε αυτόν. Βγαίνοντας, βρέθηκε εκτοξευμένος στο διάστημα και αναγκασμένος να διαγράψει με πολύ μεγάλη ταχύτητα μια τεράστια τροχιά, μέσα σε έναν ζοφερό, καταπιεστικό κύκλο όπου ανέπνεε με πόνο. Αυτή η οδυνηρή αίσθηση διήρκεσε πολύ και ήταν μία από τις πιο δυσάρεστες του πειράματος, 39.
• Υπήρξε έρμαιο υπερβολικής πολυλογίας και κινητικότητας των ιδεών· τον απασχολούσαν συνεχώς ανήσυχες εντυπώσεις σχετικά με την τύχη των συντρόφων του, για τους οποίους φοβόταν ότι η δόση του Hashish ήταν υπερβολική και μπορούσε ακόμη και να αποδειχθεί δηλητηριώδης.
• Περίπου έξι ώρες αφότου είχε πάρει το φάρμακο, καταλήφθηκε από ένα είδος σπασμωδικών χειρονομιών στα χέρια και στα πόδια και, σταδιακά, τα συμπτώματά του προσέλαβαν την όψη εκείνων που χαρακτηρίζουν την υδροφοβία. Καταλαμβανόταν από αιφνίδιες εκρήξεις φόβου στη θέα λαμπρών αντικειμένων, στην αίσθηση κάθε μικρής, οξείας πνοής αέρα ή όταν πλησίαζε κάποιος· αυτές οι εκδηλώσεις όμως ήταν μόνο στιγμιαίες και κατόπιν δεν έδινε καμία προσοχή σε όσα προηγουμένως δρούσαν ως διεγερτικοί παράγοντες. Ζήτησε νερό και άρπαξε το κύπελλο με χέρι που έτρεμε και σπαρταρούσε, αλλά το έφερε στα χείλη του μόνο για να το απωθήσει χωρίς να πιει, ανίκανος, ακόμη και με τη μεγαλύτερη προσπάθεια, να καταπιεί έστω μία γουλιά. Κατόπιν ακολούθησε αίσθημα δυσφορίας, σαν να προερχόταν από ξηρότητα του λαιμού, ή μάλλον η αίσθηση ότι η γλώσσα και ο λαιμός καλύπτονταν από ένα ξηρό, μαλακό σώμα. Επιτακτική επιθυμία να τον κρατούν, να τον καθοδηγούν και γενικά να τον φροντίζουν, υπό το ακούσιο αίσθημα ότι, αν δεν του παρεχόταν αυτή η προστασία, θα σηκωνόταν από το κρεβάτι —στο οποίο τον είχαν πλέον βάλει— για να διαπράξει κάποια ανοησία. Αίσθηση πίεσης στο πίσω μέρος του κεφαλιού πριν από την εμφάνιση των σπασμωδικών κινήσεων, η οποία μετατράπηκε σε δυσάρεστη αίσθηση θερμότητας και έπειτα ψύχους· εξαιτίας αυτού, τα χέρια του μεταφέρονταν αυτόματα σε εκείνο το σημείο και παρέμεναν εκεί, σαν να ήταν δύσκολο να αποσπαστούν. Υπήρχε επίσης αίσθηση κραμπών στις γάμπες, η οποία καθιστούσε αδύνατη την κίνηση των ποδιών ή τα έκανε να τεντώνονται ή να τινάζονται ξαφνικά, 39.
• Τέσσερις ώρες και μισή μετά τη λήψη, καθόμουν με την οικογένεια και έπαιζα κιθάρα, όταν μία από τις μελωδίες, αρκετά επίσημη, φάνηκε ξαφνικά να αποκτά πιο μελωδικό χαρακτήρα· βαθμιαία μεγάλωνε σε μεγαλοπρέπεια από μέτρο σε μέτρο, εισχωρώντας βαθιά στην ψυχή μου, ώσπου απορροφήθηκα εντελώς από αυτή. Τα λόγια έσβησαν και εγώ συνέχισα τη συνοδεία· ο νους μου μετέφερε τη μελωδία και όλα τα γύρω αντικείμενα ξεθώριασαν· ζούσα ολοκληρωτικά μέσα στη μουσική· και ένα βαθύ, συγκρατημένο αίσθημα χαράς, τέτοιο που δεν είχα νιώσει ποτέ προηγουμένως, διαπέρασε ολόκληρη την ύπαρξή μου. Επιτέλους συνήλθα κάπως, στράφηκα προς τους άλλους, παρατήρησα ότι ήταν όμορφη και τους ρώτησα αν δεν το πίστευαν κι εκείνοι. Εξεπλάγησαν πολύ από την ερώτηση και είπαν ότι είχε πολύ μικρή αξία. Τώρα εξεπλάγην με τη σειρά μου και άρχισα να επιχειρηματολογώ υπέρ της αξίας της, προσφερόμενος να την ξαναπαίξω. Εκείνη τη στιγμή άρχισε στο σώμα μου μια παράξενη αίσθηση έρπουσας κίνησης· επεκτάθηκε στα άκρα μου, κατέβηκε κατά μήκος των χεριών ως τις άκρες των δακτύλων και ανέβηκε μέσα στον εγκέφαλό μου· ταξίδευε αργά, αλλά ήταν τόσο ισχυρή, ώστε με κατέβαλε εντελώς η έκπληξη. Ανησύχησα λίγο από την αίσθηση, αλλά αμέσως πέρασε από τον νου μου η λέξη «Hashish». Α! αυτό ήταν, αυτός ήταν ο μάγος που έκανε τη μουσική μου να ακούγεται τόσο γλυκιά. Χάρηκα που διαπίστωσα ότι δεν είχε αποτύχει· καθησυχάστηκα· ήταν αναμφίβολα η κανονική επίδραση του φαρμάκου. Όλα αυτά ήταν πολύ ευχάριστα, όμως αυτό το κύμα διαπεραστικής συγκίνησης ήταν κάτι που δεν είχα αναμένει και, καθώς το ένα και το άλλο το ακολουθούσαν σε πυκνή διαδοχή, άρχισα να εύχομαι η τελευταία δόση να είχε αποδειχθεί τόσο αναποτελεσματική όσο η πρώτη. Άρχισα να εξετάζω τι ήταν καλύτερο να γίνει. Δεν μπορούσα να αποφασίσω αν έπρεπε να παραμείνω καθισμένος ή να πάω στο δωμάτιό μου. Προσπάθησα να παίξω, αλλά ένας φαινομενικός αναβρασμός στον αέρα με εμπόδιζε να βλέπω τις νότες· τα κύματα γίνονταν ισχυρότερα κάθε στιγμή και κατέληξα ότι ήταν καλύτερο να φύγω από το δωμάτιο, μήπως έκανα κάτι ανόητο. Σηκώθηκα απότομα και, με την κιθάρα στο ένα χέρι και το αναλόγιο στο άλλο, ξεκίνησα για να κατεβώ τις σκάλες. Μόλις άρχισα να κινούμαι, τα κύματα εντάθηκαν· έρχονταν όλο και ισχυρότερα και διαδέχονταν το ένα το άλλο όλο και πυκνότερα, ώσπου κανένα δεν έπαυε προτού ένα σχεδόν συντριπτικό κύμα προαναγγείλει τη γέννηση του επόμενου. Κατεβαίνοντας τις σκάλες, ο νους μου περιπλανιόταν κάθε τόσο σε άλλα ζητήματα και πράγματα, και όταν επανέφερα τις σκέψεις μου σε ό,τι βρισκόταν αμέσως μπροστά μου, απορούσα που διαπίστωνα ότι εξακολουθούσα να κατεβαίνω. Τότε με κατέλαβε αίσθημα τρομακτικής αβεβαιότητας: «Θα φθάσω ποτέ κάτω;» Αμφέβαλλα ότι θα έφθανα, κι όμως η λογική μου μού έλεγε ότι προχωρούσα σωστά· έτσι συνέχισα. Έβαλα με ασφάλεια την κιθάρα μου στη θέση της και αυτό με καθησύχασε. Λέω ότι με καθησύχασε, επειδή είχα αρχίσει να αμφιβάλλω αν υπήρχε οτιδήποτε από όσα βρίσκονταν γύρω μου· συλλογίστηκα όμως ότι είχα κατορθώσει να βρω τη θήκη της κιθάρας και, συνεπώς, ορισμένα πράγματα έπρεπε να υπάρχουν και, αφού είχα δει σωστά το ένα, ήταν πιθανό να υπήρχαν όλα. Εξακολουθούσα να μην είμαι βέβαιος ότι διατηρούσα τον έλεγχο των ικανοτήτων και των κινητικών μου δυνάμεων· μια διαισθητική βεβαιότητα, ωστόσο, με έκανε να βασιστώ σε αυτές και αποφάσισα να ανέβω ήσυχα στο δωμάτιό μου· ανέβηκα πολύ ήσυχα· πράγματι, μου φαινόταν ότι δεν άγγιζα τα σκαλοπάτια· πατούσα τον αέρα όπως ο κολυμβητής πατά το νερό· τα πόδια μου πλησίαζαν τα σκαλοπάτια, αλλά δεν τα χτυπούσαν. Έφθασα στο δωμάτιό μου, αλλά τι να έκανα τώρα; Αυτό δεν βελτίωσε την κατάστασή μου. Αποφάσισα να ξαπλώσω ώσπου να περάσουν τα κύματα, πράγμα που πίστευα ότι ασφαλώς θα συνέβαινε πολύ σύντομα, και έπειτα ανέμενα να ακολουθήσουν άλλες επιδράσεις. Ρίχτηκα στο κρεβάτι, αλλά αμέσως πετάχτηκα ξανά όρθιος, διότι μόλις ξάπλωσα σκέφτηκα ότι η χρήση του φαρμάκου προκαλούσε μερικές φορές καταληψία· όχι, δεν έπρεπε να ξαπλώσω· έπρεπε να κρατήσω με τη δύναμη της θέλησης την ψυχή μου μέσα στο σώμα μου, αλλιώς ίσως δεν θα επέστρεφε ποτέ, και ένιωθα ότι προσπαθούσε να πετάξει μακριά. Επειδή το εκχύλισμα ήταν ισχυρό και τόσο μικρή ποσότητα είχε προκαλέσει τόσο μεγάλη επίδραση, φοβόμουν ότι είχα πάρει υπερβολικά μεγάλη δόση και ανησυχούσα μήπως μου έπαιζε άσχημο παιχνίδι. Τα κύματα είχαν πλέον γίνει συνεχή και η έναρξη καθενός γινόταν αντιληπτή μόνο από την αύξηση της έντασής τους· η καρδιά και οι φλέβες μου άρχισαν να σφύζουν βίαια, το αίμα άρχισε να ορμά προς το κεφάλι μου και φοβήθηκα αποπληξία. Η γλώσσα μου καλύφθηκε με σάλιο και νόμιζα ότι το σώμα μου διαλυόταν σε υγρά. Έφτυσα από το παράθυρο. Κατόπιν σκέφτηκα ότι ήταν ανόητο να το κάνω, επειδή μπορεί να πηδούσα από το παράθυρο, καθώς ήμουν βέβαιος ότι δεν διέθετα πλήρη έλεγχο των ικανοτήτων μου. Η αβέβαιη όψη των πραγμάτων τώρα εντεινόταν, ενώ όλη η δύναμη της λογικής μου φαινόταν να παραμένει άθικτη. Δεν μπορούσα να πείσω τον εαυτό μου ότι τα έπιπλα του δωματίου είχαν άλλη από ιδεατή ύπαρξη· αυτό το αίσθημα ήταν τόσο καταπιεστικό, ώστε αποφάσισα να αναζητήσω την υπόλοιπη οικογένεια. Αλλά πώς μπορούσα να τους φθάσω; Βρισκόμουν σε άλλη σφαίρα· είχα ταξιδέψει σε έναν κόσμο του οποίου τα αντικείμενα δεν μπορούσα να συλλάβω, έναν αβέβαιο κόσμο του οποίου τους δρόμους δεν γνώριζα. Μια ατμόσφαιρα περιέβαλλε τον μικρό μου κόσμο και δεν μπορούσα να τη διασχίσω· το να περάσω από την ανοιχτή πόρτα φαινόταν τόσο αδύνατο όσο το να πετάξω μέσα από τις αιθέριες περιοχές προς τον θρόνο ψηλά. Αυτή ήταν η θέση μου· εδώ έπρεπε να παραμείνω. Τώρα με κατέκλυσε αίσθημα μοναξιάς. Έπρεπε να αναζητήσω την υπόλοιπη οικογένεια. Εκτόξευσα το σώμα μου μέσα από το φαινομενικά αδιαπέραστο, αν και αόρατο, φράγμα. Προχωρούσα, προχωρούσα, ανοίγοντας δρόμο μέσα από μια ατμόσφαιρα ή ένα περίβλημα που αντιστεκόταν και αποτελούσε δημιούργημα της κατάστασής μου. Δεν γνωρίζω πώς να εκφράσω την αίσθηση αυτής της ύπαρξης· δεν υπάρχει κανένα αντίστοιχο ανάμεσα στα φυσικά πράγματα με το οποίο να μπορώ να τη συγκρίνω· φαινόταν σαν αιθέριο ρευστό, όχι πυκνό σαν το νερό ούτε αραιό σαν τον αέρα, κι όμως αντιστεκόταν και εγώ, με τη δύναμη της θέλησης, το υπερνικούσα βήμα προς βήμα. Εδώ παρατήρησα τα δύο μέρη της ύπαρξής μου να ενεργούν χωριστά· η θέληση ή η πνευματική μου ύπαρξη ήταν χωρισμένη από τη σωματική μου ύπαρξη και την παρακινούσε προς τα εμπρός, την έσπρωχνε και τη χρησιμοποιούσε περίπου όπως ο τεχνίτης χρησιμοποιεί ένα εργαλείο· ανάγκαζε το σώμα μου να προχωρεί και φαινόταν να αγαλλιάζει για την υπεροχή της. Δεν μπορώ να πω αν τα αισθήματά μου εκείνη τη στιγμή ήταν περισσότερο καταπιεσμένα ή ανάλαφρα, διότι, ενώ ο νους μου φαινόταν καταπιεσμένος από την όψη των αντικειμένων κατά μήκος της διαδρομής μου και από τον φόβο βλάβης λόγω της επίδρασης του φαρμάκου, η ψυχή μου αγαλλίαζε σαν να βρισκόταν σε πιο συγγενική ατμόσφαιρα και χαιρόταν για τη μερική απελευθέρωσή της από τα δεσμά. Επιτέλους έφθασα στο δωμάτιο που αναζητούσα· μου φάνηκε ότι είχε περάσει τόσο μεγάλο διάστημα από τότε που βρισκόμουν εκεί τελευταία φορά, ώστε δεν περίμενα να βρω εκεί την οικογένεια· μου ήταν αδύνατο να τηρήσω οποιαδήποτε καταγραφή του χρόνου, αλλά φαινόταν σαν να έλειπα για πολύ και περίμενα να βρω το δωμάτιο άδειο· ήμουν τόσο βέβαιος ότι έτσι θα συνέβαινε, ώστε εξεπλάγην που τους είδα να κάθονται όπως τους είχα αφήσει. Όταν τους είδα, για μια στιγμή νόμισα ότι βρίσκονταν πραγματικά εκεί, αλλά μόνο για μια στιγμή· αμέσως απέκτησαν την ίδια εξωπραγματική όψη που είχαν και τα άλλα πράγματα. Είχα αποφασίσει να μην πω τίποτε στους άλλους για το ότι είχα πάρει το φάρμακο, από φόβο μήπως τους τρομάξω, μολονότι τους είχα πει ότι σκόπευα να το πάρω. Δεν αμφέβαλλα ότι μπορούσα να ελέγξω τη γλώσσα μου, αλλά τα πράγματα γύρω μου φαίνονταν τόσο εξωπραγματικά και εκείνοι ήταν τόσο σιωπηλοί, ώστε δεν μπορούσα να συγκρατηθώ· έπρεπε να τους μιλήσω και να δω αν βρίσκονταν πράγματι εδώ· αλλά τι έπρεπε να πω; Έψαξα εξονυχιστικά τον εγκέφαλό μου για κάποια ερώτηση, αλλά δεν μπορούσα να σκεφτώ τίποτε άλλο εκτός από «Hashish». Δεν ήθελα να μιλήσω γι’ αυτό, αλλά τίποτε άλλο δεν ερχόταν στον νου μου· έπρεπε να πω κάτι, διότι δεν μπορούσα να αντέξω άλλο αυτό το αίσθημα. Τότε η λογική μου μού είπε ότι ήταν καλύτερο να γνωρίζουν πως είχα πάρει το φάρμακο, διότι έτσι θα ήξεραν πώς να με περιθάλψουν αν εμφανίζονταν επικίνδυνα συμπτώματα· άνοιξα λοιπόν το στόμα μου και είπα: «Έχω πάρει Hashish». Η φωνή μου μού φάνηκε παράξενη· ήταν σαν να μιλούσε κάποιος άλλος· κοίταξα γύρω μου· τα λόγια μου δεν είχαν προκαλέσει καμία εντύπωση στους γύρω μου· είναι δυνατόν να κάθονται σιωπηλοί; Είχα νομίσει ότι θα πετάγονταν όλοι όρθιοι, τόσο αυτοκτονικό μου φαινόταν να πάρει κανείς το φάρμακο. «Το ξέχασα», σκέφτηκα· «δεν γνωρίζουν τη φύση του φαρμάκου». Τους εξήγησα ότι ήταν το φάρμακο για το οποίο τους είχα μιλήσει λίγο νωρίτερα· τους μίλησα για τις επιδράσεις του, για το πώς τα πάντα, ακόμη και οι ίδιοι, φαίνονταν εξωπραγματικά, και ότι δεν ήμουν βέβαιος πως βρισκόμουν καν στο δωμάτιο μαζί τους· όλοι σήκωσαν το βλέμμα, χαμογέλασαν και ξαναπήραν τις προηγούμενες θέσεις τους χωρίς να πουν λέξη. Αυτό ήταν μαρτυρικό· μήπως ήταν απλώς τα φαντάσματα των φίλων μου που είχα ανακαλέσει; «Μιλήστε μου», φώναξα· «μιλήστε μου, αλλιώς θα τρελαθώ. Νομίζω ότι σας βλέπω εδώ· φαίνεται να βρίσκομαι μαζί σας στο δωμάτιο, κι όμως όλα μοιάζουν τόσο αβέβαια, ώστε δεν μπορώ να πείσω τον εαυτό μου ότι είναι έτσι. Μιλήστε μου, για να βεβαιωθώ τουλάχιστον ότι δεν απατώμαι ως προς αυτό». Κάποιος μου απάντησε· άκουσα τη φωνή, μου φάνηκε οικεία, κι όμως ήταν το φάντασμα που μιλούσε· όλα παρέμεναν εξωπραγματικά· εγώ ο ίδιος ήμουν εξωπραγματικός, ακόμη και η φωνή μου δεν μου φαινόταν δική μου. Προσπάθησα να καθησυχάσω τον εαυτό μου συνομιλώντας μαζί τους. Είδα ότι δεν γνώριζαν πώς αισθανόμουν. Τώρα με κατέλαβε ακατανίκητη επιθυμία να τους κάνω να καταλάβουν πώς αισθανόμουν· ένιωθα ότι αυτό ήταν αδύνατο· δεν συμμερίζονταν πια το συναίσθημά μου. Ήμουν μόνος· κανένα γήινο ον δεν μπορούσε να συμμεριστεί όσα ένιωθα· έβλεπα πόσο αδύνατο ήταν να τους κάνω να με καταλάβουν, κι όμως έπρεπε να προσπαθήσω· τους είπα όλα μου τα αισθήματα· έμοιαζαν να θεωρούν ότι ήταν απλώς φαντασία και ότι χρησιμοποιούσα μόνο σύμβολα για να τα παραστήσω· πληγώθηκαν τα αισθήματά μου και σχεδόν έκλαψα· φαινόταν σαν να αμφισβητούσαν τον λόγο μου. Τώρα άρχισα να αναλογίζομαι τις προηγούμενες πράξεις μου ενώ βρισκόμουν σε αυτή την κατάσταση· μου φαίνονταν όνειρο· δεν μπορούσα να πιστέψω ότι είχα ανεβεί επάνω ή ότι είχα καν βγει από το δωμάτιο· όχι, είχα αποκοιμηθεί με την κιθάρα στο χέρι και είχα ονειρευτεί ότι βρισκόμουν επάνω. Αναζήτησα την κιθάρα μου· δεν ήταν εκεί· ασφαλώς λοιπόν έπρεπε να την είχα βάλει στη θέση της, αλλιώς εξακολουθούσα να ονειρεύομαι· ίσως είχα πάει στο κρεβάτι τη νύχτα και ονειρευόμουν αδιάκοπα, μετατρέποντας μια ολόκληρη ημέρα σε όνειρο. Πείστηκα ότι έτσι ήταν, αλλά αμέσως σκέφτηκα το Hashish, πράγμα που διέλυσε την ψευδαίσθηση· τότε ρώτησα πόσο είχα λείψει από το δωμάτιο· μου απάντησαν: «Περίπου πέντε λεπτά»· εμένα μου είχαν φανεί ισάριθμες ώρες. Ρώτησα πώς φαινόμουν· μου είπαν: «ωχρός, με τα μάτια μισόκλειστα και θαμπά, και τα χέρια κρύα και υγρά». Τώρα ένιωσα μια ρητινώδη ουσία να εκκρίνεται από κάθε πόρο του σώματός μου· επένδυε το στόμα και τον λαιμό μου, προκαλώντας μεγάλη δίψα. Πήρα ένα ποτήρι νερό και το ήπια· φαινόταν να σχηματίζει ένα συνεχές ρεύμα και να κατεβαίνει στον λαιμό μου με το ίδιο του το βάρος, χωρίς καμία βοήθεια από εμένα. Φοβήθηκα να πιω περισσότερο· αμέσως μόλις σταμάτησα να πίνω, μου φάνηκε ότι το νερό είχε σχηματίσει έναν ενιαίο βλωμό και είχε κατεβεί στον λαιμό μου μέσα σε δική του ατμόσφαιρα, χωρίς να αγγίξει καμία από τις δύο πλευρές. Έτσι, καθετί έμοιαζε διαφορετικό αφού το είχα κάνει από ό,τι έμοιαζε την ώρα που το έκανα. Μερικές φορές έκανα μια παρατήρηση την οποία θεωρούσα υψίστης σημασίας και την εξέφερα με πολύ επιβλητικό τρόπο για να μη χαθεί· αμέσως μου παρουσιαζόταν σαν παρατήρηση κάποιου άλλου και αναγκαζόμουν να χαμογελάσω με τον ανόητο τύπο που είχε κάνει μια τόσο γελοία παρατήρηση. Κάποια στιγμή ένιωσα αναγκασμένος να γνωστοποιώ όλες τις σκέψεις μου. Σκεφτόμουν κάτι, το επεξεργαζόμουν στον νου μου και έπειτα, με πομπώδες ύφος, το γνωστοποιούσα στους γύρω μου, περίπου ως εξής: σκεφτόμουν μαζί τη δίψα και τα αισθήματά μου και ξαφνικά αναφώνησα: «Αυτό το φάρμακο ενεργεί πολύ παράξενα· επιδρά στα υγρά του σώματός μου· αποσυνθέτει το αίμα μου, αποβάλλοντας τα ισοδύναμα του νερού, με το οξυγόνο να αποβάλλεται στους + πόλους και το υδρογόνο στους - πόλους, και ο ηλεκτρισμός που παράγεται από την αποσύνθεση καθώς και από την επανένωση αυτών των αερίων, καθώς διαφεύγουν από τους πόρους υπό μορφή ιδρώτα, ενεργεί στα νεύρα μου και προκαλεί αυτό το παράξενο αίσθημα· το στομάχι μου είναι η μπαταρία, το Hashish το οξύ και τα νεύρα μου οι αγωγοί». Η γλώσσα μου φαινόταν να βρίσκεται υπό τον έλεγχο της θέλησής μου και όσα θεωρούσα καλύτερο να μείνουν ανείπωτα μπορούσα γενικά να τα κρατώ για τον εαυτό μου. Οι αντιλήψεις μου περί ευπρέπειας, ωστόσο, διέφεραν κατά διαστήματα πολύ από εκείνες της φυσιολογικής κατάστασης. Αφού βημάτισα μέσα στο δωμάτιο —πράγμα που έκανα συνεχώς για να βεβαιώνομαι ότι μπορούσα ακόμη να κινηθώ— σταμάτησα ξαφνικά και, στρεφόμενος προς μια αδελφή μου, της είπα αυτό που θεωρούσα σπουδαία ανακάλυψη, διατυπωμένο με την εκλεκτότερη γλώσσα που μπορούσε να επιτρέψει η αγγλική: «Αυτό το Hashish», είπα, «ενεργεί στους ουροποιητικούς αδένες και νιώθω ότι, αν μπορούσα να ουρήσω, θα αισθανόμουν καλύτερα». Αυτό δεν έγινε δεκτό με τον σεβασμό που του άρμοζε, γεγονός που με ώθησε να εκφωνήσω διάλεξη περί ευπρέπειας, προς μεγάλη διασκέδαση των υπολοίπων. Κατόπιν άρχισα να λογοκρίνω τη συμπεριφορά μου. Άρχισα να παρατηρώ τον τρόπο που περπατούσα και μιλούσα, ρωτώντας τη μια στιγμή αν δεν έμοιαζα με τον κ. C., γεμάτος αυταρέσκεια· την άλλη, με τον κ. F., ένα νευρικό άτομο· και πάλι, αν δεν συμπεριφερόμουν σαν κάποιον κ. C., έναν τρελό, παρατηρώντας ότι πίστευα πως ο τελευταίος είχε πάρει Hashish. Οι άλλοι τώρα ανησύχησαν από τις παράξενες πράξεις μου και μου προμήθευσαν ένα εμετικό. Γέλασα μαζί τους και τους είπα ότι δεν ωφελούσε, επειδή είχα πάρει το φάρμακο νωρίς το πρωί. Έπειτα έφεραν ένα μείγμα αιθέρα, καμφοράς κ.λπ.· τους είπα ότι απλώς θα χειροτέρευε τα πράγματα· το πήρα, ωστόσο, κατόπιν της επιμονής τους. Για λίγο με υπέβαλε σε φρικτή αγωνία χωρίς να αφαιρέσει τα παράξενα αισθήματά μου και, όταν πέρασαν οι πρώτες επιδράσεις του, με άφησε εξαιρετικά μελαγχολικό. Έχασα την ελπίδα ότι θα επανερχόμουν στη σωστή διανοητική μου κατάσταση. Τους ζήτησα να στείλουν να φωνάξουν τον γιατρό για αντίδοτο και ικανοποιήθηκα όταν απάντησαν ότι θα το έκαναν αν χειροτέρευα. Έστρεψα τις σκέψεις μου σε όσα θα έλεγε ο γιατρός. «Τι θα γίνει», είπα, «αν ο γιατρός πει ότι δεν θα αναρρώσω ποτέ· τα λεπτά μοιάζουν με χρόνια· τι αιωνιότητα παραφροσύνης θα απλωνόταν τότε μπροστά μου· και να γνωρίζω ότι στο τέλος πρέπει να πεθάνω μέσα στην παραφροσύνη μου, πόσο φρικτό!» Δεν μπορούσα να αντέξω τη σκέψη. Κατόπιν υπόδειξης των άλλων πήγα στο σαλόνι, επειδή πίστευαν ότι θα ήταν πιο ευχάριστο. Καθώς σκοτείνιαζε, γινόμουν πιο μελαγχολικός. Είπα ότι, αν ο Θεός δεν ήθελε να είναι αποτελεσματικό το αντίδοτο, δεν θα ήταν αποτελεσματικό, ενώ, αν ήθελε να είναι, τότε θα ήταν· ας υποθέσουμε ότι πηγαίνουμε αμέσως στον Θεό, αντί να πάμε να φέρουμε το αντίδοτο. «Δεν ωφελεί», είπα, «να προσευχηθώ εγώ, επειδή δεν μπορώ να καταλάβω αν μιλώ ή όχι· εξάλλου, ο Θεός δεν θα άκουγε την προσευχή ενός τρελού· εσείς έχετε τα λογικά σας, ας προσευχηθεί ένας από εσάς για μένα». Γονατίσαμε, αλλά επειδή η προσευχή αφορούσε λάθος θέμα, με αποστροφή έστρεψα τις σκέψεις μου σε άλλα ζητήματα και μιλούσα για άλλα πράγματα έως την ώρα του δείπνου. Καθώς έμπαινα στο δωμάτιο, το φως έπεσε ολόκληρο επάνω μου. Πόσο όμορφο φαινόταν εκείνο το φως· όλα τα μελαγχολικά μου αισθήματα με εγκατέλειψαν αμέσως· ένιωσα μια σκοτεινή σκιά να σηκώνεται από την ψυχή μου και μέσα μου όλα έγιναν φως. Το φως διαπέρασε το σώμα μου. Φαινόμουν διαφανής· μπορούσα σχεδόν να κοιτάξω μέσα στο ίδιο μου το σώμα και να δω τα διάφορα όργανά του, καθένα από τα οποία μου φαινόταν ότι αντανακλούσε από την επιφάνειά του μια γαλήνια λάμψη που γέμιζε ολόκληρη την ψυχή μου. Όταν στράφηκα για να φάω, νόμισα ότι καθετί περιείχε κάτι βλαβερό. Δεν μπορούσα να φάω κρέας, επειδή είχε επάνω του χλωριούχο νάτριο, ούτε ψωμί, επειδή το βούτυρο ήταν υπερβολικά ισχυρό διεγερτικό. Αφού με έπεισαν, ωστόσο, έφαγα ένα κομμάτι κρέας· για να το κάνω, έπρεπε να ανακαλέσω τις διάφορες διεργασίες και τον modus operandi της «σίτισης». «Πρώτα», συλλογίστηκα, «βάζουν την ουσία στο στόμα και, κινώντας την κάτω γνάθο προς τα κάτω και προς τα πάνω και αναμειγνύοντας το σάλιο με αυτή μέσω της κίνησης της γλώσσας, τη μασούν». Αυτό επιτεύχθηκε εύκολα. Το σάλιο φαινόταν να έχει πόδια και χέρια και μπορούσα να το αισθανθώ να σκαρφαλώνει μέσα από το κρέας· όταν όμως το κρέας είχε μασηθεί πλήρως, δεν μπορούσα να θυμηθώ ή, μάλλον, δεν μπορούσα να ανατρέξω χρονικά στη στιγμή κατά την οποία το είχα βάλει στο στόμα· φαινόταν σαν η μάσηση να ήταν η τακτική μου απασχόληση επί πολύ. Τώρα ήταν ώρα να το καταπιώ· εδώ υπήρχε μεγάλη δυσκολία. Μπορούσα να κινώ τις γνάθους μου κατά βούληση, αλλά η απόκτηση ελέγχου των μυών του λαιμού ματαίωνε εντελώς όλες τις προσπάθειές μου. Επιτέλους έκανα ένα είδος συμβιβασμού. «Ρίχνουν τον βλωμό προς τα πίσω πάνω στη γλώσσα, πιέζουν τη γλώσσα στον ουρανίσκο, ο βλωμός γλιστρά προς τα πίσω, ερεθίζει τους μυς του φάρυγγα και κατεβαίνει». Το δοκίμασα, πέτυχε θαυμάσια και συνεχάρην τον εαυτό μου για την καλή στρατηγική μου. Ένας φίλος ήρθε να με δει μετά το δείπνο· αποφάσισα να διατηρηθώ λογικός όσο παρέμενε εκεί, με τη δύναμη της θέλησής μου, πράγμα που διαπίστωσα ότι μπορούσα να κάνω. Εκείνη τη στιγμή έφθασε το ηρεμιστικό που είχατε στείλει· το πήρα και κατόπιν πήγα στο πιάνο και έπαιζα ώσπου να περάσουν τα κύματα. Είχα πλήρη έλεγχο των δακτύλων μου, εκτός από όταν προσπαθούσα να παραλλάξω ένα κομμάτι που γνώριζα καλά· τότε δεν μπορούσα να παίξω τίποτε άλλο εκτός από τις σωστές νότες του κομματιού, καθώς τα δάκτυλά μου έλκονταν προς τα πλήκτρα είτε από τη δύναμη της συνήθειας είτε από την πορεία της μελωδίας. Η πλήρης επίδραση του φαρμάκου δεν υποχώρησε επί μία εβδομάδα και, ακόμη και κατά την επόμενη εβδομάδα, επανέφερα έντονα τα κύματα παίρνοντας θερμά διεγερτικά, μολονότι διαρκούσαν μόνο λίγα δευτερόλεπτα και δεν προκαλούσαν ψευδαισθήσεις, 2.
• Ένα τίναγμα, σαν από κάποια ασύλληπτη ζωτική δύναμη, διαπερνά απροειδοποίητα ολόκληρο το σώμα μου, πετάγεται ως τις άκρες των δακτύλων μου, διατρυπά τον εγκέφαλό μου και με ξαφνιάζει τόσο, ώστε σχεδόν πετάγομαι από την καρέκλα μου, 17.
• Κανένας πόνος πουθενά, ούτε ένα στιγμιαίο τσίμπημα σε οποιαδήποτε ίνα, κι όμως ένα νέφος ανείπωτης παραδοξότητας κατέβαινε επάνω μου και με τύλιγε αδιαπέραστα, αποκόπτοντάς με από καθετί φυσικό ή οικείο. Αγαπημένα πρόσωπα, γνωστά μου από παλιά, με περιέβαλλαν, κι όμως δεν ήταν μαζί μου στη μοναξιά μου. Είχα εισέλθει σε μια συγκλονιστική ζωή την οποία δεν μπορούσαν να μοιραστούν. Αν οι ασώματοι επιστρέφουν ποτέ για να πλανηθούν πάνω από την οικογενειακή εστία όπου κάποτε υπήρχε θέση γι’ αυτούς, κοιτάζουν τους φίλους τους όπως κοίταζα τότε εγώ τους δικούς μου. Εγγύτητα τόπου με άπειρη απόσταση κατάστασης, μια σύνδεση χωρίς καμία δυνατότητα συμμετοχής στις ανάγκες εκείνης της ώρας της αποκάλυψης, μια απομόνωση διόλου λιγότερο πλήρης εξαιτίας της φαινομενικής συντροφιάς, 17.
• Κι όμως δεν ήταν η δική μου φωνή που μιλούσε· ίσως ήταν κάποια φωνή που είχα κάποτε, μακριά, σε άλλον χρόνο και τόπο. Για λίγο δεν γνώριζα τίποτε από όσα συνέβαιναν εξωτερικά και κατόπιν η ανάμνηση της τελευταίας παρατήρησης που είχε γίνει επέστρεψε αργά και αμυδρά, όπως επιστρέφει έπειτα από πολλές ημέρες κάποια λεπτομέρεια ονείρου, κάνοντάς μας να απορούμε πού είχαμε συνειδητοποιήσει προηγουμένως την ύπαρξή της, 17. [130.]
• Ένας άστατος άνεμος στέναζε όλο το βράδυ κατεβαίνοντας από την καμινάδα· τώρα εξελίχθηκε στον σταθερό βόμβο ενός τεράστιου τροχού που κινούνταν με επιταχυνόμενο ρυθμό. Για λίγο αυτός ο βόμβος φαινόταν να αντηχεί σε ολόκληρο το διάστημα. Με αποσβόλωνε, με απορροφούσε. Αργά η περιστροφή του τροχού σταμάτησε και ο μονότονος κρότος του μετατράπηκε στον αντηχητικό ήχο ενός μεγαλοπρεπού εκκλησιαστικού οργάνου καθεδρικού ναού. Η άμπωτη και η πλημμυρίδα του ασύλληπτα επιβλητικού τόνου του με γέμισε με θλίψη υπεράνθρωπη. Συμμεριζόμουν τον πένθιμο ρυθμό, όπως το πνεύμα συμμερίζεται το πνεύμα. Και τότε, με την πλήρη πεποίθηση ότι όλα όσα άκουγα και αισθανόμουν ήταν πραγματικά, κοίταξα έξω από την απομόνωσή μου για να δω την επίδραση της μουσικής στους φίλους μου. Α! βρισκόμασταν πράγματι σε χωριστούς κόσμους. Ούτε ίχνος εκτίμησης σε κανένα πρόσωπο, 17.
• Άρχισα να απαντώ τόσο μηχανικά όσο ένα αυτόματο. Καθώς άκουγα άλλη μία φορά τους ξένους και εξωπραγματικούς τόνους της δικής μου φωνής, πείστηκα ότι μιλούσε κάποιος άλλος και σε έναν άλλο κόσμο. Καθόμουν και άκουγα· η φωνή εξακολουθούσε να μιλά. Τώρα, για πρώτη φορά, βίωσα εκείνη την τεράστια μεταβολή που προκαλεί το Hashish στην επαρκή εκτίμηση του χρόνου. Η πρώτη λέξη της απάντησης κατέλαβε χρονικό διάστημα αρκετό για να εκτυλιχθεί η δράση ενός δράματος· η τελευταία με άφησε σε πλήρη άγνοια οποιουδήποτε σημείου αρκετά μακρινού στο παρελθόν ώστε να χρονολογήσω την έναρξη της πρότασης. Η εκφορά της μπορεί να είχε διαρκέσει χρόνια. Δεν βρισκόμουν στην ίδια ζωή που με περιείχε όταν άκουσα την αρχή της. Και τώρα, μαζί με τον χρόνο, διαστελλόταν και ο χώρος. Στο σπίτι του φίλου μου, μια συγκεκριμένη πολυθρόνα προοριζόταν πάντοτε για μένα. Καθόμουν σε αυτή σε απόσταση μόλις τριών ποδιών από το κεντρικό τραπέζι, γύρω από το οποίο ήταν συγκεντρωμένα τα μέλη της οικογένειας. Η απόσταση αυτή διευρύνθηκε γρήγορα. Ολόκληρη η ατμόσφαιρα φαινόταν όλκιμη και απλωνόταν ατέλειωτα σε τεράστιους χώρους που με περιέβαλλαν από κάθε πλευρά. Βρισκόμασταν σε μια απέραντη αίθουσα, στις αντίθετες άκρες της οποίας βρίσκονταν οι φίλοι μου και εγώ. Η οροφή και οι τοίχοι υψώνονταν με ολισθαίνουσα κίνηση, σαν να είχαν εμψυχωθεί από μια αιφνίδια δύναμη ακατανίκητης ανάπτυξης. Ω! δεν μπορούσα να το αντέξω. Σύντομα θα έμενα μόνος στο μέσο ενός άπειρου χώρου. Και τώρα κάθε στιγμή ενίσχυε την πεποίθηση ότι με παρακολουθούσαν. Δεν γνώριζα τότε, όπως έμαθα αργότερα, ότι η καχυποψία απέναντι σε όλα τα γήινα πράγματα και πρόσωπα αποτελούσε χαρακτηριστικό του παραληρήματος από Hashish, 17.
• Στο μέσο της περίπλοκης ψευδαίσθησής μου, μπορούσα να αντιληφθώ ότι είχα διπλή ύπαρξη. Ένα μέρος μου στροβιλιζόταν χωρίς αντίσταση κατά μήκος της πορείας αυτής της συγκλονιστικής εμπειρίας· το άλλο καθόταν ψηλά και κοίταζε προς τα κάτω το διπλό του, παρατηρώντας, συλλογιζόμενο και σταθμίζοντας γαλήνια όλα τα φαινόμενα. Αυτή η πιο ήρεμη ύπαρξη υπέφερε μαζί με την άλλη από συμπάθεια, αλλά δεν έχανε την αυτοκυριαρχία της. Σύντομα με προειδοποίησε ότι έπρεπε να πάω σπίτι, μήπως η αυξανόμενη επίδραση του Hashish με παρακινούσε σε κάποια πράξη που θα μπορούσε να τρομάξει τους φίλους μου. Αναγνώρισα τη βαρύτητα αυτής της παρατήρησης περίπου σαν να είχε διατυπωθεί από κάποιο άλλο πρόσωπο και σηκώθηκα για να φύγω. Προχώρησα προς το κεντρικό τραπέζι. Με κάθε βήμα η απόσταση μεγάλωνε. Επιστράτευσα όλο μου το σθένος σαν να επρόκειτο για μακρύ πεζοπορικό ταξίδι, 17.
• Τα φώτα, τα πρόσωπα και τα έπιπλα εξακολουθούσαν να απομακρύνονται. Επιτέλους, σχεδόν ασυνείδητα, τα έφθασα. Θα ήταν κουραστικό να επιχειρήσω να μεταδώσω την ιδέα του χρόνου που κατανάλωσε ο αποχαιρετισμός μου και η απόπειρα θα ήταν, τουλάχιστον για όλους τους νόες που δεν έχουν περάσει την ίδια εμπειρία, τόσο αδύνατη όσο και κουραστική. Επιτέλους βρισκόμουν στον δρόμο. Μπροστά μου η θέα εκτεινόταν ατέλειωτα. Ήταν μια προοπτική χωρίς σημείο σύγκλισης, της οποίας οι πλησιέστεροι φανοστάτες φαίνονταν να απέχουν λεύγες από εμένα. Ήμουν καταδικασμένος να διασχίσω μια ανελέητη έκταση χώρου. Μια ψυχή που μόλις είχε απελευθερωθεί από τα δεσμά της και ξεκινούσε την πτήση της πέρα από το πιο μακρινό ορατό άστρο δεν θα μπορούσε να κατακλυστεί περισσότερο από τη νεοαποκτηθείσα σύλληψη του μεγαλείου της απόστασης απ’ όσο κατακλύστηκα εγώ εκείνη τη στιγμή. Με επισημότητα άρχισα το άπειρο ταξίδι μου, 17.
• Σύντομα περπατούσα χωρίς καμία απολύτως επίγνωση των όσων βρίσκονταν γύρω μου. Κατοικούσα σε έναν θαυμαστό εσωτερικό κόσμο. Υπήρχα εναλλάξ σε διαφορετικούς τόπους και ποικίλες καταστάσεις ύπαρξης. Τώρα διέσχιζα με τη γόνδολά μου τις φωτισμένες από το φεγγάρι λιμνοθάλασσες της Βενετίας. Τώρα η μία Άλπη υψωνόταν πάνω από την άλλη μπροστά στο βλέμμα μου και η δόξα του ανατέλλοντος ήλιου έριχνε πορφυρό φως στην υψηλότερη παγωμένη κορυφή. Τώρα, μέσα στην αρχέγονη σιωπή κάποιου ανεξερεύνητου τροπικού δάσους, άπλωνα τα πτεροειδή φύλλα μου ως γιγάντια φτέρη και λικνιζόμουν και έγνεφα μέσα στους αρωματισμένους ανέμους πάνω από έναν ποταμό, τα κύματα του οποίου ανέδιδαν συγχρόνως νέφη μουσικής και αρώματος. Η ψυχή μου μεταμορφώθηκε σε φυτική ουσία και πάλλονταν από μια παράξενη και ασύλληπτη έκσταση. Ούτε το παλάτι του Al Haroun θα μπορούσε να με επαναφέρει στην ανθρώπινη φύση. Δεν θα περιγράψω λεπτομερώς όλες τις μεταμορφώσεις εκείνου του περιπάτου. Κάθε τόσο επέστρεφα από τα όνειρά μου στη συνείδηση, όταν κάποιο πολύ γνωστό σπίτι φαινόταν να πετάγεται στον δρόμο μου και με ξυπνούσε με ένα τίναγμα. Ολόκληρη η διαδρομή προς το σπίτι ήταν μια σειρά τέτοιων αφυπνίσεων και υποτροπών σε αφηρημάδα και παραλήρημα, ώσπου έφθασα στη γωνία του δρόμου όπου κατοικούσα, 17.
• Οι αισθήσεις μου άρχισαν να γίνονται τρομακτικές, όχι εξαιτίας κάποιου πόνου που ένιωθα, αλλά λόγω του συγκλονιστικού μυστηρίου όλων όσων βρίσκονταν γύρω μου και μέσα μου. Μέσω μιας συγκλονιστικής εσωστρέφειας, όλες οι λειτουργίες της ζωτικότητας, οι οποίες στη συνήθη κατάστασή μας εκτελούνται ασυνείδητα, εισήλθαν ζωηρά στην εμπειρία μου. Μέσα από κάθε λεπτότατο σωματικό ιστό και την παραμικρή φλέβα μπορούσα να παρακολουθήσω την κυκλοφορία του αίματος σε κάθε ίντσα της πορείας της. Γνώριζα πότε άνοιγε και πότε έκλεινε κάθε βαλβίδα· κάθε αίσθηση είχε αφυπνιστεί υπερφυσικά· το δωμάτιο ήταν γεμάτο από μεγάλη λαμπρότητα. Οι παλμοί της καρδιάς μου ακούγονταν τόσο καθαρά, ώστε απορούσα που δεν τους αντιλαμβάνονταν όσοι κάθονταν δίπλα μου. Ιδού, τώρα εκείνη η καρδιά έγινε ένα μεγάλο σιντριβάνι, του οποίου ο πίδακας εκτοξευόταν προς τα πάνω με ηχηρές δονήσεις και, χτυπώντας την οροφή του κρανίου μου σαν έναν γιγάντιο θόλο, έπεφτε ξανά με παφλασμό και αντίλαλο στη δεξαμενή του. Οι σφύξεις έρχονταν όλο και ταχύτερα, ώσπου τελικά δεν τις άκουγα πλέον και το ρεύμα έγινε ένας ενιαίος, συνεχώς εκχεόμενος χείμαρρος, του οποίου ο βρυχηθμός αντηχούσε σε ολόκληρο το σώμα μου. Θεώρησα τον εαυτό μου χαμένο, επειδή η κρίση, η οποία εξακολουθούσε να στέκει άθικτη πάνω από τις διαστρεβλωμένες αισθήσεις μου, συμπέραινε ότι μέσα σε λίγες στιγμές έπρεπε να επέλθει συμφόρηση και να κλείσει το δράμα με τον θάνατό μου, 17.
• Όμως η προσκόλλησή μου στην ελπίδα δεν χαλάρωνε ακόμη. Μου ήρθε η σκέψη: μήπως τελικά αυτή η ταχύτητα της κυκλοφορίας ήταν φανταστική; Αποφάσισα να το εξακριβώσω. Πηγαίνοντας στο δωμάτιό μου, έβγαλα το ρολόι μου και έβαλα το χέρι πάνω στην καρδιά μου. Η ίδια η προσπάθεια που κατέβαλα για να εξακριβώσω την πραγματικότητα επανέφερε σταδιακά την αντίληψη στη φυσιολογική της κατάσταση. Μέσα στην ένταση της παρατήρησής μου, άρχισα να αντιλαμβάνομαι ότι η κυκλοφορία δεν ήταν τόσο γρήγορη όσο είχα νομίσει. Από ροή χωρίς διακριτούς παλμούς, άρχισε σταδιακά να γίνεται αντιληπτή ως βιαστική διαδοχή έντονων σφύξεων, κατόπιν λιγότερο γρήγορων και λιγότερο έντονων, ώσπου τελικά, συγκρίνοντάς την με τον δευτερολεπτοδείκτη, διαπίστωσα ότι η μέση ταχύτητά της ήταν περίπου 90 το λεπτό. Πολύ ανακουφισμένος, διέκοψα το πείραμα. Σχεδόν αμέσως επέστρεψε η ψευδαίσθηση. Φοβήθηκα ξανά αποπληξία, συμφόρηση, αιμορραγία, ένα πλήθος ανώνυμων θανάτων και σχημάτισα την εικόνα του πώς θα μπορούσαν να με βρουν την επομένη, άκαμπτο και κρύο, εκείνοι των οποίων η αγωνία θα διπλασιαζόταν από το μυστήριο του τέλους μου. Προσπάθησα να λογικευτώ· έβρεξα το μέτωπό μου· δεν ωφέλησε. Απέμενε μία λύση: θα πήγαινα σε γιατρό, 17.
• Με αυτή την απόφαση έφυγα από το δωμάτιό μου και πήγα στην κορυφή της σκάλας. Όλη η οικογένεια είχε αποσυρθεί για τη νύχτα και το αέριο είχε σβήσει στον καυστήρα του κάτω διαδρόμου. Κοίταξα κάτω από τη σκάλα: το βάθος ήταν απύθμενο· χρειαζόταν ένα ταξίδι ετών για να φθάσω κάτω! Το αμυδρό φως του ουρανού έλαμπε μέσα από τα στενά υαλοστάσια στις πλευρές της εξώπορτας και έμοιαζε με δαιμονικό λύχνο στο μέσο του σκότους της αβύσσου. Δεν θα μπορούσα ποτέ να κατεβώ! Κάθισα απελπισμένος στο υψηλότερο σκαλοπάτι. Ξαφνικά με κυρίευσε μια μεγαλειώδης σκέψη. Θα το επιχειρούσα. Άρχισα την κατάβαση, κουραστικά, κουραστικά προς τα κάτω, μέσα από το ταξίδι μου που είχε μήκος λευγών και διάρκεια ετών. Η καταγραφή των εντυπώσεών μου σε εκείνο το ταξίδι θα ισοδυναμούσε με επανάληψη όσων έχω πει για τον χρόνο του Hashish. Άλλοτε σταματώντας για να αναπαυθώ, όπως ένας ταξιδιώτης θα παρέκκλινε σε ένα πανδοχείο στην άκρη του δρόμου, και άλλοτε μοχθώντας προς τα κάτω μέσα στο μοναχικό σκοτάδι, έφθασα τελικά στο τέρμα και βγήκα στον δρόμο, 17.
• Όταν έφθασα στη βεράντα του σπιτιού του γιατρού, χτύπησα το κουδούνι, αλλά αμέσως ξέχασα ποιον έπρεπε να ζητήσω. Δεν ήταν περίεργο· βρισκόμουν στα σκαλοπάτια ενός παλατιού στο Μιλάνο —όχι (και γέλασα με το λάθος μου), βρισκόμουν στη σκάλα του Πύργου του Λονδίνου. Επομένως, δεν έπρεπε να βρεθώ σε αμηχανία από την άγνοια της ιταλικής. Αλλά ποιον να ζητήσω; Η ερώτηση αυτή με επανέφερε στον πραγματικό προσανατολισμό του τόπου, αλλά δεν μου υπέδειξε την αναγκαία απάντηση. Ποιον να ζητήσω; Άρχισα να στήνω τις πιο περίτεχνες υποθετικές παγίδες για να συλλάβω τη λύση της δυσκολίας. Κοίταξα τα γύρω σπίτια· ποιον είχα συνηθίσει να σκέφτομαι ως κάτοικο του διπλανού σπιτιού; Αυτό δεν έφερε τη λύση. Τίνος η κόρη είχε πάει στο σχολείο από αυτό το σπίτι μόλις την προηγουμένη; Το όνομά της ήταν Julia —Julia— και σκέφτηκα κάθε συνδυασμό που είχε σχηματιστεί με αυτό το όνομα, από την Julia Domna έως την Giulia Grisi. Α! τώρα το βρήκα, Julia H.· και ο πατέρας της φυσικά έφερε το ίδιο επώνυμο. Κατά τη διάρκεια αυτού του διανοητικού ψαξίματος, είχα χτυπήσει το κουδούνι έξι φορές, με την εντύπωση ότι με είχαν αφήσει να περιμένω μια μικρή αιωνιότητα. Όταν η υπηρέτρια άνοιξε την πόρτα, λαχάνιαζε σαν να είχε τρέξει για να σώσει τη ζωή της, 17.
• Η φωνή μου φαινόταν να αντηχεί σαν βροντή από κάθε εσοχή ολόκληρου του κτιρίου. Τρομοκρατήθηκα από τον θόρυβο που είχα κάνει. Τις επόμενες ημέρες έμαθα ότι αυτή η εντύπωση είναι μόνο μία από τις πολλές που οφείλονται στην έντονη ευαισθησία του αισθητηρίου την οποία προκαλεί το Hashish. Κάποτε, έχοντας ζητήσει από έναν φίλο να με συγκρατήσει αν μιλούσα δυνατά ή υπερβολικά ενώ βρισκόμουν σε κατάσταση fantasia, ανάμεσα σε ανθρώπους από τους οποίους ήθελα να αποκρύψω την κατάστασή μου, αντιλήφθηκα τον εαυτό μου να τραγουδά και να κραυγάζει από την ίδια την έκσταση και τον επέπληξα επειδή είχε παραμελήσει τη φιλική του υπηρεσία. Δεν μπορούσα να τον πιστέψω όταν με διαβεβαίωσε ότι δεν είχα εκφέρει ούτε μία ακουστή λέξη. Η ένταση της εσωτερικής κίνησης είχε επηρεάσει το εξωτερικό μέσω του έσω ωτός, 17. [140.]
• Στο δωμάτιο επικρατούσε απόλυτη σιωπή και θα επικρατούσε επίσης απόλυτο σκοτάδι, αν δεν υπήρχε η μικρή λάμπα που κρατούσα στο χέρι μου για να φωτίσω την παρασκευή της σκόνης όταν αυτή θα ερχόταν. Και τώρα άρχισε να με τυλίγει ένα ακόμη πιο μεγαλειώδες μυστήριο. Στεκόμουν σε έναν απομακρυσμένο θάλαμο στην κορυφή ενός κολοσσιαίου κτιρίου και ολόκληρη η κατασκευή κάτω από εμένα υψωνόταν σταθερά στον αέρα. Ψηλότερα από την υψηλότερη κορυφή του βαβυλωνιακού ναού του Bel —ψηλότερα από το Αραράτ— συνεχώς, συνεχώς, για πάντα μέσα στον μοναχικό θόλο του άπειρου σύμπαντος του Θεού, υψωνόμασταν αδιάκοπα. Τα χρόνια πετούσαν· άκουγα τη μουσική ορμή των φτερών τους στην άβυσσο έξω από εμένα και, από κύκλο σε κύκλο, από ζωή σε ζωή, ορμούσα, ένας κόκκος μέσα στην αιωνιότητα και στον χώρο. Ξαφνικά, αναδυόμενος από την τροχιά των μετενσαρκώσεών μου, βρισκόμουν πάλι στα πόδια του κρεβατιού του γιατρού και πάλλονταν από κατάπληξη επειδή είχαμε μείνει και οι δύο αμετάβλητοι παρά την αμέτρητη παρέλευση του χρόνου, 17.
• Μου ήρθε η σκέψη ότι θα συνέκρινα τον χρόνο μου με τον χρόνο των άλλων ανθρώπων. Κοίταξα το ρολόι μου, διαπίστωσα ότι ο λεπτοδείκτης του βρισκόταν στο σημάδι του τετάρτου μετά τις έντεκα και, βάζοντάς το πάλι στην τσέπη μου, αφέθηκα στους συλλογισμούς μου, 17.
• Σύντομα είδα τον εαυτό μου ως νάνο, φυλακισμένο από έναν εξαιρετικά αλλόκοτο μάγο, τον ρόλο του οποίου απέδωσα στον γιατρό μπροστά μου, στα σπήλαια του Domdaniel, «κάτω από τις ρίζες του ωκεανού». Εδώ, μέχρι τη διάλυση όλων των πραγμάτων, ήμουν καταδικασμένος να κρατώ τη λάμπα που φώτιζε εκείνο το αβυσσαλέο σκοτάδι, ενώ η καρδιά μου, σαν γιγάντιο ρολόι, μετρούσε με επίσημους χτύπους τα χρόνια του χρόνου που απέμεναν. Τώρα, καθώς αυτή η ψευδαίσθηση απομακρυνόταν, άκουσα μέσα στη μοναξιά της νύχτας έξω τον ήχο μιας θαυμαστής θάλασσας που φούσκωνε. Τα κύματά της, με μεγαλειώδη ρυθμό, κυλούσαν προς τα εμπρός ώσπου έβρεχαν τα θεμέλια του κτιρίου· τα έπλητταν με δύναμη που έκανε την κορυφαία πέτρα να τρέμει και έπειτα υποχωρούσαν, με συριγμό και υπόκωφο μουρμουρητό, στον πλατύ κόλπο από τον οποίο είχαν αναδυθεί. Τώρα περνούσε από τον δρόμο, με μετρημένο βηματισμό, ένα ένοπλο στράτευμα. Μόνο ο βαρύς χτύπος των βημάτων τους και το τρίξιμο των ορειχάλκινων κρίκων των θωράκων τους έσπαζαν τη σιωπή, διότι ανάμεσα σε όλους αυτούς δεν υπήρχε περισσότερη ομιλία ή μουσική απ’ όση σε ένα τάγμα νεκρών. Ήταν ο στρατός των αιώνων που περνούσε προς την αιωνιότητα. Μια θεϊκή μεγαλοπρέπεια κατάπιε την ψυχή μου. Είχα κατακλυστεί από ένα απύθμενο βάραθρο χρόνου, αλλά στηρίχθηκα στον Θεό και ήμουν αθάνατος μέσα από όλες τις μεταβολές, 17.
• Και τώρα, σε μια άλλη ζωή, θυμήθηκα ότι πολύ πίσω στους κύκλους είχα κοιτάξει το ρολόι μου για να μετρήσω τον χρόνο μέσα από τον οποίο περνούσα. Με κατέλαβε η παρόρμηση να κοιτάξω ξανά. Ο λεπτοδείκτης βρισκόταν στη μέση μεταξύ του δέκατου πέμπτου και του δέκατου έκτου λεπτού μετά τις έντεκα. Το ρολόι έπρεπε να είχε σταματήσει· το κράτησα στο αυτί μου· όχι, εξακολουθούσε να λειτουργεί. Είχα ταξιδέψει σε όλη εκείνη την αμέτρητη αλυσίδα ονείρων μέσα σε τριάντα δευτερόλεπτα. «Θεέ μου!» φώναξα, «βρίσκομαι στην αιωνιότητα». Μπροστά σε εκείνη την πρώτη μεγαλειώδη αποκάλυψη του ίδιου του χρόνου της ψυχής και της ικανότητάς της για άπειρη ζωή, στάθηκα τρέμοντας από δέος που μου έκοβε την ανάσα. Ώσπου να πεθάνω, εκείνη η στιγμή της αποκάλυψης θα ξεχωρίζει καθαρά από όλη την υπόλοιπη ύπαρξή μου. Τη διατηρώ ακόμη στην ανάμνησή μου άθικτη, ως ένα από τα ανείπωτα ιερά στοιχεία της ύπαρξής μου. Όλα τα χρόνια της επίγειας ζωής που μου απομένουν δεν μπορούν ποτέ να είναι τόσο μακρά όσο εκείνα τα τριάντα δευτερόλεπτα, 17.
• Τη στιγμή που έκλεισα τα μάτια, εξερράγη μπροστά μου ένα όραμα ουράνιας λαμπρότητας. Στεκόμουν στην όχθη μιας διαφανούς, απέραντης λίμνης, στην άλλη πλευρά του κόλπου της οποίας φαινόταν ότι μόλις είχα μεταφερθεί. Λίγο ψηλότερα στην ακτή, ένας ναός σχεδιασμένος όπως ο Παρθενώνας ύψωνε μεγαλειωδώς τις άσπιλες και λαμπερές αλαβάστρινες κολόνες του μέσα στον ρόδινο αέρα· έμοιαζε με τον Παρθενώνα, αλλά τον υπερέβαινε όσο το θεϊκό ιδεώδες της αρχιτεκτονικής πρέπει να υπερβαίνει εκείνο το ιδεώδες όταν πραγματώνεται από τον άνθρωπο. Άσπιλος μέσα στην καθαρότητα της λευκότητάς του, άψογος στην αδιάσπαστη συμμετρία κάθε γραμμής και γωνίας, είχε το αέτωμά του τυλιγμένο σε ευωδιαστά νέφη, των οποίων οι αποχρώσεις ξεπερνούσαν το ουράνιο τόξο. Ήταν έργο ενός μη γήινου οικοδόμου και η ψυχή μου στεκόταν μπροστά του σε έκσταση. Οι κλειστές θύρες του ακτινοβολούσαν από τη λαμπρότητα πλήθους γυάλινων ματιών, τα οποία ήταν ένθετα σε όλες τις μαρμάρινες επιφάνειες, στις γωνίες ρομβοειδών σχημάτων, από το δάπεδο της στοάς έως το υψηλότερο γείσο. Ένα από αυτά τα μάτια ήταν χρυσό σαν τον μεσημεριανό ήλιο, ένα άλλο σμαραγδένιο, ένα άλλο από ζαφείρι, και έτσι συνεχιζόταν ολόκληρη η κλίμακα των αποχρώσεων· όλα ήταν τοποθετημένα σε τέτοιους συνδυασμούς, ώστε να σχηματίζουν εξαιρετικά αρμονικά σύνολα, και περιστρέφονταν γύρω από τους άξονές τους με την ταχύτητα της σκέψης. Θα μπορούσα να καθίσω και να απορροφώ έκσταση για πάντα ακόμη και στον απλό προθάλαμο του ναού· αλλά ιδού! είμαι ακόμη περισσότερο ευλογημένος. Πάνω σε αθόρυβους μεντεσέδες οι θύρες ανοίγουν και περνώ μέσα. Δεν μου φαινόταν ότι βρισκόμουν στο εσωτερικό ενός ναού. Έβλεπα τον εαυτό μου πραγματικά στην ύπαιθρο, σαν να μην είχα περάσει ποτέ τις πύλες, διότι προς όποια κατεύθυνση κι αν κοίταζα δεν υπήρχαν τοίχοι, στέγη ή δάπεδο. Μια ατμόσφαιρα απύθμενης γαλήνης, που ικανοποιούσε την ψυχή, με περιέβαλλε και με διαπότιζε. Στεκόμουν στην όχθη ενός κρυστάλλινου ρυακιού, του οποίου τα νερά, καθώς κυλούσαν, εξέφεραν νότες μουσικής που κουδούνιζαν στο αυτί σαν τους τόνους κάποιου εξαίσιου γυάλινου κώδωνα. Η ίδια εντύπωση που προκαλούν τέτοιοι τόνοι —μουσική εξευγενισμένη έως την ύστατη αιθέρια ουσία της και μεταφερόμενη από μακρινή απόσταση— χαρακτήριζε κάθε κυματισμό εκείνων των διαφανών κυμάτων. Οι ήπια επικλινείς όχθες του ρυακιού ήταν κατάφυτες από ένα βελούδινο στρώμα χλόης και βρύων, τόσο ζωηρά πράσινο, ώστε το μάτι και η ψυχή αναπαύονταν επάνω του ταυτόχρονα και απορροφούσαν ειρήνη. Μέσα από αυτή την αμάραντη βλάστηση περιπλανιόνταν οι ροζιασμένες, αλλόκοτες ρίζες γιγάντιων κέδρων του Λιβάνου, από τους αρχέγονους κορμούς των οποίων απλώνονταν πάνω μου μεγάλα κλαδιά και, συμπλεκόμενα, ύφαιναν μια στέγη αδιαπέραστης σκιάς· και καθώς περιπλανιόνταν στις ήσυχες δενδροστοιχίες, κάτω από εκείνες τις μεγαλοπρεπείς δενδρώδεις αψίδες, περνούσαν ένδοξοι βάρδοι, των οποίων οι χιονόλευκες γενειάδες έπεφταν στο στήθος κάτω από πρόσωπα ανείπωτης καλοσύνης και ευγένειας. Όλοι φορούσαν χυτούς χιτώνες σαν τους αρχιερείς του Θεού και καθένας κρατούσε στο χέρι του μια λύρα μη γήινης κατασκευής. Σύντομα ένας σταματά στη μέση ενός σκιερού μονοπατιού και, γυμνώνοντας το δεξί του χέρι, αρχίζει ένα πρελούδιο. Ενώ οι ουράνιες χορδές του πάλλονται και ανυψώνονται προς τη μεγαλειώδη πληρότητά τους, ένας άλλος κρούει τις δικές του χορδές και τώρα οι ήχοι τους ενώνονται στο εκστασιασμένο αυτί μου σε μια συμφωνία που δεν ακούστηκε ποτέ αλλού και που δεν θα ακούσω ποτέ ξανά έξω από τη Μεγάλη Παρουσία. Μία στιγμή αργότερα, τρεις παίζουν αρμονικά· τώρα ο τέταρτος ενώνει τη λαμπρή έκσταση της μουσικής του με τη δική τους και, μέσα στην πληρότητα της συγχορδίας, η ψυχή μου καταπίνεται. Δεν μπορώ να αντέξω περισσότερο. Αλλά ναι, συγκρατούμαι, διότι ξαφνικά ολόκληρο το πλήθος ξεσπά σε χορωδία, πάνω στα φτερά της οποίας ανυψώνομαι πέρα από τα διαρρηγμένα τείχη των αισθήσεων, και η μουσική και το πνεύμα πάλλονται σε άμεση κοινωνία. Για πάντα απαλλαγμένη από την παρεμβολή του παλλόμενου αέρα και του δονούμενου νεύρου, η ψυχή μου διαστέλλεται με τη διόγκωση εκείνης της υπερβατικής αρμονίας και ερμηνεύει μέσα από αυτή απόκρυφα νοήματα που οι λέξεις δεν μπορούν ποτέ να εκφράσουν. Μεταφέρομαι ψηλά πάνω στη δόξα του ήχου. Πλέω εκστασιασμένος ανάμεσα στη φλεγόμενη χορωδία των σεραφείμ. Αλλά, καθώς λιώνω μέσω του εξαγνισμού εκείνης της μεγαλειώδους έκστασης και γίνομαι ένα με την ίδια τη Θεότητα, μία προς μία εκείνες οι ηχηρές λύρες σβήνουν και, καθώς ο τελευταίος παλμός χάνεται κατά μήκος του αμέτρητου αιθέρα, άυλα χέρια, γρήγορα σαν αστραπή, με μεταφέρουν μακριά στο βάθος και με τοποθετούν μπροστά σε μια άλλη πύλη. Τα θυρόφυλλά της, όπως και της πρώτης, είναι από άσπιλο μάρμαρο, αλλά δεν είναι στολισμένα με περιστρεφόμενα μάτια φλογερού χρώματος, 17.
• Θα κάνω μια παρέκβαση για να παρουσιάσω δύο νόμους της δράσης του Hashish, οι οποίοι, ως επεξηγηματικοί, αξίζουν μια θέση εδώ. Πρώτον: μετά την ολοκλήρωση οποιασδήποτε fantasia, ακολουθεί σχεδόν πάντοτε μετατόπιση της δράσης σε κάποια άλλη σκηνή, εντελώς διαφορετική ως προς το περιβάλλον της. Κατά τη μετάβαση αυτή, ο γενικός χαρακτήρας του συναισθήματος μπορεί να παραμείνει αμετάβλητος. Μπορεί να είμαι ευτυχισμένος στον Παράδεισο και ευτυχισμένος στις πηγές του Νείλου, αλλά σπάνια δύο διαδοχικές φορές είτε στον Παράδεισο είτε στον Νείλο· μπορεί να συστρέφομαι στην Αίτνα και να καίγομαι άσβεστα στη Γέεννα, αλλά σχεδόν ποτέ, κατά τη διάρκεια του ίδιου παραληρήματος, δεν θα γίνει η Αίτνα ή η Γέεννα για δεύτερη φορά μάρτυρας του βασανισμού μου. Δεύτερον: αφού η πλήρης καταιγίδα ενός οράματος έντονης μεγαλοπρέπειας έχει περάσει πάνω από εκείνον που έχει πάρει Hashish, το επόμενο όραμά του είναι γενικά ήρεμο, χαλαρωτικό και αναζωογονητικό. Κατεβαίνει από τα νέφη του ή ανεβαίνει από την άβυσσό του σε ένα ενδιάμεσο πεδίο απαλών σκιών, όπου μπορεί να αναπαύσει τα μάτια του από τη λαμπρότητα των σεραφείμ ή τις φλόγες των δαιμόνων. Υπάρχει σοφή φιλοσοφία σε αυτή τη διάταξη, διότι διαφορετικά η ψυχή θα καιγόταν σύντομα από την περίσσεια του ίδιου της του οξυγόνου. Πολλές φορές μου φαίνεται ότι η δική μου ψυχή σώθηκε έτσι από την εξαφάνιση, 17.
• Μολονότι η τελευταία εμπειρία την οποία είχα συνειδητοποιήσει φαινόταν να ικανοποιεί κάθε ανθρώπινη ανάγκη, σωματική ή πνευματική, χαμογέλασα στους τέσσερις απλούς λευκούς τοίχους της κρεβατοκάμαράς μου και χαιρέτισα την οικεία ανεπιτήδευτη όψη τους με μια ευχαρίστηση που δεν επιθυμούσε να μεταφερθεί σε αραβουργήματα ή ουράνια τόξα. Ήταν σαν να επέστρεφα στο σπίτι από μια αιωνιότητα μοναξιάς ανάμεσα στα παλάτια ξένων. Δικαίως μπορώ να πω «μια αιωνιότητα», διότι καθ’ όλη τη διάρκεια της ημέρας δεν μπορούσα να απαλλαγώ από το αίσθημα ότι με χώριζε από την προηγούμενη ημέρα μια αμέτρητη παρέλευση χρόνου. Στην πραγματικότητα, δεν απαλλάχθηκα ποτέ εντελώς από αυτό, 17.
• Κάθε λειτουργία είχε επιστρέψει στη φυσιολογική της κατάσταση, με μόνη εξαίρεση εκείνη που αναφέρθηκε· η μνήμη δεν μπορούσε να εξαλείψει τα ίχνη του ότι είχα περάσει μέσα από ένα μεγάλο μυστήριο, 17.
• Το φαινόμενο της διπλής ύπαρξης παρουσιάστηκε άλλη μία φορά. Ένα μέρος μου αφυπνίστηκε, ενώ το άλλο συνέχιζε να βρίσκεται σε πλήρη ψευδαίσθηση. Το αφυπνισμένο μέρος αισθανόταν την ανάγκη να ακολουθεί παράδρομους κατά την επιστροφή στο σπίτι, μήπως κάποια άκαιρη έκρηξη έκστασης αναστάτωνε πιο πολυσύχναστους δρόμους, 17.
• Και τώρα με κατέλαβε εκείνη η ανείπωτη δίψα που χαρακτηρίζει το Hashish. Θα μπορούσα να είχα ξαπλώσει και να έγλειφα τη δροσιά από τη χλόη. Έπρεπε να πιω, οπουδήποτε, με οποιονδήποτε τρόπο. Σύντομα φθάσαμε στο σπίτι· σύντομα, επειδή απείχε λιγότερο από πέντε οικοδομικά τετράγωνα από το σημείο όπου είχαμε καθίσει, αλλά και έπειτα από αιώνες, λόγω της δίψας που με κατέτρωγε και της διαστολής του χρόνου μέσα στον οποίο ζούσα. Μπήκα στο σπίτι όπως θα πλησίαζε κανείς μια πηγή στην έρημο, με ένα άγριο πήδημα αγαλλίασης, και κοίταζα με φιλάργυρα μάτια το ποτό που μου έβαζε ο φίλος μου, ώσπου το ποτήρι γέμισε μέχρι το χείλος. Το άρπαξα· το έφερα στα χείλη μου. Α! τι έκπληξη. Δεν ήταν νερό, αλλά το πιο εύγευστο υδρόμελι με το οποίο είχε πιει ποτέ βάρδος των Cymri στην υγεία του Howell Dda. Χόρευε και άστραφτε σαν κάποια υγρή μετεμψύχωση του κεχριμπαριού· έλαμπε με την πνευματική φωτιά χιλίων χρυσολίθων. Στην όραση και στη γεύση ήταν υδρόμελι, τέτοιο που δεν είχε αφρίσει ποτέ στα κύπελλα της Valhalla, 17. [150.]
• Μετά τον περίπατο που κατέγραψα τελευταίο, το προηγούμενο πάθος για ταξίδια επέστρεψε με μεγάλη ένταση. Τώρα διέθετα έναν τρόπο να το ικανοποιήσω, ο οποίος συμβιβαζόταν τόσο με την οκνηρία όσο και με την οικονομία. Ολόκληρη η Ανατολή, από την Ελλάδα έως την πιο μακρινή Κίνα, χωρούσε μέσα στα όρια μιας κωμόπολης. Δεν απαιτούνταν καμία δαπάνη για το ταξίδι. Με το ταπεινό ποσό των έξι σεντς μπορούσα να αγοράσω εισιτήριο εκδρομής σε ολόκληρη τη Γη· πλοία και δρομάδες, σκηνές και ξενώνες, περιέχονταν όλα σε ένα κουτί εκχυλίσματος του Tilden. Αποκαλούσα το Hashish «φάρμακο των ταξιδιών» και αρκούσε να κατευθύνω έντονα τις σκέψεις μου προς ένα συγκεκριμένο μέρος του κόσμου προτού καταπιώ τον βλωμό μου, ώστε ολόκληρη η fantasia μου να αποκτήσει στον μεγαλύτερο δυνατό βαθμό τοπογραφικό χαρακτήρα. Ή, όταν το παραλήρημα βρισκόταν στο αποκορύφωμά του, αρκούσε να μου υποδείξει κανείς, έστω και αμυδρά, ένα βουνό, μια ερημιά ή μια αγορά και αμέσως βρισκόμουν εκεί, απορροφώντας την πρωτοτυπία του περιβάλλοντός μου με όλη την έκσταση ενός εξερευνητή. Κολύμπησα αντίθετα στο ρεύμα όλου του χρόνου· περπάτησα μέσα από το Λούξορ και την Παλμύρα όπως ήταν στην αρχαιότητα· στη Βαβυλώνα η ερωδιόμορφη βουβωνίδα δεν είχε χτίσει τη φωλιά της και ατένισα τις ακέραιες κολόνες του Παρθενώνα, 17.
• Υπάρχουν δύο γεγονότα, τα οποία έχω επαληθεύσει ως καθολικά με επανειλημμένα πειράματα και τα οποία ταιριάζουν εδώ όσο εύστοχα μπορούν να ενταχθούν στην πορεία της αφήγησής μου. 1ον. Σε δύο διαφορετικές στιγμές, όταν το σώμα και ο νους βρίσκονται φαινομενικά σε απολύτως ανάλογες καταστάσεις, όταν όλες οι εξωτερικές και εσωτερικές περιστάσεις δεν διαφέρουν αισθητά ούτε κατά το ελάχιστο, η ίδια δόση του ίδιου παρασκευάσματος Hashish προκαλεί συχνά διαμετρικά αντίθετες επιδράσεις. Ακόμη περισσότερο, κάποτε πήρα ένα χάπι τριάντα κόκκων, το οποίο μόλις και μετά βίας προκάλεσε κάποιο αντιληπτό φαινόμενο, ενώ μια άλλη φορά, όταν η δόση μου ήταν μόνο η μισή από εκείνη την ποσότητα, υπέφερα τα μαρτύρια ενός μάρτυρα ή αγαλλίασα μέσα σε τέλεια παραφορά. Τα αποτελέσματά του είναι τόσο εξαιρετικά μεταβλητά, ώστε, πολύ πριν εγκαταλείψω τη χρήση του, έπαιρνα κάθε διαδοχικό βλωμό έχοντας επίγνωση ότι τολμούσα να αντιμετωπίσω μια αβεβαιότητα τόσο συγκλονιστική όσο η ισορροπία μεταξύ κόλασης και παραδείσου. Κι όμως η γοητεία χρησιμοποίησε την Ελπίδα ως συνήγορό της και κέρδισε την υπόθεση. 2ον. Αν, κατά την έκσταση του παραληρήματος από Hashish, ληφθεί άλλη μία δόση, όσο μικρή κι αν είναι —ναι, ακόμη κι αν δεν είναι μεγαλύτερη από μισό μπιζέλι— για να παραταθεί η κατάσταση, θα επακολουθήσει αναπόφευκτα τέτοια αγωνία, ώστε η ψυχή θα ανατριχιάσει μπροστά στην ίδια τη δυνατότητά της να την αντέξει χωρίς να εκμηδενιστεί. Με επανειλημμένα πειράματα, τα οποία πλέον κατέχουν την πιο φρικτή θέση στον κατάλογο των φρικτών αναμνήσεών μου, απέδειξα ότι, ανάμεσα σε όλα τα μεταβλητά φαινόμενα του Hashish, μόνο αυτό παραμένει αμετάβλητο. Η χρήση του αμέσως έπειτα από οποιοδήποτε άλλο διεγερτικό προκαλεί εξίσου τρομακτικές συνέπειες, 17.
• Οι επιδράσεις του Hashish εντείνονταν, όπως συμβαίνει πάντοτε, με τη διέγερση των οραμάτων και την άσκηση του βαδίσματος. Άρχισα να ανυψώνομαι σε εκείνη τη συγκλονιστική υπερηφάνεια που αποτελεί τόσο συχνά χαρακτηριστικό της fantasia. Οι δυνάμεις μου έγιναν υπεράνθρωπες· οι γνώσεις μου κάλυπταν το σύμπαν· το εύρος της όρασής μου ήταν άπειρο, 17.
• Τι σημασία είχε που οι μακρινοί μου προμαχώνες ήταν οι τοίχοι ενός κολεγίου, η απέραντη πεδιάδα μου ένας αγρός και ο βαλσαμώδης άνεμός μου απλώς μια συνηθισμένη απογευματινή αύρα; Για μένα όλες οι χαρές ήταν πραγματικές· ναι, με μια πραγματικότητα που υπερέβαινε ολοκληρωτικά τα πιο στέρεα γεγονότα του συνηθισμένου κόσμου, 17.
• Στον William N., το Hashish δεν προκάλεσε καμία από τις επιδράσεις που χαρακτηρίζουν τη fantasia. Δεν υπήρχε ψευδαίσθηση ούτε αιώρηση ασυνήθιστων εικόνων μπροστά στα κλειστά μάτια. Η κυκλοφορία, ωστόσο, απέκτησε εκπληκτική πληρότητα και ταχύτητα, συνοδευόμενη από την ίδια εσωστρέφεια των ικανοτήτων και τη σαφή αντίληψη όλων των σωματικών διεργασιών που με είχε ξαφνιάσει στο πρώτο πείραμα στον εαυτό μου. Υπήρχε ρογχώδης αναπνοή, διαστολή της κόρης και εικόνα πτώσης του βλεφάρου, ακολουθούμενη τελικά από κωματώδη κατάσταση που διήρκεσε ώρες και από την οποία ήταν σχεδόν αδύνατο να αφυπνιστούν πλήρως οι δυνάμεις του. Αυτά τα συμπτώματα, μαζί με μια ιδιόμορφη ακαμψία του μυϊκού συστήματος και αδυναμία ακριβούς ρύθμισης της έκτασης και της έντασης της φωνής κατά την ομιλία, έκαναν την περίπτωση να μοιάζει περισσότερο από κάθε άλλη που έχω παρατηρήσει με εκείνες που κατέγραψε ο Dr. O'Slaughnessy, της Καλκούτας, ως περιστατικά που συνέβησαν υπό την άμεση παρακολούθησή του μεταξύ των ιθαγενών της Ινδίας, 17.
• Επανειλημμένα έχω περιπλανηθεί περνώντας μπροστά από πόρτες και σπίτια που, στη συνήθη κατάστασή μου, μου ήταν τόσο γνωστά όσο το δικό μου και τελικά εγκατέλειψα την αναζήτησή τους μέσα σε απόλυτη απελπισία, χωρίς να αναγνωρίζω ούτε το αμυδρότερο οικείο ίχνος στην όψη τους. Ασφαλώς, όποιος παίρνει Hashish δεν πρέπει ποτέ να μένει μόνος, 17.
• Στον William N. παρατήρησα, ωστόσο, ένα φαινόμενο που χαρακτηρίζει την ύπαρξη υπό Hashish σε άτομα με πολύ διαφορετικές ιδιοσυστασίες: τη διαστολή του χρόνου και του χώρου. Περπατώντας μαζί του μια απόσταση που δεν ξεπερνούσε το ένα φέρλονγκ, τον έχω δει να κουράζεται και να παίρνει έκφραση απελπισίας, την οποία εξήγησε λέγοντάς μου ότι δεν θα μπορούσε ποτέ να διασχίσει την απεραντοσύνη που απλωνόταν μπροστά του. Θυμάμαι επίσης ότι ρωτούσε συχνά την ώρα τρεις φορές μέσα σε ισάριθμα λεπτά και, όταν του απαντούσαν, αναφωνούσε: «Είναι δυνατόν; Νόμιζα ότι είχε περάσει μία ώρα από τότε που ρώτησα τελευταία φορά». Η ιδιοσυγκρασία του ήταν μείγμα φλεγματικής και νευρικής και γενικά ήταν μάλλον ανεπίδεκτος στα διεγερτικά, 17.
• Ξαφνικά ο Bob πετάχτηκε από το ανάκλιντρο στο οποίο ήταν ξαπλωμένος και, με δυνατές εκρήξεις γέλιου, χόρεψε ξέφρενα μέσα στο δωμάτιο. Ένα παράξενο φως υπήρχε στα μάτια του και χειρονομούσε μανιωδώς, σαν ηθοποιός σε παντομίμα. Ξαφνικά σταμάτησε να χορεύει και, τρέμοντας σαν από κάποιον απροσδιόριστο φόβο, ψιθύρισε: «Τι θα απογίνω;» 17.
• Έχοντας πάρει Hashish και έχοντας ήδη αισθανθεί την επίδρασή του επί αρκετές ώρες, διατηρούσε ακόμη αρκετό συνειδητό αυτοέλεγχο ώστε να επισκεφθεί το δωμάτιο κάποιου εξαίρετου πιανίστα χωρίς να κινήσει τις υποψίες του τελευταίου. Ο Fred ρίχτηκε σε έναν καναπέ αμέσως μόλις μπήκε και ζήτησε από τον καλλιτέχνη να του παίξει κάποιο μουσικό κομμάτι, χωρίς να κατονομάσει κάποιο συγκεκριμένο. Το πρελούδιο άρχισε. Με την πρώτη αρμονική άνοδο και πτώση του, ο ονειρευόμενος ανυψώθηκε στη χορωδία ενός μεγάλου καθεδρικού ναού. Από εκεί και πέρα δεν ακουγόταν πλέον ως κάτι εξωτερικό· θα συνεχίσω όμως περιγράφοντας πώς ενσαρκώθηκε σε μία από τις θαυμαστότερες παραστάσεις της φαντασίας που μου έτυχε ποτέ να γνωρίσω. Τα παράθυρα του κεντρικού κλίτους και του εγκάρσιου κλίτους ήταν διακοσμημένα, με τα πιο λαμπρά χρώματα, με περιστατικά αντλημένα από τους βίους αγίων. Μακριά στο ιερό, μοναχοί γέμιζαν τον αέρα με αρώματα που ξεχύνονταν από τα χρυσά θυμιατήριά τους· πάνω στο δάπεδο από ανεπανάληπτο ψηφιδωτό γονάτιζε πλήθος ευλαβών πιστών σε σιωπηλή προσευχή. Ξαφνικά, πίσω του, το μεγάλο εκκλησιαστικό όργανο άρχισε μια θρηνητική μελωδία σε ελάσσονα κλίμακα, σαν το μουρμουρητό κάποιου βάρδου που ανακούφιζε την καρδιά του με θρήνο. Με αυτή την ελάσσονα μελωδία ενώθηκε μια απαλή υψίφωνη φωνή ανάμεσα στη χορωδία όπου στεκόταν. Ο χαμηλός θρήνος ανέβαινε και έπεφτε σαν να εξέφραζε αμιγώς ανθρώπινο συναίσθημα. Ένας ένας ενώθηκαν και οι υπόλοιποι τραγουδιστές και τώρα άκουγε, να πάλλεται ως την ίδια τη στέγη του καθεδρικού ναού, ένα θαυμαστό miserere. Όμως η συγκινητική απόλαυση της ακοής σύντομα αντικαταστάθηκε ή, μάλλον, αναμείχθηκε με ένα νέο θέαμα στο κύριο σώμα του οικοδομήματος κάτω από αυτόν. Στο μακρινό άκρο του κεντρικού κλίτους άνοιξε αργά μια μεγάλη θύρα και εισήλθε ένα φέρετρο πάνω σε νεκρική κλίνη, που τη σήκωναν επίσημοι νεκροφόροι. Πάνω του βρισκόταν ένα φέρετρο καλυμμένο με βαρύ νεκρικό κάλυμμα, το οποίο, όταν αφαιρέθηκε καθώς η κλίνη τοποθετούνταν στο ιερό, αποκάλυψε το πρόσωπο του κοιμώμενου. Ήταν ο νεκρός Mendelssohn! Ο τελευταίος ρυθμός του νεκρικού άσματος έσβησε· οι νεκροφόροι, με βαρύ βηματισμό, μετέφεραν το φέρετρο μέσα από μια σιδερένια θύρα στη θέση του στον τάφο· ένας ένας οι άνθρωποι βγήκαν από τον καθεδρικό ναό και επιτέλους, στη χορωδία, ο ονειρευόμενος έμεινε μόνος. Στράφηκε και αυτός για να φύγει και, αφυπνισμένος πλέον σε πλήρη συνείδηση, είδε τον πιανίστα να αποσύρει μόλις τα χέρια του από τα πλήκτρα. «Ποιο κομμάτι έπαιζες;» ρώτησε ο Fred. Ο μουσικός απάντησε ότι ήταν το «Πένθιμο Εμβατήριο του Mendelssohn». Ο Fred με διαβεβαίωσε σοβαρά ότι δεν είχε ακούσει ποτέ προηγουμένως αυτό το κομμάτι. Συνεπώς, το φαινόμενο φαίνεται ανεξήγητο με οποιαδήποτε υπόθεση που θα το θεωρούσε απλή σύμπτωση. Αν αυτό το όραμα υποβλήθηκε από μια ασυνείδητη αναγνώριση του ύφους του Mendelssohn στο κομμάτι που εκτελέστηκε ή από την αφύπνιση κάποιας άγνωστης διαισθητικής ικανότητας και δημιουργήθηκε ως πρωτότυπη σύλληψη, δεν γνωρίζω· αποτελεί όμως ασφαλώς τόσο αξιοσημείωτο παράδειγμα συμπαθητικής ενόρασης όσο οποιοδήποτε έχω γνωρίσει, 17.
• Στο άπλετο φως ενός καλοκαιρινού απογεύματος, περπατούσα κατέχοντας πλήρως το παραλήρημά μου. Επί μία ώρα η διαστολή όλων των ορατών πραγμάτων μεγάλωνε προς την κορύφωσή της· τώρα την έφθασε και συνέλαβα στον μέγιστο βαθμό τι σημαίνει το άπειρο του χώρου. Οι προοπτικές δεν συνέκλιναν πλέον· η όραση δεν συναντούσε κανένα φράγμα· ο κόσμος δεν είχε ορίζοντα, διότι η γη και ο ουρανός εκτείνονταν ατέλειωτα προς τα εμπρός σε παράλληλα επίπεδα. Πάνω μου οι ουρανοί ήταν τρομακτικοί μέσα στη λαμπρότητα ενός απύθμενου βάθους. Κοίταξα ψηλά, αλλά τα μάτια μου, χωρίς να συναντούν αντίσταση, διείσδυαν κάθε στιγμή όλο και βαθύτερα στην απεραντοσύνη, και τα έστρεψα προς τα κάτω, μήπως σύντομα εισχωρούσαν στη μοιραία λαμπρότητα της Μεγάλης Παρουσίας. Ανίκανος να αντέξω τα ορατά αντικείμενα, έκλεισα τα μάτια. Μέσα σε μία στιγμή, μια κολοσσιαία μουσική γέμισε ολόκληρο το ημισφαίριο πάνω μου και πάλλονταν προς τα πάνω μέσα στο περιβάλλον της πάνω σε άυλα φτερά. Δεν ήταν τραγούδι ούτε μουσικά όργανα, αλλά το ανέκφραστο πνεύμα του μεγαλειώδους ήχου —ανόμοιο με οτιδήποτε είχα ακούσει ποτέ, αδύνατο να συμβολιστεί· έντονο, αλλά όχι δυνατό· το ιδεώδες της αρμονίας, κι όμως διακριτό σε πλήθος εξαίσιων μερών. Άνοιξα τα μάτια, αλλά συνεχιζόταν. Αναζήτησα γύρω μου κάποιον φυσικό ήχο που θα μπορούσε να έχει μεγεθυνθεί σε τέτοια ομοιότητα· αλλά όχι, είχε μη γήινη προέλευση και πάλλονταν μέσα στο σύμπαν ως μια ανεξήγητη, όμορφη, αλλά και τρομερή συμφωνία. Ξαφνικά ο νους μου έγινε επιβλητικά σοβαρός από τη συνείδηση μιας οξυμένης αντίληψης. Και πόσο επιβλητικό είναι αυτό που νιώθει εκείνος που έχει πάρει Hashish σε μια τέτοια στιγμή! Ακόμη και οι χτύποι της καρδιάς του σιωπούν· στέκεται με το δάκτυλο στα χείλη· τα μάτια του μένουν προσηλωμένα και ο ίδιος γίνεται πραγματικό άγαλμα τρομερής ευλάβειας. Έχω σταθεί και κοιτάξει το πρόσωπο ενός τέτοιου ανθρώπου, όσο λίγο κι αν εξιδανικεύονταν τα χαρακτηριστικά ή η έκφρασή του στις συνήθεις διανοητικές του καταστάσεις, με τη συνείδηση ότι έβλεπα περισσότερη ενσάρκωση του αληθινά μεγαλειώδους απ’ όση θα μπορούσε ποτέ να μου προσφέρει οποιοδήποτε δημιουργημένο ον. Κοίταξα έξω τους αγρούς, τα νερά και τον ουρανό και διάβασα σε αυτά ένα εξαιρετικά συγκλονιστικό νόημα. Απορούσα πώς τα είχα ποτέ θεωρήσει νεκρή ύλη, η οποία στην καλύτερη περίπτωση απλώς υποδείκνυε διδάγματα. Τώρα ήταν, όπως και στο προηγούμενο όραμά μου, μεγαλοπρεπή σύμβολα των πιο υψηλών πνευματικών αληθειών —αληθειών που προηγουμένως δεν είχαν συλληφθεί ούτε αμυδρά και ήταν εντελώς ανύποπτες. Σαν χάρτης, τα μυστήρια του σύμπαντος απλώνονταν γυμνά μπροστά μου. Είδα πώς κάθε δημιουργημένο πράγμα όχι μόνο συμβολίζει, αλλά και πηγάζει από κάποιον ισχυρό πνευματικό νόμο ως απόγονός του, ως αναγκαία εξωτερική του ανάπτυξη· όχι απλώς το περίβλημα της ουσίας, αλλά η ενσαρκωμένη ουσία, 17. [160.]
• Όπως έχω πει συχνά, δεν ένιωθα καμία σωματική κατάπτωση. Οι φλόγες του οράματός μου δεν είχαν μαράνει ούτε έναν σωματικό ιστό ούτε είχαν κόψει ούτε μία σωματική χορδή. Όλοι οι πόνοι που προκλήθηκαν από την πλήρη εγκατάλειψη του Hashish ήταν πνευματικοί. Από τα αιθέρια ύψη του Ολύμπου είχα ριχτεί στο μέσο μιας αχερόντειας ομίχλης. Η ψυχή μου ανέπνεε με κόπο και γινόταν όλο και πιο νωθρή κάθε ώρα. Φοβόμουν μια νύχτα λήθης που πλησίαζε. Καθόμουν περιμένοντας τον αφανισμό. Οι μορφές που κινούνταν γύρω μου στον εξωτερικό κόσμο έμοιαζαν με γαλβανισμένα πτώματα· η ζωντανή ψυχή της φύσης, με την οποία είχα κοινωνήσει επί τόσο πολύ, είχε σβήσει σαν τη φλόγα ενός κεριού, και το εξωτερικό περίβλημα που απέμενε ήταν τόσο φτωχό και χωρίς νόημα όσο εκείνα τα ξύλινα δέντρα με τα οποία παίζουν τα παιδιά και οι γκρεμοί και τα σαλέ που σκαλίζει σε πυξάρι κάποιος Ελβετός κατά τη χειμερινή του ανάπαυση. Επιπλέον, ο πραγματικός πόνος δεν είχε παύσει με την εγκατάλειψη της χρήσης. Σε ορισμένα φλογερά όνειρα της νύχτας ή σε κάποιο αιφνίδιο κύμα της ημέρας, οι παλιές οδύνες αναπαράγονταν με ζωηρότητα που μόλις υπολειπόταν της ψευδαίσθησης. Άνοιγα τα μάτια, έτριβα το μέτωπό μου, σηκωνόμουν και περπατούσα· τότε γίνονταν αντιληπτές ως απλώς ιδεατές· όμως η ίδια η ανάγκη αυτής της προσπάθειας για να αφυπνίσω τον εαυτό μου, μια ανάγκη που μπορούσε να παρουσιαστεί οποτεδήποτε και οπουδήποτε, έγινε βαθμιαία οδυνηρή δουλεία, 17.
• Παρά κάθε ενασχόληση του νου μου, το νέφος της κατάθλιψης γινόταν διαρκώς σκοτεινότερο ως προς την απόχρωση και πυκνότερο. Τα βάσανά μου δεν ήταν απλώς αρνητικά, απλές μεταμέλειες για κάτι που δεν υπήρχε, αλλά αποστροφή, φόβος και μίσος για κάτι που υπήρχε. Η ίδια η ύπαρξη του εξωτερικού κόσμου φαινόταν ποταπός εμπαιγμός, μια σκληρή απάτη κάποιας ενθυμούμενης δυνατότητας που είχε υπάρξει ένδοξη μέσα σε μια άφωνη ομορφιά. Μισούσα τα άνθη, επειδή είχα δει τα σμαλτωμένα λιβάδια του Παραδείσου· καταριόμουν τους βράχους, επειδή ήταν άλαλη πέτρα· τον ουρανό, επειδή δεν αντηχούσε με μουσική· και η γη και ο ουρανός έμοιαζαν να μου επιστρέφουν την κατάρα, 17.
• Με κατέλαβε αποστροφή για την ομιλία ή τη δράση, εκτός αν απευθύνονταν στον ελάχιστο δυνατό αριθμό ανθρώπων. Για να μη φαίνομαι ιδιόρρυθμος ή ασκητικός και έτσι να μην περιορίζω τη δύναμή μου να κάνω όσο λίγο καλό μπορούσα, αρχικά συναναστρεφόμουν με την κοινωνία, αναγκάζοντας τον εαυτό μου να γελά και να λέει συμβατικότητες. Τελικά, οι συναναστροφές έγιναν εντελώς ανυπόφορες· χρειαζόταν η μεγαλύτερη προσπάθεια για να μιλήσω με οποιονδήποτε εκτός από ένα ή δύο πρόσωπα, στα οποία είχα εκμυστηρευτεί πλήρως την προηγούμενη εμπειρία μου. Ένα βήμα στη σκάλα αρκούσε για να με κάνει να τρέμω από την προσδοκία μιας συνομιλίας· κάθε πρωί έφερνε μια ανάσταση σε ανανεωμένη φρίκη, καθώς σκεφτόμουν την ανάγκη που πλησίαζε να έλθω άλλη μία φορά σε επαφή με ανθρώπους και πράγματα, 17.
• Σταδιακά έγινε συνήθης τάση της κατάστασης των ονείρων μου να οδηγεί όλες τις σκηνές της, είτε ευχαρίστησης είτε πόνου, σε μια κρίση μέσω κάποιας καταστροφής από νερό. Νωρίτερα, στην κατάσταση που ακολούθησε την εγκατάλειψη του Hashish, είχα τρομοκρατηθεί ιδιαίτερα βλέποντας ανθρώπους να πέφτουν μέσα σε φρέατα ορυχείων ή, όπως έχω περιγράψει, είτε φοβόμουν είτε υφιστάμην ο ίδιος κάποια πτώση σε αβύσσους· τώρα όμως, σε οποιοδήποτε ταξίδι κι αν ξεκινούσα, είτε για να διασχίσω τον Ατλαντικό είτε για να ταξιδέψω στην ενδοχώρα, αργά ή γρήγορα κατέληγα αναπόφευκτα σε πνιγμό ή στον άμεσο κίνδυνό του, 17.
• Σταδιακά η ανάπαυσή μου άρχισε να διακόπτεται από συγκλονιστικά όνειρα, τα οποία αντικατόπτριζαν τα θεάματα και αντηχούσαν τις φωνές της προηγούμενης ζωής υπό Hashish. Μέσα σε αυτά ξαναζούσα πιστά την προηγούμενη εμπειρία μου, με πολλές προσθήκες και με μία μόνο διαφορά. Από την πραγματικότητα της κατάστασης του Hashish δεν ήταν δυνατή καμία αφύπνιση· από αυτή την ψευδαίσθηση των ονείρων ξυπνούσα όταν οι τρόμοι γίνονταν υπερβολικά υπεράνθρωποι, 17.
• Η υπάρχουσα ψυχική διάθεση εντείνεται, 21.
• Όλα τα αισθήματα ευχαρίστησης και πόνου φαίνονται εξηρμένα, 8.
• Αίσθημα ευφορίας (μετά από πέντε ώρες), 13.
• Η διέγερση φαινόταν να αυξάνει όλες τις δυνάμεις του. «Ξεχείλιζα από μια ανεξέλεγκτη ζωτικότητα· βάδιζα με τα νεύρα και τους μυς ενός γίγαντα», 17.
• Δεν μπορεί να πει ότι έχει καθορισμένα αισθήματα έξαρσης, αλλά μόνο μια τάση προς αυτή την κατεύθυνση, την οποία κατέστειλε (μετά από οκτώ ώρες), 5.
• Ψυχική ανάταση, με αίσθημα ελαφρότητας στο σώμα το βράδυ, 1. [170.]
• Ανησυχητική έξαρση, με παράξενες ψευδαισθήσεις, 22.
• Ψυχική ανάταση, με υπερβολική πολυλογία, 1.
• Ψυχική ανάταση, με μεγάλη ευθυμία και διάθεση να γελά με την παραμικρή αφορμή, 1.
• Επί μία ώρα και τρία τέταρτα, καλύτερη διάθεση και ελαφρότητα του νου, σχεδόν χωρίς να σκέφτεται το φάρμακο (μετά από σαράντα πέντε λεπτά), 13.
• Ένιωθε πολύ εύθυμος, ξεσπούσε σε γέλια· έλεγε ανοησίες· γνώριζε ότι έλεγε ανοησίες, αλλά δεν μπορούσε να σταματήσει (μετά από μία ώρα), 11.
• Γεμάτος κέφι και σκανταλιά, και γελά υπέρμετρα, 1.
• Καθετί που έβλεπε φαινόταν γελοίο (μετά από μιάμιση ώρα), 20.
• Σφυρίζει και επιθυμεί να αγκαλιάσει όποιον συναντά, 1.
• Ροπή να χαϊδεύει και να τρίβει τα πόδια όλων των παρευρισκομένων, 29.
• Ελαφρά διάθεση για γέλιο, 34. [180.]
• Ξαφνική διάθεση για γέλιο· τραγουδούσα μόνος πολύ χαρούμενα· απορούσα με το ίδιο μου το τραγούδι, 24.
• Επιθυμία να γελά με κάθε παρατήρηση των συντρόφων του, επειδή ήταν τόσο αστεία, 41.
• Γέλασε εγκάρδια αρκετές φορές, 33.
• Γελά αδιακρίτως με κάθε λέξη που του λένε, 1.
• Γέλασε επί πολύ και εγκάρδια, αλλά δεν έχασε ποτέ το αίσθημα έντονου άγχους με το οποίο ξύπνησε, 15.
• Συχνά ακούσια επεισόδια γέλιου, 6.
• Ανεξέλεγκτο γέλιο, ώσπου το πρόσωπο έγινε πορφυρό και εμφανίστηκε βύθιος πόνος στην πλάτη και την οσφύ, 1.
• Ανεξέλεγκτο γέλιο και διαδοχή ζωηρών και ευχάριστων ιδεών, 29.
• Γέλασε με την ιδέα του γέλιου και δεν μπορούσε να ελέγξει τον εαυτό του, 3.
• Σπασμωδικό γέλιο, που φαινόταν να εντείνεται από μετεωρισμό ο οποίος ανέβαινε στον λαιμό του και απειλούσε να τον πνίξει και να του προκαλέσει έμετο· δεν υπήρχε, ωστόσο, ναυτία, 1. [190.]
• Ξέσπασε χωρίς καμία αιτία σε υπέρμετρο επεισόδιο γέλιου και αναγκάστηκε να αποσυρθεί εξαιτίας της επανειλημμένης επανεμφάνισης των επεισοδίων (μετά από δύο ώρες και ένα τέταρτο), 35.
• Αδιάκοπο χαχανητό, 29.
• Στεναγμοί και κλάμα, 1.
• Ακούσιο κλάμα· τα δάκρυα φαίνονται σαν αίμα, 1.
• Επί μία ή δύο ημέρες, κατάπτωση της ψυχικής διάθεσης και απροθυμία για μελέτη, 8.
• Μεγάλη κατάπτωση της ψυχικής διάθεσης, με κόπωση και ωχρό πρόσωπο, 1.
• Επεισόδια ψυχικής κατάπτωσης, 8.
• Αισθάνεται άθλια, 1.
• Πολύ κατασταλμένο συναίσθημα· έντονη τάση για ολιγολογία (μετά από τέσσερις ώρες), 13.
• Νομίζει ότι καθένας που συναντά έχει κάποια κρυφή θλίψη και επιθυμεί να τη συμμεριστεί μαζί του, 1. [200.]
• Καμία δύναμη θέλησης, 8.
• Η δύναμη της θέλησής του όσον αφορά τις εντολές των άλλων φαινόταν άθικτη, όχι όμως και ως προς τον ίδιο, παρά μόνο υπό ισχυρό ερέθισμα. Έτσι, όταν ο κ. H. μπήκε στο δωμάτιο, επειδή δεν ήθελε να θεωρηθεί μεθυσμένος, ξάπλωσε σε έναν καναπέ και μπορούσε με μεγάλη προσπάθεια να συγκρατηθεί από το να μιλά· όταν όμως μίλησε στον κ. H., παρεκτράπηκε ελαφρά από το θέμα. Όταν έφυγε ο κ. H., συνέχισε όπως προηγουμένως, 8.
• Πολυλογία, 29.
• Συνομιλούσε με μεγάλη ευχέρεια και ταχύτητα· ήταν πολύ χαρούμενος που τους έβλεπε και τους παρακαλούσε να μείνουν μαζί του, «καθώς βρισκόταν στο σημείο του θανάτου» (μετά από μία ώρα), 37.
• Ολιγολογία, 1.
• Μετά το δείπνο, επήλθε η ήρεμη ολιγολογία. Έβλεπε, παρατηρούσε, πρόσεχε, αλλά δεν μπορούσε να ανοίξει το στόμα της για να μιλήσει, 40.
• Μιλούσε κατά το πρώτο μέρος του γεύματος, αλλά κατόπιν περιέπεσε σε ήρεμη ολιγολογία, 40.
• Διάθεση να παραμένει εντελώς ήρεμος, χωρίς να μιλά (μετά από τέσσερις ώρες), 13.
• Το άγχος και η αδυναμία τον κατέβαλαν σε τέτοιο βαθμό, ώστε έχασε κάθε δύναμη θέλησης και οι συνοδοί του αναγκάστηκαν να τον κρατούν κάτω από τις μασχάλες για να τον βοηθούν να προχωρεί, 20.
• Μεγάλη αγωνία και απελπισία, 1. [210.]
• Αγωνία συνοδευόμενη από μεγάλη καταπίεση· βελτίωση στον ανοιχτό αέρα, 1.
• Βρισκόταν σε διαρκή φόβο ότι θα παραφρονούσε, 1.
• Φόβος φασμάτων, 1.
• Φρίκη για το σκοτάδι, 1.
• Μεγάλος φόβος επικείμενου θανάτου, 1.
• Φόβος «συμφόρησης, αποπληξίας, αιμορραγίας και πλήθους θανάτων». Φόβος θανάτου, ο οποίος θεωρείται ότι πλησιάζει, 17.
• Ανέβηκε τις σκάλες κανονικά· απέφυγε τον ανθρακοκουβά, τον οποίο φαινόταν για κάποιον λόγο να φοβάται, 8.
• Δεν τολμούσε να χρησιμοποιήσει τη φωνή του, μήπως γκρέμιζε τους τοίχους ή έκανε τον εαυτό του να εκραγεί σαν βόμβα, 28.
• Πολύ ευέξαπτος, 1.
• Πολύ σαρκαστικός, 1. [220.]
• Δυσαρεστήθηκε όταν, στις 3 A.M., ένας φίλος φώναξε το όνομά του και του είπε να προσέξει έναν ανθρακοκουβά στους πρόποδες της σκάλας, 8.
• Υπερβολική δυσανεξία στην αντίρρηση, 17.
• Γίνεται ξαφνικά καχύποπτος απέναντι σε όλα τα πρόσωπα και τα πράγματα, 17.
• Η πιο απολαυστική έκσταση μετατράπηκε στη βαθύτερη φρίκη και, όταν υπήρχε φρίκη, επιδεινωνόταν πολύ από το σκοτάδι, 17.
• Ορισμένοι ένιωθαν κατά διαστήματα μεγάλο φόβο για πράγματα είτε πραγματικά είτε εξωπραγματικά, ενώ άλλες φορές ο νους περιπλανιόταν σε απολαυστικά βασίλεια, 3.
• Αδιαφορία για τον κόσμο· ο νους φαίνεται αμβλυμένος· απερίσκεπτη αδιαφορία για τις επιταγές της συνείδησης (μετά από επτά ώρες), 5.
• Διανοητικά.
• Για λίγο αργότερα ο νους μου ήταν ικανός για μεγαλύτερη προσπάθεια. Κατά την επόμενη εβδομάδα διάβασα ένα έργο Ψυχολογίας άνω των επτακοσίων σελίδων και μπορούσα επί πολύ να αναφερθώ σε οποιοδήποτε μέρος του χωρίς τις σημειώσεις μου. Αυτό δεν θα μπορούσα να το είχα κάνει ούτε προηγουμένως ούτε έκτοτε, 2.
• Φαινόταν να εξετάζει τον ίδιο του τον χαρακτήρα, αν και με ατελή τρόπο, 20.
• Τάση να κάνει λογοπαίγνια και να μιλά για γραμματικά ζητήματα, 25.
• Οι σκέψεις ορμούν με τόση ταχύτητα, ώστε είναι αδύνατο να καταγραφούν, 17. [230.]
• Αδυναμία ανάκλησης οποιασδήποτε σκέψης ή γεγονότος, επειδή διαφορετικές σκέψεις συνωστίζονται στον εγκέφαλό του, 1.
• Την επόμενη ημέρα αδυνατούσε να ασχοληθεί με την εργασία του, λόγω των διάσπαρτων σκέψεών του, τις οποίες δεν μπορούσε να συγκεντρώσει, 20.
• Επιθυμούσε να καταγράψει τα συμπτώματά του, αλλά αναγκάστηκε να εγκαταλείψει την προσπάθεια εξαιτίας της περιπλάνησης των σκέψεών του, 1.
• Μόνο έπειτα από επανειλημμένες προσπάθειες κατόρθωσε να γράψει ένα σημείωμα ενώ άλλα πρόσωπα συνομιλούσαν στο δωμάτιο, επειδή δεν μπορούσε να προσέξει περισσότερα από ένα πράγματα συγχρόνως· του έρχονταν συνεχώς νέες ιδέες, οι οποίες απασχολούσαν τον νου του για λίγο· κατόπιν ανέκυπταν άλλες· όλες φαίνονταν να έρχονται με έναν ασαφή, ομιχλώδη τρόπο, και ο χρόνος που μεσολαβούσε μεταξύ μιας αλληλουχίας σκέψεων και της επόμενης του φαινόταν μεγάλος, μολονότι στην πραγματικότητα ήταν σύντομος, 1.
• Ο εγκέφαλός του φαινόταν καταληπτικός· άρχιζε να κάνει κάτι· τα δάκτυλά του κινούνταν αργά, παρουσιαζόταν μια νέα σκέψη, την οποία ακολουθούσε για λίγο, και κατόπιν του υποβαλλόταν άλλη μία· με αυτόν τον τρόπο οι ιδέες περνούσαν από τον νου του, όχι γρήγορα, αλλά σαν καθεμία να σταματούσε εκεί για λίγο εξαιτίας της νωθρότητας του εγκεφάλου του· η αργή κίνηση των δακτύλων του φαινόταν να προκαλείται από την καταληπτική κατάσταση του νου του, 1.
• Πολύ αφηρημένος, 1.
• Κατά διαστήματα αφηρημένος και ονειροπόλος (δεύτερη ημέρα), 3.
• Δεν δίνει καμία προσοχή όταν του μιλούν, 1.
• Απαντούσα ασυνάρτητα στις ερωτήσεις και αμέσως ξεχνούσα περί τίνος επρόκειτο και τι είχα απαντήσει, 33.
• Ήθελε να ανατρέξει σε κάτι στο MS. του· έπρεπε να σταματήσει και να σκεφτεί τι ήθελε να βρει και πού να το αναζητήσει· έπρεπε να σκεφτεί επί μερικά δευτερόλεπτα προτού μπορέσει να συγκεντρώσει τον νου του στο θέμα (μετά από μιάμιση ώρα), 14. [240.]
• Γράφει μία λέξη αντί άλλης, 1.
• Δεν μπορούσε να διαβάσει, εν μέρει λόγω περιόδων ονειροπόλησης και εν μέρει επειδή δεν είχε πλήρη ικανότητα όρασης, 1.
• Το πρωί τού έφεραν μερικές επιστολές, αλλά δεν μπορούσε να τις διαβάσει ή να τις κατανοήσει σωστά (δεύτερη ημέρα), 8.
• Όταν ανέτρεξε σε ένα ευρετήριο MS. περιπτώσεων δηλητηρίασης κ.λπ., δεν φαινόταν να γνωρίζει πού να αναζητήσει αυτό που ήθελε· όταν το βρήκε, το διάβασε δύο ή τρεις φορές χωρίς να φαίνεται ότι το κατανοούσε (μετά από μία ώρα), 14.
• Διανοητική βραδύτητα, 21.
• Διανοητική βραδύτητα και λησμοσύνη, αλλά χωρίς ονειροπόληση, 34.
• Διανοητικά βραδύς και ξεχασιάρης (δεύτερη ημέρα), 33.
• Μεγαλύτερη διανοητική βραδύτητα (δεύτερη ημέρα), 34.
• Η συνήθης λησμοσύνη του βελτιώθηκε κατά τη δοκιμασία, 19.
• Οι διηγήσεις της νιότης γοήτευσαν ξανά την ύπαρξή του· εικόνες και σκηνές ξεχασμένες από παλιά έγιναν ξανά για μια στιγμή τόσο καθαρές, σαν να τις είχε δει μόλις την προηγουμένη, 27. [250.]
• Θυμήθηκε γεγονότα που είχαν συμβεί και ιδέες που είχαν περάσει από τον νου του όταν ήταν παιδί, όπως σχετικά με παιχνίδια. (Τώρα δεν τα θυμάται καθαρά, αλλά θυμάται ότι τότε μπορούσε να τα ανακαλέσει), 8.
• Επέστρεψαν όλες οι σκέψεις και οι πράξεις της παιδικής του ηλικίας, 20.
• Προσπάθησε να καταγράψει μια παραπομπή στο MS. του. Έγραψε σωστά το πρώτο μισό, μολονότι αισθανόταν ότι στην κατάσταση όπου βρισκόταν μπορεί να έγραφε κάποια ανοησία· όταν προσπάθησε να το ολοκληρώσει, δεν γνώριζε τι έπρεπε να γράψει και μπόρεσε να το κάνει μόνο κοιτάζοντας συνεχώς το απόσπασμα στο τυπωμένο βιβλίο ενώ το αντέγραφε στο MS., και ακόμη και τότε παρέλειψε κάτι, 14.
• Αδύναμη μνήμη (μετά από μία ώρα και τρία τέταρτα), 19.
• Η μνήμη φαινόταν να τον εγκαταλείπει, 8.
• Η μνήμη του φαινόταν να έχει χαθεί (αργότερα, ωστόσο, θυμόταν σχεδόν όλα όσα είχαν συμβεί), 8.
• Μεγάλη ανεπάρκεια και βραχεία διάρκεια της μνήμης (δεύτερη ημέρα), 33.
• Ξεχασιάρης· δεν μπορούσε να απαγγείλει ούτε την απλούστερη πρόταση, 24.
• Η λησμοσύνη του έκανε τους παρευρισκομένους να χαμογελούν, οπότε εκείνος γέλασε με πολύ ανόητο τρόπο, 1.
• Ξεχνούσε τα τελευταία λόγια και τις τελευταίες ιδέες του και μιλούσε χαμηλόφωνα, με βαριά φωνή, σαν να ήταν κουρασμένος, 1. [260.]
• Λησμοσύνη, κατόπιν ζωηρότητα, 23.
• Αρχίζει μια πρόταση, αλλά δεν μπορεί να την ολοκληρώσει, επειδή ξεχνά τι προτίθεται να γράψει ή να πει, 1.
• Επαναλαμβάνοντας ορισμένες γαλλικές προτάσεις, ξεχνούσε την αρχή τους προτού φθάσει στο τέλος (μετά από τέσσερις ώρες), 5.
• Κατά τη συνομιλία, δεν μπορεί να θυμηθεί για ποιο θέμα μιλούσε (μετά από σαράντα πέντε λεπτά), 19.
• Πετάχτηκε από το κρεβάτι του σαν μανιακός, άναψε φως, πήρε το ρολόι του και άρχισε να μετρά τον σφυγμό του, ακριβώς έναν παλμό ανά δευτερόλεπτο· όταν όμως συμπληρώθηκε το λεπτό, δεν μπορούσε να θυμηθεί πόσους είχε μετρήσει, 3.
• Τα πιο οικεία αντικείμενα φαίνονται παράξενα και δεν αναγνωρίζονται, 17.
• Ένιωθε ότι γνώριζε πού βρισκόταν και συγχρόνως ότι δεν το γνώριζε (μετά από μία ώρα), 11.
• Θόλωση της εσωτερικής και εξωτερικής συνείδησης, 21.
• Φαίνεται σαν να είχε χάσει τη συνείδησή του για κάποιο διάστημα, η οποία επανέρχεται σταδιακά, 17.
• Κάθε λίγες στιγμές έχανε την επίγνωση του εαυτού του και έπειτα, τρόπον τινά, ξυπνούσε προς τους γύρω του, 1. [270.]
• Ενώ ακούει το πιάνο, χάνει τη συνείδησή του και φαίνεται να ανυψώνεται απαλά μέσα στον αέρα σε μεγάλο ύψος, οπότε οι μουσικοί τόνοι γίνονται απολύτως ουράνιοι· όταν ανακτά τη συνείδησή του, το κεφάλι του είναι σκυμμένο προς τα εμπρός, ο αυχένας του είναι άκαμπτος και υπάρχει δυνατός κουδουνισμός στα αυτιά, 1.
• Τη νύχτα, η απώλεια συνείδησης, το παραλήρημα και η ημιαπώλεια συνείδησης εναλλάσσονται, 19.
• Δεν είχε επίγνωση έντονου ρίγους, 20.
• Το φως του κεριού εξαλείφει κάθε συνείδηση, 19.
• Το φως του κεριού προκαλεί αποβλάκωση των αισθήσεων, συμπίεση του εγκεφάλου, παραλυτική αίσθηση ολόκληρου του σώματος· τα πάντα φαίνονται άχρωμα, 19.

ΚΕΦΑΛΗ

• Σύγχυση και ίλιγγος.
• Αίσθημα σύγχυσης και βάρους στο μέτωπο (μετά από μία ώρα), 4.
• Ίλιγγος, 1, 22, 23.
• Ίλιγγος (μετά από μία ώρα και τρία τέταρτα), 19.
• Ίλιγγος κατά την έγερση, 1.
• Ίλιγγος κατά την έγερση, με αποχαυνωτικό πόνο στο οπίσθιο μέρος της κεφαλής, και πέφτει, 1. [280.]
• Ίλιγγος, με τάση της κεφαλής προς τα πίσω (πρώτη ημέρα), 7.
• Κατά τη βάδιση, ελαφρά τάση προς ίλιγγο (μετά από πέντε ώρες), 4.
• Ζαλισμένο κεφάλι (δεύτερη ημέρα), 3.
• Ζάλη στο κεφάλι (μετά από δύο ώρες), 14.
• Ζάλη σαν από μέθη (δεύτερη ημέρα), 7.
• Ζάλη κατά το σκύψιμο προς τα εμπρός ή τη βάδιση (πρώτη ημέρα), 7.
• Ο δυνατός καφές ανακούφισε τη ζάλη (δεύτερη ημέρα), 3.
• Ζάλη (μετά από μία ώρα), 33.
• Ζάλη· τα πάντα φαίνονταν να περιστρέφονται, για κάποιο χρονικό διάστημα (μετά από μία ώρα), 12.
• Παροδικό αίσθημα στο κεφάλι σαν κάτι να περιστρεφόταν μέσα του, από εμπρός προς τα πίσω, στη δεξιά πλευρά (μετά από μία ώρα και ένα έκτο), 14. [290.]
• Ιδιόμορφο αίσθημα κίνησης, ή αυτό που αποκαλείται κολύμβηση στο κεφάλι, με παροδικό αίσθημα σύσφιξης γύρω από το κεφάλι (μετά από μία ώρα και δύο τρίτα), 14.
• Σχεδόν καμία επίδραση όσο καθόταν ήσυχος, αλλά, όταν άρχισε να βαδίζει, ίσως τρεις ώρες αργότερα, παραπατούσε και ήταν εντελώς μεθυσμένος. Αυτά τα συμπτώματα υποχωρούσαν όταν καθόταν, αλλά επανεμφανίζονταν κατά την έγερση, 32.
• Κεφαλή γενικά.
• Συχνό ακούσιο κούνημα της κεφαλής του, 1.
• Θάμβος της κεφαλής (μετά από σαράντα πέντε λεπτά), 19.
• Αισθάνθηκε στο κεφάλι θάμβος όμοιο με εκείνον του οπίου (μετά από μία ώρα), 5.
• Κοχλασμός ή λεπτός κυματισμός του αίματος διαμέσου του εγκεφάλου, γρήγορος, σαν λάμψη επίπεδης αστραπής, 44.
• Επί αρκετούς μήνες, στην πραγματικότητα επί σχεδόν ένα έτος αργότερα, με ενοχλούσε ένα αίσθημα λεπτού κυματισμού στον εγκέφαλο, ακριβώς καθώς αποκοιμιόμουν ή ξυπνούσα από τον ύπνο· όχι κάθε νύχτα, αλλά πιθανώς μία φορά την εβδομάδα, 2.
• Το κεφάλι το αισθανόταν ανάλαφρο, ο νους εξαιρετικά δραστήριος και, ωστόσο, φαινομενικά βραδύς, 3.
• Κεφάλι βαρύ, συγχυσμένο, με ίλιγγο (μετά από μιάμιση ώρα), 4.
• Αισθάνεται το κεφάλι του πολύ βαρύ· χάνει τις αισθήσεις του και πέφτει, 1. [300.]
• Βάρος της κεφαλής, περιπλάνηση του νου και φόβος ότι επρόκειτο να λιποθυμήσει, 26.
• Πόνος από τον πυθμένα του οφθαλμικού κόγχου, διαμέσου του εγκεφάλου και μέσα στο αυτί, 44.
• Αίσθημα πληρότητας της κεφαλής, με οξύ διαλείποντα πόνο στη δεξιά πλευρά, κάτω από το βρεγματικό οστό, 1.
• Βαθμιαίο αίσθημα διάτασης του εγκεφάλου, σαν ο εαυτός μου να ήταν χωρισμένος από εμένα και να κατοικούσε σε έναν νέο κόσμο, μέσα στην κοιλότητα του κρανίου, 6.
• Αίσθημα πληρότητας στο κεφάλι, με υπνηλία και εξάψεις στο πρόσωπο, 1.
• Παράξενο αίσθημα σύσφιξης στο κεφάλι, με αδυναμία σκέψης (μετά από δύο ώρες), 9.
• Μεγάλη σύσφιξη στο κεφάλι, σαν από σιδερένιο σκούφο, 8.
• Το κεφάλι έχει διάχυτη επώδυνη αίσθηση και σύγχυση (δεύτερη ημέρα), 5.
• Κατά την αφύπνιση, κεφαλαλγία, 21.
• Έντονη κεφαλαλγία, ιδίως στην κορυφή της κεφαλής, με σφυγμό (δεύτερη ημέρα), 7. [310.]
• Διαλείπουσα κεφαλαλγία, σε ένα σημείο στην αριστερή πλευρά της κεφαλής, κοντά στην πρόσθια-κάτω γωνία του βρεγματικού οστού (μετά από μία ώρα και δύο τρίτα), 13.
• Αμβλύς, βαρύς, σφύζων πόνος διαμέσου της κεφαλής, με αίσθημα σαν από βαρύ πλήγμα στο πίσω μέρος της κεφαλής και του αυχένα, 1.
• Βαριά, ακατανίκητη πίεση στον εγκέφαλο, που τον αναγκάζει να σκύψει, 1.
• Σε ζεστό δωμάτιο, και πάλι συμπίεση του εγκεφάλου, με αισθήματα σαν παράλυση, 19.
• Αισθάνεται το κεφάλι σαν μελανιασμένο, με πιεστικό πόνο, 1.
• Κατά την ανάκτηση των αισθήσεων, βίαιοι κλονισμοί διαπερνούν τον εγκέφαλό του, 1.
• Κεφαλαλγία όσο βρίσκεται στον ήλιο, 1.
• Ο καφές ανακούφισε σχεδόν αμέσως την κεφαλαλγία που ακολούθησε, 3.
• Μέτωπο.
• Πόνοι στο μέτωπο για κάποιο χρονικό διάστημα (μετά από μιάμιση ώρα), 12.
• Βαριά μετωπιαία κεφαλαλγία (σε περίπου τριάντα δοκιμαστές), 3. [320.]
• Βαριά μετωπιαία κεφαλαλγία στον εγκέφαλο, περισσότερο προς την αριστερή πλευρά, 44.
• Πολύ ελαφρύ και βραχύχρονο βάρος και θερμότητα στο μέτωπο (μετά από τρεις ώρες), 4.
• Θερμότητα στο μέτωπο, 1.
• Αίσθημα πληρότητας στο μέτωπο, σαν να επρόκειτο να σπάσει, 1.
• Αίσθημα πληρότητας και βάρους στο μέτωπο, με πίεση στη ρίζα της μύτης και πάνω από τα μάτια· κεφαλαλγία πάνω από το αριστερό μάτι· αμβλύς, σκληρός πόνος στην κορυφή της κεφαλής· πόνος στο πίσω μέρος της κεφαλής, στην αριστερή πλευρά, 44.
• Αμβλύς πόνος σαν τράβηγμα στο μέτωπο, ιδίως πάνω από τα μάτια, 1.
• Πίεση στο μέτωπο και στην κορυφή της κεφαλής του, η οποία φαινόταν να προκαλεί τη βραδύτητα της ομιλίας και των ενεργειών του, 1.
• Όλο το απόγευμα είχε κεφαλαλγία, με πίεση προς τα έξω πάνω από το μάτι, 44.
• Σφύζων, βύθιος πόνος στο μέτωπο, 1.
• Τίναγμα στη δεξιά πλευρά του μετώπου, προς το εσωτερικό και το πίσω μέρος της κεφαλής, 1.
• Κρόταφοι. [330.]
• Καυστικός πόνος και στους δύο κροτάφους, 1.
• Βύθιος πόνος και στους δύο κροτάφους, εντονότερος στον δεξιό, 1.
• Αμβλύς πόνος σαν τσίμπημα στον δεξιό κρόταφο, 1.
• Εκτινασσόμενος, σφύζων πόνος στον δεξιό κρόταφο και από το πίσω μέρος της κεφαλής προς το μέτωπο, 1.
• Έντονος νυγμός στον δεξιό κρόταφο, που μεταβάλλεται βαθμιαία σε πιεστικό πόνο, 1.
• Βρεγματικές περιοχές.
• Πόνος σε ολόκληρη τη δεξιά πλευρά της κεφαλής, 1.
• Οξύς πόνος στη δεξιά πλευρά της κεφαλής, που εκτείνεται από τον έσω κανθό του ματιού προς τα πάνω, πίσω και έξω (μετά από έντεκα ώρες), 44.
• 11 π.μ., πόνος σαν από τρυπάνι στο δεξιό βρεγματικό όγκωμα (τρίτη ημέρα), 44.
• Ινίο.
• Κεφαλαλγία στο ινίο και στους κροτάφους (πρώτη ημέρα), 7.
• Αίσθημα πληρότητας στη δεξιά πλευρά της παρεγκεφαλίδας, με αμβλύ πόνο, χειρότερο με το κούνημα της κεφαλής, 1. [340.]
• Αίσθημα πίεσης στο πίσω μέρος της κεφαλής, πριν από την εμφάνιση σπασμωδικών κινήσεων, το οποίο μετατράπηκε σε δυσάρεστο αίσθημα θερμότητας και έπειτα ψυχρότητας, με συνέπεια τα χέρια του να κινούνται αυτόματα προς εκείνο το σημείο και να παραμένουν εκεί, σαν να υπήρχε δυσκολία να απομακρυνθούν, 39.
• Αίσθημα ότι κάτι ορμά προς τα πάνω από το οπίσθιο μέρος της κεφαλής προς το μέτωπο (μετά από δύο ώρες), 14.
• Για λίγα δευτερόλεπτα, αίσθημα ότι κάτι ανέβαινε σαν κύματα από τον αυχένα μέσα στο κεφάλι και φαινόταν να το πιέζει προς τα εμπρός (μετά από μία ώρα και ένα έκτο), 14.
• Εξωτερική κεφαλή.
• Το τριχωτό της κεφαλής και το δέρμα του μετώπου έδιναν την αίσθηση ότι ήταν σφιχτά τεντωμένα πάνω από το κρανίο, όπως μια κύστη τεντώνεται πάνω από ένα δοχείο (μετά από μία ώρα και δύο τρίτα), 13.
• Επώδυνη ευαισθησία του τριχωτού της κεφαλής στην αφή, 1.
• Αίσθημα ερπυσμού στο τριχωτό, στην κορυφή της κεφαλής, 1.
• Πιεστικός πόνος σε διάφορα σημεία των οστών του κρανίου, στον αριστερό καρπό και στον αριστερό αστράγαλο, και βίαιος πόνος στους μυς κάτω από την αριστερή ωμοπλάτη (μετά από τρεισήμισι ώρες), 4.

ΟΦΘΑΛΜΟΣ

• Αντικειμενικά.
• Μάτια με άγρια όψη (πρώτη ημέρα), 7.
• Φαινόταν σαν να είχε ξυπνήσει ξαφνικά και κοίταζε γύρω του με άγριο βλέμμα (μετά από μία ώρα), 37.
• Προσηλωμένο βλέμμα, 1. [350.]
• Το μάτι έχει έκφραση πανουργίας και ευθυμίας, 29.
• Κοιτάζοντας τον εαυτό του στον καθρέφτη, εντυπωσιάστηκε από τη μικρή, μεθυσμένη όψη των ματιών (μετά από οκτώ ώρες), 5.
• Νωθρά μάτια· βάρος στο κεφάλι (δεύτερη ημέρα), 1.
• Μάτια πρησμένα και φλεγμονώδη (δεύτερη ημέρα), 3.
• Μάτια θαμπά και πρησμένα (σε περίπου τριάντα δοκιμαστές), 3.
• Υποκειμενικά.
• Αδυναμία των ματιών, 1.
• Βάρος στα μάτια, 1.
• Βάρος και πίεση πάνω από τα μάτια, με ναυτία, 1.
• Θερμότητα στα μάτια, 1.
• Αίσθημα καυστικής θερμότητας, εντονότερο στα μάτια παρά στα βλέφαρα, και ισχυρό (μετά από τρεις ώρες), 13. [360.]
• Κάψιμο και τσούξιμο στα μάτια, 1.
• Μεγάλη πίεση στο δεξί μάτι, 1.
• Οφθαλμικός κόγχος.
• Πόνος σαν από χτύπημα πάνω από τον κόγχο του δεξιού ματιού, 1.
• Βλέφαρα.
• Τα αιμοφόρα αγγεία των άνω βλεφάρων γίνονται πολύ πλήρη και διατεταμένα, με αίσθημα θερμότητας (μετά από μία ώρα και ένα έκτο), 13.
• Σύσπαση των βλεφάρων (δεύτερη ημέρα), 7.
• Όψη πτώσης των βλεφάρων, την οποία ακολούθησε τελικά κωματώδης κατάσταση που διήρκεσε ώρες και από την οποία ήταν σχεδόν αδύνατο να αφυπνιστούν πλήρως οι δυνάμεις, 17.
• Ανοιγοκλείσιμο των ματιών (πρώτη ημέρα), 7.
• Τα βλέφαρά του τα αισθάνεται πολύ βαριά και μπορεί να τα ανοίξει μόνο εν μέρει, 1.
• Κάψιμο και κνησμός στα χείλη των βλεφάρων, 1.
• Ελαφρά ευαισθησία με αίσθημα πόνου στα άνω βλέφαρα (μετά από μία ώρα και δύο τρίτα), 13. [370.]
• Δροσερό αίσθημα καύσου και νυγμού στην έσω γωνία και τον έσω κανθό του αριστερού ματιού και στην παρακείμενη πλευρά της μύτης, 44.
• Τίναγμα στην έξω γωνία του ματιού και στο βλέφαρο, 1.
• Τίναγμα από το κεφάλι προς τον έξω κανθό του αριστερού ματιού, από πάνω προς τα κάτω, 1.
• Δακρυϊκή συσκευή.
• Φλεγμονή και διόγκωση της δακρυϊκής καρίνας και των δύο ματιών, 1.
• Επιπεφυκότας.
• Συμφόρηση του επιπεφυκότα, χωρίς κανένα παθολογικό αίσθημα εκεί, 12.
• Ο επιπεφυκότας των ματιών καλυμμένος με διατεταμένα αγγεία (μετά από τρεις ώρες), 13.
• Έντονη αγγειακή πλήρωση των αγγείων του επιπεφυκότα και των δύο ματιών, 1.
• Τα αγγεία του επιπεφυκότα και των δύο ματιών παρουσιάζουν έντονη αγγειακή πλήρωση σε τριγωνική περιοχή που εκτείνεται από τον έσω κανθό έως τον κερατοειδή· χειρότερα τη νύχτα, 1.
• Βολβός.
• Ελαφρός πόνος στο πίσω μέρος του οφθαλμικού βολβού, 44.
• Αίσθημα διάτασης των οφθαλμικών βολβών, σαν να πετάγονταν έξω από το κεφάλι· πονούσαν αμβλέως όταν προσπαθούσε να διαβάσει (μετά από μιάμιση ώρα), 10.
• Κόρη. [380.]
• Διαστολή της κόρης, 17.
• Κόρες μετρίως διασταλμένες, ίριδα κάπως ευαίσθητη στο φως, επιπεφυκότας κάπως υπεραιμικός, 20.
• Κόρες ευρέως διασταλμένες, 15.
• Κόρες συνεσταλμένες (δεύτερη ημέρα), 3.
• Διόραση (σε περίπου τριάντα δοκιμαστές), 3.
• Φαινομενική διόραση, δηλαδή έβλεπα ή φανταζόμουν ότι έβλεπα αντικείμενα σε άλλο δωμάτιο, αλλά το αίσθημα ήταν βραχύβιο (μετά από τέσσερις ώρες), 3.
• Ακριβώς τα μεσάνυχτα, ξύπνησε ξαφνικά και εντελώς· το δωμάτιο ήταν σκοτεινό, κι όμως η θέση κάθε αντικειμένου γύρω του φαινόταν απολύτως ευδιάκριτη· μπορούσε να διαβάσει τους τίτλους βιβλίων επάνω σε ένα τραπέζι δώδεκα ή δεκαπέντε πόδια μακριά (μετά από τέσσερις ώρες), 3.
• Μόλις ούρησε, η όραση που έμοιαζε με διόραση τον εγκατέλειψε, 3.
• Αδυναμία της όρασης, 21.
• Ελαφρώς, μάλλον θολή όραση, 8. [390.]
• Δεν μπορεί να δει, εκτός από ένα μικρό σημείο εκεί όπου κοιτάζει, 1.
• Ευαισθησία του δεξιού ματιού στο φως, με δακρύρροια, 1.
• Τα άσχημα πρόσωπα αποκτούν ευχάριστη έκφραση, 1.
• Τα πρόσωπα αποκτούν τόσο γελοίες όψεις, ώστε ξεσπά σε επεισόδια γέλιου, 1.
• Το δωμάτιο φαινόταν μεγαλύτερο (μετά από μία ώρα), 11.
• Η σφαίρα της λάμπας φαινόταν πελώρια, 8.
• Οτιδήποτε κοιτούσε χανόταν, τρόπον τινά, μέσα σε έναν λαβύρινθο· η λάμπα φαινόταν να περιστρέφεται αργά και, όταν την έχανε από τα μάτια του, οι κόκκινες γραμμές στην ταπετσαρία του δωματίου φαίνονταν να διαπλέκονται με εξαιρετικά όμορφο τρόπο, 33.
• Φωτοψία, 21.
• Κατά την ανάγνωση, τα γράμματα συγχέονται μεταξύ τους, 1.
• Σπινθηρισμοί, τρεμόπαιγμα και αμυδρές αναλαμπές μπροστά στα μάτια, 1. [400.]
• Μια μεγάλη κηλίδα αιωρείται λίγο πάνω από το οπτικό πεδίο του αριστερού ματιού, κατεβαίνοντας όταν κοιτάζει προς τα κάτω και ανεβαίνοντας όταν κοιτάζει προς τα πάνω, 1.
• Ιώδεις κηλίδες στο χαρτί κατά την ανάγνωση, 1.
• Η φλόγα ενός κεριού φαίνεται να περιβάλλεται από έναν πρασινωπό σαν μπιζέλι κύκλο, 1.

ΑΥΤΙ

• Πόνος και σφύριγμα στο αριστερό αυτί, 44.
• Κάψιμο στα αυτιά, 1.
• Αίσθημα βουλώματος του δεξιού αυτιού (μετά από σαράντα πέντε λεπτά), 19.
• Αμβλύς πόνος και στα δύο αυτιά, 1.
• Πόνος σαν από τρύπημα ακριβώς πάνω και πίσω από το δεξί αυτί (μετά από τρεις ώρες), 44.
• Πόνος σαν από τρύπημα στο δεξί αυτί, 44.
• Σχιστικός πόνος στο δεξί αυτί, που ανακουφίζεται με την πίεση, 1. [410.]
• Σφύξεις και αίσθημα πληρότητας και στα δύο αυτιά, 1.
• Τινάγματα ή αισθήματα ηλεκτρικών εκκενώσεων στα αυτιά, 1.
• Ακοή.
• Μεγάλη οξύτητα της ακοής, 17.
• Ευαισθησία στους θορύβους, 1.
• Αύξηση της ακουστικής ικανότητας, με αποτέλεσμα οι ασθενείς θόρυβοι να γίνονται τόσο δυνατοί όσο η βροντή, 28.
• Οι ήχοι φαίνονται ασυνήθιστα δυνατοί, 1.
• Η ίδια του η φωνή τού φαίνεται υπερβολικά δυνατή. Πιστεύει ότι μιλούσε απρεπώς δυνατά, ενώ δεν είχε μιλήσει καθόλου, 17.
• Η μουσική κάθε είδους τού είναι εξαιρετικά ευχάριστη, 1.
• Δυσκολία στην ακοή, 21.
• Η ίδια του η φωνή τού ακουγόταν σαν να ερχόταν από πολύ μακριά (μετά από μία ώρα), 11. [420.]
• Θόρυβος στα αυτιά σαν νερό που βράζει, 1.
• Βούισμα στα αυτιά, που διαρκεί για κάποιο χρονικό διάστημα (μετά από μία ώρα), 12.
• Βούισμα στο δεξί αυτί, 8.
• Βούισμα στα αυτιά, με ελαφρά ζάλη (μετά από δύο ώρες και ένα τέταρτο), 35.
• Σφύριγμα στα αυτιά (μετά από μία ώρα), 11.
• Σφύριγμα στα αυτιά ενώ ήταν ξαπλωμένος και λαγοκοιμόταν, το οποίο υποχώρησε όταν σηκώθηκε (μετά από μία ώρα και δύο τρίτα), 14.
• Περιοδικό σφύριγμα στα αυτιά, που έπαυε πάντοτε μόλις συνερχόταν και επανερχόταν όταν τον καταλάμβανε μια ονειροπολική κατάσταση, 1.
• Σφύριγμα στο αριστερό αυτί, 44.
• Κουδούνισμα και βούισμα στα αυτιά, 1.

ΜΥΤΗ

• Φτέρνισμα (μετά από μία ώρα και τρία τέταρτα), 19. [430.]
• Φυσώντας τη μύτη του, απέβαλε πηγμένο αίμα από το δεξί ρουθούνι, 1.
• Ξηρό, πυρετικό αίσθημα στο αριστερό ρουθούνι (μετά από τρεις ώρες), 44.
• Πόνος στη ρίζα της μύτης, 1.
• Αίσθημα πληρότητας και αμβλύς πόνος στη ρίζα της μύτης, 1.

ΠΡΟΣΩΠΟ

• Αντικειμενικά.
• Νομίζει ότι η έκφρασή του πρέπει να έχει αλλάξει, επειδή οι άνθρωποι τον κοιτάζουν περισσότερο από ό,τι συνήθως (μετά από τρεις ώρες), 5.
• Όψη καταπονημένη, εξαντλημένη, 1.
• Φαίνεται νυσταγμένος και αποβλακωμένος, 1.
• Φαίνεται σαν να είναι εντελώς μεθυσμένος, 1.
• Ωχρό πρόσωπο (πρώτη ημέρα), 7.
• Πρόσωπο λίγο ωχρό (δεύτερη ημέρα), 5. [440.]
• Πρόσωπο ωχρό και αγχώδες (μετά από μία ώρα), 37.
• Ωχρότητα του προσώπου, όπως κατά τη λιποθυμία, που ανακουφίζεται με καθαρό αέρα, 19.
• Έξαψη του προσώπου από το ανέβασμα της σκάλας, 41.
• Ερυθρότητα του προσώπου, όπως κατά τη μέθη, 1.
• Το πρόσωπο και τα μάτια έγιναν πολύ κόκκινα, 20.
• Με μεγάλη προσπάθεια κούνησε το χέρι του και ψηλάφησε το πρόσωπό του, το οποίο του φάνηκε σκληρό· δεν υπήρχε αίσθηση στο πρόσωπο, αλλά στο χέρι φαινόταν σαν πέτρα, 3.
• Το δέρμα του προσώπου του, ιδιαίτερα του μετώπου και του πηγουνιού, το αισθάνεται σαν να είναι τεντωμένο, 1.
• Αίσθημα πίεσης και στα δύο μάγουλα, σε αντίστοιχα σημεία, περίπου στο οπίσθιο χείλος του ζυγωματικού οστού. Αυτό δεν διήρκεσε πολύ (μετά από μία ώρα και ένα έκτο), 14.
• Νυγμός στη δεξιά πλευρά του προσώπου σαν από τρύπημα με καρφίτσες· υποχωρεί με το ξύσιμο, αλλά επανεμφανίζεται αμέσως σε άλλο μέρος του σώματος, 44.
• Ελκτικά αισθήματα στους μασητήριους μυς, 44. [450.]
• Αίσθημα σαν οι μύες του προσώπου να έλκονταν σφιχτά γύρω από τη γνάθο, 44.
• Πόνος στη δεξιά άνω γνάθο, στη ρίζα του πρώτου γομφίου (μετά από τέσσερις ώρες), 44.
• Τα χείλη του είναι κολλημένα μεταξύ τους, 1.
• Τίναγμα του κάτω χείλους, 1.
• Μια σαφώς διαγραφόμενη γραμμή καύσου από το χείλος έως το πηγούνι, κατακόρυφα προς τα κάτω στην αριστερή πλευρά, σαν να ήταν ουλή (μετά από εννέα ώρες), 44.
• Ψυχρό αίσθημα καύσου (σαν από τερεβινθίνη) στο ερυθρό κράσπεδο του χείλους και στην άκρη της μύτης, στην αριστερή πλευρά, 44.
• Πριν αποκοιμηθεί, η κάτω γνάθος ήταν πολύ δύσκαμπτη και ακίνητη, 5.
• Μερικοί παρουσίασαν τέτανο τη στιγμή που έπαιρναν νερό· άλλοι είχαν λίγο αφρό στο στόμα, 3.

ΣΤΟΜΑ

• Δόντια.
• Σφίξιμο και τρίξιμο των δοντιών κατά τον ύπνο, 1.
• Τα δόντια στη δεξιά πλευρά του στόματος του φαίνονται σαν να είναι σφιγμένα. (Η κατάσταση αυτή δεν έγινε αντιληπτή από τον φίλο του και πιθανότατα ήταν υποκειμενική), 8. [460.]
• Άλγος σε όλα τα δόντια της άνω γνάθου, τα οποία τα αισθανόταν σαν να ήταν χαλαρά, 1.
• Πόνος στους κάτω γομφίους, στη δεξιά πλευρά, 44.
• Πόνος σαν από τρύπημα στους δεξιούς κάτω γομφίους, καλύτερα με πίεση, χειρότερα όταν τους τρίζει μεταξύ τους, 44.
• Αμβλύς πόνος στους δεξιούς γομφίους (μετά τρεις ώρες), 44.
• Βαρύς σφυγμώδης πόνος στις ρίζες των δοντιών, 1.
• Επώδυνη ευαισθησία στο όριο μεταξύ των μπροστινών δοντιών και των ούλων, ιδίως στην εσωτερική πλευρά, με ευαισθησία στην επαφή της γλώσσας, 1.
• Παύση του πονόδοντου (μετά μία ώρα), 33.
• Δεν αισθανόταν πόνο, αν και είχε πλήρη επίγνωση ότι ο πονόδοντος ήταν παρών (μετά μία ώρα), 33.
• Γλώσσα.
• Γλώσσα με λευκό επίχρισμα (δεύτερη ημέρα), 7.
• Γλώσσα λευκή και νοσηρής όψης (δεύτερη ημέρα), 5. [470.]
• Το πρωί, γλώσσα λευκή και ακάθαρτη, με δυσάρεστη γεύση, σαν να είχε μεθύσει κατά τη διάρκεια της νύχτας (δεύτερη ημέρα), 5.
• 6 A.M. Πριν σηκωθεί, σημαντική ποσότητα παχύρρευστης βλέννας πάνω στη γλώσσα (δεύτερη ημέρα), 44.
• Η γλώσσα δίνει αίσθημα ξηρότητας, σαν να είχε ζεματιστεί (δεύτερη ημέρα), 44.
• Η γλώσσα και ο λαιμός δίνουν αίσθημα ξηρότητας, αλλά χωρίς ιδιαίτερη επιθυμία για νερό, 44.
• Ιδιόμορφο, κάπως μεταλλικό αίσθημα στο δεξιό μισό της γλώσσας, 8.
• Η γλώσσα σαν να ήταν καλυμμένη με πιπέρι (μετά σαράντα πέντε λεπτά), 19.
• Νυγμώδες-καυστικό αίσθημα, σαν από φουσκάλα, στο οπίσθιο μέρος της γλώσσας, στη δεξιά πλευρά, στην πρόσθια παρίσθμια καμάρα (μετά τρεις ώρες), 44.
• Στόμα γενικά.
• Κάποια ξηρότητα του στόματος, χωρίς δίψα (μετά μιάμιση ώρα), 10.
• Ξηρότητα του στόματος και των χειλιών, 1.
• Ξηρότητα του στόματος, η οποία δεν ήταν δίψα. Η ξηρότητα εξακτινωνόταν από το οπίσθιο μέρος του λαιμού, απέναντι από τον αυχένα, 26. [480.]
• Ξηρότητα του στόματος, με δίψα, για κάποιο διάστημα (μετά μισή ώρα), 12.
• Ξηρότητα του στόματος, με δίψα, όλη την ημέρα (δεύτερη ημέρα), 8.
• Όταν βρισκόταν στο κρεβάτι, είχε ξηρότητα του στόματος που διήρκεσε έως το επόμενο πρωί, με δίψα (μετά μία ώρα), 11.
• Πολύ ξηρό στόμα και ισθμός του φάρυγγα, ώστε μετά βίας μπορούσε να μιλήσει ή να καταπιεί (μετά μισή ώρα), 27.
• Στόμα ξηρό και αφρώδες (μετά τέσσερις ώρες), 3.
• Σίελος.
• Αφρισμός από το στόμα, 1.
• Αυξημένη ροή παχύρρευστου, άγευστου σιέλου, 44.
• Ελαφρά έκκριση ρητινώδους σιέλου ή, μάλλον, βλέννας από τη γλώσσα, 43.
• Παχύρρευστη βλέννα πάνω σε ολόκληρη την άνω επιφάνεια της γλώσσας, 44.
• Λευκός, παχύς, αφρώδης και κολλώδης σίελος, 1.
• Γεύση. [490.]
• Κάθε είδος τροφής είναι εξαιρετικά εύγευστο, 1.
• Πικρία στο στόμα (δεύτερη ημέρα), 7.
• Γεύση χαλκού στο στόμα, 17.
• Μεταλλική γεύση στη γλώσσα, 43.
• Μεταλλική γεύση στη γλώσσα, με αίσθημα ξηρότητας και έκκριση κολλώδους, σαν κόμμι, βλέννας, 45.
• Ομιλία.
• Τραύλισμα και βατταρισμός, 1.
• Τα χείλη του αδυνατούσαν να αρθρώσουν λόγο, σαν να ήταν παράλυτα, 17.

ΛΑΙΜΟΣ

• Οι καρωτίδες και οι κροταφικές αρτηρίες σφύζουν πιο αργά και ασθενέστερα από το συνηθισμένο, 20.
• Το πρωί αποχρέμπει, καθαρίζοντας τον λαιμό, γλοιώδεις σβώλους, καθένας με μία κηλίδα αίματος, 1.
• Ξηρότητα και αίσθημα τραχύτητας στον λαιμό, 1. [500.]
• Η ξηρότητα στον λαιμό τον έκανε να ζητήσει νερό, 41.
• Αίσθημα δυσφορίας, σαν από ξηρότητα του λαιμού ή, μάλλον, αίσθηση ότι η γλώσσα και ο λαιμός ήταν καλυμμένα από ένα ξηρό, μαλακό σώμα, 39.
• Η προσπάθεια να καπνίσει ένα πούρο στο ύπαιθρο έπρεπε να εγκαταλειφθεί εξαιτίας της ξηρότητας και του αισθήματος εκδοράς στον λαιμό, 20.
• Ο λαιμός είναι κατάξερος, με έντονη δίψα για κρύο νερό, 1.
• Αίσθηση σαν από σαρκώδες σώμα στο κοίλωμα στη βάση του λαιμού, που παρεμποδίζει την κατάποση, 1.
• Αίσθηση βύσματος που ανεβαίνει στον λαιμό του, προκαλώντας του πνιγμονή, 1.
• Αίσθημα καύσου στον λαιμό, 27.
• Πίεση στις αμυγδαλές (μετά μία ώρα και τρία τέταρτα), 19.
• Αίσθημα απόξεσης στον φάρυγγα, ερυγές και ελαφρά ναυτία (σύντομα), 20.

ΣΤΟΜΑΧΟΣ

• Όρεξη.
• Αυξημένη όρεξη, 21. [510.]
• Αυξημένη όρεξη, 1.
• Τεράστια αύξηση της όρεξης, 26.
• Αυξημένη όρεξη στο δείπνο (δεύτερη ημέρα), 8.
• 1.30 P.M., αυξημένη όρεξη· έφαγε ένα καλό μεσημεριανό (δεν είχε φάει πρωινό), (δεύτερη ημέρα), 8.
• Μία επίδραση, την οποία επιβεβαίωσαν όλοι οι ασθενείς, και μάλιστα χωρίς να ερωτηθούν, ήταν ότι βελτίωνε την όρεξη και τη γενική τους υγεία και φαινόταν να βελτιώνει όλες τις εκκρίσεις τους, 31.
• Ισχυρή όρεξη (δεύτερη ημέρα), 31.
• Μεγάλη όρεξη, 12.
• Εξαιρετική όρεξη για βραδινό στις 6, αλλά το στόμα εξακολουθούσε να είναι πολύ ξηρό, 27.
• Μεγάλη πείνα επί αρκετές ημέρες (δεύτερη ημέρα), 7.
• Λυσσώδης πείνα, 1. [520.]
• Λυσσώδης πείνα, η οποία δεν μειώνεται ακόμη και όταν τρώει τεράστιες ποσότητες· σταματά να τρώει μόνο από φόβο μήπως βλάψει τον εαυτό του, 1.
• Βουλιμία, 29.
• Στο τσάι, έφαγε αδηφάγα, 35.
• Στο τσάι, έφαγε με λυσσώδη πείνα, χωρίς να αισθανθεί κορεσμό, 33.
• Τα γλυκά αρτοσκευάσματα και οι λιπαρές τροφές, τα οποία προηγουμένως δεν έτρωγε ποτέ χωρίς να υποφέρει από αναγωγές με γεύση ταγγίλας και κεφαλαλγία, τώρα πέπτονται εύκολα, 1.
• Τρώει μεγάλες ποσότητες ψωμιού, δηλώνοντας ότι είναι εξαίσιο, 1.
• Μικρή όρεξη (πρώτη ημέρα), 7.
• Απώλεια της όρεξης (σε περίπου τριάντα δοκιμαστές), 3.
• Απώλεια της όρεξης (δεύτερη ημέρα), 7.
• Έχει έντονη δίψα, κι όμως φοβάται να πιει, επειδή θα πνιγεί από το μέγεθος του ρεύματος καθώς αυτό κατεβαίνει στον λαιμό του· κι ύστερα, δεν είναι νερό αλλά το πιο εξαίσιο υδρόμελο, το οποίο καταπίνει με υπεράνθρωπη απόλαυση, 17. [530.]
• Επιθυμία για νερό και φόβος γι’ αυτό (σε περίπου τριάντα δοκιμαστές), 3.
• Είχε μεγάλη λαχτάρα για νερό, αλλά μία μόνο γουλιά που κατέβαινε στον λαιμό έδινε την αίσθηση σαν να κρατούσε το στόμα του κάτω από καταρράκτη· τον κατέλαβε σπασμός, με αίσθημα φόβου ή τρόμου, αλλά αυτό διήρκεσε μόνο μία στιγμή (μετά τέσσερις ώρες), 3.
• Ερυγές.
• Ερυγές που του θύμιζαν το εκχύλισμα (μετά σαράντα πέντε λεπτά), 19.
• Ερυγές κατά την κίνηση (μετά μία ώρα και τρία τέταρτα), 19.
• Ερυγές άγευστου αέρα, οι οποίες ανακουφίζουν έναν αμβλύ πόνο στην επιγαστρική χώρα, 1.
• Ελαφρές αλλά συνεχείς ερυγές άγευστου αέρα, 44.
• Επί μία ώρα, συχνές κενές ερυγές αέρα, με γεύση Cannabis (μετά δύο ώρες), 44.
• Ναυτία.
• Ναυτία, 1.
• Ελαφρά ναυτία (μετά τέσσερις ώρες), 5.
• Στόμαχος.
• Αίσθημα καταβύθισης στο στομάχι, 1. [540.]
• Πολύ δυσάρεστο αίσθημα ψύχους στο στομάχι, σαν να είχε πιει κρύο νερό (λίγο αργότερα), 44.
• Αίσθημα θερμότητας στο στομάχι, που μεταβάλλεται σε άλγος και συνοδεύεται από πίεση στο στήθος, 1.
• Αίσθημα καύσου στο στομάχι, για κάποιο διάστημα (εντός μίας ώρας), 12.
• Ενώ έτρωγε, αισθανόταν το στομάχι του τόσο διογκωμένο και το στήθος του τόσο πιεσμένο, σαν να επρόκειτο να πνιγεί, ώστε αναγκάστηκε να χαλαρώσει τα ρούχα του, 1.
• Σπασμωδικός πόνος στο στομάχι, 1.
• Βασανιστική σύσφιξη στο στομάχι, 1.
• Αίσθηση βάρους στο στομάχι, 40.
• Κοπτικός-συσφιγκτικός πόνος στο στομάχι, 1.
• Πόνος στο επιγάστριο· νευρικό αίσθημα γουργουρητού στο στομάχι, που εμφανίζεται κάθε λίγες στιγμές και επεκτείνεται προς τα πάνω, μέσα στον θώρακα, 44.
• Ελαφρός πόνος στο επιγάστριο, ακολουθούμενος από πολύ έντονο αίσθημα νυγμών· οι πόνοι αυτοί παύουν μετά από ένα γεύμα (πρώτη ημέρα), 7. [550.]
• Πόνος στο καρδιακό στόμιο, που ανακουφίζεται με πίεση, 1.

ΚΟΙΛΙΑ

• Νυγμοί στο δεξιό υποχόνδριο κατά την αναπνοή (μετά μία ώρα και τρία τέταρτα), 19.
• Αμέσως μόλις ξάπλωσε πάλι, δυσάρεστο γουργούρισμα στην κοιλιά, σαν να επρόκειτο να αρχίσει διάρροια (αμέσως), 44.
• Δυσάρεστο μετεωριστικό γουργούρισμα στα έντερα, τη νύχτα, όταν ξαπλώνει, 44.
• Η κοιλιά δίνει αίσθημα διόγκωσης· ανακουφίζεται με ερυγή σημαντικής ποσότητας αέρα, 1.
• Νυγμοί πάνω από την ηβική σύμφυση, 1.

ΟΡΘΟ ΚΑΙ ΠΡΩΚΤΟΣ

• Τεινεσμός, 21.
• Αίσθηση στον πρωκτό σαν να καθόταν πάνω σε μπάλα· σαν ο πρωκτός και ένα μέρος της ουρήθρας να ήταν γεμάτα από ένα σκληρό, στρογγυλό σώμα, 1.

ΚΕΝΩΣΕΙΣ

• Ανώδυνη κίτρινη διάρροια υπήρχε σε κάθε περίπτωση (σε περίπου τριάντα δοκιμαστές), 3.
• Δύο υδαρείς κενώσεις, μαζί με συχνή άκαρπη έπειξη για κένωση (πρώτη και δεύτερη ημέρα), 4. [560.]
• Είχε μία κένωση του εντέρου (μετά πέντε ώρες) και, μισή ώρα αργότερα, είχε άλλη μία. Ήταν αραιές, κίτρινες και ανώδυνες. Η διάρροια αυξήθηκε, θερμότητα διαπέρασε εσωτερικά την κοιλιά και ακολούθησαν συχνές κενώσεις αυτού του είδους, αλλά εντελώς χωρίς πόνο, 3.
• Δυσκοιλιότητα, 21.
• Μετά τη δοκιμή ακολούθησε δυσκοιλιότητα, 20.
• Σε μία ή δύο περιπτώσεις, μικρού βαθμού δυσκοιλιότητα επί λίγες ημέρες, 3.
• Δυσκοιλιότητα, 1.

ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΑ ΟΡΓΑΝΑ

• Νεφροί.
• Πόνος στους νεφρούς, κατά το γέλιο, 1. [570.]
• Κάψιμο στους νεφρούς, 1.
• Βύθιος πόνος στους νεφρούς, που τον κρατά ξύπνιο τη νύχτα, 1.
• Οξείς νυγμοί και στους δύο νεφρούς, 1.
• Ουρήθρα.
• Ελαφρά φλεγμονή του στομίου της ουρήθρας, 1.
• Κατά τη συμπίεση της βαλάνου, αναβλύζει λευκή, γλοιώδης βλέννα, 1.
• Ενόχληση στην ουρήθρα, 1.
• Αισθήσεις στην ουρήθρα σαν να υπήρχε γονορροϊκή έκκριση, 1.
• Πόνος και κάψιμο κατά την ούρηση, 1.
• Καυστικοί πόνοι στην ουρήθρα, χειρότεροι το βράδυ, 1.
• Κάψιμο και αίσθημα ζεματίσματος πριν, κατά τη διάρκεια και μετά την ούρηση, 1. [580.]
• Έντονο κάψιμο στο στόμιο της ουρήθρας, κατά την ούρηση και κατόπιν, 1.
• Νυγμοί στην ουρήθρα, 4.
• Νυγμοί στην ουρήθρα (δεύτερη ημέρα), 4.
• Νυγμώδεις πόνοι στην ουρήθρα και στον πρωκτό επί ένα λεπτό (μετά μία ώρα και τρία τέταρτα), 19.
• Νυγμός στο άκρο της ουρήθρας (μετά έντεκα ώρες), 4.
• Νυγμοί στο άκρο της ουρήθρας (βράδυ και νύχτα), (δεύτερη ημέρα), 4. [590.]
• Πόνος σαν τσίμπημα πριν, κατά τη διάρκεια και μετά την ούρηση, 1.
• Οξείς νυγμοί, σαν από βελόνες, στην ουρήθρα, τόσο έντονοι ώστε να προκαλούν ανατριχίλα στα μάγουλα και στα χέρια, 1.
• Συνεχής τάση για ούρηση (μετά μία ώρα και τρία τέταρτα), 18.
• Αδιάλειπτη επιθυμία για ούρηση (δεύτερη ημέρα), 44.
• Μολονότι είχε ουρήσει πριν ξαπλώσει, αισθάνθηκε μεγάλη επιθυμία να ουρήσει περισσότερο και επιχείρησε να το κάνει, αλλά μόλις που μπόρεσε να συγκρατήσει τα ούρα μέχρι να ετοιμαστεί το δοχείο (μετά τέσσερις ώρες), 3.
• Καμία επιθυμία για ούρηση (πρώτη ημέρα), 44.
• Έπειξη για ούρηση, αλλά δεν μπορεί να αποβάλει ούτε σταγόνα, 1.
• Έπειξη για ούρηση, με μεγάλη προσπάθεια, 1.
• Η έπειξη συνεχίζεται μετά την ούρηση, 1.
• Ούρηση.
• Συχνή ούρηση μεγάλης ποσότητας ούρων, 12.
• Συχνή ούρηση τη νύχτα, με μεγάλη ποσότητα ούρων, 11.
• Συχνή ούρηση, αλλά σε μικρή ποσότητα, 1.
• Συχνή ούρηση, με καυστικό πόνο, το βράδυ, 1.
• Τη νύχτα, συχνή ούρηση· τα ούρα σκούρα, 4.
• Ούρηση κάθε ώρα, 1.
• Αναγκάστηκε να ουρήσει αρκετές φορές· στην αρχή, με δυσκολία, 20.
• Δεν μπορούσε να συγκρατήσει εκούσια τα ούρα, 20.
• Άφθονα άχρωμα ούρα, 1. [600.]
• Άφθονη αποβολή διαυγών, ανοιχτόχρωμων ούρων, 1.
• Τεράστια ροή ούρων, σε πλήρη, διαυγή ακτίνα, 1.
• Αποβλήθηκαν τόσα ούρα όσα συνήθως συλλέγονται καθ’ όλη τη διάρκεια της νύχτας (μετά τέσσερις ώρες), 3.
• Πρέπει να περιμένει αρκετή ώρα προτού αρχίσουν να ρέουν τα ούρα, 1.
• Πρέπει να εξωθήσει με το χέρι τις τελευταίες λίγες σταγόνες, 1.
• Επί αρκετές ημέρες, ατελής αποβολή των ούρων, η οποία μπορούσε να ολοκληρωθεί μόνο με έντονη πίεση, 4.
• Τα ούρα στάζουν μετά τη διακοπή της ακτίνας, 1.
• Η ακτίνα σταματά ξαφνικά και κατόπιν συνεχίζει να ρέει, 1.
• Κατά διαστήματα τα ούρα αποβάλλονται ελεύθερα και κατόπιν πάλι σε μικρές ποσότητες, με κάψιμο και δάγκωμα, 1.
• Ούρα.
• Ούρα διαυγή και σε μεγάλη ποσότητα (τρίτη ημέρα), 7. [610.]
• Παχύρρευστα κόκκινα ούρα (δεύτερη ημέρα), 7.
• Ούρα πιο σκούρα, αλλά χωρίς ίζημα και πιο λιγοστά, 4.

ΓΕΝΝΗΤΙΚΑ ΟΡΓΑΝΑ

• Άνδρας.
• Διέγερση των γεννητικών οργάνων, 21.
• Σατυρίαση, 1.
• Στύσεις κατά την ίππευση, το βάδισμα, καθώς και όταν κάθεται ακίνητος· δεν προκαλούνται από ερωτικές σκέψεις, 1.
• Μετά τη συνουσία, η στύση διαρκεί τόσο πολύ και γίνεται τόσο επώδυνη, ώστε αναγκάζεται να εφαρμόσει κρύο νερό στο πέος, 1.
• Βίαιες στύσεις, 1.
• Πριαπισμός, 1.
• Χορδή, 1.
• Πέος χαλαρό και συρρικνωμένο (μετά μία ώρα και τρία τέταρτα), 19. [620.]
• Ενόχληση, με αίσθημα καύσου στο πέος και την ουρήθρα, συνοδευόμενη από συχνές ανάγκες για ούρηση, 1.
• Η γενετήσια κορύφωση παρατείνεται πάρα πολύ, με περισσότερες από δώδεκα εκσπερματίσεις σπέρματος, 1.
• Τη νύχτα, κατά τη συνουσία, ελάχιστη ή καμία αίσθηση. Σχεδόν καθόλου εκσπερμάτιση ή αίσθηση, αλλά λίγο αργότερα μάλλον οξύς πόνος στην οσφύ, ο οποίος διήρκεσε λίγο (εντελώς ασυνήθιστο), (δεύτερη ημέρα), 5.
• Η γενετήσια κορύφωση συνίσταται απλώς σε έντονο κάψιμο, χωρίς εκσπερμάτιση σπέρματος, 1.
• Επώδυνη ευαισθησία με νυγμούς και κάψιμο στη βάλανο, 1.
• Κνησμός της βαλάνου, 1.
• Κνησμός και κάψιμο του οσχέου, 1.
• Αφροδισία, 29.
• Αφροδισιακό αίσθημα σε ασυνήθιστο βαθμό (μετά επτά ώρες), 5.
• Υπερβολική γενετήσια ορμή, με συχνές στύσεις κατά τη διάρκεια της ημέρας, 1. [630.]
• Υπερβολική έκκριση προστατικού υγρού, τη νύχτα, κατά τη διάρκεια κοπιώδους κένωσης, 1.
• Γυναίκα.
• Πολύ άφθονη έμμηνος ρύση, η οποία διήρκεσε πέντε ημέρες (σε δύο γυναίκες, μετά 10 grains, σε δύο περιπτώσεις), 3.*
• Νυμφομανία, 1.
• Διεγείρει τη γενετήσια επιθυμία, αλλά προκαλεί στειρότητα, 42.

ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΑ ΟΡΓΑΝΑ

• Φωνή.
• Το τονικό ύψος της φωνής είναι πολύ υψηλότερο, 1.
• Μιλά με τόσο σιγανό τόνο ώστε να μην ακούγεται και γελά υπερβολικά όταν του το επισημαίνουν, 1.
• Αδυναμία να υπολογίσει την έκταση και την ένταση της φωνής κατά την ομιλία, 17.
• Βήχας.
• Τραχύς βήχας, με αίσθημα γδαρσίματος στο στήθος αμέσως κάτω από το στέρνο, 1.
• Ελαφρός ξηρός βήχας (μετά τέσσερις ώρες), που αργότερα γίνεται σκληρότερος, αλλά παραμένει ξηρός, σχεδόν σαν γάβγισμα, 3.
• Σκληρός, ξηρός βήχας (σε περίπου τριάντα δοκιμαστές), 3.
• Αναπνοή. [640.]
• Θερμή αναπνοή, 1.
• Ρογχώδης αναπνοή, 17.
• Δύσκολη αναπνοή, 21.
• Απαιτείται μεγάλη προσπάθεια για να πάρει βαθιά εισπνοή, 1.
• Η παραμικρή πίεση στο στομάχι προκαλεί επεισόδιο ασφυξίας, 1.
• Επιθυμία για καθαρό αέρα, 23.

ΘΩΡΑΚΑΣ

• Πόνοι στον θώρακα (μετά σαράντα πέντε λεπτά), 19.
• Αίσθημα ανησυχίας στο στήθος και γρήγοροι, άρρυθμοι, ασθενείς καρδιακοί παλμοί, σχεδόν όλη την ημέρα (δεύτερη ημέρα), 4.
• Βάρος στο στήθος κατά το βάδισμα (μετά σαράντα πέντε λεπτά), 19.
• Κάψιμο στο στήθος, 21. [650.]
• Ανεβαίνοντας γρήγορα μερικά σκαλοπάτια, αισθάνθηκε συσφιγκτικό πόνο κατά πλάτος του στήθους, στο ύψος της καρδιάς· διήρκεσε μόνο μία ή δύο στιγμές· δεν είχε αισθανθεί ποτέ άλλοτε τέτοιον πόνο (δεύτερη ημέρα), 5.
• Πιεστικοί, νυγμώδεις πόνοι στον θώρακα και στα άκρα (μετά μία ώρα και τρία τέταρτα), 19.
• Σφίξιμο στο στήθος, 8.
• Σφίξιμο του στήθους με πιεστικό αίσθημα και αίσθημα σύσφιξης στο επιγάστριο, 20.
• Σφίξιμο του στήθους, με βαθιά, κοπιώδη αναπνοή. Αισθάνεται σαν να ασφυκτιά και πρέπει να του κάνουν αέρα, 1.
• Σημαντικό σφίξιμο του στήθους, σαν να επρόκειτο ασφαλώς να επακολουθήσει ασφυξία· αυξάνεται με το ανέβασμα της σκάλας, 41.
• Νυγμοί που εκτείνονται από το «επακολουθήσει»· αυξάνονται με το ανέβασμα της σκάλας, 41.
• Οξύς, διαξιφιστικός πόνος πίσω από το στέρνο, που επιδεινώνεται με την κατάποση, 1.

ΚΑΡΔΙΑ ΚΑΙ ΣΦΥΓΜΟΣ

• Προκάρδιο.
• Σφίξιμο στο προκάρδιο, 23.
• Αίσθημα βάρους στην περιοχή της καρδιάς (λίγο αργότερα), 36. [660.]
• Απερίγραπτο αίσθημα σφιξίματος γύρω από την καρδιά· αίσθημα δυσφορίας στην καρδιά· του φαινόταν ότι ο καρδιακός παλμός παρεμποδιζόταν πολύ, ήταν οξύς και γρήγορος, αδύναμος και μικρός· οι συστολές της φαίνονταν τινακτικές. Αυτή η κατάσταση της καρδιάς διήρκεσε μέχρι που πήγε για ύπνο, περίπου στις 3 π.μ., 8.
• Για μεγάλο διάστημα κατόπιν, ενοχλούνταν και ανησυχούσε από πόνους γύρω από την καρδιά, 41.
• Πόνοι σαν τσιμπήματα, φαινομενικά στην επιφάνεια της καρδιάς, κατά διαστήματα, 13.
• Κατά την αναπνοή, αισθάνεται σαν η καρδιά να τρίβεται πάνω στα πλευρά, 1.
• Αισθάνθηκε δυσφορία στην καρδιά. (Η τελευταία λέξη αναφέρεται πράγματι στην καρδιά και όχι σε οποιοδήποτε άλλο μέρος), 8.
• Αγωνία στην καρδιά, 1.
• Πόνος στην καρδιά, με αίσθημα παλμών, 1.
• Πιεστικός πόνος στην καρδιά, με δύσπνοια όλη τη νύχτα, 1.
• Πόνοι σαν νυγμοί σε μικρές, σαφώς περιγεγραμμένες θέσεις στην καρδιά, 1.
• Επώδυνοι νυγμοί σαν από τα δόντια πιρουνιού στην καρδιά, 1. [670.]
• Νυγμοί στην καρδιά, συνοδευόμενοι από έντονο σφίξιμο· το τελευταίο ανακουφίζεται με βαθιά αναπνοή, 1.
• Λειτουργία της καρδιάς.
• Η καρδιακή ώση πολύ αδύναμη, κατά διαστήματα μόλις αντιληπτή, 20.
• Έντονος και γρήγορος καρδιακός παλμός και πολύ διεσταλμένες κόρες (μετά μισή ώρα), 27.
• Ασθενείς, άρρυθμοι, ανήσυχοι καρδιακοί παλμοί, όταν κάθεται ή σκύβει (μετά τρεις ώρες), 4.
• Αίσθημα παλμών της καρδιάς, που τον ξυπνά από τον ύπνο, 1.
• Επώδυνο αίσθημα παλμών της καρδιάς, 1.
• Σφυγμός.
• Ελαφρά αύξηση της ισχύος του σφυγμού (μετά μία ώρα), 33.
• Ο σφυγμός του τού φαινόταν πλήρης και έντονα παλλόμενος, 8.
• Ο σφυγμός του άρχισε να πάλλεται βαριά και το κεφάλι του να ζαλίζεται, 3.
• Αυξημένη ταχύτητα του σφυγμού, 29. [680.]
• Επιταχυνόμενος σφυγμός, 21.
• Ελαφρά αύξηση του σφυγμού, 30.
• Ο σφυγμός χτυπούσε με τρομακτική ταχύτητα, αλλά τόσο αδύναμα ώστε δεν μπορούσε να αισθανθεί την καρδιακή ώση πάνω στο στήθος, 15.
• Σφυγμός, όπως μετρήθηκε από φίλο, 120, πλήρης και έντονα παλλόμενος. Συνήθως είναι περίπου 84 αυτή την ώρα, 8.
• Μέτρησε τον σφυγμό του στους 130, 8.
• Σφυγμός 150-160 (μετά μισή ώρα), 27.
• Σφυγμός πολύ αδύναμος (λίγο αργότερα), 36.
• Σφυγμός κάτω από το φυσιολογικό επίπεδο, έως και 46, 1.
• Σφυγμός πολύ μικρός και αργός, με μεγάλα διαλείμματα, 20.
• Ο σφυγμός στον καρπό παρουσίαζε συχνά διακοπές, πολλές φορές δεν γινόταν αντιληπτός επί ένα λεπτό και, όταν επανερχόταν, ήταν εξαιρετικά αδύναμος και γινόταν αισθητός μόνο με μεγάλη προσοχή· αργότερα έγινε πιο σαφής και συχνότερος και ανέβηκε δεκαοκτώ παλμούς πάνω από το φυσιολογικό, 20.

ΑΥΧΕΝΑΣ ΚΑΙ ΡΑΧΗ

• Αυχένας. [690.]
• Βύθιος πόνος στον αυχένα, στον δεξιό ώμο και στο δεξιό αυτί, 1.
• Ράχη.
• Παράξενο αίσθημα σαν ρεύμα ζεστού νερού, το οποίο ανέβαινε σταδιακά στη ράχη και έφθανε στον εγκέφαλο (μετά μισή ώρα), 27.
• Αίσθηση σαν να περνούσε μια πυρακτωμένη σιδερένια ράβδος από το ιερό οστό προς τα πάνω, κατά μήκος της σπονδυλικής στήλης έως τον άτλαντα, γύρω από το ινίο, πάνω από τα μάτια από τη δεξιά πλευρά, σταματώντας στο αριστερό αυτί και αφήνοντας αίσθημα σαν απανθράκωση· χρειάστηκαν έξι ώρες για να ολοκληρωθεί η διαδρομή, 44.
• Πόνος που προκαλεί αποσβόλωση ανάμεσα στις ωμοπλάτες, 1.
• Πόνος στους ώμους και τη σπονδυλική στήλη, που τον αναγκάζει να σκύβει και τον εμποδίζει να βαδίζει όρθιος, 1.
• Στις 4 μ.μ., πολύ έντονο στο έξω χείλος του τραπεζοειδούς μυός (δεύτερη ημέρα), 44.
• Αντανακλαστικές κινήσεις της σπονδυλικής στήλης· κυματοειδής κίνηση που άρχιζε στη ραχιαία χώρα και εκτεινόταν έως την πύελο, ανυψώνοντας και χαμηλώνοντας εναλλάξ πρώτα τη ράχη και κατόπιν την πύελο, αργά και ακούσια. Ενώ η ράχη και ο ώμος πιέζονταν πάνω στο κρεβάτι, η οσφυϊκή και η πυελική χώρα ανυψώνονταν αργά και κατόπιν χαμήλωναν αργά αλλά σταθερά, ενώ η ράχη ανυψωνόταν αργά, 6.
• Αίσθημα ψύχους στη μέση και ανάμεσα στους ώμους, 44.

ΑΚΡΑ ΓΕΝΙΚΑ

• Αντικειμενικά.
• Καταλήφθηκε από ένα είδος σπασμών σαν χειρονομίες στους βραχίονες και στα πόδια και, βαθμιαία, τα συμπτώματά του προσέλαβαν την όψη εκείνων που χαρακτηρίζουν την υδροφοβία, 39.
• Παράλυση των κάτω άκρων και του δεξιού βραχίονα, 1.
• Υποκειμενικά. [700.]
• Ευχάριστο μούδιασμα στα άκρα (μετά μία ώρα), 33.
• Δυσάρεστη ανατριχίλα σε όλα τα άκρα, με επώδυνο αίσθημα βάρους στο ινίο και διαλείπουσα τετανική σύσπαση των μυών του αυχένα, 22.
• Αίσθημα μολύβδινου βάρους στα άκρα, σαν να μην μπορούσε να τα κινήσει, για κάποιο διάστημα (μετά δυόμισι ώρες), 12.
• Αίσθημα κόπωσης στα άκρα, με διάθεση να αποσυρθεί στο κρεβάτι, 1.
• Πόνοι στους καρπούς και στους αστραγάλους (δεύτερη ημέρα), 4.
• Πόνοι στις αρθρώσεις (δεύτερη ημέρα), 7.

ΑΝΩ ΑΚΡΑ

• Αντικειμενικά.
• Τρόμος των βραχιόνων και των χεριών, 1.
• Αδυναμία να σηκώσει τον δεξιό βραχίονα, με ψυχρότητα του δεξιού χεριού, 1.
• Υποκειμενικά.
• Παράξενος διατινασσόμενος πόνος στον αριστερό βραχίονα, από τον ώμο έως την άκρη του μέσου δακτύλου, που προκαλεί στο δάκτυλο αίσθημα εσωτερικής επώδυνης ευαισθησίας, όμοιο με εκείνο που γίνεται αισθητό στους νευραλγικούς πόνους. Ο πόνος άλλοτε συγκεντρωνόταν στο σαρκώδες τμήμα της ονυχοφόρου φάλαγγας και άλλοτε στο άνω τμήμα του μασχαλιαίου χείλους της ωμοπλάτης, απ’ όπου φαινόταν να ακτινοβολεί, σαν τις ακτίνες τροχού, σε απόσταση δύο ιντσών (μετά μία ώρα και δύο τρίτα), 13.
• Ευχάριστη ανατριχίλα διατρέχει τους βραχίονες και τα χέρια, 1.
• Ώμοι. [710.]
• Αδυναμία και δυσκαμψία των ώμων, 1.
• Αίσθημα στους ώμους σαν να είχαν χτυπηθεί, ιδιαίτερα στον αριστερό ώμο, 1.
• Βραχίονας.
• Πόνος στην πρόσθια επιφάνεια του βραχίονα και στην οπίσθια επιφάνεια του αγκώνα, 44.
• Αγκώνας.
• Πόνος σαν από κόπωση στην καμπή του δεξιού αγκώνα (στις 7 π.μ., πρώτη ημέρα), 7.
• Αντιβράχιο.
• Αδυνατεί να σηκώσει τα χέρια του, με αίσθημα σαν να υπήρχε βάρος επάνω στο αντιβράχιο, 3.
• Βάρος στα αντιβράχια και στα πόδια (σε περίπου τριάντα δοκιμαστές), 3.
• Καρπός.
• Πόνοι στον αριστερό καρπό (δεύτερη ημέρα), 4.
• Χέρια.
• Συνεχές τρίψιμο των χεριών, 29.
• Τρέμουλο των χεριών σε τέτοιο βαθμό, ώστε να μην μπορεί να γράψει, 17.
• Τα χέρια τα αισθάνεται τερατωδώς μεγάλα, 1.
• Δάκτυλα. [720.]
• Αιφνίδια εμφάνιση ερυθρότητας σε όλα τα δάκτυλα, με καύσο και νυγμούς στις αρθρώσεις, 1.
• Οξύς νυγμώδης πόνος στα δάκτυλα, 1.
• Βύθιος πόνος στις αρθρώσεις των δακτύλων, 1.

ΚΑΤΩ ΑΚΡΑ

• Αντικειμενικά.
• Αστάθεια του βαδίσματος· όχι όπως εκείνου που φοβάται ότι θα πέσει, αλλά όπως εκείνου που προσπαθεί να συγκρατηθεί προς τα κάτω, διότι αισθανόταν σαν να υπήρχαν ελατήρια στα γόνατά του και θυμήθηκε την ιστορία του ανθρώπου με το μηχανικό πόδι, το οποίο βάδισε παρασύροντάς τον μαζί του, 26.
• Ενώ προχωρούσε σε ξύλινο διάδρομο πλάτους μόλις μίας σανίδας, κάθε τόσο και αιφνίδια το δεξί πόδι εκτινασσόταν προς τα αριστερά, έξω από τη σανίδα. Αφού παρατήρησε μερικές φορές αυτή την παράδοξη μυϊκή κίνηση, επικέντρωσε την προσοχή του στη βάδιση, με σκοπό να αποτρέψει την επανάληψη του άτακτου εσφαλμένου βήματος. Το πόδι εκτινάχθηκε ξανά και ξανά, αψηφώντας τη θέλησή του και κατευθυνόμενο απαρέγκλιτα προς τα αριστερά, 41.
• Πλήρης παράλυση των κάτω άκρων, 1.
• Αδυνατεί να ανεβεί σκάλες εξαιτίας σχεδόν πλήρους παράλυσης των άκρων, με δυσκαμψία και κουραστικό βύθιο πόνο και στα δύο γόνατα, 1.
• Τα άκρα αδυνατούν να τον στηρίξουν (μετά δύο ώρες και ένα τέταρτο), 35.
• Τα πόδια μόλις που μπορούν να στηρίξουν το σώμα, 27.
• Το δεξί σκέλος υποχωρεί αιφνίδια και πέφτει, 1. [730.]
• Περίπου στις 3 π.μ., αφού συνήλθε και ξεμέθυσε, πήγε για ύπνο. Κατέβηκε παραπατώντας τα σκαλιά καθώς έφευγε από το δωμάτιο του φίλου του, 8.
• Αδυναμία και δυσκαμψία του δεξιού σκέλους, με τραβήγματα στις γάμπες, 1.
• Μεγάλη αδυναμία του αριστερού σκέλους, 1.
• Κόπωση και στα δύο σκέλη, που σχεδόν φθάνει σε παράλυση· χειρότερη στο αριστερό, 1.
• Υποκειμενικά.
• Αισθάνεται τα σκέλη του πολύ μεγάλα, 1.
• Ευχάριστη ανατριχίλα και στα δύο σκέλη από τα γόνατα και κάτω, με αίσθηση σαν τα νύχια ενός πουλιού να έσφιγγαν τα γόνατα, 1.
• Το δεξί σκέλος το αισθάνεται παράλυτο κατά τη βάδιση, 1.
• Αίσθημα κόπωσης στο αριστερό σκέλος, 1.
• Μούδιασμα του αριστερού σκέλους και του ποδιού, 1.
• Ισχίο.
• Πόνος στο δεξί ισχίο. Πόνος στο αριστερό μηριαίο οστό, 1.
• Μηρός. [740.]
• Πόνος και κνησμός στο αριστερό πόδι, ακριβώς επάνω από το γόνατο, 44.
• Γόνατο.
• Πόνος που προκαλεί αδυναμία κίνησης, με αίσθημα τραβήγματος και βύθιο πόνο στο δεξί γόνατο, 1.
• Σχιστικός πόνος στο αριστερό γόνατο (μετά δεκαπέντε ώρες), 4.
• Αισθάνεται τις επιγονατίδες σαν να έλκονται βίαια προς τα κάτω, 1.
• Κνήμη.
• Παράξενη, επώδυνη εξάντληση και στις δύο κνήμες (μετά δεκατέσσερις ώρες), 4.
• Βύθιος πόνος στο πόδι, κοντά στο αριστερό έξω σφυρό, όταν είναι ξαπλωμένος ανάσκελα, όχι όταν είναι ξαπλωμένος στο πλάι, 44.
• Αίσθηση κραμπών στις γάμπες, η οποία καθιστούσε αδύνατη την κίνηση των ποδιών ή τα έκανε να τεντώνονται ή να τινάζονται αιφνίδια, 39.
• Αστράγαλος.
• Πόνος στον δεξιό αστράγαλο (βράδυ), 4.
• Πόδι.
• Σέρνει τα πόδια του όταν βαδίζει, 1.
• Τα πόδια του μουδιάζουν επανειλημμένα, 1. [750.]
• Όταν επιχείρησε να βαδίσει, αισθάνθηκε τα πόδια του βαριά· σήκωνε τα χέρια του με δυσκολία, καθώς αισθανόταν σαν να συγκρατούσαν βάρη προς τα κάτω το αντιβράχιο (μετά τέσσερις ώρες), 3.
• Όταν επιχείρησε να βαδίσει, αισθάνθηκε εξαιρετικά βίαιους πόνους, σαν να πατούσε επάνω σε πολλά καρφιά, τα οποία διαπερνούσαν τα πέλματά του και ανέρχονταν μέσω των σκελών του έως τα ισχία· χειρότερο στο δεξί σκέλος και συνοδευόμενο από τραβηκτικούς πόνους και στις δύο γάμπες· οι πόνοι αυτοί τον ανάγκαζαν να χωλαίνει και να κραυγάζει από την οδύνη, 1.
• Αίσθημα μουδιάσματος στο πέλμα του αριστερού ποδιού, κατόπιν στο πόδι, που αυξάνεται έως μούδιασμα ολόκληρου του σκέλους, 1.
• Καύσος στα πέλματα, 1.
• Νυγμοί στα πέλματα, 1.
• Μούδιασμα στις αρθρώσεις και των δύο ποδιών, 1.
• Οστικός πόνος στη μεταταρσιοφαλαγγική άρθρωση του δεξιού ποδιού, 44.
• Δάκτυλα των ποδιών.
• Διατινασσόμενοι πόνοι στις αρθρώσεις των δακτύλων του αριστερού ποδιού, χειρότεροι στο μεγάλο δάκτυλο, 1.
• Βίαιοι πόνοι στις αρθρώσεις του δεξιού μεγάλου δακτύλου (πριν από το μεσημέρι και το βράδυ), (τρίτη ημέρα), 4.
• Βύθιος και διαξιφιστικός πόνος στο πελματικό έπαρμα του αριστερού μεγάλου δακτύλου, 1. [760.]
• Νυγμοί και βύθιος πόνος στις αρθρώσεις των μεγάλων δακτύλων του αριστερού ποδιού, 1.

ΓΕΝΙΚΑ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ

• Αντικειμενικά.
• Ορμή του αίματος προς την επιφάνεια, 29.
• Μεγάλη διέγερση ολόκληρου του οργανισμού, σαν να κυκλοφορούσε το αίμα πολύ γρήγορα· σαν να ξεχύνονταν ρεύματά του από κάτω προς το κεφάλι, το οποίο το αισθανόταν θολό, ενώ τα μάτια του έλαμπαν· όταν περπατούσε, μετά βίας μπορούσε να βρει τον δρόμο του· τα πάντα φαίνονταν σκοτεινά και διαστρεβλωμένα· όταν έφθασε στο σπίτι, μεγάλη ευθυμία και γαλήνη, σαν να τον ανύψωνε μια αόρατη δύναμη σε άλλες, ανώτερες σφαίρες· τα πάντα φαίνονταν υπερβολικά μικρά και υπερβολικά σκοτεινά· επανειλημμένες διαβεβαιώσεις ότι έβλεπε κάτι υπερκόσμιο και ότι μπορούσε να επιτελέσει σπουδαία πράγματα· έβλεπε πνεύματα να χορεύουν γύρω του, τόσο ευτυχισμένα όσο και ο ίδιος· η ακοή του ήταν πολύ οξεία· ο παραμικρός ήχος, όπως οι παλμοί της ίδιας του της καρδιάς, φαινόταν υπερβολικά δυνατός· έντονη δίψα· καταληπτικές και επιληπτικές κρίσεις, 22.
• Παράξενο, ταλαντευόμενο βάδισμα, 29.
• Κατά διαστήματα, τίναγμα ολόκληρου του σώματος, 1.
• Καταληψία, 21.
• Μερικές φορές καταληψία, 29.
• Εκτελούσε πράξεις μηχανικά, 1.
• Δεν μπορεί να αποφύγει να πέφτει πάνω στους ανθρώπους στον δρόμο, 1.
• Περπατά ασυναίσθητα προς τα πλάγια στον δρόμο, 1. [770.]
• Έρπει στηριζόμενος στα χέρια ή στα γόνατα στο ύπαιθρο, 23.
• Κατά τη μέθη, όταν άρχιζαν τα επεισόδια γέλιου, χτυπούσε τα πόδια του στο δάπεδο και ανασήκωνε βίαια το σώμα του πάνω-κάτω στον καναπέ, 1.
• Έκλεισε τα μάτια του και προσπάθησε να σκεφτεί κάτι σοβαρό. Ξαφνικά αισθάνθηκε σαν να ήταν μαρμάρινο άγαλμα· δεν μπορούσε να κινηθεί και ένιωθε ψύχος σε όλο του το σώμα, 3.
• Αισθάνεται σαν να βρίσκεται υπό την κατασταλτική επίδραση οπιούχου (μετά τρεις ώρες), 5.
• Απροθυμία για σωματική εργασία, 1.
• Αισθανόταν οκνηρός το πρωί (δεύτερη ημέρα), 5.
• Απολαυστική οκνηρία και ερωτικό παραλήρημα, 22.
• Μεγάλη επιθυμία να ξαπλώσει κατά τη διάρκεια της ημέρας, 1.
• Μεγάλη νωθρότητα (δεύτερη ημέρα), 33.
• Αισθάνεται πολύ κουρασμένος, 1. [780.]
• Χαλάρωση της μυϊκής ισχύος (μετά τέσσερις ώρες και ένα τέταρτο), 13.
• Αισθανόταν πολύ αδύναμος (δεύτερη ημέρα), 20.
• Αισθανόταν σαν να ήταν αδύναμος, κυρίως στα γόνατα (μετά δύο ώρες και ένα τέταρτο), 34.
• Μεγάλη μυϊκή αδυναμία, 21.
• Υπερβολικά αδύναμος και νευρικός για να εργαστεί, 27.
• Αισθανόταν τόσο αδύναμος, ώστε μετά βίας μπορούσε να μιλήσει, και σύντομα έπεσε σε βαθύ ύπνο, 1.
• Πλήρης εξάντληση από έναν σύντομο περίπατο, 1.
• Κατάπτωση (λίγο αργότερα), 36.
• Κατάσταση κατάρρευσης (που παραλίγο να καταλήξει σε θάνατο), 38.
• Μόλις έκλεινε τα μάτια του, περιερχόταν σε κατάσταση συγκοπής, 22. [790.]
• Αίσθημα ακαθόριστης δυσφορίας, 41.
• Αισθανόταν νευρικός στον ύψιστο βαθμό, 27.
• Αίσθημα νευρικότητας και ανησυχίας σε όλο το σώμα, 44.
• Παρόρμηση να μετακινείται από το ένα μέρος στο άλλο, 22.
• Αφού βίωσε ιδιόμορφα οράματα και αισθήσεις, του παρουσιάστηκε ανάγκη για άσκηση· ανασηκώθηκε σαν με κάποια ελαστική δύναμη, χτύπησε τον εαυτό του στο στήθος και άρχισε να τραγουδά και να χορεύει με τον πλέον υπερβολικό τρόπο, 22.
• Αίσθημα μουδιάσματος, 28.
• Αισθανόταν ένα ιδιόμορφο μούδιασμα να διατρέχει έρποντας το σώμα και τα άκρα, 33.
• Το δέρμα αναίσθητο σε ερεθίσματα, για παράδειγμα σε σινάπι, βούρτσες κ.λπ., 20.
• Δεν αντιλήφθηκε ότι είχε τοποθετηθεί σινάπι στα πόδια του και ότι τα είχαν τρίψει με βούρτσες· η αισθητικότητα του δέρματος φαινόταν εντελώς αμβλυμένη, 20.
• Σταδιακά, ολική αναισθησία, 1. [800.]
• Η αναισθησία επεκτάθηκε σε ολόκληρο το σώμα του. Σταδιακά μειώθηκε, αλλά η αισθητικότητα δεν επανήλθε παντού ούτε σταθερά, καθώς υπήρχαν συχνές υποτροπές, 39.
• Υποκειμενικά.
• Ένα απερίγραπτο αίσθημα «παραξενιάς» διαπερνούσε ολόκληρο το σώμα (μετά μία ώρα), 41.
• Υπήρχε επίσης μια παράξενη αίσθηση συνδεόμενη με τον αέρα, αλλά δεν μπορεί να τη θυμηθεί, 8.
• Το αίσθημα ελαφρότητας κατά την κίνηση ήταν πολύ έντονο, 20.
• Αίσθημα ελαφρότητας ή αιώρησης, σαν να μπορούσε να πέσει σαν φελλός χωρίς να πάθει κακό (μετά τέσσερις ώρες και ένα τέταρτο), 13.
• Ιδιαίτερα χαρακτηριστική ήταν η αίσθηση σαν να ανυψωνόταν το σώμα του από το έδαφος και σαν να μπορούσε να πετάξει μακριά, 20.
• Αισθανόταν σαν να βρισκόταν υπό την επίδραση μεθυστικού ποτού (μετά μισή ώρα), 27.
• Αισθανόταν μεθυσμένος (μετά μία ώρα), 12.
• Αισθανόταν μεθυσμένος (μετά μιάμιση ώρα), 10.
• Ξύπνησε το πρωί όχι εντελώς νηφάλιος (δεύτερη ημέρα), 8. [810.]
• Αισθανόταν πολύ άσχημα, 8.
• Αφού ξάπλωσε, αίσθημα βάρους ή υπνηλίας· δεν μπορούσε να σηκώσει τα χέρια ή τα πόδια του (μετά μία ώρα), 11.
• Ακαμψία του μυϊκού συστήματος, 17.
• Αισθάνθηκε τη χαρακτηριστική ανατριχίλα που προκαλεί το φάρμακο (μετά ακριβώς τέσσερις ώρες), 3.
• Ευχάριστη ανατριχίλα σε όλο το σώμα και τα άκρα, 1.
• Όλοι συμφωνούν ότι το πρώτο σύμπτωμα γίνεται αισθητό αφού παρέλθουν μερικές ώρες και είναι πάντοτε μια ανατριχίλα που διατρέχει ολόκληρο το σώμα μέχρι τις άκρες των δακτύλων, καθώς και τον εγκέφαλο, ακολουθούμενη από μεγάλο τρόμο, 17.
• Ένιωσα μια πραγματική ανατριχίλα από Hashish, τόσο έντονη ώστε κρατήθηκα από έναν πάγκο για να μην παραπατήσω, βιώνοντας την ίδια έλλειψη εμπιστοσύνης στον εαυτό μου και τον ίδιο αγχώδη τρόμο που είχα αισθανθεί όταν έλαβα τη μεγαλύτερη δόση (μετά μία ώρα), 43.
• Η δεξιά πλευρά του σώματος του φαινόταν πολύ διογκωμένη, ώστε νόμιζε ότι, αν συνέχιζε έτσι να μεγαλώνει, θα αναγκαζόταν να γείρει προς την αντίθετη πλευρά, 8.
• Αίσθηση σαν μεμονωμένα μέρη να είχαν γίνει μεγαλύτερα και παχύτερα, π. χ., το κάτω χείλος φαίνεται πρησμένο μέχρι το ύψος της μύτης ή η μύτη τόσο μεγάλη ώστε να εμποδίζει την όραση, 21.
• Αιφνίδιος, αμβλύς, βαθύς πόνος και περίσφιξη, μαζί με μούδιασμα και μυρμήγκιασμα, σαν να τον είχε διαπεράσει ηλεκτρικό ρεύμα. Άρχισε στον δεξιό βραχίονα, επεκτεινόμενος προς τα κάτω κατά μήκος του άνω άκρου και προς τα πάνω έως τη μασχάλη, περνώντας σταδιακά προς τα κάτω μέχρι τα πόδια και έπειτα προς τα πάνω μέχρι το κεφάλι. Γινόταν αισθητός κυρίως στον βραχίονα και τη μασχάλη. Αυτό το αίσθημα εμφανιζόταν και υποχωρούσε σαν κύμα αισθήσεων· περιοριζόταν εξ ολοκλήρου στη δεξιά πλευρά και φαινόταν να σταματά στη μέση γραμμή. (Η δεξιά πλευρά του δοκιμαστή βρισκόταν πλησιέστερα στη φωτιά), (μετά σαράντα λεπτά), 8. [820.]
• Ξαφνικά, έντονο αίσθημα πίεσης· τα πάντα του φαίνονταν υπερβολικά στενά· τα χαρακτηριστικά του προσώπου παραμορφώθηκαν· έγινε ωχρός· το αίσθημα πίεσης αυξήθηκε έως άγχους, με αίσθηση σαν να ανέβαινε το αίμα του στο κεφάλι βράζοντας, 20.
• Τα συμπτώματα εκδηλώνονται κυρίως στη δεξιά πλευρά, 1.
• Επιδρά εντονότερα σε άτομα με νευρική και αιματώδη ιδιοσυγκρασία στον ύψιστο βαθμό· σχεδόν εξίσου στα άτομα με χολώδη ιδιοσυγκρασία· αλλά μόνο ελαφρά σε εκείνα με λεμφική ιδιοσυγκρασία, με συμπτώματα όπως ίλιγγος, ναυτία, κώμα ή μυϊκή ακαμψία, 17.

ΔΕΡΜΑ

• Μυρμηκίαση, 21.
• Κνησμός στο πρόσωπο, στον ώμο, στην κοιλιά και στα πόδια, που ανακουφίζεται με το ξύσιμο, 44.
• Συνεχής κνησμός της μύτης, 44.
• Κνησμός στο πέλμα, 44.

ΥΠΝΟΣ ΚΑΙ ΟΝΕΙΡΑ

• Υπνηλία.
• Υπνηλία (μετά από μία ώρα), 11.
• Υπνηλία, νύστα, 44.
• Ημερήσια υπνηλία, 1. [830.]
• Υπερβολική υπνηλία, 1.
• Έντονη υπνηλία το απόγευμα, 1.
• Νύσταξε χωρίς να έχει προηγηθεί διέγερση ή ευθυμία· πρόκειται για μια κατάσταση σύγχυσης (μετά από τέσσερις ώρες), 5.
• Περισσότερη υπνηλία από τη συνηθισμένη το βράδυ (μετά από δεκατέσσερις ώρες), 5.
• Ένιωσε υπνηλία για κάποιο διάστημα (μετά από δυόμισι ώρες), 12.
• Νύστα, με αίσθημα ψύχους στο πίσω μέρος της κεφαλής και στον αυχένα, σαν να φυσούσε εκεί αέρας, 44.
• Έντονη νύστα, ακόμη και την ημέρα (δεύτερη ημέρα), 7.
• Ένα είδος διακεκομμένης νύστας, 40.
• Ένιωσε νύστα και αποκοιμήθηκε σε πολυθρόνα (μετά από δύο ώρες), 14.
• Το πρωί ένιωθε νύστα και βρισκόταν ακόμη υπό την επίδραση του φαρμάκου· η νύστα διήρκεσε έως τη 1.30 P.M., με εναλλαγές εγρήγορσης και ύπνου, αλλά η εγρήγορση ήταν μια ευχάριστη ονειρική κατάσταση (δεύτερη ημέρα), 8. [840.]
• Πηγαίνοντας για ύπνο, περιήλθε σε κατάσταση νύστας, κατά την οποία φαντάστηκε ότι τα νύχια των δακτύλων και των δύο χεριών είχαν περίπου το μέγεθος πιάτων, ήταν πολύ κυρτά, αλλά κατά τα άλλα είχαν φυσιολογικό σχήμα· όταν άνοιγε και έκλεινε τα δάκτυλα (υποκειμενικό ή αντικειμενικό;) του φαίνονταν να γλιστρούν το ένα πάνω στο άλλο σαν βεντάλια· και όταν τα χτυπούσε ελαφρά πάνω σε σκληρή επιφάνεια (υποκειμενικό ή αντικειμενικό;) προκαλούνταν μια απολαυστική αίσθηση, 8.
• Αίσθημα νύστας· θα μπορούσε εύκολα να κοιμηθεί αν ξάπλωνε και ενέδιδε στο αίσθημα· όταν όμως ήταν αναγκαίο, μπορούσε πάντοτε να αφυπνιστεί (μετά από τέσσερις ώρες), 13.
• Έντονη τάση για ύπνο, και γι' αυτό έσπευσε στο κρεβάτι χωρίς να γδυθεί, 27.
• Εντονότερη διάθεση για ύπνο, η οποία συνεχίστηκε επί μισή ώρα (μετά από έξι και δύο τρίτα της ώρας), 13.
• Αναγκάστηκε να παραδοθεί στον ύπνο (μετά από τέσσερις ώρες), 5.
• Απροθυμία να σηκωθεί το πρωί, 1.
• Συχνά διαστήματα ύπνου (μετά από μία ώρα), 33.
• Φαινόταν να αποκοιμιέται κατά διαστήματα για λίγες στιγμές, οι οποίες, ωστόσο, του φαίνονταν πολύ παρατεταμένες, με ευχάριστα όνειρα· έπειτα ξυπνούσε και κατέγραφε αυτές τις σημειώσεις, 8.
• Του έδωσε διπλάσια ποσότητα ύπνου, 26.
• Έπειτα από πλήρη νυχτερινή ανάπαυση, κοιμήθηκε βαθιά ολόκληρη την επόμενη ημέρα, 1. [850.]
• Παρατεταμένος και ήρεμος ύπνος, 1.
• Κοιμήθηκε τρεις ημέρες και τρεις νύχτες, εκτός από τις φορές που τον ξυπνούσαν για να φάει τα γεύματά του, 1.
• Βαθύς ύπνος, 1.
• Βαθύς ύπνος με μελαγχολικά όνειρα, 1.
• Κοιμήθηκε βαθιά, 35.
• Κοιμήθηκε βαθιά τη νύχτα, 33.
• Ύπνος σαν εκείνον κάποιου «τύφλα στο μεθύσι», 41.
• Τη νύχτα κοιμήθηκε πολύ βαθιά, χωρίς όνειρα, 5.
• Κοιμήθηκε πολύ ήρεμα, χωρίς όνειρα, 27.
• Όταν κοιμόταν, φαινόταν άκαμπτος, σαν νεκρός, με την κάτω γνάθο πεσμένη, 5. [860.]
• Τινάγματα των άκρων κατά τον ύπνο, τα οποία τον ξύπνησαν, οπότε φοβήθηκε ότι θα πάθαινε κρίση, 1.
• Κραυγές κατά τον ύπνο, 1.
• Ομιλία κατά τον ύπνο, 1.
• Πήρε έναν ελαφρύ υπνάκο σε έναν καναπέ, στο δωμάτιο ενός φίλου· ακούστηκε να σιγογελά μόνος του· ξυπνούσε κάθε πέντε λεπτά, οπότε του φαινόταν σαν να είχαν περάσει ώρες. Αφού ο φίλος του πήγε για ύπνο, συνέχιζε να ξυπνά, νομίζοντας ότι εκείνος βρισκόταν ακόμη στο δωμάτιο, αλλά όταν αφυπνιζόταν πλήρως, θυμόταν τα πάντα· έπειτα ξαναβυθιζόταν στην ίδια κατάσταση (μετά από δύο ώρες), 9.
• Όλο το απόγευμα, εναλλαγές υπνάκου και εγρήγορσης· η ίδια ευχάριστη ονειρική κατάσταση κατά την εγρήγορση (δεύτερη ημέρα), 8.
• Μετά το δείπνο, υπνάκος και εγρήγορση όπως προηγουμένως. Ήπιε καφέ, ο οποίος το εξάλειψε (δεύτερη ημέρα), 8.
• Αϋπνία.
• Ξύπνησε μία φορά τη νύχτα, πράγμα ασυνήθιστο, 13.
• Ξύπνησε στις 4 A.M. και στις 7 A.M., πράγμα πολύ ασυνήθιστο, 13.
• Ξυπνά στις 6 η ώρα το πρωί, με αίσθημα πληρότητας στην κεφαλή και βάρος στο σώμα, 1.
• Ξυπνά λίγο μετά τα μεσάνυχτα, με έντονη δίψα, 1. [870.]
• Ξυπνά πριν από τα μεσάνυχτα σε κατάσταση ημισυνείδησης· με αδυναμία κίνησης· αίσθημα παλμών της καρδιάς, βραδεία, βαθιά, κοπιώδη και διαλείπουσα αναπνοή, και αίσθημα σαν να πεθαίνει, 1.
• Ξυπνά πριν από τα μεσάνυχτα, καταβεβλημένος από τρομακτικές αισθήσεις· φαντάζεται ότι πρόκειται να πνιγεί, φωνάζει και βογκά για κάποιο διάστημα, οπότε όλα τα αντικείμενα στο δωμάτιο εμφανίζονται το καθένα με το αντίστοιχο μέγεθός του, και αποκοιμιέται ξανά, 1.
• Αγρυπνία όλη τη νύχτα· ήπια, ευχάριστα όνειρα· σύντομοι υπνάκοι (δεύτερη ημέρα), 44.
• Η μόνη επίδραση ήταν ότι τον έκανε να χάσει τον νυχτερινό του ύπνο, 26.
• Όταν βρισκόταν στο κρεβάτι, δεν μπορούσε να αποκοιμηθεί· η σκέψη του περιπλανιόταν γρήγορα από το ένα θέμα στο άλλο· φαινόταν σαν να ονειρευόταν με ανοιχτά μάτια, διότι έβλεπε, άκουγε και παρατηρούσε τα πάντα γύρω του, 27.
• Όνειρα.
• Της φαινόταν σαν να ονειρευόταν με ανοιχτά μάτια, και ο χρόνος τής φαινόταν πολύ μακρύς, 40.
• Όταν παύει να ασκεί τη βούλησή του, πέφτει σε ένα είδος ονείρου· η διάρκεια αυτής της ονειρικής κατάστασης φαίνεται να παρατείνεται οδυνηρά· αισθάνεται σαν να μην πρόκειται ποτέ να καταφέρει να βγάλει τη νύχτα, 8.
• Κατά την ημέρα, όνειρα που επανέρχονται περιοδικά ή ονειρικά επεισόδια, 1.
• Τα όνειρα διήρκεσαν περίπου μία ώρα και κατόπιν μετατράπηκαν σε ήπια κεφαλαλγία, την οποία αισθανόταν μέχρι αργά τη νύχτα, 27.
• Ζωηρά όνειρα, μερικές φορές εκστατικά (δεύτερη ημέρα), 7. [880.]
• Τον κατέκλυσε μια ποικιλία απολαυστικών ονείρων (μετά από δύο ώρες και ένα τέταρτο), 35.
• Πολύ απολαυστικά όνειρα· τώρα δεν μπορεί να θυμηθεί πολλά από αυτά, 8.
• Ηδονικά όνειρα, με στύσεις και άφθονες εκπομπές σπέρματος, 1.
• Προφητικά όνειρα, 1.
• Ενοχλητικά όνειρα, 1.
• Κοιμήθηκε καλά, με εξαίρεση ένα άσχημο όνειρο, 5.
• Ξύπνησε στη μέση ενός άγριου, άμορφου ονείρου, σε κατάσταση ασυνήθιστης ταραχής και λουσμένος στον ιδρώτα, 15.
• Όνειρα κινδύνου και επικίνδυνων καταστάσεων που αντιμετώπισε, 1.
• Όνειρα με νεκρά σώματα, 1.
• Εφιάλτης κάθε νύχτα, μόλις αποκοιμηθεί, 1. [890.]
• Ο ύπνος, ο οποίος πριν από τη συνήθεια λήψης χασίς συνοδευόταν πάντοτε από όνειρα περισσότερο ή λιγότερο ζωηρά, ήταν εντελώς χωρίς όνειρα καθ' όλη την περίοδο της χρήσης, 17.

ΠΥΡΕΤΟΣ

• Αίσθημα ψύχους.
• Απώλεια ζωικής θερμότητας, 1.
• Ψυχρότητα της επιφάνειας του σώματος (λίγο αργότερα), 36.
• Τρέμουλο (πρώτη ημέρα), 7.
• Μια ευχάριστη δροσιά φάνηκε να διαπερνά ξαφνικά ολόκληρο το σώμα, 24.
• Ψυχρότητα και τρέμουλο, με εξωτερική θερμότητα (δεύτερη ημέρα), 7.
• Γενικό αίσθημα ψύχους, 1.
• Έντονο ρίγος με δυνατό τρέμουλο και τα ακόλουθα συμπτώματα: δυνατό κροτάλισμα των δοντιών· ψυχρότητα του σώματος και των άκρων· άφθονος ψυχρός ιδρώτας· αίσθημα κόπωσης στα άκρα, με αμβλύ άλγος στις αρθρώσεις· ξηροστομία, με παχύρρευστο, λευκό, κολλώδες σάλιο· έντονη δίψα· λήψη μεγάλων ποσοτήτων νερού· παραπάτημα και πτώση κατά την προσπάθεια βάδισης· αίσθημα δυνατών χτύπων στην κεφαλή και στην καρδιά· αδυναμία να σηκωθεί από σκυφτή θέση εξαιτίας ενός συνθλιπτικού βάρους πάνω στην παρεγκεφαλίδα, στον αυχένα και στον ώμο· τύφλωση, με εξαίρεση ένα μικρό σημείο ακριβώς εκεί όπου κοιτάζει· εξαιρετικά βραδύς και πλήρης σφυγμός· αίσθηση σαν να κατεβαίνει η οροφή για να τον συνθλίψει· ακράδαντη πεποίθηση ότι πεθαίνει, αλλά δεν μπορεί να φωνάξει για βοήθεια· πτώση στο δάπεδο και παραμονή εκεί για κάποιο διάστημα χωρίς τις αισθήσεις του· ύπνος για τρεις νύχτες και τρεις ημέρες κατόπιν, 1.
• 9 A.M., παγωμένη ψυχρότητα εγκάρσια στη ρίζα της μύτης, εμφανίζεται όταν γέρνει μπροστά ενώ γράφει, υποχωρεί όταν κινείται (τρίτη ημέρα), 44.
• Ψυχρότητα του προσώπου, της μύτης και των χεριών, μετά το δείπνο, 1. [900.]
• Ψυχρότητα του δεξιού χεριού, με δυσκαμψία και μούδιασμα του δεξιού αντίχειρα, 1.
• Ψυχρότητα των χεριών, των ποδιών και ιδίως της μύτης, μετά το δείπνο, με τρέμουλο, έντονη ανακίνηση και αδυναμία να ζεσταθεί, 1.
• Τα άνω και κάτω άκρα ψυχρά, κατά διαστήματα με τρέμουλο, 20.
• Θερμότητα.
• Η θερμότητα του σώματος αυξήθηκε, 20.
• Σε ψύχος 2° F. κάτω από το μηδέν, δεν αισθάνεται κρύο, μολονότι είναι σχεδόν γυμνός, 19.
• Δεν αισθανόταν κρύο, ενώ όσοι περπατούσαν μαζί του, τυλιγμένοι σε μανδύες, παραπονούνταν γι' αυτό, 26.
• Αίσθηση θερμότητας, 21.
• Ευχάριστη αίσθηση ζέστης, η οποία αρχίζει στη σπονδυλική στήλη και εκτείνεται σε ολόκληρο το σώμα (μετά από μία ώρα), 11.
• Σε κατάκλιση, αίσθηση θερμής έξαψης και ζέστης, 6.
• Ευχάριστη καυστική θερμότητα σε όλο το σώμα, 8. [910.]
• Αίσθημα καύσου στο δέρμα του σώματος και των άκρων, 1.
• Έντονος πυρετός έβραζε στο αίμα μου και κάθε καρδιακός παλμός ήταν σαν το χτύπημα μιας κολοσσιαίας μηχανής, 17.
• Το μέτωπο και η κεφαλή μόνο μετρίως ζεστά, ποτέ καυτά, 20.
• Αίσθηση θερμού μυρμηγκιάσματος σε ολόκληρη την αριστερή πλευρά του προσώπου, 44.
• Υγρή ζέστη στις παλάμες των χεριών, 44.
• Αίσθημα ζέστης στην πρόσθια επιφάνεια του σώματος και στους βραχίονες, 44.
• Ιδρώτας.
• Ελαφρός ιδρώτας, 21.
• Ιδρώτας στην πρόσθια επιφάνεια των άκρων και αίσθημα υγρασίας σε ολόκληρο το σώμα, ιδίως στην πρόσθια επιφάνειά του, 44.
• Άφθονος κολλώδης ιδρώτας, με σταγόνες να διακρίνονται στο μέτωπό του, 1. Καμία εφίδρωση για αρκετές ημέρες, 20.

ΣΥΝΘΗΚΕΣ

• Επιδείνωση.
• ( Πρωί ), Η γλώσσα λευκή, κ.λπ.· πριν σηκωθεί, βλέννα πάνω στη γλώσσα· αποβάλλει σβώλους καθαρίζοντας τον λαιμό.
• ( Απόγευμα ), Διεγείρεται εύκολα, κ.λπ.· υπνηλία.
• ( Βράδυ ), Πόνοι στην ουρήθρα.
• ( Νύχτα ), Υπεραιμία του επιπεφυκότα · όταν ξαπλώνει, γουργουρητό στα έντερα· συχνή ούρηση.
• ( Κατά την ανάβαση σκάλας ), Σύσφιγξη του στήθους.
• ( Όταν βρίσκεται στο κρεβάτι ), Ξηρότητα του στόματος, κ.λπ.
• ( Κατά την αναπνοή ), Νυγμοί στο υποχόνδριο.
• ( Φως κεριού ), Εξαλείφει τη συνείδηση.
• ( Καφές ), Τα συμπτώματα, ιδίως εκείνα του εγκεφάλου.
• ( Μετά το δείπνο ), Ψυχρότητα του προσώπου , κ.λπ.· ψυχρότητα των χεριών, κ.λπ.
• ( Κατά τη διάρκεια του φαγητού ), Αίσθηση ότι το στομάχι είναι πρησμένο, κ.λπ.
• ( Τρίξιμο των δοντιών ), Πόνος στα δόντια.
• ( Κατά το γέλιο ), Πόνος στους νεφρούς.
• ( Όταν ξαπλώνει ), Ήχοι σαν τραγούδι στα αυτιά.
• ( Ενώ είναι ξαπλωμένος ανάσκελα ), Πόνος στο σκέλος.
• ( Με την κίνηση ), Ερυγές.
• ( Καθώς σηκώνεται ), Ίλιγγος, κ.λπ.
• ( Κούνημα της κεφαλής ), Αίσθημα πληρότητας στην παρεγκεφαλίδα, κ.λπ.
• ( Όταν κάθεται ), Μικροί, κ.λπ., καρδιακοί παλμοί.
• ( Κατά την έλευση του ύπνου ), Αίσθηση στον εγκέφαλο.
• ( Οινοπνευματώδη ποτά ), Τα συμπτώματα, ιδίως εκείνα του εγκεφάλου.
• ( Όταν σκύβει ), Ζάλη· μικροί, κ.λπ., καρδιακοί παλμοί.
• ( Στον ήλιο ), Κεφαλαλγία.
• ( Κατάποση ), Πόνος πίσω από το στέρνο.
• ( Κάπνισμα καπνού ), Τα συμπτώματα, ιδίως εκείνα του εγκεφάλου.
• ( Πριν, κατά τη διάρκεια και μετά την ούρηση ), Νυγμώδης πόνος· καύσος , κ.λπ.
• ( Κατά την αφύπνιση ), Αίσθηση στον εγκέφαλο· κεφαλαλγία.
• ( Κατά τη βάδιση ), Τάση προς ίλιγγο· ζάλη· βάρος στο στήθος.
• ( Σε ζεστό δωμάτιο ), Αίσθηση συμπίεσης του εγκεφάλου, κ.λπ.
• Βελτίωση.
• ( Καθαρός αέρας ), Ωχρότητα του προσώπου.
• ( Βαθιά αναπνοή ), Νυγμοί στην καρδιά, κ.λπ.
• ( Καφές ), Ζάλη· κεφαλαλγία.
• ( Πλύσιμο με κρύο νερό ), Τα συμπτώματα.
• ( Ερυγή ), Πόνος στην επιγαστρική χώρα· διόγκωση της κοιλιάς.
• ( Πίεση ), Πόνος στο δεξί αυτί· πόνος στα δόντια· πόνος στο καρδιακό στόμιο.
• ( Ανάπαυση ), Τα συμπτώματα.

ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑ: CANNABIS INDICA. Πηγές.

28 , Th. Gautier, Ιστορία των Ονείρων, των Οραμάτων κ.λπ., Brierre de Boismont, M.D., Phil., 1855, chap. xiv, p. 334 (S. A. Jones, Am. Hom., Obs., vol. xii, 1875, p. 409); 46 , (Berridge), Pharm. Journ. and Trans., 1841, vol. vi., p. 127, ένας ιατρός φίλος το δοκίμασε σε αρκετές περιπτώσεις· 47 , (Berridge), La Presse, June 22d, 1845, δύο δερβίσηδες το έλαβαν αφού ολοκλήρωσαν τις προσευχές τους· 48 , (Berridge), Mr. Bartlett, Pharm. Journ. and Trans., 1847, vol. vi, p. 70, ένας νεαρός άνδρας έλαβε μικρή δόση εκχυλίσματος· 49 , (Berridge), Chas F. Hodson, Med. Times and Gaz., 1852, vol. iv, p. 450, ένα αγόρι έλαβε 1 έως 1 1/2 κόκκους εκχυλίσματος πέντε ή έξι φορές ημερησίως για τέτανο· 50 , Bost. Med. and Surg. Journ, vol. xlvii, 1852, p. 218, ένας φαρμακοποιός έλαβε 6 κόκκους· 51 , Ιστορία των Ονείρων, των Οραμάτων κ.λπ., Brierre de Boismont, M.D., Phil., 1855, chap xiv, p. 334 (S. A Jones, Am. Hom. Obs., vol. xii, 1875, p. 409); 52 , Jonh G. Bell, M.D., Bost Med. and Surg. Journ., vol. lvi, 1857, p. 211, έλαβε μια μετρίως μεγάλη δόση εκχυλίσματος μαζί με καφέ· 53 , Obs. sur Le Chanvre Indigène, by Prosper Albert, Strasbourg, 1859, έλαβε 0.03 grm.; 54 , ibid., έλαβε 0.02 grm.; 55 , ibid., ο M. L. έλαβε 0.03 grm.; 56 , ibid., ο M. L. έλαβε 0.15 grm.; 57 , ibid., ο M. C. έλαβε 25 χιλιοστόγραμμα· 58 , ibid., ο ίδιος, έλαβε 0.35 grm.; 59 , F. H. Brown, M.D., bost. Med and Surg. Journ., vol. lxvii 1862, p. 291, ο C. C. έλαβε 6 κόκκους στερεού εκχυλίσματος μέσα σε μία ώρα και ένα τέταρτο· 60 , (Berridge), Mr. Sherly Hibbard, Intell. Obs., 1863, vol. ii, p. 435, έλαβε περίπου μία δραχμή ένα βράδυ του Ιουλίου· 61 , G. B. Kuykendall, M.D., Phil. Med. and Surg. Rep., vol. xxxii, 1875, p. 421, έλαβε περίπου 1 κόκκο ακριβώς πριν από το δείπνο· 62 , Berridge, U. S. Med. Invest., 1876, N. S., vol. iv, p. 574, ο κ. --- έλαβε 1 δραχμή tinct· 63 , Mr. Maximovitch, Meditsinsky Vestorick (Hom. World, vol. xii, 1877, p. 226); 64 , (Berridge), David Urquhart, Οι Στήλες του Ηρακλή, vol. ii, p. 122· 65 , Berridge, Organon, vol. i, 1878, p. 335, Madden και Desgenettes, γενικές επιδράσεις.

ΝΟΥΣ

• Σύντομα συνειδητοποίησα ένα αίσθημα απογοήτευσης. Είπα: «Αυτό δεν ήταν Hasheesh, αλλά κάποιο παρασκεύασμα σοκολάτας». Πήρα την πένα μου για να γράψω μια αγανακτισμένη επιστολή στον φίλο μου που το είχε προμηθευτεί, ώστε να μάθει ότι δεν είχα γίνει εύκολο θύμα του σχεδίου του να με εξαπατήσει. Δεν ήξερα πώς να αρχίσω την επιστολή, μολονότι κατά τα άλλα ήμουν πάντοτε έτοιμος να γράψω, ακόμη και όταν ήμουν κουρασμένος, όπως τότε, επειδή είχα μείνει άγρυπνος δύο διαδοχικές νύχτες διαβάζοντας Jacob Behmen. Σταμάτησα για μια στιγμή, συλλογιζόμενος, και τότε τα βρεγματικά οστά διαστάλθηκαν πολύ, σαν να αποχωρίζονταν στις ραφές, και κατέρρευσαν ξανά με έναν ήχο σαν σύρσιμο. Είπα: «Αυτό είναι αποτέλεσμα της κόπωσης· διάβασα υπερβολικά εντατικά, θα πάω για ύπνο». Καθώς σηκώθηκα από το τραπέζι μου, συνειδητοποίησα μια ευχάριστη κατάσταση θερμότητας και ελαφρότητας· αισθανόμουν σαν να είχα πιει σκωτσέζικο ουίσκι. Το δωμάτιο φαινόταν μεγαλύτερο από το συνηθισμένο και εξακολουθούσε να γίνεται όλο και μεγαλύτερο· μερικά κρανία ζώων στους τοίχους απέκτησαν κολοσσιαίες διαστάσεις και σχηματίστηκε στον νου μου η πεποίθηση ότι είχα πραγματοποιήσει ένα παλιό όνειρο, να ζω ανάμεσα στα τέρατα της ωολιθικής περιόδου, και ότι επί χρόνια παρέμενα καθηλωμένος από δέος, ακίνητος, παράλυτος και με κάθε ικανότητα μουδιασμένη εκτός από εκείνη του θαυμασμού! Διέκρινα το ρολόι μου, που κρεμόταν μπροστά από μερικά χαρτιά στον τοίχο, και αυτό διέλυσε αμέσως την ψευδαίσθηση. Το κοίταξα ήρεμα και διαπίστωσα ότι είχαν περάσει μόλις είκοσι λεπτά από τότε που πήρα το Hasheesh. Αμέσως το ρολόι διαστάλθηκε σε τεράστιες διαστάσεις και το τικ-τακ του αντηχούσε μέσα στο κεφάλι μου σαν ο παλμός ενός κόσμου. Τώρα κατάλαβα για πρώτη φορά ότι βρισκόμουν υπό την επίδραση της ουσίας και άρχισα να κρατώ μερικές σημειώσεις με μολύβι. Ξαφνικά τα άκρα μου έμοιαζαν μουδιασμένα, τα δάχτυλα των ποδιών μου συρρικνώθηκαν μέσα στις παντόφλες μου και τα δάχτυλα των χεριών μου έγιναν σαν τα μακριά πόδια μιας αράχνης που σπαράζει από σπασμούς· άφησα το μολύβι να πέσει και πήγα στο παράθυρο. Το τοπίο ήταν τόσο μεγαλειώδες, ώστε, μέσα στον θαυμασμό μου για τη μαγική σκηνή, ξέχασα την αιτία της ψευδαίσθησης. Ο ορίζοντας είχε απομακρυνθεί σε άπειρη απόσταση, αλλά εξακολουθούσε να διακρίνεται, και το ηλιοβασίλεμα τον είχε περιγράψει με μυριάδες πύρινους κύκλους, που όλοι περιστρέφονταν, αναμειγνύονταν μεταξύ τους, διαστέλλονταν και κατόπιν μετατρέπονταν σε ένα πολικό σέλας, το οποίο εκτοξευόταν προς το ζενίθ και έπεφτε με σπίθες και πιτσιλιές ανάμεσα στα δέντρα· αυτά φωτίζονταν αμέσως και ολόκληρη η σκηνή ήταν απερίγραπτα μεγαλοπρεπής, με φωτιές κάθε χρώματος που μπορούσε να συλλάβει κανείς. Όλο αυτό το διάστημα το τοπίο συνέχιζε να διαστέλλεται· καθώς κοιτούσα, τα πάντα αποκτούσαν ολοένα μεγαλύτερες διαστάσεις. Τα δέντρα υψώνονταν όλο και ψηλότερα και τα κλαδιά τους απλώνονταν πάνω από τον ουρανό· ενώνονταν μεταξύ τους και γίνονταν μια συγκεχυμένη μάζα· τα φώτα, που μόλις πριν έλαμπαν από κάθε πλευρά, μετατράπηκαν σε μια γενική πορφυρή αχλύ. Μια αίσθηση τιναγμάτων σε κάθε άκρο, μαζί με αίσθημα κόπωσης και κατάπτωσης, με έκανε να στραφώ στο πλάι και να καθίσω. Τα τινάγματα μετατράπηκαν σε οξεία αίσθηση νυγμών, εντονότατη στα άκρα, και για μια στιγμή μου πέρασε η σκέψη ότι είχα δηλητηριαστεί από στρυχνίνη. Άνοιξα ένα συρτάρι για να βρω ένα εμετικό, αλλά το συρτάρι είχε εξαφανιστεί και στη θέση του καθόταν ένα από τα προκατακλυσμιαία τέρατά μου και μου χαμογελούσε πλατιά, ένας αληθινός ιχθυόσαυρος, με κόκκινο σκούφο στο κεφάλι και με τύμπανο και αυλούς του Πανός. Επί έξι περίπου εβδομάδες —έτσι προσδιόρισα τότε τη διάρκεια— έπαιζε μια μονότονη μελωδία, ενώ εγώ καθόμουν στο έδαφος, γελούσα και απολάμβανα την ιδέα ότι τα δάχτυλα των χεριών και των ποδιών μου επιμηκύνονταν και γίνονταν νύχια, όταν ξαφνικά με κυρίευσε η σκέψη ότι θα κατέστρεφα την ψευδαίσθηση με μια προσπάθεια. Όρμησα εναντίον του τέρατος και το κεφάλι μου έπεσε πάνω στη λαβή του συρταριού. Το όνειρο διαλύθηκε· μπορούσα να καταλάβω καθαρά ότι το τικ-τακ του ρολογιού μου και το κελάηδημα ενός πουλιού στον κήπο ήταν οι πραγματικοί ήχοι που η φαντασία μου είχε μετατρέψει στα τύμπανα και στους αυλούς του ωολιθικού συντρόφου μου. Κοίταξα άλλη μία φορά το ρολόι μου και, μολονότι έμοιαζε να έχουν περάσει χρόνια από τότε που άρχισε η μαγεία, διαπίστωσα ότι η πραγματική διάρκεια ήταν μόλις είκοσι πέντε λεπτά. Αυτή η τελευταία πράξη, το ότι παρατήρησα ξανά την ώρα, με έκανε πάλι να χάσω την ισορροπία μου· είπα: «Είκοσι πέντε λεπτά, είκοσι πέντε ημέρες, είκοσι πέντε μήνες, είκοσι πέντε χρόνια, είκοσι πέντε αιώνες, είκοσι πέντε αιώνες του κόσμου· τώρα τα γνωρίζω όλα· είμαι ο αλχημιστής που ανακάλυψε το ελιξίριο της ζωής κατά τους σκοτεινούς αιώνες και θα ζω για πάντα. Τι είναι ο χρόνος για μένα; Ναι, αυτό ήταν το ελιξίριο που πήρα πριν από είκοσι πέντε λεπτά για να βιώσω μια αίσθηση, και να το, γυρίζει γύρω από το δωμάτιο». Ζαλιζόμουν βλέποντάς το να στροβιλίζεται σαν τροχός, του οποίου εγώ ήμουν το κέντρο. Στο ράφι υπήρχε μια προτομή του Milton, η οποία είχε μετατραπεί στο πρόσωπο του Jacob Behmen· καθόταν πάνω σε μία από τις ακτίνες του τροχού και μου χαμογελούσε με ένα τέτοιο χαμόγελο γαλήνης και ικανοποίησης, ώστε φώναξα «Χα, χα!». Ο τροχός περιστρεφόταν· έγινε λαμπρός από πύρινες ανταύγειες· και βαθμιαία το κέντρο όπου καθόμουν έγινε η περιφέρεια και παρασύρθηκα περιστρεφόμενος μαζί του, ενώ το κεφάλι μου άνοιγε και έκλεινε, ώστε μπορούσα να αισθανθώ τον ψυχρό αέρα πάνω στον εγκέφαλό μου· η αναπνοή μου γινόταν βραχεία και δύσκολη, το στήθος μου υποχωρούσε σαν να συνθλιβόταν από ένα βάρος και αρουραίοι έμοιαζαν να ροκανίζουν το στομάχι μου. Αυτό συνεχιζόταν επί αιώνες· κι όμως, όλο αυτό το διάστημα γνώριζα πού βρισκόμουν και πώς είχε συμβεί το καθετί, και πράγματι σηκώθηκα, χτύπησα το κουδούνι και παρήγγειλα καφέ, μολονότι η ψευδαίσθηση δεν έπαψε ούτε για μια στιγμή ούτε, απ’ όσο έμαθα ποτέ, ο υπηρέτης που ανταποκρίθηκε διέκρινε οποιαδήποτε ένδειξη της διανοητικής μου εκτροπής. Σκέφτηκα ότι ο καφές πιθανότατα θα ανακούφιζε την αίσθηση πίεσης και αναστάτωσης, η πραγματικότητα της οποίας τώρα διέλυε γρήγορα την ψευδαίσθηση. Ψηλάφησα τον σφυγμό μου και προσπάθησα να τον μετρήσω. Αργότερα έμαθα ότι ήταν πλήρης και ταχύς· εκείνη τη στιγμή, όμως, οι παλμικές ώσεις έμοιαζαν με βουνά που υψώνονταν και οι αριθμοί πολλαπλασιάζονταν μόνοι τους, έτσι ώστε, καθώς μετρούσα «ένα, δύο, τρία», γίνονταν «ένα, δύο, τρία χρόνια, αιώνες, εποχές», και κυριολεκτικά ούρλιαξα από τη συντριπτική σκέψη ότι ζούσα από την αρχή της αιωνιότητας και θα ζούσα έως το τέλος της αιωνιότητας, σε ένα ανάκτορο από χρωματιστούς σταλακτίτες, στηριζόμενο σε σμαραγδένιους κίονες που πατούσαν πάνω σε μια θάλασσα υγρού χρυσού· διότι αυτή ήταν τώρα η όψη των πραγμάτων, και το ροκάνισμα στο στομάχι μου υπέβαλε την ιδέα ότι θα πέθαινα από την πείνα και, παρ’ όλα αυτά, θα εξακολουθούσα να ζω ως το παραμορφωμένο απομεινάρι ενός ανθρώπου που είχε εξαπατηθεί. Εκείνη τη στιγμή ακούστηκε ένα ελαφρό χτύπημα στην πόρτα και η υπηρέτρια μπήκε με τον καφέ. Βρισκόταν μέσα σε μια τεράστια κανάτα, σκαλισμένη ολόγυρα με δράκους, οι οποίοι εκτείνονταν γύρω από ολόκληρο τον κόσμο, και έβλεπα την οσμή του να παίζει γύρω της σε κύκλους φωτός· επί μία ώρα τουλάχιστον στεκόταν χαμογελώντας και διστάζοντας πού να τον τοποθετήσει, επειδή το τραπέζι μου ήταν καλυμμένο με χαρτιά. Απομάκρυνα μερικά από τα χαρτιά και έβγαλα έναν αναστεναγμό που διέλυσε τους δράκους και έκανε τις οσμές να πέσουν σαν νεροποντή, και εκείνη ακούμπησε τον δίσκο με έναν κρότο που έκανε κάθε οστό του σώματός μου να δονηθεί, σαν να είχε δεχτεί χτύπημα από δέκα χιλιάδες σφυριά. Δεν γνωρίζω αν τρόμαξε από την εμφάνισή μου, αλλά στεκόταν φαινομενικά εμβρόντητη, και το ρόδινο πρόσωπό της διαστάλθηκε στο μέγεθος αερόστατου, και έφυγε με την ταχύτητα αστραπής, με τον κ. Green μέσα στην άμαξα, ενώ εγώ στεκόμουν χειροκροτώντας ανάμεσα σε χιλιάδες λυχνίες· πρόλαβα να παρατηρήσω, καθώς η σκηνή συνεχιζόταν για ένα διάστημα που φαινόταν απροσδιόριστο, ότι όλες ήταν πυγολαμπίδες, τις οποίες μπορούσα να αγγίξω, και μετέδιδαν στα δάχτυλά μου φωσφορίζουσες σπίθες, σαν να είχαν τριφτεί με σπίρτα Lucifer. [Μόλις λίγες ημέρες νωρίτερα είχα μερικές πυγολαμπίδες στον κήπο και, όταν τις έπιασα, διαπίστωσα ότι οι άκρες των δαχτύλων μου είχαν μια αμυδρή φωσφορική λάμψη. Αυτό πιθανώς προκάλεσε την ψευδαίσθηση. Πράγματι, αργότερα ανήγαγα πολλές από τις αισθήσεις μου κατά τη διάρκεια του παροξυσμού σε προηγούμενα γεγονότα και σχεδόν πιστεύω ότι οι ψευδαισθήσεις είναι αποτέλεσμα παθολογικής μνήμης.] Γνώριζα, όμως, ότι αυτό δεν ήταν πραγματικό, και ήπια τον καφέ με απόλυτη ψυχραιμία, μολονότι δυσκολευόμουν να τον σερβίρω χωρίς να τον χύσω, και το φλιτζάνι πλησίασε στα χείλη μου σαν να ήταν το χείλος ενός καζανιού που κόχλαζε με ένα παρασκεύασμα μπαχαρικών και νηπενθούς· και μέσα στον ατμό μπορούσα να δω την αγριότητα, τη στυφότητα και την prima materia του Jacob Behmen, όλα φανερωμένα, ώστε το μυστήριο έλαβε τέλος και μπορούσα να δω μέσα στον εγκέφαλό του, όπως εκείνος φαινόταν τώρα να κοιτάζει μέσα στον δικό μου. Τη στιγμή που ήπια μια γουλιά καφέ, αυτός διαπέρασε αστραπιαία όλο μου το σώμα και προκάλεσε αίσθηση αφόρητης θερμότητας. Η αίσθηση ροκανίσματος στο στομάχι και η σύσπαση του θώρακα έδωσαν τη θέση τους σε μια αίσθηση νυγμών, εντονότατη στα δάχτυλα των χεριών και των ποδιών· κι όμως, μολονότι επώδυνο, όλο αυτό ήταν ευχάριστο· και παρότι μπορούσα πλέον να παρατηρώ ως σύνολο τα αντικείμενα γύρω μου, αυτά μεταφέρονταν σε αμέτρητες αποστάσεις και εξακολουθούσαν να διαστέλλονται αδιάκοπα σε μέγεθος· και μολονότι κοίταξα το ρολόι μου και είδα ότι είχαν περάσει μόνο σαράντα λεπτά, υπήρχε εντούτοις στον νου μου μια ενδόμυχη πεποίθηση ότι είχε παρέλθει διάστημα τουλάχιστον σαράντα αιώνων από τότε που έκοψα ένα κομμάτι Hasheesh και παραδόθηκα σε αυτό το όνειρο. Έμοιαζε τώρα να απομένει μόνο μία επίδραση της ουσίας, και αυτή ήταν μια αίσθηση θερμότητας σε ολόκληρο το σώμα και μια τάση του κεφαλιού μου να διασταλεί και να γεμίσει το δωμάτιο. Τα χέρια μου, όμως, έπεσαν προς τα κάτω· δεν μπορούσα να τα κρατήσω ψηλά χωρίς μεγάλη και επώδυνη προσπάθεια. Τελείωσα τον καφέ, αισθάνθηκα λιγότερους νυγμούς απ’ ό,τι στην αρχή και κατόπιν σηκώθηκα και πήγα για ύπνο. Μπορούσα να περπατήσω χωρίς δυσκολία, μολονότι τα πόδια μου ήταν απέραντα μακριά και αισθανόμουν σαν να επρόκειτο σύντομα να τα πιάσει κράμπα, ώστε να φωνάξω. Καθώς γδυνόμουν, τα ρούχα μου πετούσαν μακριά μου προς τον απεριόριστο χώρο και γίνονταν περιπλανώμενοι αστέρες· τα κουμπιά του γιλέκου μου λαμπύριζαν στο στερέωμα σαν τον Ωρίωνα, αλλά ήταν πολύ μεγαλύτερα και λαμπρότερα. Δεν τολμούσα να κοιτάξω έξω από το παράθυρο. Προσπάθησα να ελέγξω τον εαυτό μου, διότι άρχισα να αισθάνομαι φόβο. Καθώς έμπαινα στο κρεβάτι, το κρεβάτι επεκτεινόταν. Καθώς ξάπλωσα σε όλο μου το μήκος, επεκτάθηκα κι εγώ· και μόλις έκλεισα τα μάτια μου, αισθάνθηκα ότι κάλυπτα την έκταση ολόκληρης της γης. Είχα μια αίσθηση απερίγραπτου πόνου σε όλο μου το σώμα. Το δέρμα μου έμοιαζε να κινείται μπρος-πίσω πάνω στη σάρκα μου· το κεφάλι μου διογκώθηκε σε τρομακτικές διαστάσεις και χωρίστηκα στα δύο από το κεφάλι έως τα πόδια· έγινα δύο πρόσωπα, καθένα από τα οποία πάλλονταν, ανέπνεε βαριά, αναστέναζε δυνατά και χανόταν μέσα σε ένα κράμα αιθέριων, αλλά αγωνιωδών, χρωμάτων και ήχων. Αυτά έμοιαζαν να συνεχίζονται επί αιώνες· στην πραγματικότητα, όμως, κοιμόμουν, και ποτέ δεν μπόρεσα να θυμηθώ τι ώρα πήγα για ύπνο ή σε ποιο σημείο της ψευδαίσθησης με κατέλαβε ο ύπνος· πάντοτε, όμως, υπέθετα ότι συνέβη όταν αισθάνθηκα τον εαυτό μου να χωρίζεται στα δύο και να βυθίζεται στο φως και στη μουσική. Την επόμενη ημέρα ξύπνησα νωρίς και φαινομενικά χωρίς να έχω αναζωογονηθεί. Έμεινα ξαπλωμένος επί μερικές ώρες, συλλογιζόμενος τις παράξενες επιδράσεις που είχε προκαλέσει η ουσία, και για κάποιο διάστημα δυσκολευόμουν να εμποδίσω ορισμένα αποσπασματικά θραύσματα των οραμάτων να εισβάλλουν και να με κυριεύσουν· όταν, όμως, ντύθηκα και πήρα πρωινό, αισθανόμουν τόσο καλά όσο συνήθως. Σε ένα δεύτερο πείραμα, όταν δεν επηρεαζόμουν από κόπωση, παρατήρησα ότι κάθε σωματική και διανοητική δύναμη φαινόταν ενισχυμένη. Οι ψευδαισθήσεις ήταν πιο ευχάριστες και πιο γελοίες. Μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα βίωσα χίλιες διαφορετικές ψυχικές διαθέσεις, οι οποίες, όπως και στην προηγούμενη περίπτωση, έμοιαζαν με αιώνες· και αυτές οι διαθέσεις σχεδόν πάντοτε καταπίνονταν από κάποιο παράξενο όραμα τοίχων που απομακρύνονταν, τοπίων που κυλούσαν προς έναν ορίζοντα τον οποίο δεν έφθαναν ποτέ, ουρανών που ανοίγονταν σε θέες απεριόριστου χώρου και αιφνίδιων αναλαμπών μπροστά στα μάτια, με ορατές οσμές, ήχους και ιδέες. Το πιο αξιοσημείωτο γνώρισμα αυτού του παροξυσμού ήταν η αίσθηση ότι η ψυχή μου ήταν υπερβολικά μεγάλη για το σώμα μου και έπρεπε να το διαστείλει σε κατάλληλες διαστάσεις. Αυτό μου προκαλούσε πόνο. Αγκομαχούσα για να αναπνεύσω και αισθανόμουν το δέρμα μου να τεντώνεται και να σχίζεται, και τις αρθρώσεις μου να τινάζονται με κρότο σαν να έσπαζαν τεράστια ξύλινα δοκάρια. Αυτές οι ψευδαισθήσεις έγιναν αμέσως η βάση άλλων. Το σχίσιμο του δέρματός μου μετατράπηκε ξαφνικά σε επίδειξη πυροτεχνημάτων και οι κρότοι των αρθρώσεών μου σε χτυπήματα γκονγκ. Παρ’ όλα αυτά, επικρατούσαν ευχάριστες αισθήσεις· παλιές αναμνήσεις αναβίωναν ως εικόνες· και από πολλές απόψεις οι επιδράσεις έμοιαζαν με εκείνες του

Opium . Ωστόσο, με το Opium υπάρχει πληρέστερη και σταθερότερη αποδοχή των ψευδαισθήσεων, και οι ιδέες είναι πιο συνεχείς και αλληλένδετες. Με το χασίς υπάρχει ταχεία διαδοχή νέων σκηνών και εντυπωσιακών συνδυασμών. Όταν δεν υπάρχει πόνος, ο νους παρασύρεται κυριολεκτικά σε μια διαδοχή συναρπαστικών απολαύσεων, ενώ ταυτόχρονα εξακολουθεί να έχει επίγνωση ότι όλο αυτό είναι μια πλάνη. Αυτός ο παροξυσμός σύντομα πέρασε. Κατέληξε σε ένα αίσθημα χαράς, κατά το οποίο η ζωή φαινόταν να παρατείνεται πέρα από το φυσικό της όριο, και γύρω μου υπήρχαν αντικείμενα υπερβατικής ομορφιάς, τα οποία είχα τη δύναμη να μετατρέπω σε πραγματικότητες με μια προσπάθεια της βούλησης· και φαινόταν ότι, χρησιμοποιώντας διαδοχικά αυτή την προσπάθεια, τα μάγια λύνονταν και η επίδραση του φαρμάκου καταστρεφόταν εντελώς. Η τρίτη δόση (των 4 σκρουπλίων) ήταν η τελευταία. Την πήρα το μεσημέρι, ενώ βρισκόμουν στη συνήθη κατάσταση υγείας και διάθεσής μου. Βγήκα αμέσως και διέσχισα την πλατεία Finsbury με κατεύθυνση προς το κέντρο της πόλης. Φαινόταν ότι είχε περάσει περίπου ένα τέταρτο της ώρας, κατά το οποίο είχα ένα ευχάριστο αίσθημα ζέστης και μια αυξανόμενη τάση να ανοίγω το στόμα μου για να πάρω αέρα, μολονότι δεν αντιλαμβανόμουν καμία δυσκολία στην αναπνοή. «Τώρα», είπα, «αυτό είναι ευχάριστο· θα περάσω υπέροχα». Αμέσως μια φωνή φώναξε: «Να τος, είναι πάντοτε φουσκωμένος». Αντιλήφθηκα αμέσως ότι οι περαστικοί με παρατηρούσαν να διογκώνομαι γρήγορα, και ένιωσα να υψώνομαι από το έδαφος και να περπατώ πάνω από αυτό. Σταμάτησα και, με μια προσπάθεια του νου, συγκεντρώθηκα και διαπίστωσα ότι η φωνή ανήκε σε έναν άνδρα που πουλούσε κάποια εμπορεύματα στη Moorgate Street, ο οποίος ούτε καν με είχε προσέξει, όπως άλλωστε κανένας άλλος. Αμέσως όμως μου ήρθε η σκέψη: «Αυτό είναι μια ψευδαίσθηση· διογκώνομαι και δεν μπορώ να αγγίξω το έδαφος». Ίσως να ήταν για μια στιγμή, αλλά φάνηκε σαν χρονικό διάστημα ακαθόριστης διάρκειας· είδα ολόκληρη την πόλη απλωμένη μπροστά μου σαν διόραμα. Οι καμπάνες των εκκλησιών ηχούσαν χαρμόσυνα· τα σπίτια ήταν φωταγωγημένα· τα άλογα είχαν χρυσές και ασημένιες εξαρτύσεις· οι άνθρωποι χόρευαν βαλς, τραγουδούσαν, γελούσαν και έπαιζαν με πυροτεχνήματα. Άσκησα ξανά τη βούλησή μου και ένιωσα αποστροφή για την ευτέλεια ενός τέτοιου θεάματος, τόσο πολύ υπολειπόταν της δικής μου αίσθησης μεγαλείου· διότι ένιωθα εξυψωμένος και είχα την απόλυτη επίγνωση ότι μπορούσα να διαχωρίσω το ψευδές από το αληθινό, μολονότι στην πραγματικότητα δεν μπορούσα. Πήρα τον δρόμο της επιστροφής και με συνόδευαν μέχρι το σπίτι θριαμβευτικές μουσικές μπάντες, κραυγές θριάμβου και λακέδες που έτρεχαν κρατώντας χρωματιστούς πυρσούς· και σταδιακά επιτάχυνα το βήμα μου ώσπου άρχισα κι εγώ να τρέχω, αγγίζοντας το έδαφος μόνο κατά διαστήματα, ενώ τον περισσότερο χρόνο κολυμπούσα στον αέρα· κι όμως γνώριζα ότι περπατούσα όπως οι άλλοι άνθρωποι, και γνώριζα επίσης ότι οι συνηθισμένοι ήχοι και οι εικόνες των δρόμων αποτελούσαν το υπόβαθρο της ψευδαίσθησης. Έφτασα στο σπίτι μου και πήγα στο γραφείο μου, με ένα αίσθημα ικανοποίησης επειδή βρισκόμουν πλέον σε ασφαλέστερη θέση απ’ ό,τι στους δρόμους υπό μια τέτοια επίδραση. Κάθισα και άρχισα να γεμίζω μια πίπα με τουρκικό καπνό. Η πίπα επιμηκυνόταν τόσο, ώστε δεν μπορούσα να φτάσω την κεφαλή της, κι όμως την έφτανα· και, με παρόμοιο τρόπο, το δοχείο του καπνού φαινόταν αρκετά βαθύ ώστε να χρησιμεύσει ως ένα από εκείνα που χρησιμοποιήθηκαν στο «Αλή Μπαμπά ή οι Σαράντα Κλέφτες»· και ξαφνικά έγινε μια σειρά από δοχεία, από τα οποία ξεπήδησαν οι σαράντα κλέφτες, με πρόσωπα πιθήκων και φορώντας κόκκινα σακάκια. [Κατά τη διάρκεια του περιπάτου μου είχα δει έναν πίθηκο πάνω σε μια λατέρνα και δοκίμασα τη διανοητική μου υγεία παρατηρώντας όλα τα ζωολογικά χαρακτηριστικά του, ώστε να προσδιορίσω το είδος του, αλλά ξαφνικά τον έχασα.] Άναψα την πίπα μου και, καθώς υψωνόταν το σύννεφο του καπνού, είδα ότι όλη η συντροφιά είχε ανάψει τις πίπες της και ότι ήταν όλοι κανονικοί Άραβες, ενώ εγώ βρισκόμουν ανάμεσά τους, έτοιμος να τους διηγηθώ μια ιστορία. Από κάποια παράξενη ιδιοτροπία κατέρρευσαν όλοι ξαφνικά και έγιναν το αντίγραφό μου, κι όμως συνέχισαν να καπνίζουν. Τώρα είδα στο στομάχι του αντιγράφου μου μια τεράστια πλάκα χασίς, η οποία σε λίγο εκτινάχθηκε στον εγκέφαλό του, και ένιωσα ένα θερμό σφύξιμο στο κεφάλι· τότε μου ήρθε η σκέψη: «Μα, αν εκείνος έχει το χασίς, γιατί έχω εγώ το κάψιμο, και πώς μπορεί εκείνη η σκιά να καπνίζει τόσο ήρεμα έχοντας μια μάζα δηλητηρίου στον εγκέφαλό της;» Σηκώθηκα και έθεσα στο αντίγραφό μου ένα πρόβλημα: «Πώς, στο τέλος, η ύλη και το πνεύμα θα ταυτίζονταν πλήρως και θα γίνονταν ένα;» Ως απάντηση, με διαβεβαίωσαν ότι ένα αίσθημα ελαφρότητας θα τα κατόρθωνε όλα, και έγινα ελαφρύς σαν φτερό· ταλαντευόμουν μπρος πίσω, υψώθηκα, σπίθες άστραψαν στα μάτια μου, φωτιά έβγαινε από τα δάχτυλα, το κεφάλι και το στομάχι μου, και σε λίγο ακούστηκε ένας φοβερός πάταγος, και συνήλθα με τη σκέψη ότι τρελαινόμουν. Είδα την πίπα κομματιασμένη στα πόδια μου και τον αναμμένο καπνό πάνω στο χαλάκι του τζακιού. Τον μάζεψα ψύχραιμα με το χέρι μου, πήρα μια άλλη πίπα, έριξα μέσα τον καπνό που εξακολουθούσε να καπνίζει και είδα ξανά το αντίγραφό μου. Αυτή τη φορά εκείνος ήταν το σώμα και εγώ ήμουν η σκιά. Ένιωθα ότι δεν ήμουν τίποτε. Εγώ ήμουν η ψυχή και δίπλα μου βρισκόταν το σώμα. Νόμισα ότι είχα πλέον λύσει το πρόβλημα της ύλης και του πνεύματος· είπα: «Είναι μόνο δύο μορφές του ίδιου γεγονότος»· και γέλασα δυνατά, και όλοι γέλασαν μαζί μου —οι ομπρέλες εννοώ—, διότι η ομπρέλα μου κρεμόταν σε μια κρεμάστρα καπέλων και γέμισε το δωμάτιο με τους απογόνους της· και τότε έφυγαν τα έπιπλα, τα διακοσμητικά αντικείμενα και τα βιβλία, όλα κρατώντας ομπρέλες, χορεύοντας, σφυρίζοντας και πιτσιλώντας με νερό από τις λακκούβες πάνω μου, ώσπου χτύπησα το πόδι μου και έπνιξα τον εαυτό μου μέσα σε σπίθες, πλανήτες και σέλαα, και σωριάστηκα προς τα πίσω με έναν πόνο στο κεφάλι που κυριολεκτικά διέλυσε τις ψευδαισθήσεις και προκάλεσε στιγμιαίο φόβο. Τώρα κατακλύστηκα από νυγμούς· μου φαινόταν ότι πρηζόμουν· είχα δυσκολία στην αναπνοή, κι όμως η δυσκολία αυτή ήταν ευχάριστη. Έβαλα τον καπνό στην άκρη, εξέτασα τα πάντα γύρω μου και σκέφτηκα να δοκιμάσω τα αποτελέσματα της μεγαλόφωνης ανάγνωσης και της απόπειρας να τραγουδήσω· διαπίστωσα όμως ότι η δύναμή μου είχε χαθεί· ήμουν καθηλωμένος σαν από μάγια, τόσο ελαφρύς ώστε δεν μπορούσα να ελέγξω τις κινήσεις μου, και βαθμιαία άρχισα να ανακαλύπτω ότι η ψευδαίσθηση είχε τελειώσει, ότι με είχε αφήσει τρεμάμενο, με ασθενικό σφυγμό και με ανάγκη τόνωσης για να αναρρώσω. Η πρώτη μου ενέργεια, όταν εξέτασα ψύχραιμα την κατάσταση, ήταν να αρπάξω το κομμάτι χασίς που απέμενε και να το πετάξω επάνω στην καμινάδα. Ανέβηκε και ούτε καν επέστρεψε ξανά. Το είδα να ανεβαίνει στον ουρανό και να γίνεται πουλί, διότι η καμινάδα ήταν γυάλινη και μπορούσα να βλέπω μέσα από όλες τις καμπές της. Τώρα ένιωσα ότι η τρέλα με είχε πραγματικά κυριεύσει, και άρχισα να βρέχω τους κροτάφους μου και να πίνω ανθρακούχο νερό· σύντομα όμως ανακάλυψα ότι είχα υποστεί έναν δεύτερο παροξυσμό, διότι το χασίς βρισκόταν εκεί, ανάμεσα στα ροκανίδια μέσα στο τζάκι. Πλησίασα ένα αναμμένο σπίρτο· υψώθηκε μια υπέροχη φλόγα· και τότε το είδα να διαλύεται σε μια μεγαλοπρεπή πομπή χρωματιστών φώτων, τα οποία έσβησαν και με άφησαν να αναλογίζομαι ήρεμα και με καθαρό μυαλό όλη την υπόθεση. Αυτός ήταν ο τρίτος παροξυσμός. Απέμενε ακόμη ένας, αλλά ασήμαντης φύσης, και τώρα είχα τελειώσει με το χασίς, 60.

• Περίπου μισή ώρα μετά τη λήψη του φαρμάκου βρισκόμουν στο τραπέζι του δείπνου, και όλοι γελούσαμε και αστειευόμασταν, απολαμβάνοντας το γεύμα μας με περισσότερη ελαφρότητα από ό,τι συνήθως, με εμένα να πρωτοστατώ στην ευθυμία. Μόλις τελείωνα το δείπνο, όταν ξαφνικά ένιωσα ένα ρίγος συγκίνησης να με διαπερνά· το δωμάτιο και το τραπέζι φάνηκαν να ανασηκώνονται και να αιωρούνται ή να πλέουν τριγύρω. Με όλα συνδεόταν μια αίσθηση ελαφρότητας και ονειρικότητας. Συνομιλούσα, αλλά με την έναρξη αυτών των αισθήσεων είχα στηριχθεί με τον αγκώνα στο τραπέζι, πράγμα που τράβηξε την προσοχή της συζύγου μου, η οποία με ρώτησε τι με πονούσε. Απάντησα ότι δεν υπήρχε πόνος, αλλά ότι βίωνα ένα ιδιόμορφο είδος αίσθησης, που ήλπιζα ότι σύντομα θα περνούσε. Επιστρατεύοντας τη θέλησή μου, σηκώθηκα, περπάτησα ως το σαλόνι, κάθισα και προσπάθησα να ανακτήσω την ψυχραιμία μου· όμως οι αισθήσεις εξακολουθούσαν να επέρχονται. Για λίγα δευτερόλεπτα μετά το πρώτο κύμα νόμιζα ότι όλα θα περνούσαν, τώρα όμως τα συμπτώματα αυξάνονταν σε ένταση. Σηκώθηκα και πήγα στον καθρέφτη για να κοιταχτώ και να παρατηρήσω την όψη των κορών των ματιών μου. Μέχρι εκείνη τη στιγμή δεν ήθελα να πιστέψω ότι βρισκόμουν υπό την επίδραση της Cannabis. Η κατάστασή μου επιδεινώθηκε γρήγορα· επιδεινώθηκε, λέω, επειδή οι αισθήσεις μου ήταν όσο πιο δυσάρεστες και φρικτές μπορούσαν να είναι. Ένιωθα σαν η λογική να εκσφενδονιζόταν βίαια από τον θρόνο της. Αισθήσεις και καταστάσεις συνείδησης, περισσότερο παρά ιδέες, περνούσαν άγρια από τον νου μου. Είπα στη σύζυγό μου: «Βρίσκομαι σε τρομερή κατάσταση, κάτι πρέπει να γίνει». Ζήτησα ένα εμετικό. Όσο το ετοίμαζαν, γινόμουν διαρκώς όλο και πιο ανήσυχος και ταραγμένος. Σηκώθηκα και βγήκα στον διάδρομο, σκέφτηκα όμως τι νόημα είχε να τρέχω εδώ κι εκεί σαν άγριος άνθρωπος, και επέστρεψα και κάθισα στην καρέκλα μου, αλλά δεν μπορούσα να ηρεμήσω. Έφεραν το εμετικό και το κατάπια. Έπειτα είπα: «Δώστε μου λίγο ζεστό νερό» και ξεκίνησα για την κουζίνα. Κάποιος πρότεινε ένα θερμό ποδόλουτρο με νερό και μουστάρδα· είπα: «Ναι, να ετοιμαστεί αμέσως». Λίγα λεπτά αργότερα βρισκόμουν στην κουζίνα, μπροστά στη σόμπα, με τα πόδια μου μέσα σε ένα καζάνι με ζεστό νερό. Μέχρι τότε η κατάστασή μου είχε γίνει στον ύψιστο βαθμό φρικτή. Η ίδια μου η φωνή μού ακουγόταν παράξενη όταν μιλούσα, ενώ οι φωνές όσων βρίσκονταν γύρω μου ακούγονταν σαν να τις συσκότιζε μια γάζα ή ένα πέπλο πάνω από τις αισθήσεις μου· οι ήχοι φαίνονταν μακρινοί, ονειρικοί και εξωπραγματικοί. Άρχιζα να έχω ένα είδος διπλής ή ακόμη και τριπλής συνείδησης. Φαινόταν σαν να ζούσα τρεις ζωές συγχρόνως. Οτιδήποτε μου έλεγαν αμέσως φαινόταν σαν να είχε ειπωθεί πριν από αιώνες. Οι λίγες κινήσεις που έκανα καθοδηγούνταν από τη θέλησή μου, και όμως φαίνονταν αυτόματες, καθώς δεν μπορούσα να αισθανθώ τον εαυτό μου να κινείται. Πράγματι, φαινόταν σαν να είχα χάσει το σώμα μου και να είχα γίνει ολόκληρος μια ονειρική φαντασία. Κινούμουν περιστασιακά, αλλά δεν είχα καμία σωματική αίσθηση ότι το έκανα. Αφού κατάπια αρκετό ζεστό νερό, ξεκούμπωσα το γιλέκο μου, αλλά δεν φαινόταν καν να αγγίζω τα κουμπιά· και όμως πρέπει να είχα κάποια αίσθηση αφής, διότι δεν παρακολουθούσα τις κινήσεις των χεριών μου. Έβλεπα με τα μάτια μου, αλλά τίποτε δεν ήταν φυσικό. Κοίταξα τον τοίχο και τα γύρω αντικείμενα· σχηματιζόταν μια εντύπωση στο αισθητήριο και η οπτική εντύπωση φαινόταν να απομακρύνεται με αστραπιαία ταχύτητα· αμέσως μετά σχηματιζόταν η ίδια εντύπωση υπό μια κάπως διαφορετική όψη, ενώ σχεδόν ένας αιώνας φαινόταν να μεσολαβεί ανάμεσα σε αυτές τις μεταβαλλόμενες καταστάσεις συνείδησης. Μια στιγμή φαινόταν αιωνιότητα· επήλθε η πιο τρομερή κατάπτωση. Οι ψυχικές καταστάσεις και οι αισθήσεις μου φαίνονταν να κινούνται σε κύκλους. Γρήγορα, ομαλά και αθόρυβα, φαινόταν να παρασύρομαι προς τα κάτω σε μια ψυχική δίνη. Οι φωνές γύρω μου ηχούσαν στα αυτιά μου σαν υπόκωφο, ονειρικό βούισμα, αν και καταλάβαινα όλα όσα λέγονταν. Η διάλυση φαινόταν επικείμενη. Βυθιζόμουν γρήγορα στη φρικτή δίνη της ίδιας μου της φαντασίας, με κάθε περιστροφή να με φέρνει πιο κοντά στον μυτερό πυθμένα χαμηλά, ο οποίος νόμιζα ότι θα ήταν ο θάνατος. Με μεγάλη προσπάθεια της θέλησης μπορούσα ακόμη, όπως μου φαινόταν, να αρθρώνω σύντομες φράσεις· όταν όμως πρόφερα μόλις τρεις λέξεις, προτού εκφωνηθεί η τρίτη, η πρώτη φαινόταν να ανήκει στο μακρινό παρελθόν. Όταν μιλούσα, φαινόταν σαν να ξυπνούσα από όνειρο· μια λάμψη φωτός παρουσιαζόταν μπροστά στα μάτια μου και τα πάντα φαίνονταν να ανασηκώνονται ξαφνικά μπροστά μου. Θυμάμαι ότι το δάπεδο φαινόταν να ανηφορίζει μπροστά μου και να κατηφορίζει απότομα πίσω μου. Τώρα βρισκόμουν πλήρως υπό τριπλή συνείδηση: οι δύο καταστάσεις ήταν ονειρικές και εξωπραγματικές και, κάτω από αυτές, φαινόταν να βρίσκεται ο πραγματικός μου εαυτός, συσκοτισμένος από τη μέθη που με κατείχε. Φαινόταν να περνώ διαδοχικά από τη μία κατάσταση συνείδησης στην άλλη. Όταν βρισκόμουν σε μια κατάσταση, θυμόμουν τις διαδοχικές μεταβολές των αισθήσεων που είχαν προηγουμένως συμβεί σε εκείνη την κατάσταση. Ένας θόρυβος ή μια κίνηση φαινόταν να με μεταφέρει αμέσως σε άλλη κατάσταση συνείδησης. Σε αυτή τη νέα κατάσταση, η ανάμνηση των αισθήσεων της άλλης κατάστασης ήταν αμυδρή και σύντομα λησμονούνταν, ενώ φαινόταν να θυμάμαι προς τα πίσω, κατά μήκος της γραμμής συνείδησης στην οποία βρισκόμουν τότε. Σε όλα αυτά τα θαυμαστά ψυχικά φαινόμενα διατήρησα σημαντικό βαθμό λογικής. Θυμάμαι καθαρά ότι αναρωτήθηκα: «Ποια είναι η κατάστασή μου;» «Πόσο θα διαρκέσει;» Είπα στους παρισταμένους ότι η Ipecac. δεν θα μου προκαλούσε εμετό και να φέρουν μουστάρδα και νερό. Όταν επρόκειτο να μου δώσουν λεμονάδα, τη δοκίμασα και είπα: «Δεν είναι αρκετά ξινή· βάλτε Citric acid, το οξύ είναι το αντίδοτο στο Hasheesh». Όλο αυτό το διάστημα καθόμουν αποχαυνωμένος σε μια καρέκλα μπροστά στη σόμπα, κάνοντας ελάχιστες κινήσεις. Έχασα κάθε ορθή αντίληψη του χρόνου· μια στιγμή φαινόταν αιώνας. Νόμιζα ότι δεν θα μου έφερναν ποτέ τη μουστάρδα. Αφού ήπια το μείγμα της μουστάρδας, ζήτησα ζεστό νερό και νόμιζα ότι δεν θα το ετοίμαζαν ποτέ· το ζητούσα, όπως νόμιζα, περίπου μία φορά κάθε δεκαπέντε λεπτά, υποθέτοντας ότι είχαν ξεχάσει να το φέρουν. Η σύζυγός μου λέει ότι μιλούσα ακατάπαυστα, επαναλαμβάνοντας το αίτημά μου όσο πιο γρήγορα μπορούσα. Όπως το θυμάμαι τώρα, μου φαίνεται ότι ζήτησα οτιδήποτε μόνο τρεις ή τέσσερις φορές, και μάλιστα σε μεγάλα χρονικά διαστήματα. Εξακολουθούσα να φαίνομαι ότι βυθιζόμουν στη δίνη και πλησίαζα την κάτω κορυφή της, όταν ξαφνικά έκανα μια προσπάθεια προς έμετο και άρχισα να κάνω εμετό. Ενώ βρισκόμουν στην ίδια την πράξη της έντονης προσπάθειας για έμετο, αισθανόμουν πιο φυσιολογικά, εξαιτίας, υποθέτω, της μεταβολής της κυκλοφορίας μέσα στον εγκέφαλο. Όταν τελείωσε ο έμετος, ένιωσα ότι σχεδόν χανόμουν και είπα, όπως μου φάνηκε, με τρομερή προσπάθεια: «Βάλτε με στο κρεβάτι· σε λίγα ακόμη λεπτά δεν θα αντιλαμβάνομαι τίποτε». Κάποια στιγμή πίστεψα πραγματικά ότι περνούσα στον άλλο κόσμο και αναρωτιόμουν πώς θα φαίνονταν τα πράγματα, όταν κάτι άλλαξε τη ροή των ιδεών μου. Ακριβώς καθώς ξεκινούσα για το κρεβάτι, είχα φτάσει στο αποκορύφωμα της δυστυχίας. Λίγα λεπτά νωρίτερα είχα πάρει λίγο χυμό λεμονιού, τον οποίο μου έφεραν αντί για το διάλυμα Citric acid που είχα ζητήσει, και τώρα τα συμπτώματα φαίνονταν να αρχίζουν να υποχωρούν. Το περιστρεφόμενο πανόραμα των αισθήσεων φαινόταν να κινείται πιο αργά και κάθε περιστροφή φαινόταν να με επαναφέρει προς τα πίσω και προς τα επάνω, περισσότερο προς το φως και πάλι προς τον εαυτό μου. Τώρα βρισκόμουν στο κρεβάτι· είχα περπατήσει από την κουζίνα, αλλά δεν είχα αισθανθεί το δάπεδο. Με αίσθημα ανακούφισης είπα: «Θα γίνω πάλι εντελώς καλά». Τώρα άρχισαν να κρυώνουν τα χέρια μου και έπειτα τα πόδια μου, και ζήτησα να με κρατούν ζεστό και να μου τρίψουν τα χέρια. Από τότε και έπειτα λαγοκοιμόμουν με ονειρικό, μεθυσμένο τρόπο· για λίγα δευτερόλεπτα χανόμουν στον ύπνο και έπειτα πεταγόμουν, σαν να είχα μόλις ολοκληρώσει ακόμη έναν γύρο, ανεβαίνοντας την ίδια ελικοειδή δίνη από την οποία προηγουμένως είχα κατεβεί. Εξακολουθούσα να μην έχω ορθή αντίληψη του χρόνου· τα χέρια μου ήταν ακόμη κρύα και ζητούσα από τους παρισταμένους να τα τρίβουν, κατόπιν ξανάπεφτα σε νύστα και, ύστερα από διάστημα που μου φαινόταν μισή ή τρία τέταρτα της ώρας, ξυπνούσα και επαναλάμβανα το αίτημα. Όσοι με φρόντιζαν λένε ότι επαναλάμβανα ακατάπαυστα το αίτημα. Έβαλαν ζεστά τούβλα στα πόδια μου και αμέσως αποκοιμήθηκα πάλι· σε λιγότερο από μισό λεπτό τούς ζήτησα να βάλουν κάτι ζεστό στο πόδι μου, λέγοντας ότι είχα σχεδόν παγώσει. Μου υπενθύμισαν ότι αυτό είχε ήδη γίνει μια στιγμή νωρίτερα. Θυμήθηκα το περιστατικό, αλλά φαινόταν να είχε συμβεί τουλάχιστον δύο ή τρεις ώρες πριν. Από τότε και έπειτα τα συμπτώματα της μέθης υποχωρούσαν σταδιακά. Αφού σκοτείνιασε, στις 7 η ώρα, μπορούσα να συνομιλώ με μεγάλη ευχέρεια, αλλά ο χρόνος κυλούσε πολύ αργά. Προς το πρωί κοιμήθηκα κάπως πιο φυσιολογικά, αλλά ήμουν νευρικός και αισθανόμουν άλγη στη ράχη και στον αυχένα, καθώς και επώδυνη ευαισθησία στα πλευρά από τον έμετο. Το επόμενο πρωί η όρεξή μου ήταν μειωμένη, το κεφάλι μου πονούσε και ένιωθα νωθρός όλη την ημέρα, περίπου όπως φαντάζομαι ότι αισθάνεται ένας άνθρωπος έπειτα από ένα μεθύσι. Καθ’ όλη τη διάρκεια της δράσης του φαρμάκου οι κόρες των ματιών μου ήταν φυσιολογικές και, μετά τα πρώτα λίγα λεπτά, το χρώμα του προσώπου μου ήταν το ίδιο όπως συνήθως. Ο σφυγμός μου ήταν αρχικά ταχύς και ισχυρός, αργότερα όχι τόσο ισχυρός, αλλά ταχύτερος από το σύνηθες· τα χέρια και τα πόδια μου ήταν δροσερά από το τέλος της πρώτης έως τα μέσα της τρίτης ώρας. Σε καμία στιγμή δεν υπήρξε τάση για σπασμωδικές κινήσεις οποιουδήποτε είδους· η τάση ήταν μάλλον να μένω ξαπλωμένος, αδρανής και ήσυχος. Βρισκόμουν υπό την επίδραση του φαρμάκου επί περίπου έξι ώρες, αλλά η κορύφωση των συμπτωμάτων επιτεύχθηκε σε περίπου μία ώρα και ένα τέταρτο, 61.
• Στις 7 1/2 (δύο ώρες μετά την τελευταία δόση), παρατηρήθηκε ότι αισθανόταν κάπως νευρικός και ζαλισμένος και ότι έδωσε λανθασμένα ρέστα σε έναν πελάτη. Λίγα λεπτά αργότερα, ενώ είχε βγει για μια δουλειά, αισθάνθηκε ακατανίκητη τάση να τρέξει· συγχρόνως, αίσθηση «σύσπασης» ολόκληρων των ουρογεννητικών οργάνων και μεγάλη επιθυμία για ούρηση, με έντονη στραγγουρία κατά την αποβολή των ούρων· επίσης, υπερβολική ξηρότητα των παρίσθμιων, η οποία εμφανίστηκε ξαφνικά και συνοδευόταν από έντονη δίψα. Επιστρέφοντας στον χώρο εργασίας του, διαπίστωσε ότι ήταν αδύνατον να μείνει ακίνητος, λόγω ακατανίκητης επιθυμίας να βρίσκεται διαρκώς όρθιος. Μέσα σε λίγα λεπτά επήλθαν σπασμοί, κατά τους οποίους άλλοτε οι καμπτήρες και οι εκτείνοντες και άλλοτε οι απαγωγοί και οι προσαγωγοί ολόκληρου του σώματος τίθεντο σε βίαιη εναλλασσόμενη δράση. Ενώ καθόταν στην καρέκλα του, τη μία στιγμή τα πόδια του χτυπούσαν ρυθμικά το δάπεδο και την επόμενη τα γόνατά του χτυπούσαν βίαια μεταξύ τους. Οι σπασμοί αυξάνονταν σε βαρύτητα και συχνότητα επί μισή ώρα και έπειτα μειώθηκαν σταδιακά, αφού είχε προκληθεί έμετος. Ο ασθενής μπορούσε, με ισχυρή άσκηση της θέλησής του, να συγκρατεί τους σπασμούς· σε κάθε νέα προσβολή, όμως, αυτοί ήταν πολύ πιο βίαιοι. Δεν συνοδεύονταν από πόνο· έπειτα από κάποιο διάστημα, όμως, αισθάνθηκε μια αίσθηση κόπωσης, όπως μετά τους σπασμούς του τετάνου. Ο ασθενής περιγράφει τον νου του ως «νωθρό» και κάπως συγκεχυμένο, αλλά λέει ότι σε καμία στιγμή δεν έχασε τη συνείδησή του ούτε στον ελάχιστο βαθμό. Σε καμία στιγμή δεν υπήρξε παραλήρημα. Μόνο μία φορά παρουσίασε οποιαδήποτε ψυχική διαταραχή, όταν νόμισε ότι το εμέσμα ήταν το κεφάλι ενός ιπποπόταμου και, κατόπιν, μια δέσμη γεωσκωλήκων. Παρατήρησε ότι, αν λεγόταν ή γινόταν κάτι κωμικό ή υποβαλλόταν κάποια ιδέα που απαιτούσε μεγαλύτερη από τη συνήθη διανοητική προσπάθεια, οι σπασμοί εντείνονταν σημαντικά. Οι αισθήσεις της όρασης και της αφής ήταν κάπως μειωμένες. Παρουσίασε tinnitus aurium. Οι επιπεφυκότες ήταν συμφορημένοι. Σφυγμός, στις 8.30, περίπου 140, κάπως ακανόνιστος ως προς τον χαρακτήρα και τη συχνότητα, 59.
• Στις 11 η ώρα τρία άτομα είχαν λάβει το υγρό· μετά την παρέλευση δύο ωρών, καθώς δεν είχε προκληθεί καμία αισθητή επίδραση, χορηγήθηκε άλλη μία δόση. Τα ακόλουθα είναι τα φαινόμενα που εκδηλώθηκαν σε δύο από τους κυρίους κατά τη διάρκεια του επόμενου ημιώρου: ο κ. A. K. αντιστάθηκε στη δράση της ουσίας και, όπως είπε, αισθάνθηκε ελαφρά πίεση στο κεφάλι και στο επιγάστριο· ίσως, επίσης, το δεύτερο γεύμα που έλαβε, δεδομένου ότι όλοι αυτοί οι κύριοι είχαν ήδη προγευματίσει, να εξουδετέρωσε πλήρως την ουσία. Η εξέταση της κατάστασης του σφυγμού παραλείφθηκε κατά την έναρξη του πειράματος· η μεταγενέστερη επιτάχυνσή του και η κατάσταση της κόρης κατέδειξαν επαρκώς την επίδραση της ουσίας. Ο κ. B., στον οποίο το φάρμακο άρχισε πρώτο να δρα, αισθάνθηκε ξηρότητα του λαιμού και συσπάσεις των άκρων. Ο σφυγμός ήταν 96 το λεπτό και το πρόσωπο εξέρυθρο. Ο κ. B. σύντομα έκλεισε τα μάτια του για να συγκεντρωθεί· οι ιδέες του φαίνονταν να αναπτύσσονται με εξαιρετική ταχύτητα. Κάποια στιγμή παρουσίασε το ιδιόμορφο φαινόμενο ενός διπλού ανθρώπου· είπε ότι άκουγε μουσική από τη μία πλευρά και συνομιλία από την άλλη· το σύμπτωμα αυτό, όμως, δεν διήρκεσε. Η μουσική, την οποία έπαιζε ο M. C., δεν φάνηκε να επιδρά με κάποιον ιδιαίτερο τρόπο στο υποκείμενο του πειράματος. Εκείνη τη στιγμή οι κόρες του ήταν πολύ διεσταλμένες. Όταν ρωτήθηκε για τις αισθήσεις του, ο M. B. είπε ότι ήταν πολύ ηδονικές. Αισθανόταν ιδιαίτερα εύθυμος και ευτυχισμένος· επιθυμούσε να μείνει μόνος σε ένα ήσυχο μέρος· είχε μεγάλη αποστροφή προς την ομιλία ή την κίνηση· όλες οι φυσιογνωμίες τού φαίνονταν γελοίες. Μέχρι τότε ο κ. B. συνομιλούσε· κινούνταν εδώ κι εκεί και μερικές φορές γελούσε βίαια, όλες όμως αυτές οι πράξεις έμοιαζαν με εκείνες ενός ατόμου διεγερμένου από οινοπνευματώδες ποτό. Ξαφνικά ρίχτηκε σε έναν καναπέ, αρνήθηκε να απαντήσει σε άλλες ερωτήσεις και παρακάλεσε να τον αφήσουν μόνο και να μην τον ενοχλούν μέσα στις απολαυστικές αισθήσεις που βίωνε· είχε σπασμωδικές κινήσεις στα μέλη του και στο διάφραγμα· αναστέναζε, βογκούσε, γελούσε και έκλαιγε εναλλάξ· ο σφυγμός 120 το λεπτό, το πρόσωπο πολύ εξέρυθρο. Οι παριστάμενοι άρχισαν να ανησυχούν, καθησυχάστηκαν όμως όταν άκουσαν τον κ. B. να επαναλαμβάνει αρκετές φορές ότι ήταν ευτυχισμένος και δεν υπέφερε. Ο Dr. Cottereau παρακολουθούσε τα συμπτώματα με τη μεγαλύτερη λεπτομέρεια. Καθ’ όλο το διάστημα ο κ. B. φαινόταν να έχει τις πιο ευχάριστες αισθήσεις, οι οποίες εκπορεύονταν από το επιγάστριο. Όλα τα φαινόμενα που παρουσίαζε ήταν εκείνα της έκστασης· τα χαρακτηριστικά του μαρτυρούσαν τη μεγαλύτερη ευτυχία· δεν μπορούσε να βρει λόγια για να εκφράσει τα αισθήματά του· δεν θα ήθελε να εγκαταλείψει την παρούσα κατάστασή του, τόσο ευτυχισμένος ήταν. «Πόσο ευχαριστώ εκείνους που μου έδωσαν αυτό το απολαυστικό ποτό». «Πείτε μου τι αισθάνεστε», είπε κάποιος από την παρέα. «Δεν μπορώ να το εκφράσω». Η επίδραση της ιδιοσυγκρασίας του κ. B. ήταν εμφανής σε όλη τη διάρκεια του πειράματος· διέθετε μεγάλη ευαισθησία. Όταν μιλούσαν για εύθυμα θέματα και του υποδείκνυαν ζωηρά και ευχάριστα αντικείμενα, οι ιδέες του εναρμονίζονταν αμέσως· ξεσπούσε σε δυνατά γέλια και εκδήλωνε τη μεγαλύτερη ευθυμία. Ήταν προφανές σε αυτή την περίπτωση ότι βρισκόταν υπό την επίδραση του ατόμου που του μιλούσε, το οποίο μπορούσε να κατευθύνει τις ιδέες του όπως επέλεγε. Η αίσθηση της ακοής του κ. B. είχε γίνει εξαιρετικά οξεία· άκουγε πολύ καθαρά όσα λέγονταν μακριά και με χαμηλή φωνή. Εν μέσω της έκστασής του δεν έχασε τη συνείδηση ούτε των προσώπων ούτε των πραγμάτων. Απαντούσε σωστά σε όλες τις ερωτήσεις που του απηύθυναν και αναγνώριζε όσους τον περιέβαλλαν· ήταν όμως εμφανώς οδυνηρό γι’ αυτόν να μιλά· φαινόταν να επιθυμεί να απολαύσει ανενόχλητος την έκστασή του. Στις τέσσερις και μισή ο σφυγμός είναι 90· οι εκστατικές ονειροπολήσεις του συνεχίζονται· δεν έχει συνείδηση κανενός πράγματος που σχετίζεται με τη γη· ο νους του είναι απολύτως ελεύθερος, και όμως έχει ορισμένες απολαυστικές αισθήσεις. Ο κ. A. De G. προτείνει να του δώσει ένα αντίδοτο και να τον επαναφέρει στη φυσιολογική του κατάσταση· εκείνος λέει ότι η αίσθηση ευτυχίας θα διαρκέσει μία ή δύο ημέρες. Όλοι όσοι έχω ρωτήσει και έχουν δοκιμάσει το πείραμα με διαβεβαίωσαν ότι δεν αισθάνθηκαν καμία δυσφορία τις επόμενες ημέρες, αλλά, αντιθέτως, μια μεγάλη αίσθηση ευτυχίας. Ο M. D., το δεύτερο υποκείμενο, ήρθε στη συνάντηση με την πεποίθηση ότι η ουσία δεν μπορούσε να επιδράσει καθόλου επάνω του και με τη σταθερή πρόθεση να αντισταθεί στη δράση της. Δεν εμφανίστηκε κανένα σύμπτωμα επί δυόμισι ώρες. Η φυσιογνωμία του M. D. είναι σοβαρή. Ο χαρακτήρας του είναι σοβαρός, γελά σπάνια και αφοσιώνεται σε μεταφυσικές μελέτες. Προς τις 2 η ώρα ο σφυγμός του ήταν 100· η καρδιά του χτυπούσε γρήγορα· αρκετά άτομα ψηλάφησαν τους παλμούς της. Ο M. D., ο οποίος μέχρι τότε ήταν πολύ ήρεμος και συνομιλούσε με την παρέα για διάφορα θέματα, αναφώνησε ότι παραληρούσε· άρχισε να τραγουδά, έβγαλε το μολύβι του και προσπάθησε να καταγράψει όσα αισθανόταν. Ακολουθούν ορισμένα αποσπάσματα από τις σημειώσεις του: «Είναι παράξενο· τα αισθήματά μου είναι πολύ ζωηρά· η ιδέα να φανώ χρήσιμος χωρίς φόβο με έκανε να αποφασίσω να πάρω αυτό το εξαιρετικό ποτό. Είμαι αλλόκοτος· γελούν μαζί μου· δεν θα γράψω άλλο». Πέταξε το χαρτί του· το παραλήρημά του αυξήθηκε. Τα χαρακτηριστικά του M. D. έγιναν πολύ ευκίνητα· γελά σαρκαστικά· η έκφραση των ματιών του είναι ζωηρή, το πρόσωπό του κόκκινο, ο σφυγμός του 120, οι κόρες του διεσταλμένες. Όπως ο κ. B., φαίνεται εξαιρετικά ευτυχισμένος· γελά, τραγουδά, χειρονομεί και μιλά με εξαιρετική ευφράδεια. Οι ιδέες του διαδέχονται η μία την άλλη με ταχύτητα· πρόκειται για την αποδιοργάνωση της εύθυμης μανίας. Εν μέσω, όμως, αυτής της αφθονίας, της κινητικότητας και της μεταβλητότητας των ιδεών, επικρατούν εκείνες που αποτελούν τη βάση των μελετών του. Αυτά τα σοβαρά θέματα αναμειγνύονται με αστειότητες, ευφυολογήματα και λογοπαίγνια. Η γλώσσα του είναι ξηρή· φτύνει συχνά· τα κάτω άκρα του παρουσιάζουν ελαφρούς σπασμούς. Πρόκειται για πολύ ιδιόμορφο παραλήρημα. Όπως του κ. B., η ακοή και η όρασή του είναι πολύ οξείες. Δεν έχει αντίληψη του χρόνου και του χώρου, αναγνωρίζει όμως όλους τους παρισταμένους και απαντά σωστά στις ερωτήσεις που του υποβάλλονται. Βγάζει το ρολόι του και λέει με τη μεγαλύτερη ηρεμία: «Είναι η τάδε ώρα». Πλήθος ιδεών φαίνεται να γεμίζει το κεφάλι του, τις οποίες δεν μπορεί να εκφράσει· λέει: «Θα μπορούσατε να πάρετε ένα αυτί ή ένα μάτι, αν μπορούσατε να μου δώσετε άλλη μία γλώσσα για να γνωστοποιήσω όσα αισθάνομαι». Ο σφυγμός πέφτει· είναι μαλακότερος και χτυπά μόλις 90 φορές το λεπτό. Το παραλήρημα συνεχίζεται· του δίνουν νερό· αναφωνεί: «Αυτό θα κάνει να έρθουν οι βάτραχοι, που θα πιουν όλο το υγρό». Ασυνάρτητες φράσεις ακολουθούν με ασύλληπτη ταχύτητα. Ο χαρακτήρας του παραληρήματος αλλάζει. Κάθεται σε μια γωνία, κλείνει τα μάτια του και μιλά στον εαυτό του· μοιάζει εμπνευσμένος. Τον περικυκλώνουμε· μιλά για επιστήμες και δίνει ορισμούς· έπειτα, σαν άνθρωπος που δοκιμάζει τις δυνάμεις του, προφέρει λίγες λέξεις και αμέσως απαγγέλλει περίπου είκοσι πολύ αρμονικούς στίχους. Έχοντας την εντύπωση ότι επρόκειτο για κάποιες γνωστές στροφές, παραλείψαμε να τις καταγράψουμε· όταν όμως κάποιος τον ρώτησε αν ήταν του Victor Hugo, απάντησε: «Όχι!» «Είναι λοιπόν δικές σας;» Έγνεψε καταφατικά. Η φυσιογνωμία του εξέφραζε ευθυμία και ικανοποίηση· το δέρμα του έγινε πολύ ωχρό· ο σφυγμός του 100· τα μάτια του κλειστά, τα οποία άνοιξε ύστερα από παράκληση του αδελφού του· οι κόρες λιγότερο διεσταλμένες. Σταμάτησε να αυτοσχεδιάζει για να μιλήσει για ξένες χώρες. Μας είχαν πει ότι σε αυτά τα πειράματα θα αναπτυσσόταν το φαινόμενο της δεύτερης όρασης. Ο M. D. περιέγραψε χώρες και πόλεις που είχε επισκεφθεί με τόση ακρίβεια σαν να βρίσκονταν τότε μπροστά του· θυμόταν τέλεια τις ιδιαιτερότητες που είχε παρατηρήσει στα ταξίδια του· κατά τον ίδιο τρόπο μάς είπε ότι έβλεπε τους λίθους του Pantheon στη Naples ανυψωμένους και σκιαγράφησε με πολύ παραστατικό τρόπο τη σκηνή που τον είχε εντυπωσιάσει. Παρά όλες τις ερωτήσεις μας, όμως, δεν μπορούσε να περιγράψει μέρη που δεν γνώριζε. Έβλεπε αντικείμενα που δεν υπήρχαν. Ο αδελφός του τον ρώτησε αν μπορούσε να δει μέσα στον εγκέφαλό του. «Όχι, είναι άδειος»· έπειτα πρόσθεσε: «Πώς νομίζεις ότι μπορώ να δω μέσα στον εγκέφαλό σου; Είναι καλυμμένος με πέπλο· υπάρχουν αντικείμενα ανάμεσα σε αυτόν και εμένα». Κατόπιν σηκώθηκε λέγοντας: «Όλα αυτά είναι ένα όνειρο· αυτή η κατάσταση διανοητικής εκτροπής έδωσε ζωηρότερη ώθηση στις ιδέες μου, αλλά δεν πρόσθεσε τίποτε στις γνώσεις μου». Το παραλήρημα, το οποίο για κάποιο διάστημα είχε περιοριστεί σε μια σειρά ιδεών, έγινε τώρα πάλι γενικευμένο· τραγουδούσε, γελούσε και μιλούσε με μεγάλη ζωηρότητα· δεν αισθανόταν κανέναν πόνο και έλεγε ότι ήταν πολύ ευτυχισμένος. Η κατάσταση αυτή διήρκεσε τεσσερισήμισι ώρες, οπότε αποχώρησα από την παρέα. Ο σφυγμός στους 90· η πτύση συχνή και η επιθυμία για πόση συνεχής, 51.
• Ένας από τους συντρόφους μας, ο Dr. ---, ο οποίος είχε ταξιδέψει πολύ στην Ανατολή και ήταν αμετανόητος καταναλωτής οπίου, ήταν ο πρώτος που υπέκυψε στην επίδρασή του, έχοντας λάβει πολύ μεγαλύτερη δόση από τους άλλους· είδε αστέρια στο πιάτο του και το στερέωμα στο βαθύ πιάτο της σούπας του· έπειτα, στρέφοντας το πρόσωπό του προς τον τοίχο, μιλούσε στον εαυτό του και ξεσπούσε σε κρίσεις γέλιου, με τα μάτια του να αστράφτουν και σε κατάσταση ύψιστης ευθυμίας. Αισθανόμουν απολύτως ήρεμος μέχρι να τελειώσει το δείπνο, αν και οι κόρες των ματιών των άλλων φίλων μου άρχισαν να σπινθηροβολούν παράξενα και να αποκτούν μια εξαιρετικά ιδιόμορφη τιρκουάζ απόχρωση. Όταν καθαρίστηκαν τα τραπέζια, τακτοποιήθηκα αναπαυτικά (διατηρώντας ακόμη τις αισθήσεις μου), με μαξιλάρια επάνω σε ένα ντιβάνι, για να περιμένω την έκσταση. Μέσα σε λίγα λεπτά με κατέβαλε γενικός λήθαργος. Το σώμα μου φαινόταν να διαλύεται και να γίνεται διαφανές. Έβλεπα καθαρά μέσα μου το hasheesh που είχα φάει, υπό τη μορφή ενός σμαραγδιού, από το οποίο εκπέμπονταν χιλιάδες μικροί σπινθήρες· οι βλεφαρίδες μου επιμηκύνονταν απεριόριστα, συστρεφόμενες σαν χρυσές κλωστές γύρω από μικρούς ελεφαντοστέινους τροχούς, οι οποίοι περιστρέφονταν με ασύλληπτη ταχύτητα. Γύρω μου υπήρχαν μορφές και έλικες όλων των χρωμάτων, αραβουργήματα και ρέουσες μορφές σε ατελείωτη ποικιλία, τις οποίες μπορώ να συγκρίνω μόνο με τις μεταβολές του καλειδοσκοπίου. Εξακολουθούσα περιστασιακά να βλέπω τους συντρόφους μου· φαίνονταν όμως παραμορφωμένοι, μισοί άνθρωποι και μισοί φυτά· άλλοτε είχαν τη στοχαστική όψη μιας ίβιδας που στεκόταν στο ένα πόδι και άλλοτε έμοιαζαν με στρουθοκαμήλους που χτυπούσαν τα φτερά τους, έχοντας τόσο παράξενη εμφάνιση ώστε σειόμουν από τα γέλια στη γωνιά μου· και, σαν να ήθελα να συμμετάσχω στη γελοιότητα της σκηνής, άρχισα να πετώ ψηλά τα μαξιλάρια μου, να τα πιάνω καθώς κατέβαιναν και να τα περιστρέφω με όλη την επιδεξιότητα ενός Ινδού ταχυδακτυλουργού. Ένας από τους κυρίους απηύθυνε έναν λόγο προς εμένα σε

Ιταλικά, τα οποία το χασίς, με την εξαιρετική του δύναμη, μου απέδιδε στα ισπανικά. Ερωτήσεις και απαντήσεις απολύτως λογικές, που έθιγαν διάφορα θέματα, όπως το θέατρο και η λογοτεχνία. Το πρώτο στάδιο πλησίαζε προς το τέλος του. Έπειτα από μερικά λεπτά ξαναβρήκα τη γαλήνη μου, χωρίς κεφαλαλγία ή κανένα από τα συμπτώματα που συνοδεύουν τη χρήση του κρασιού, και ένιωθα μεγάλη κατάπληξη για όσα είχαν συμβεί, όταν περιήλθα και πάλι υπό την επήρεια του χασίς. Αυτή τη φορά το όραμα ήταν πιο περίπλοκο και παράδοξο. Εκατομμύρια πεταλούδες, των οποίων τα φτερά θρόιζαν σαν βεντάλιες, πετούσαν ολόγυρα μέσα σε ένα είδος συγκεχυμένου φωτός. Γιγάντια άνθη, με κρυστάλλινους κάλυκες, πελώριες αλθαίες, κρίνα από χρυσό και ασήμι υψώνονταν και άνθιζαν γύρω μου με ένα κροτάλισμα σαν εκείνο από μπουκέτα πυροτεχνημάτων. Η ακοή μου είχε αναπτυχθεί σε εκπληκτικό βαθμό. Άκουγα τον ήχο του χρώματος· πράσινοι, κόκκινοι, γαλάζιοι και κίτρινοι ήχοι με έπλητταν με απόλυτη ευκρίνεια. Ένα ποτήρι που αναποδογύριζε, το τρίξιμο μιας καρέκλας ή μια λέξη που προφερόταν, όσο σιγανά κι αν ήταν, πάλλονταν και αντηχούσαν σαν κυλιόμενη βροντή· η ίδια μου η φωνή μού φαινόταν τόσο δυνατή, ώστε δεν τολμούσα να μιλήσω, από φόβο μήπως γκρεμίσω τους τοίχους ή εκραγώ σαν βόμβα· περισσότερα από πεντακόσια ρολόγια σήμαιναν την ώρα με φωνές που θύμιζαν φλάουτο. Κάθε αντικείμενο εξέπεμπε μια νότα αρμόνικας ή αιολικής άρπας. Κολυμπούσα σε έναν ωκεανό ήχου, όπου ορισμένα αποσπάσματα από τη

Lucia και τον Barbiere επέπλεαν σαν μικρές νησίδες φωτός. Ποτέ άλλοτε δεν είχα λουστεί σε τέτοια μακαριότητα· ήμουν τόσο κυκλωμένος από τα κύματά της, τόσο απομακρυσμένος από καθετί γήινο, τόσο απορροφημένος ώστε να χάσω την αίσθηση του εαυτού μου, εκείνου του αποκρουστικού, πανταχού παρόντος μάρτυρα, ώστε κατανόησα για πρώτη φορά ποια θα μπορούσε να είναι η ύπαρξη των στοιχειακών πνευμάτων και των αγγέλων, καθώς και των ψυχών που έχουν απελευθερωθεί από τούτο το θνητό περίβλημα. Ήμουν σαν σφουγγάρι καταμεσής στη θάλασσα· κάθε στιγμή κύματα ευτυχίας με κατέκλυζαν, εισχωρώντας και αποχωρώντας από τους πόρους· διότι είχα γίνει διαπερατός και, μέχρι και το μικρότερο τριχοειδές αγγείο, ολόκληρη η ύπαρξή μου ήταν γεμάτη από το χρώμα του φανταστικού μέσου στο οποίο ήμουν βυθισμένος. Ήχοι, αρώματα και φως έφθαναν σε μένα με πλήθος ακτίνων, λεπτών σαν τρίχα, μέσα από τις οποίες άκουγα το μαγνητικό ρεύμα να περνά. Σύμφωνα με τον υπολογισμό μου, αυτή η κατάσταση πρέπει να διήρκεσε τριακόσια χρόνια, διότι οι αισθήσεις διαδέχονταν η μία την άλλη με τέτοια πληθώρα και δύναμη, ώστε ήταν αδύνατη η πραγματική αντίληψη του χρόνου. Όταν η κρίση τελείωσε, αντιλήφθηκα ότι είχε διαρκέσει ένα τέταρτο της ώρας. Το πολύ παράξενο στη μεθυστική επίδραση του χασίς είναι ότι δεν είναι συνεχής· έρχεται και παρέρχεται ξαφνικά, σε ανεβάζει στον ουρανό και σε τοποθετεί πάλι στη γη, χωρίς καμία βαθμιαία μετάβαση· όπως η τρέλα, έχει τα διαυγή της διαλείμματα. Μια τρίτη κρίση, η τελευταία και η πιο αλλόκοτη, ολοκλήρωσε την ανατολίτικη εσπερίδα μου. Κατά τη διάρκειά της η όρασή μου διπλασιάστηκε. Δύο είδωλα κάθε αντικειμένου αντανακλώνταν στον αμφιβληστροειδή μου και δημιουργούσαν πλήρη συμμετρία· σύντομα όμως η μαγική πάστα, έχοντας πλέον χωνευτεί εντελώς, έδρασε με μεγαλύτερη δύναμη στον εγκέφαλό μου και έγινα εντελώς τρελός επί μία ώρα. Παντοειδή πανταγκρουελικά όνειρα πέρασαν από τη φαντασία μου· αιγοθήλες, πελαργοί, ριγωτές χήνες, μονόκεροι, γρύπες, εφιάλτες, ολόκληρα θηριοτροφεία τερατωδών ονείρων, τροχάδην, πηδώντας, πετώντας ή γλιστρώντας, διέσχιζαν το δωμάτιο. Αυτά φορούσαν κέρατα που κατέληγαν σε φυλλωσιές, μεμβρανώδη χέρια· αλλόκοτα όντα, με τα πόδια της πολυθρόνας αντί για σκέλη και πλάκες ρολογιού αντί για βολβούς των ματιών· τεράστιες μύτες που χόρευαν την Κατσούτσα, στηριγμένες σε πόδια κοτόπουλου. Όσο για μένα, φανταζόμουν ότι ήμουν το παπαγαλάκι της βασίλισσας του Σαβά και μιμούμουν, όσο καλύτερα μπορούσα, τη φωνή και τις κραυγές εκείνου του ενδιαφέροντος πτηνού. Τα οράματα έγιναν τόσο αλλόκοτα, ώστε με κατέλαβε η επιθυμία να τα σκιτσάρω, πράγμα που έκανα μέσα σε πέντε λεπτά, με ασύλληπτη ταχύτητα, στις πίσω όψεις επιστολών, καρτών ή οποιουδήποτε κομματιού χαρτιού έπεφτε στα χέρια μου. Ένα από αυτά είναι το πορτρέτο του Dr. ---, όπως μου εμφανίστηκε καθισμένος στο πιάνο, ντυμένος Τούρκος, με έναν ήλιο ζωγραφισμένο στην πλάτη του γιλέκου του. Οι νότες απεικονίζονται να διαφεύγουν από το όργανο με τη μορφή πυροβόλων και σπειρών, που συμπλέκονται ιδιότροπα. Ένα άλλο σκίτσο φέρει την επιγραφή: «Ένα ζώο του επέκεινα». Απεικονίζει μια ζωντανή ατμομηχανή, με λαιμό κύκνου που καταλήγει στα σαγόνια ενός φιδιού, απ’ όπου εκτοξεύονται πίδακες καπνού, και με δύο τερατώδη πόδια αποτελούμενα από τροχούς και τροχαλίες· κάθε ζεύγος ποδιών έχει ένα ζεύγος φτερών και στην ουρά του ζώου κάθεται ο Ερμής των αρχαίων, ο οποίος ομολογεί ότι έχει ηττηθεί, παρά τις φτέρνες του. Χάρη στο χασίς, ζωγράφισα εκ του φυσικού το πορτρέτο ενός τελωνίου. Ακόμη και τώρα φαντάζομαι ότι τα ακούω να κλαψουρίζουν και να μορφάζουν τη νύχτα μέσα στον παλιό μου μπουφέ, 28.

• Επί δύο ώρες δεν παρατηρήθηκε απολύτως κανένα αποτέλεσμα. Τότε φάνηκε να αρχίζει ξηρότητα σε ένα συγκεκριμένο σημείο του λαιμού και αίσθημα θερμότητας σε ολόκληρη την κοιλιά. Αυτά δεν ήταν αποτέλεσμα διαταραγμένης αισθητικότητας, διότι σύντομα άρχισε να εκκρίνεται κολλώδης βλέννα, μολονότι το αίσθημα τραχύτητας στον λαιμό παρέμενε. Μέχρι τότε δεν υπήρχε ούτε η παραμικρή διέγερση ή σύγχυση της σκέψης. Ξαφνικά, όμως, εμφανίστηκε μια ιδέα που δεν είχε καμία σχέση με τον ειρμό των σκέψεων που περνούσαν εκείνη τη στιγμή από τον νου, σαν να την είχε υποβάλει κάποιος άλλος, και κατόπιν χάθηκε τόσο ξαφνικά όσο είχε έρθει, αφήνοντας στον νου το ίδιο αίσθημα που νιώθει κανείς όταν ξεφεύγει από ένα όνειρο ή από βαθιά ρέμβη. Το ίδιο πράγμα επαναλήφθηκε δύο ή τρεις φορές, σε διαστήματα που συντομεύονταν γρήγορα. Ακόμη και τώρα δυσκολεύομαι να πιστέψω ότι δεν ήταν αποτέλεσμα της τεταμένης προσοχής μου στις σωματικές μου αισθήσεις, διότι η ήπια θερμότητα της κοιλιάς μετατρεπόταν γρήγορα σε καυστική ζέστη, χωρίς ωστόσο να είναι καθόλου δυσάρεστη, και η ξηρότητα του λαιμού επεκτάθηκε στη γλώσσα. Είχα πάρει αυτό το φάρμακο με μεγάλο σκεπτικισμό ως προς τη φημολογούμενη δράση του ή, εν πάση περιπτώσει, πιστεύοντας ότι αυτή ήταν πολύ υπερβολική· αποφάσισα λοιπόν να μην «πιαστώ στον ύπνο» ξανά με αυτόν τον τρόπο και να παρακολουθώ προσεκτικά τις σκέψεις μου. Αλλά, ενώ, όπως νόμιζα, επέβαλλα στον εαυτό μου αυτή την απόφαση, διαπίστωσα προς μεγάλη μου έκπληξη ότι ξυπνούσα από μια ρέμβη μεγαλύτερης διάρκειας και βαθύτερη από κάθε προηγούμενη. Από τον σκεπτικισμό μέχρι την πληρέστερη πίστη σε όλα όσα είχα διαβάσει μεσολαβούσε μόνο ένα βήμα. Οι επιδράσεις του υπερέβαιναν τόσο πολύ οτιδήποτε μπορούν να αποδώσουν οι λέξεις, ώστε άρχισα να σκέφτομαι ότι βρισκόμουν στα πρόθυρα δηλητηρίασης από ναρκωτική ουσία· κι όμως, όσο παράξενο κι αν φαίνεται, δεν ένιωθα ούτε την παραμικρή ανησυχία γι’ αυτό. Αποφάσισα να βγω και να περπατήσω στον δρόμο. Καθώς σηκωνόμουν από την καρέκλα, ένα ακόμη διαυγές διάστημα έδειξε ότι είχε έρθει και παρέλθει άλλο ένα όνειρο. Καθώς περνούσα από την πόρτα, αντιλήφθηκα ότι ο νους μου είχε περιπλανηθεί ξανά, αλλά δεν είχα καμία απολύτως συνείδηση του πώς ή του πότε είχα επιτρέψει στον εαυτό μου να πέσει σε αυτή τη ρέμβη και γνώριζα μόνο ότι φαινόταν να έχει διαρκέσει ατελείωτα. Αυτές οι ιδιόμορφες προσβολές νοητικής διαταραχής επανέρχονταν συχνά και διαρκούσαν περισσότερο, ώσπου το διαυγές διάστημα μεταξύ τους περιορίστηκε σε μια απλή στιγμή συνειδητής διάρκειας της σκέψης. Η κατάσταση αυτή επήλθε τόσο γρήγορα, ώστε, σε λιγότερο από δεκαπέντε λεπτά αφότου αντιλήφθηκα την πρώτη νοητική διαταραχή, η ικανότητα ελέγχου των σκέψεων είχε σχεδόν χαθεί εντελώς. Ιδίως όλες οι αντιλήψεις περί χρόνου και χώρου είχαν συγχυστεί, και για πρώτη φορά κατανόησα πλήρως την ιδέα ορισμένων μεταφυσικών ότι ο χρόνος, κυριολεκτικά μιλώντας, δεν έχει ύπαρξη παρά μόνο σε συνάρτηση με μια διαδοχή νοητικών λειτουργιών ή αισθήσεων. Το πιο ασήμαντο περιστατικό, ο παραμικρός θόρυβος, δημιουργούσε αλληλουχίες σκέψεων, οι οποίες μεταπηδούσαν από θέμα σε θέμα, εντελώς απελευθερωμένες από τους κανόνες που διέπουν συνήθως τις νοητικές λειτουργίες, ώσπου ξαφνικά κάποιο άλλο περιστατικό τους έδινε μια εντελώς νέα κατεύθυνση, και η τελευταία σειρά φαντασιακών παραστάσεων φαινόταν να έχει διαρκέσει από την αιωνιότητα, ακόμη κι ενώ το βλέμμα ήταν προσηλωμένο στο ρολόι, ο δείκτης του οποίου δεν είχε μετακινηθεί αισθητά.
• Τώρα άρχισε να εκδηλώνεται ένα ακόμη πιο ιδιόμορφο φαινόμενο. Ένιωθα ότι, παρά τις προσπάθειές μου, άρχιζα να εκλαμβάνω τις υποβολές μιας διαταραγμένης φαντασίας ως πραγματικά αντικειμενικά γεγονότα. Διανοητικά γνώριζα ότι η σπονδυλική στήλη δεν μπορούσε να είναι ένα βαρόμετρο, μέσα στο οποίο ο υδράργυρος είχε καταλάβει τη θέση του νωτιαίου μυελού. Κι όμως, υπό μια άλλη έννοια, απέναντι στην οποία οι λειτουργίες της διάνοιας ήταν εντελώς ανίσχυρες, ένιωθα ότι ήταν βαρόμετρο. Ένα δυσάρεστο αίσθημα στην οσφυϊκή περιοχή υπέβαλε την ιδέα μιας βαριάς στήλης υδραργύρου που πίεζε επάνω της και, εκείνη τη στιγμή και υπό τις συγκεκριμένες συνθήκες, η μετάβαση στην ιδέα του βαρομέτρου ήταν εύκολη και φυσική. Για να φθάσω σε αυτό το συμπέρασμα δεν στάθμισα επιχειρήματα· δεν μεσολάβησε κανένα ενδιάμεσο στάδιο αμφιβολίας και αβεβαιότητας προτού καταλήξω στην πλήρη πεποίθηση. Την ίδια ακριβώς στιγμή που εμφανίστηκε η ιδέα, απέσπασε την αποδοχή με την ίδια πληρότητα με την οποία, όταν η νοητική υγεία είναι άριστη, γίνεται αποδεκτή η ιδέα της ίδιας μας της ύπαρξης. Ασφαλώς πέρασε από τον νου μου η σκέψη ότι επρόκειτο για πλάνη, αλλά δεν μου προξένησε μεγαλύτερη εντύπωση από όση θα προξενούσε ο ισχυρισμός ότι η αίσθηση της όρασης ήταν επινόημα του εγκεφάλου και ότι τα ορατά αντικείμενα δεν υπήρχαν παρά μόνο στη φαντασία. Αυτή η πεποίθηση δεν ήταν παροδική· ήταν η πρώτη ψευδαίσθηση που εμφανίστηκε και, με ποικίλους βαθμούς έντασης, ανάλογα με το αν οι σκέψεις απασχολούνταν περισσότερο ή λιγότερο με άλλα αντικείμενα, συνεχίστηκε ώσπου εξαφανίστηκαν όλες οι άλλες. Η πίστη στην πραγματικότητα του οράματος δεν απουσίασε ούτε στιγμή· διαπερνούσε ολόκληρη την ύπαρξη και συχνά αποτελούσε το σημείο γύρω από το οποίο περιστρέφονταν οι σκέψεις, φαινομενικά επί μεγάλο χρονικό διάστημα.
• Η επίπονη προσπάθεια ρύθμισης αυτών των διαταραγμένων καταστάσεων συνείδησης εγκαταλείφθηκε σύντομα και, κατά το ήμισυ ακούσια και κατά το ήμισυ εξαιτίας ενός είδους ηθικού καταναγκασμού, ολόκληρη η ψυχική φύση παραδόθηκε χωρίς περαιτέρω αντίσταση στην πληρέστερη και απόλυτη πίστη στην πραγματική ύπαρξη χιλίων ψευδαισθήσεων. Στο διάστημα αυτό οι σκέψεις γίνονταν ολοένα και πιο διαταραγμένες· ιδέες μεταξύ των οποίων φαινομενικά δεν υπήρχε ούτε η παραμικρή σχέση εισέβαλλαν στον νου, ώσπου τελικά η ταχεία εμφάνισή τους και η απώλεια εκείνης της αίσθησης κυριαρχίας επί του νου που συνήθως διαθέτουμε δημιούργησαν την πεποίθηση ότι ήμουν θύμα διαβολικής ενέργειας· ότι κάποιος τρομερός δαίμονας είχε καταλάβει ολόκληρη τη διανοητική μου ύπαρξη και είχε ταυτιστεί με κάθε σκέψη, όπως ακριβώς ένας άνθρωπος θα μπορούσε να κατευθύνει τις σωματικές κινήσεις ενός παιδιού. Το αίσθημα απόλυτης αδυναμίας να ανακόψω την άγρια ροή των σκέψεων ήταν πλήρες, και υπήρχε η αίσθηση ότι, ακόμη κι αν υπήρχε η ικανότητα, η βούληση δεν θα μπορούσε να ασκηθεί. Οι πιο σταθερές προθέσεις λησμονούνταν σε μια στιγμή. Φαινόταν να μην υπάρχει διαφορά ανάμεσα στην ιδέα και στην έκφρασή της με λέξεις. Μία στιγμή αρκούσε για να ξεχάσω αν είχε εκφραστεί ή όχι. Ο ήχος ανθρώπων που ψιθύριζαν στο δωμάτιο έφερνε μαζί του την πεποίθηση ότι εξύφαιναν κάποια συνωμοσία. Δεν επρόκειτο για μια αόριστη υποψία ότι σκόπευαν να προκαλέσουν κάποια βλάβη, όπως θα μπορούσαν να γεννήσουν σε οποιονδήποτε οι ψίθυροι και τα βλέμματα, αλλά όλα όσα είχαν πει, όλες οι λεπτομέρειες ολόκληρης της συνωμοσίας, ήταν παρόντα με την ίδια ζωηρότητα και ακατανίκητη βεβαιότητα που έχουν πάντοτε στις αληθινές ψευδαισθήσεις. Η fantasia είχε πλέον φθάσει στο αποκορύφωμά της. Είχε περάσει μιάμιση ώρα από τότε που άρχισε το πρώτο αίσθημα διέγερσης και περιπλάνησης του νου. Πέρασε περίπου άλλο τόσο διάστημα προτού υποχωρήσει εντελώς. Τα νοητικά φαινόμενα σε αυτό το στάδιο ήταν εξίσου αξιοσημείωτα με εκείνα που εκδηλώνονταν καθώς οι επιδράσεις άρχιζαν. Η μία μετά την άλλη, οι παραληρητικές πεποιθήσεις εξαφανίζονταν τόσο γρήγορα όσο είχαν εμφανιστεί· όχι με κάποια άσκηση της κανονικότητας της σκέψης που επανερχόταν βαθμιαία, αλλά ξαφνικά, με ένα άλμα, ώστε προκαλούσε έκπληξη το ότι μια στιγμή νωρίτερα πίστευα κάτι που τώρα φαινόταν τόσο παράλογο, 52.
• Το Majoun προκαλεί αποτελέσματα παρόμοια με , με τη διαφορά ότι διαρκούν πολλές ώρες. Μερικοί κλαίνε, μερικοί γελούν, μερικοί περιπίπτουν σε νυσταλέα απάθεια· άλλοι γίνονται ομιλητικοί και ευτράπελοι. Βλέπουν οράματα, φαντάζονται ότι έχουν περιέλθει σε ένδεια ή ότι γίνονται αυτοκράτορες και αρχηγοί στρατευμάτων, με τη φυσική τους ιδιοσυγκρασία να επικρατεί μέσα στη διαταραχή. Μου έδειξαν στους δρόμους άνδρες που βρίσκονταν υπό την επίδρασή του. Περπατούσαν με το βλέμμα προσηλωμένο, χωρίς να δίνουν προσοχή σε τίποτε γύρω τους. Μερικοί το παίρνουν καθημερινά σε μικρές ποσότητες, προκαλώντας, όπως το περιέγραψε ένας από αυτούς, «μια ευχάριστη ψυχική κατάσταση», χωρίς να φαίνεται ότι βλάπτει τη γενική υγεία. Υπό την επίδρασή του το στόμα ξεραίνεται· δεν μπορούν να φτύσουν· τα μάτια τους γίνονται κόκκινα και μικρά· έχουν αδηφάγο όρεξη. Ένας νεαρός Άγγλος κληρικός πήρε λίγο

Majoun ως γλύκισμα. Πέρασαν μερικές ώρες χωρίς καμία ορατή επίδραση, όταν μπήκε ένας μουσικός, ο οποίος είχε την ικανότητα να παραμορφώνει παράξενα τα χαρακτηριστικά του προσώπου του, ντυμένος σαν μεταμφιεσμένος θεατρίνος. Ο κληρικός τον πέρασε για τον διάβολο και ακολούθησε μια εξαιρετικά κωμική σκηνή. Το επόμενο πρωί, όταν τον ρώτησαν για την υγεία του, είπε ότι είχε κοιμηθεί βαθιά και ευχάριστα, «καθώς τα παράθυρα και οι πόρτες ήταν αμπαρωμένα». Αργότερα την ίδια ημέρα η επίδραση εξαφανίστηκε εντελώς και φαινόταν να θυμάται τα περιστατικά με συγκεχυμένη ευχαρίστηση, περιγράφοντας διάφορα πράγματα που δεν είχαν συμβεί ποτέ. Στη δική μου περίπτωση φανταζόμουν ότι το κεφάλι μου ήταν ένα ανεστραμμένο εκκρεμές, το οποίο μου κόστιζε μεγάλη προσπάθεια να κρατώ ευθύ, ώσπου δεν μπορούσα πλέον να αντισταθώ και το άφηνα ελεύθερο· τότε πήγαινε προς τα πίσω σαν να είχε δοθεί ένα χτύπημα. Αγωνιζόμουν ενάντια σε κάθε υποτροπή από αίσθημα ευγένειας προς τη συντροφιά, πράγμα για το οποίο φρόντιζα να τους ενημερώνω, παρά τους βροντερούς τους γέλωτες. Το πίσω μέρος του αυχένα μου ήταν ένα σημείο περιστροφής· υπήρχε ένα βαρύ ανώτερο βάρος στην κορυφή του κεφαλιού μου και το εκκρεμές αιωρούνταν ανάμεσα στα πόδια μου· αλλά το εκκρεμές έλκετο προς τα πάνω, προς το τραπέζι, και έπρεπε να αγωνίζομαι για να το κρατώ κάτω, κρατώντας το κεφάλι μου ψηλά. Το επεισόδιο αιώρησης συνοδευόταν από εκρήξεις γέλιου. Ένιωθα μεγάλη ευχαρίστηση όταν άφηνα το κεφάλι μου να πάει προς τα πίσω· αλλά το γέλιο δεν έμοιαζε με καμία ανθρώπινη ευθυμία· φαινόταν σαν να μην τελείωνε ποτέ, να με πιέζει και να με οδηγεί στην κορυφή ενός βουνού. Όταν κάποιος έβαζε το χέρι του πίσω από το κεφάλι μου, επειδή φοβόταν την επίδραση των τιναγμάτων ή μήπως αναποδογυρίσω την καρέκλα, ενοχλούμουν πάρα πολύ, διότι αυτό διατάρασσε, όπως έλεγα, «τον ισοχρονισμό των ταλαντώσεων». Αργότερα είδα να προκαλείται παρόμοια επίδραση σε έναν Ευρωπαίο, ο οποίος δεν γνώριζε τι είχε πάρει. Έριχνε συνεχώς το κεφάλι του προς τα πίσω και κοιτούσε την οροφή, χωρίς να εμφανίζει κανένα άλλο σύμπτωμα, γεγονός που το έκανε ακόμη πιο γελοίο. Αφού κράτησα τη συντροφιά επί τέσσερις ώρες σε κατάσταση αδιάκοπων σπασμών, με κατέλαβε ακατανίκητη υπνηλία και με μετέφεραν στο κρεβάτι. Η μετακίνηση αυτή μου προκάλεσε ναυτία και επέφερε ελαφρό εμετό. Μόλις βρέθηκα στο κρεβάτι αποκοιμήθηκα και κοιμήθηκα αδιάλειπτα επί εννέα ώρες· κατόπιν ξύπνησα, έχοντας αναρρώσει πλήρως και αναζωογονηθεί, με αίσθημα ελαφρότητας και σε μεγάλη ευθυμία. Μία από τις πιο αξιοσημείωτες επιδράσεις ήταν ότι φαινόταν να αποκαλύπτει τις πιο μύχιες σκέψεις σου και να παρουσιάζει έναν καθρέφτη στον οποίο αντανακλούνταν κάθε πράξη της ζωής σου, και ότι εξαναγκαζόσουν να τα αποκαλύψεις και να τα ομολογήσεις όλα. Κάποιος περιγράφει ως εξής τις επιδράσεις σε μια συντροφιά: «Ήμασταν οκτώ, και οι επτά αρχίσαμε να γελάμε και ο ένας να κλαίει· κι όσο περισσότερο εκείνος έκλαιγε τόσο περισσότερο εμείς γελούσαμε, και όσο περισσότερο εμείς γελούσαμε τόσο περισσότερο εκείνος έκλαιγε, κι έτσι περάσαμε τη νύχτα, και το πρωί πήγαμε για ύπνο». Ο πλοίαρχος ενός πορτογαλικού πλοίου, στον οποίο το έδωσαν χωρίς να γνωρίζει τη φύση του, νόμιζε ότι τον είχαν μαγέψει και το πλήρωμά του ήταν έτοιμο να τον ακινητοποιήσει ως διαταραγμένο. Είδε ένα πλοίο προσαραγμένο στην ξέρα και διέταξε να κατεβάσουν τις λέμβους του για να το βοηθήσουν· έπειτα είδε τον διάβολο να μαγειρεύει στο μαγειρείο του πλοίου και, με τη συμπεριφορά παράφρονα, συλλογιζόταν αδιάκοπα τις ενδείξεις της παραφροσύνης του, 64.

• Στις 6.58 P.M. έλαβα 0.6 γραμμάριο αιγυπτιακού χασίς και, μισή ώρα αργότερα, επιπλέον 0.4 γραμμάριο. Πριν από τη λήψη, σφυγμός 72· στις 7.10, σφυγμός 80. Πρώτη αίσθηση, ταλαντώσεις σαν εκκρεμές μέσα στο κεφάλι. 7.20, σφυγμός 84· αίσθημα ροής αίματος προς το άνω μέρος του κεφαλιού και παράξενη αίσθηση σύσπασης, καθώς και ένα είδος κατάρρευσης μέσα μου· οι σαν εκκρεμές ταλαντώσεις στο κεφάλι αυξάνονταν. 7.40, ακατανίκητη τάση για γέλιο, δυνατό γέλιο χωρίς καμία ιδιαίτερη αιτία, τάση για γρήγορες κινήσεις· σφυγμός 84. Έκανα αρκετές γρήγορες διαδρομές πάνω-κάτω στο δωμάτιο και κατόπιν κάθισα. 7.55, αίσθημα θερμότητας και τσιμπημάτων στο κεφάλι, αίσθημα ψυχρότητας και μουδιάσματος στα άκρα, τα οποία ήταν ψυχρά στην αφή, και ακαθόριστο αίσθημα μελαγχολίας και ανησυχίας· περιστασιακά τινάγματα, χωρίς καμία ορατή αιτία, σαν από ηλεκτρικές εκκενώσεις· σφυγμός 96. Η εκτέλεση στο πιάνο από έναν από τους παρευρισκομένους προκάλεσε μαγική εντύπωση· ήταν σαν οι ήχοι να μεταφέρονταν από μεγάλη απόσταση, σαν κάθε ήχος να είχε τη δική του ιδιαίτερη ζωή, ξεχωριστή πληρότητα και εκφραστικότητα· οι ήχοι έμοιαζαν να έρχονται με τρομακτική ταχύτητα από μια ατελείωτη απόσταση και να ανακλώνται αμέσως στο αυτί· με μία λέξη, μια συνηθισμένη εκτέλεση μου φαινόταν ισάξια με εκείνη κάποιου διαπρεπούς πιανίστα, και θεωρούσα τον εαυτό μου εκλεπτυσμένο και βαθυστόχαστο γνώστη, που απολάμβανε ήρεμα το παίξιμο κάποιου διακεκριμένου μουσικού. 8.10, σφυγμός 104, πλήρης· το αίσθημα θερμότητας στο κεφάλι και τα τσιμπήματα στους κροτάφους αυξήθηκαν· μου φαινόταν ότι άκουγα έναν δυνατό θόρυβο, σαν καταρράκτη· ξαφνικά η φύση του θορύβου άλλαξε και φαινόταν να προέρχεται από πολυάριθμα οχήματα που κινούνταν στον δρόμο· κατόπιν ο θόρυβος έγινε πάλι σαν εκείνον που ακούγεται στο τέλος μιας θεατρικής παράστασης, το βουητό των οχημάτων και οι κραυγές των ανθρώπων, όλα συγχωνευμένα σε έναν γενικό ορυμαγδό· οι ήχοι αυτοί εξαφανίστηκαν ξαφνικά και έδωσαν τη θέση τους στις βροντές κανονιών και στους κρότους όπλων κατά τη διάρκεια άσκησης. Διέκοψα απότομα αυτές τις αισθήσεις με τη δύναμη της θέλησής μου και έκανα μια γρήγορη διαδρομή στο δωμάτιο. Αισθάνθηκα έντονη δίψα. Αφού ήπια ένα ποτήρι νερό, κάθισα στον καναπέ και έκλεισα τα μάτια μου στις 8.30. Μόλις το είχα κάνει, αισθάνθηκα αξιοσημείωτη ελαφρότητα και ευκαμψία σε ολόκληρο το σώμα μου· μπροστά στα μάτια μου εμφανίστηκε μια ολόκληρη σειρά φωτεινών μορφών με ποικίλες αποχρώσεις, οι οποίες εξαφανίζονταν γρήγορα· τα σχήματά τους ήταν στον ύψιστο βαθμό ακαθόριστα· κατόπιν εμφανίστηκε μια σειρά περισσότερο ή λιγότερο σαφώς καθορισμένων σχημάτων. Οι πιο ποικίλες και πλούσιες εικόνες της φύσης που είχα δει ποτέ στην πραγματικότητα ή σε σχέδια με μετέφεραν σε έναν μαγικό κόσμο· νόμιζα ότι βρισκόμουν άλλοτε σε κάποια παρθένα δάση της Νότιας Αμερικής, έπειτα σε ορισμένες πόλεις της Ελβετίας, κατόπιν στη μέση του ωκεανού και πάλι ανάμεσα σε σωρούς πάγου και χιονιού κ.λπ. Μια ολόκληρη σειρά αναμνήσεων από την παιδική ηλικία, τα πρόσωπα φίλων και γνωστών και τα πρόσωπα συγγραφέων, λογίων, ποιητών, πολιτικών κ.λπ. —τα οποία γνώριζα από προσωπογραφίες— αναμείχθηκαν όλα στο κεφάλι μου, παρουσιάζοντας ένα είδος φαντασμαγορίας και μια εικόνα με τις πιο ποικίλες αποχρώσεις. Όλες αυτές οι αισθήσεις περνούσαν γρήγορα και ευδιάκριτα μπροστά μου, και αισθανόμουν τέτοια έκσταση, ώστε παρακάλεσα να μου επιτρέψουν να βυθιστώ σε αυτόν τον φανταστικό κόσμο και να σταματήσω να υπαγορεύω όσα αισθανόμουν. Η κατάσταση αυτή διήρκεσε έως τις 9.20. Κατά το διάστημα αυτό, οι παρευρισκόμενοι παρατήρησαν ότι το πρόσωπό μου ήταν θερμό, ερυθρό και υγρό· σφυγμός 108. Όταν επανήλθα, σηκώθηκα με την πρόθεση να διασχίσω το δωμάτιο, αλλά παρατήρησα ότι το βάδισμά μου ήταν ασταθές, ότι παρεξέκλινα προς τα αριστερά και ότι τα άνω και κάτω άκρα της αριστερής πλευράς μου ήταν μουδιασμένα. Ήπια λίγο νερό και κρασί. Στις 9.45 αισθάνθηκα οξείς και κατά διαστήματα διατρέχοντες πόνους στην οσφύ και στην περιοχή των νεφρών. Οι πόνοι αυτοί, όπως και ένα αίσθημα ναυτίας, έκαναν την κατάστασή μου πολύ δυσάρεστη· προσπάθησα να προκαλέσω έμετο γαργαλώντας τη ρίζα της γλώσσας, αλλά δεν τα κατάφερα. Ήταν σχεδόν μεσάνυχτα όταν κάθισα για δείπνο και έφαγα με μεγάλη όρεξη. Στη 1 A.M. πήγα για ύπνο και η πρώτη μου αίσθηση ήταν ότι πετούσα από έναν πελώριο βράχο μέσα σε μια τρομακτική και σκοτεινή άβυσσο. Αποκοιμήθηκα αμέσως και κοιμήθηκα πολύ βαθιά. Ήταν 11.30 A.M. όταν ξύπνησα, με αίσθημα βάρους στο κεφάλι, πλήρη ανάμνηση της προηγούμενης ημέρας και αίσθημα κενού και ανικανότητας για σκέψη. Ό,τι έκανα μου φαινόταν ότι διαρκούσε ατελείωτα· τα λόγια μου και η συζήτηση των άλλων μου φαίνονταν υπερβολικά παρατεταμένα, ενώ στην πραγματικότητα φαινόταν ότι μιλούσα όπως συνήθως. Βγήκα στον δρόμο για να πάρω αέρα, αλλά όσο μακρύτερα πήγαινα τόσο περισσότερο μου φαινόταν ότι περπατούσα επί πάρα πολύ χρόνο και ότι τα σπίτια και οι άνθρωποι απομακρύνονταν όλοι πετώντας από εμένα. Καταβάλλοντας προσπάθεια να κυριαρχήσω στον εαυτό μου, πήρα το πρώτο όχημα και επέστρεψα στο σπίτι. Μόλις έφθασα, ξάπλωσα αμέσως και κοιμήθηκα μέχρι το βράδυ. Όταν ξύπνησα, αισθανόμουν πολύ ζωηρότερος. Τα ούρα που είχα συλλέξει κατά τη διάρκεια του πειράματος είχαν ιδιάζουσα οσμή, κάπως σαν εκείνη της Cannabis indica. Κατά τη διάρκεια της ημέρας, σύμφωνα τόσο με τη δική μου παρατήρηση όσο και με εκείνη των άλλων, το πρόσωπό μου ήταν υπερβολικά ωχρό, οι κόρες διεσταλμένες και η έκφρασή μου εκείνη βαριά αρρώστου. Μόνο την επόμενη ημέρα μπόρεσα να επανέλθω στις συνήθεις ασχολίες μου, 63.
• Μεγάλο βάρος γύρω από το κεφάλι, ακολουθούμενο από ακατανίκητες εκρήξεις γέλιου, κατά τη διάρκεια των οποίων, ωστόσο, είχε πλήρη επίγνωση όλων όσων έκανε, αισθανόταν και σκεφτόταν. Λέει: «Έμεινα έκπληκτος από το πλήθος των λαμπρών και πρωτόγνωρων φαντασιών και ιδεών που όρμησαν στον εγκέφαλό μου και επανέρχονταν ξανά και ξανά. Η φαντασία και η αντίληψη αναπτύχθηκαν στην πληρέστερη έκτασή τους. Όλα τα κύρια περιστατικά της ζωής μου πέρασαν μπροστά μου σαν αστραπή. Αυτή η ψυχική κατάσταση διήρκεσε δύο ώρες. Όνειρα και ονειροπολήσεις του πιο ευχάριστου χαρακτήρα γέμισαν αυτή την ασυνήθιστη ένταση των διανοητικών λειτουργιών. Κατόπιν ήλθε ένας βαθύς, ήρεμος ύπνος, ο οποίος έθεσε τέλος σε αυτή την ιδιόμορφη κρίση νοητικών ψευδαισθήσεων», 50.
• Είδαν στο Νοσοκομείο του Καΐρου αρκετούς παράφρονες που είχαν χάσει τα λογικά τους από τη χρήση χασίς, 65. [900.]
• Χωρίς να έχουν προκληθεί, καταλήφθηκαν από παροξυσμό μανίας και σκότωσαν και τραυμάτισαν αρκετούς πάνω στο πλοίο, 47.
• Απώλεια της αίσθησης της ύπαρξης του ίδιου του σώματός του· του φαινόταν ότι αιωρούνταν στον αέρα· σαν να είχε μεταμορφωθεί σε κύλινδρο ή σφαίρα· του φαινόταν ότι έβλεπε πάνω σε όλα ένα κίτρινο χρώμα, σαν το χρώμα του χρωμικού μολύβδου, το οποίο μεταβαλλόταν σε ιώδες και πράσινο, 53.
• Ψευδαισθήσεις, 58.
• Διεγερμένος, πολυλογάς και εύθυμος, 57.
• Ακούσιες κραυγές, 54.
• Η πολύ ζωηρή ομιλία ήταν το πρώτο σύμπτωμα, 53.
• Ασυνάρτητη ομιλία, 55.
• Συνεχής ομιλία και γέλιο, 56.
• Ασυνάρτητη πολυλογία, 56.
• Απώλεια μνήμης, 55. [910.]
• Η δράση ήταν ισχυρά ναρκωτική· αισθάνθηκε όλα τα συμπτώματα μέθης, 48.
• Κρίσεις λήθαργου, με στάδιο απώλειας συνείδησης, 53.
• Απώλεια της αίσθησης του κέντρου βάρους και αίσθηση σαν να ήταν έτοιμος να πέσει, 54.

ΚΕΦΑΛΗ

• Η ιδιάζουσα αίσθηση ζάλης που προκαλείται από αυτό αυξάνεται με το περπάτημα και υποχωρεί κατά την ανάπαυση, 46.
• Αίσθημα περιστροφής στο κεφάλι, 53.
• Βάρος στο κεφάλι, 53, 57, 58.
• Τάση και βάρος στο κεφάλι, 53.
• Τάση στο κεφάλι, 54.
• Αίσθημα τάσης στον εγκέφαλο, 54, 57.
• Πίεση στους κροτάφους, 58.

ΟΦΘΑΛΜΟΣ. [920.]

• Μάτια λαμπερά (μετά από μία ώρα), 55.
• Μάτια υπεραιμικά, 53, 55, 58.
• Αποκλίνων στραβισμός, 53.
• Τσιμπήματα στα χείλη των βλεφάρων, 57.
• Δακρύρροια, 55, 54, 58.
• Επιπεφυκίτιδα, 49.
• Επιπεφυκότας ερυθρός, 54, 57.
• Κόρες διεσταλμένες (μετά από μία ώρα), 55, 57, 58.
• Συγκεχυμένη όραση, 54, 36.

ΠΡΟΣΩΠΟ

• Πρόσωπο συμφορημένο, 56. [930.]
• Το πρόσωπο έγινε ερυθρό, με προσπάθειες για έμετο, 53.
• Τρόμος των χειλιών, 54.
• Σφίξιμο των σιαγόνων, 58.
• Του φαινόταν σαν να έπρεπε να σφίγγει με δύναμη τις σιαγόνες, 54.

ΣΤΟΜΑ

• Γλώσσα ξηρή, 54.
• Γλώσσα ξηρή, καλυμμένη με ξηρή βλέννα, 53.
• Στόμα ξηρό, 53, 58.
• Ξηρότητα του στόματος και του λαιμού, 54.

ΛΑΙΜΟΣ

• Ξηρότητα του λαιμού, 53, 55, κ.λπ.
• Αίσθημα φωτιάς που κατατρώει τον φάρυγγα και τον οισοφάγο, 53. [940.]
• Καύσος στον λαιμό κατά την εισπνοή αέρα, 53.

ΣΤΟΜΑΧΟΣ

• Ναυτία, 53.
• Ναυτία και προσπάθειες για έμετο μετά το φαγητό, 56.

ΚΕΝΩΣΗ

• Την επόμενη ημέρα δεν έγινε κένωση, 62.

ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΑ ΟΡΓΑΝΑ

• Αναπνοή ταχεία, 53.
• Δύσπνοια, 53.

ΘΩΡΑΚΑΣ

• Αίσθημα σύσφιξης στον θώρακα, 54.

ΚΑΡΔΙΑ ΚΑΙ ΣΦΥΓΜΟΣ

• Αίσθημα παλμών, 54, 57.
• Έντονο αίσθημα παλμών της καρδιάς, 53. Σφυγμός 100 (πριν από τη λήψη)· 140 (μετά από μία ώρα)· 92 (μετά από τρεις ώρες), 56. [950.]
• Σφυγμός 80, κανονικός (πριν από τη λήψη)· έγινε πολύ γρήγορος, 130, και ακανόνιστος· κατόπιν μικρός, συνεσπασμένος, 53.
• Σφυγμός 75 (πριν από τη λήψη)· ανήλθε στους 120, έγινε μικρός και ακανόνιστος, 54.
• Σφυγμός 70 και κανονικός (κατά τη λήψη)· 115 (μετά από μία ώρα), 55.
• Σφυγμός 78, κανονικός (πριν από τη λήψη)· κατόπιν 120, 57.
• Σφυγμός 72 (πριν από τη λήψη)· ανήλθε στους 125 και έγινε ακανόνιστος, 58.

ΑΥΧΕΝΑΣ ΚΑΙ ΡΑΧΗ

• Δυσκαμψία του αυχένα, 54.
• Σφύξεις στον αυχένα, 57.

ΑΚΡΑ

• Συσπάσεις των βραχιόνων και των ποδιών, 53.
• Αίσθημα δυσκαμψίας στα άκρα, 53.
• Τρόμος των βραχιόνων, 54. [960.]
• Ασυντονισία των κινήσεων των κάτω άκρων, 53.
• Ακούσιες συσπάσεις των τενόντων των ποδιών, 53.

ΓΕΝΙΚΑ

• Τρόμος κατά την κίνηση είτε των χεριών είτε των ποδιών, 53.
• Μυϊκή αδυναμία, 52, 55, 58.
• Γενική καταβολή, 57.

ΠΥΡΕΤΟΣ

• Συχνή γενικευμένη ανατριχίλα, 53.
• Άκρα ψυχρά, 53, 54, κ.λπ.
• Αίσθημα ψύχρας στα άκρα, 54.
• Πυρεξία, 49.
• Δέρμα ξηρό και θερμό, 53. [970.]
• Θερμότητα του προσώπου, 54.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ: CANNABIS INDICA Ο επιμελητής έκρινε σκόπιμο να διατηρήσει τη φυσική ομαδοποίηση και αλληλουχία των ακόλουθων επιδράσεων, τις οποίες κατέγραψε ο Dr. Edgar Holden στο έργο του για τον σφυγμογράφο (Philadelphia, 1874), διατηρώντας έτσι τη συσχέτιση ορισμένων γενικών συμπτωμάτων με την κατάσταση του σφυγμού.

9.15 P.M. Αίσθημα σφρίγους και ευεξίας. Πρώτη καταγραφή φυσιολογική, ομαλή και ομοιόμορφη (δεν καταγράφηκε), ελήφθησαν 5 κόκκοι.

9.35. Αντιληπτό αίσθημα ελαφρότητας. (Καταγραφή 181.) Δύο καταγραφές, στις 0° και 2 1/2°. [Οι μοίρες αυτές αναφέρονται στην πίεση του οργάνου πάνω στην αρτηρία, η οποία ρυθμίζεται κατά βούληση· 0° ισούται με 100 γραμμάρια· 2 1/2° ισούται με 186 γραμμάρια· 5° ισούται με 690 γραμμάρια.] Μειωμένη συχνότητα.

10 P.M. Νευρικός και διεγερμένος. (Καταγραφή 182.) Δύο καταγραφές στις 4 1/2°. Η ταλάντωση εξαιρετικά έκδηλη· η τάση αυξημένη· το εύρος και η συχνότητα μειωμένα.

10.05 P.M. Ξαφνική απαλλαγή από κάθε ασυνήθιστο αίσθημα. (Καταγραφή 183.) Δύο καταγραφές που δείχνουν αιφνίδια επιστροφή σε —ή, μάλλον, προσέγγιση προς— μια φυσιολογική κατάσταση.

10.15 P.M. Άλλοι 7 κόκκοι.

10.40 P.M. Διεγερμένος. (Καταγραφή 184.) Η καταγραφή στις 2 1/2° δείχνει τριχοειδική αντίσταση και κύμα ανάκρουσης.

11.45 P.M. (Καταγραφή 185.) Δύο καταγραφές στις 2 1/2° και 0° έδωσαν παρόμοια αποτελέσματα, υποδηλώνοντας φλεβική πλήρωση. Η συχνότητα αυξήθηκε.

11.50 P.M. Υπνηλία και ηρεμία. (Καμπύλη 186.) Καταγραφή στις 2 1/2°.

11.55 P.M. (Καμπύλη 187.) Καταγραφή στις 2 1/2°· και οι δύο τελευταίες καταγραφές παρουσιάζουν μειωμένη προωθητική ισχύ της καρδιάς.

Συνολική ποσότητα, 12 κόκκοι μέσα σε δύο ώρες.

2 Νοεμβρίου 1872, 9.15 P.M. 30 σταγόνες.

9.15 P.M. Αρχίζω να αισθάνομαι μια απροσδιόριστη αίσθηση ευεξίας. 9.20, 9.25 και 9.45 P.M. (Καμπύλη 188.) Όλες οι καταγραφές λήφθηκαν με την ίδια πίεση. Κατά την τελευταία ώρα, το εύρος άρχισε να δείχνει αύξηση της τάσης.

9.45 P.M. 40 ακόμη σταγόνες.

10 P.M. Ελαφρά ευφορία. 10.15. Κάποια υπνηλία. Οι καμπύλες στις 9.50, στις 10 (καμπύλη 189) και στις 10.15 P.M. (καμπύλη 190) παρουσιάζουν μόνο αύξηση της τάσης, με μείωση της συχνότητας κατά την τελευταία ώρα ίση με δέκα παλμούς.

10.20 και 10.25 P.M. (Καμπύλη 191.) Η τάση και η συχνότητα μεταβλητές.

10.25 P.M. Όλες οι επιδράσεις έχουν φαινομενικά παρέλθει. 40 ακόμη σταγόνες.

10.45 P.M. Πάλι ευφορία. (Καμπύλη 192.) Οι καταγραφές παρουσιάζουν μεγάλη αύξηση της αρτηριακής τάσης.

11 P.M. υπνηλία, αλλά όχι ευχάριστη ούτε σαν να οφείλεται σε επιθυμία για ύπνο. (Καμπύλη 193.) Η συχνότητα αυξήθηκε σημαντικά, κατά τριάντα παλμούς, και σε πέντε λεπτά μειώθηκε κατά άλλους τόσους· η τάση χαμηλότερη.

11.05 P.M. (Καμπύλη 194.) Η καταγραφή δείχνει αυξημένη καρδιακή διέγερση κατά την έναρξη της συστολής, με κάποια απόφραξη, είτε εγγύς είτε άπω.

Συνολική ποσότητα, 110 σταγόνες.

5 Νοεμβρίου 1872, 9 P.M. Αίσθημα ευεξίας. 100 σταγόνες. Καμπύλη φυσιολογική.

9.10 P.M. (Καμπύλη 195.) Το εύρος, και συνεπώς η τάση, αυξημένο· η συχνότητα μειώνεται σταθερά έως τις 9.45. Καμπύλες στις 9.30 και 9.45.

10 P.M. Δεν έγινε αισθητή καμία επίδραση. 120 ακόμη σταγόνες.

10.10 P.M. (Καμπύλη 196.) Μειωμένη τάση και η ταλάντωση της εγκεφαλονωτιαίας συμμετοχής. Η καμπύλη αυτή, εξαιτίας ατυχήματος κατά τη μεταφορά, δεν το δείχνει παρά μόνο στο πρώτο κύμα.

10.15 P.M. Το ίδιο.

10.35 P.M. (Καμπύλη 197.) Απόφραξη είτε εγγύς είτε απομακρυσμένη.

10.40. (Παρόμοια με την καμπύλη 195.) Η απόφραξη μειώνεται.

10.45 P.M. Πολύ μικρή επίδραση. 200 ακόμη σταγόνες.

11.15 P.M. (Καμπύλη 198.) Μειωμένη τάση και εμφανής καταστολή, αλλά ελαφρά αυξημένη συχνότητα.

11.18 P.M. Καμία απολύτως επίδραση. Το ίδιο.

Συνολική ποσότητα που λήφθηκε, 420 σταγόνες!

9 Νοεμβρίου 1872, 9.50 P.M. Δεν αισθάνομαι τόσο καλά όσο συνήθως, λόγω υπερβολικής εργασίας· κατά τα άλλα όλα καλά. Λήφθηκαν 12 κόκκοι νωπού εκχυλίσματος.

10.15 P.M. Ελαφρά ναυτία και βάρος στα μάτια.

10 και 10.15 P.M. Οι καμπύλες έδειξαν μείωση της συχνότητας και της τάσης και, λόγω της αδιαθεσίας, διαπιστώθηκε ότι πίεση 0° ήταν η καταλληλότερη για παρατήρηση, αντί των 2 1/2° όπως έως τότε.

10.30 P.M. Αίσθημα άνεσης και ευεξίας. (Καμπύλη 199.) Η συχνότητα ακόμη χαμηλότερη· ο σφυγμός μικρός, αλλά φυσιολογικός, δείχνοντας καταστολή.

10.45. Η επίδραση υποχωρεί· ο σφυγμός κάπως διεγερμένος. Λήφθηκαν 14 ακόμη κόκκοι.

11.25. Ευφορία για λίγα λεπτά, έπειτα έντονη υπνηλία, αλλά χωρίς εξασθένηση της βούλησης.

11.25 και 11.40 P.M. (Καμπύλες 200 και 201.) Οι καταγραφές παρουσίαζαν μεγάλη εξασθένηση της καρδιακής ισχύος και ήταν δύσκολο να ληφθούν ακόμη και σε 0°.

11.45 P.M. Η υπνηλία έχει παρέλθει και αισθάνομαι απαλλαγμένος από κάθε επίδραση. 11.45, 11.48 και 11.50 P.M. (Καμπύλη 202.) Οι καταγραφές που λήφθηκαν έδειξαν απότομη μείωση της συχνότητας και της τάσης και εξίσου απότομη αύξηση.

12.50. Τρομερή διέγερση, συσπάσεις, όνειρα κ.λπ.· αισθήσεις σαν να πρήζεται το κεφάλι, επώδυνη αϋπνία και αίσθημα απελπισμένης απερισκεψίας.

10 Νοεμβρίου. (Καμπύλες που λήφθηκαν την επομένη της χρήσης του φαρμάκου.)

7.50 A.M. Η ιδιόμορφη δράση του φαρμάκου εξακολουθεί να είναι εμφανής, κεφάλι πρησμένο, σύγχυση ιδεών κ.λπ. Οι καμπύλες μικρές και δείχνουν αδύναμη καρδιά.

12.30 M. Κοιμήθηκα και αισθάνομαι καλύτερα· η επίδραση υποχωρεί. (Καμπύλη 203.) Το ίδιο, αλλά δείχνει επίσης τον ελαφρό δικροτισμό της τριχοειδικής διαστολής.

Συνολική ποσότητα που λήφθηκε, 26 κόκκοι. Χρόνος, δύο ώρες και σαράντα λεπτά.

ΣΥΝΟΨΗ ΤΩΝ ΕΠΙΔΡΑΣΕΩΝ. Πρώτο πείραμα.

-5 κόκκοι, 9.15. Μετά από είκοσι λεπτά, μειωμένη συχνότητα· μετά από σαράντα πέντε λεπτά, έκδηλη εγκεφαλική διαταραχή, η οποία εκδηλώθηκε με ταλάντωση και ελάχιστο εύρος και συχνότητα, με αυξημένη τάση.

Μέγιστη επίδραση της πρώτης δόσης σε σαράντα πέντε λεπτά . Σε πενήντα λεπτά, απότομη παύση της επίδρασης.

Επτά κόκκοι, 10.15.

Μέγιστη επίδραση της δεύτερης δόσης σε τριάντα λεπτά . Σε τριάντα πέντε λεπτά, τριχοειδική διαταραχή και αυξημένη τάση, με αυξημένη συχνότητα. Σε σαράντα λεπτά, έναρξη εξασθένησης της καρδιακής ώσης, η οποία συνεχίστηκε για δύο ώρες από τη χορήγηση του φαρμάκου.

Δεύτερο πείραμα.

-30 σταγόνες tr., 9.15 P.M. Σε τριάντα λεπτά, αυξημένη τάση.

Σαράντα ακόμη σταγόνες, 9.45. Σε εξήντα λεπτά από την πρώτη δόση, μειωμένη συχνότητα· μεγάλη αρτηριακή τάση. Σε μία ώρα και δέκα λεπτά, ανωμαλία της τάσης και της συχνότητας, με αύξηση της προβολής των κυμάτων, που δείχνει εγκεφαλονωτιαία διέγερση.

Σαράντα ακόμη σταγόνες, 10.25. Σε μία ώρα και σαράντα πέντε λεπτά, μεγάλη αύξηση της συχνότητας, κατά τριάντα παλμούς· μείωση κατά άλλους τόσους μέσα στα επόμενα πέντε λεπτά, με ελαττωμένη τάση. Σε μία ώρα και πενήντα λεπτά από την πρώτη δόση, ενδείξεις αυξημένης ευερεθιστότητας της καρδιάς, με κάποια απόφραξη, είτε εγγύς είτε απομακρυσμένη.

Μέγιστη επίδραση στην τάση σε τριάντα πέντε λεπτά· στον ερεθισμό σε τριάντα πέντε λεπτά· στη συχνότητα σε μία ώρα και σαράντα πέντε λεπτά· στη μειωμένη ισχύ , μία ώρα και πέντε λεπτά· σε κάποια απόφραξη της κυκλοφορίας, μία ώρα και σαράντα πέντε λεπτά.

Πρώτο πείραμα.

-5 κόκκοι, 9.15. Σε είκοσι λεπτά, αίσθημα ελαφρότητας. Σε σαράντα πέντε λεπτά, νευρικότητα και διέγερση. Σε πενήντα λεπτά, απότομη απαλλαγή από κάθε επίδραση.

Επτά κόκκοι, 10.15. Σε είκοσι πέντε λεπτά, διέγερση. Σε ενενήντα πέντε λεπτά, υπνηλία και ηρεμία.

Μέγιστη επίδραση , από την πρώτη δόση, μέγιστη διέγερση σε σαράντα πέντε λεπτά· από τη δεύτερη, μέγιστη διέγερση σε είκοσι πέντε λεπτά· μέγιστη κατασταλτική επίδραση σε δώδεκα λεπτά.

Δεύτερο πείραμα.

-30 σταγόνες tr., 9.15 P.M. Σε τριάντα λεπτά, ηρεμία. Σε σαράντα πέντε λεπτά, ευφορία. Σε μία ώρα, υπνηλία.

Σαράντα ακόμη σταγόνες, 9.45. Σε είκοσι λεπτά μετά τη δεύτερη δόση, νέα διέγερση.

Άλλες σαράντα σταγόνες, στις 10.25. Σε τριάντα πέντε λεπτά, υπνηλία.

Μέγιστη επίδραση της ευφορίας σε αυτό το πείραμα σε σαράντα πέντε λεπτά από την πρώτη δόση· μέγιστη υπνηλία σε μία ώρα· ευφορία μετά τη δεύτερη δόση, σε είκοσι λεπτά· υπνηλία, σε τριάντα πέντε λεπτά.

Δεν χρειάζεται να δοθεί σύνοψη των δύο μεταγενέστερων πειραμάτων με Cannabis Indica. Μπορεί να ειπωθεί εν συντομία γι’ αυτά ότι οι δόσεις ήταν μεγάλες και επαναλαμβάνονταν σε διαστήματα σχεδόν μίας ώρας. Στο πρώτο από αυτά, η επίδραση έγινε εμφανής στην καμπύλη σε δέκα λεπτά και ακολούθησε σταθερή μείωση της συχνότητας, έως ότου, σε σαράντα πέντε λεπτά, εμφανίστηκαν ενδείξεις συμμετοχής του νευρικού συστήματος. Σε τριάντα πέντε λεπτά μετά τη δεύτερη δόση εμφανίστηκαν ενδείξεις κάποιας απόφραξης της κυκλοφορίας, είτε κοντά στην καρδιά είτε στα τριχοειδή, και αφού είχαν ληφθεί 420 σταγόνες, η αρτηριακή τάση μειώθηκε σημαντικά, με αντίστοιχη αύξηση της φλεβικής πίεσης και έκδηλη καταστολή, ακριβώς δύο ώρες και δεκαπέντε λεπτά από την πρώτη δόση και τριάντα λεπτά από την τελευταία και μεγαλύτερη.

Τέλος, απότομη παύση της επίδρασης.

Στο τελευταίο πείραμα που περιγράφηκε λεπτομερώς, στο οποίο χρησιμοποιήθηκε και πάλι νωπό αλκοολικό εκχύλισμα, παρατηρήθηκαν τα ακόλουθα.

Πρώτον. Οι καμπύλες, που αρχικά ήταν μη φυσιολογικές λόγω της αδιαθεσίας, έγιναν φυσιολογικές σε σαράντα λεπτά, με έκδηλη καταστολή και μειωμένη συχνότητα. Σε πενήντα πέντε λεπτά άρχισε το στάδιο της ευφορίας, οπότε λήφθηκε μεγαλύτερη δόση. Έπειτα από πενήντα πέντε λεπτά, η προωθητική ισχύς της καρδιάς είχε εμφανώς εξασθενήσει και λίγο αργότερα άρχισε μια διακύμανση τόσο της ισορροπίας όσο και της πίεσης και της αδυναμίας.

Σε μία ώρα και σαράντα πέντε λεπτά, το νευρικό σύστημα κατέρρευσε από τη διέγερση της αντίδρασης, κατάσταση που διήρκεσε τρεις ώρες.