Senega

Polygala senega. Korzeń wężowy Seneków. N. O. Polygalaceæ. Nalewka ze sproszkowanego, wysuszonego korzenia.

Zastosowanie kliniczne

Niedowidzenie / Wodobrzusze / Astma / Pęcherz moczowy, podrażliwy / nieżyt pęcherza / Zapalenie brzegów powiek / Zapalenie oskrzeli / Zaparcie / Rogówka, zmętnienie / Kaszel / Moczenie mimowolne / Porażenie twarzy / Katar sienny / Płyn w jamie opłucnej / Ropostek / Grypa / Zapalenie tęczówki / Przełyk, zwężenie; nieżyt / Gruźlica śluzowa / Zapalenie opłucnej / Zapalenie płuc / Ukąszenia węży / Kichanie: napady; pod koniec kaszlu / Jęczmienie / Gardło, bolesność / Krztusiec

Charakterystyka

Senega została wprowadzona do praktyki lekarskiej przez dra Tennanta z Wirginii, którego do zbadania jej właściwości skłoniła wiadomość, że Indianie stosowali ją jako odtrutkę na ukąszenia węży. Ponieważ łagodziła objawy działania jadu węża, Tennant uznał, że może również łagodzić duszność, kaszel i krwioplucie powstające z innych przyczyn, i z powodzeniem podawał ją w przypadkach zapalenia płuc, zapalenia opłucnej i płynu w jamie opłucnej (Teste). Inni lekarze starej szkoły stosowali ją jako środek wykrztuśny w przewlekłym nieżycie dróg oddechowych, ostrej gruźlicy, gorączce reumatycznej, obrzękach wodnych, początkowej zaćmie i krupie. Obecnie uważa się ją za „środek pobudzający, napotny i wykrztuśny, zwłaszcza w przewlekłym zapaleniu oskrzeli”. Homeopaci stwierdzili jej największą użyteczność w chorobach klatki piersiowej, oczu i pęcherza, a rozległe próby lekowe dostarczyły znakomitych danych do jej przepisywania. Teste (który zalicza Seneg. wraz z Phos. ac., Cham. i Canth. do swojej grupy Conium) uważa ją za szczególnie odpowiednią dla „kobiet szczupłych i wysokich, chudych, lecz zachowujących znaczną żywość i siłę moralną”. Przytacza następujący przypadek, w którym lek przyniósł wielką ulgę: kobieta, lat 45, cierpiała na bardzo dawne bóle klatki piersiowej — jak po stłuczeniu, uciskające, czasem kurczowe — której przednia ściana była wrażliwa na dotyk (po obu stronach); bóle na świeżym powietrzu bywały czasem <, a czasem >; szmer oddechowy nad szczytami płuc był osłabiony, bez furczeń; duszność podczas chodzenia, zwłaszcza przy wchodzeniu po schodach; napady pęcherzykowego wzburzenia w klatce piersiowej, jakby miała zemdleć; kaszel nieżytowy, niezbyt częsty, z ciągliwą, niezbyt obfitą plwociną; od czasu do czasu odpluwanie czerwonej krwi; napady kołatania serca, podczas których rytm serca przechodził w niemal niewyczuwalne drżenie i które niekiedy trwały całą noc, a nawet dłużej; miesiączka regularna; kołatanie występowało zazwyczaj po miesiączce albo wskutek jakiegoś wzruszenia. Pacjentka ta najwyraźniej odpowiadała typowi opisanemu przez Teste’a, lecz przypadek pokazuje, że zgodności typu nie należy traktować zbyt rygorystycznie, gdyż inni obserwatorzy, w tym ja sam, uznali Seneg. za bardziej odpowiednią dla osób pełnokrwistych, flegmatycznych; osób ze skłonnością do otyłości; ludzi otyłych, o wiotkich tkankach; tłustych, pulchnych dzieci oraz osób starych. Senega jest jednym ze źródeł Saponin. Ma mdły, odrażający smak i pozostawia drapiące uczucie w gardle. Guernsey przedstawia zarys jej działania następująco: „Gdy występuje silne pieczenie w klatce piersiowej, przed kaszlem albo po nim; obfite wydzielanie śluzu. Suchość części wewnętrznych, które zwykle są wilgotne; sucha skóra. Ogólne dolegliwości tchawicy; szczególnie lewa strona klatki piersiowej; prawe oko; dolne powieki”. Nash (który uzyskiwał powodzenie jedynie przy niskich rozcieńczeniach Seneg.) wyleczył wiele przypadków „kaszlu z wielkim nagromadzeniem śluzu, który zdaje się wypełniać klatkę piersiową, z obfitym rzężeniem, świstami i utrudnionym oddychaniem”. Jak twierdzi, lek jest szczególnie cenny u osób starych, ale działa dobrze również u innych. Stosowałem Seneg. wyłącznie w 30. potencji i stwierdziłem, że niezwykle dobrze odpowiada swoim wskazaniom. U bardzo otyłej starszej kobiety, z gruźlicą w wywiadzie rodzinnym, która miała zapalenie obu podstaw płuc, zwłaszcza prawej, oraz bardzo gwałtowny napadowy kaszel z ciągliwą, trudną do odkrztuszenia plwociną podbarwioną krwią, Seneg. 30 szybko opanowała bardzo niebezpieczny stan, gdy inne leki zawiodły. Główne wskazania do Seneg. w chorobach klatki piersiowej są następujące: (1) Wielkie nagromadzenie przejrzystego, białkowego śluzu, który trudno wydalić. (2) Wielka bolesność ścian klatki piersiowej. (3) Ucisk na klatkę piersiową, jakby płuca były spychane ku kręgosłupowi. Krztusiec u tłustych, pulchnych dzieci; przejrzysty śluz podobny do białka jaja, trudny do odkrztuszenia; kaszel < ku wieczorowi. Bolesność ścian klatki piersiowej czyni Seneg. odpowiednią w przypadkach pleurodynii. Występuje chrypka, a gardło jest tak suche i wrażliwe, że mówienie sprawia choremu ból. Kaszel często kończy się kichaniem. Clinton Enos (cytowany w A. H., xxiv. 253) opisuje następujący przypadek: bardzo otyła dziewczynka, lat 10, z zimnymi, wilgotnymi stopami i dłońmi oraz poceniem się głowy, przez dwa lata, od przebycia krztuśca, miała napady kichania. Kilka napadów dziennie, trwających około pół godziny. Podczas napadów ostre bóle w klatce piersiowej i skroniach. Duża ilość śluzu w nosie z uczuciem zatkania. Jedna dawka Seneg. 200 usunęła całą dolegliwość w ciągu tygodnia. A. R. Macmichæl (N. A. J. H., xl. 824) wyleczył panią B., lat 40, z ostrego nieżytowego zapalenia krtani, trwającego dziesięć dni, za pomocą Seneg. 1. Występowała chrypka oraz odchrząkiwanie z krtani gęstego, ciągliwego śluzu (obficie, około kwarty w ciągu dwudziestu czterech godzin), zwłaszcza rano, z uczuciem pieczenia. Poprawa rozpoczęła się w ciągu trzech godzin od pierwszej dawki. Seneg. działa na oczy jeszcze silniej niż na nos, wywołując bóle i zapalenie zarówno zewnętrznych, jak i wewnętrznych części oka oraz powiek, a także znaczne zaburzenia widzenia. Dolegliwości oczu są < przy wpatrywaniu się w przedmiot; inna modalność ujawniona w próbie lekowej uzyskała rangę objawu kluczowego: > przy odchyleniu głowy do tyłu. Objaw, w którym zauważono ją po raz pierwszy, brzmiał: „Idąc w stronę zachodzącego słońca, miał wrażenie, że widzi drugie, mniejsze słońce unoszące się poniżej pierwszego, przybierające nieco owalny kształt przy patrzeniu w dół, znikające po odchyleniu głowy do tyłu oraz po zamknięciu oczu”. Osoba poddająca lek próbie przyjęła od 40 do 60 kropli nalewki. „< Przy pochyleniu głowy do przodu” i „< przy schylaniu się” są niewiele mniej charakterystyczne. Objawy oczne towarzyszące objawom głowy wskazują na Seneg.: „Gwałtowny napływ krwi do głowy podczas schylania się, zwłaszcza do gałek ocznych, w których odczuwany jest bolesny ucisk”. Skrajna tkliwość jest kolejną cechą Seneg.: „Pewien rodzaj ćmiącego bólu głowy, w części czołowej i potylicznej, nie < od ucisku; < podczas siedzenia w ciepłym pokoju; z towarzyszącym uciskiem w oczach, które nie znosiły dotyku”. Ucisk, otępienie i uczucie ciężkości są głównymi odczuciami w obrębie głowy. Występuje bolesna nadwrażliwość słuchu. Narządy trawienne są zaburzone. Seneg. stosowano jako środek wymiotny. Narządy moczowe są bardzo wyraźnie zajęte, a głównymi objawami są podrażliwość i nieżyt. Występują częste parcia, piekący ból cewki moczowej przed mikcją lub po niej, a mocz zawiera liczne pasma śluzu. Szczególne odczucia właściwe Seneg.: oczy, jakby były wypychane; jakby gałki oczne się rozszerzały; jakby w oczach było mydło. Jakby czerwona papryka znajdowała się w całych nozdrzach i drogach oddechowych. Jakby klatka piersiowa była zbyt wąska. Duszność jak wskutek zastoju w płucach. Jakby płuca były spychane ku kręgosłupowi. Jakby klatka piersiowa miała pęknąć. Nadgarstek jak po skręceniu. Stawy jakby niesprawne i powodujące utykanie. Seneg. cechują wyraźne gryzące uczucie głodu i uczucie pustki. Jej działanie jest przeważnie lewostronne. Objawy są < od dotyku i ucisku (lecz ucisk na lewy bok >). < Od pocierania. Większość objawów < w spoczynku; > podczas chodzenia na świeżym powietrzu. Spoczynek > suchy kaszel. Leżenie = łaskotanie w krtani; obawa przed uduszeniem. Leżenie na prawym boku = ból w klatce piersiowej. Ruch = ból pod mostkiem. Poruszanie ramionami = bolesność ścian klatki piersiowej. < Przy wchodzeniu po schodach. Mocne stąpanie, szybkie chodzenie lub bieganie = ból przeszywający śródpiersie; przeszywający ból między łopatkami. > Przy odchyleniu głowy do tyłu. < Przy schylaniu się; pochylaniu do przodu. < Rano i w nocy. Krztusiec < ku wieczorowi. < W ciepłym powietrzu; w ciepłym pokoju. Łzawienie, bolesność klatki piersiowej. Kaszel i uczucie zimna < na świeżym lub zimnym powietrzu. Pot >. < Przy wpatrywaniu się w przedmiot.

Zależności

Odtruwana przez: Bry.; także Arn., Bell., Camph. Dobrze po niej działają: Calc., Pho., Lyc., Sul. Porównać: Saponin (pochodna korzenia Senega). W chorobach oskrzeli, Ammon. Otyli, pełnokrwiści ludzie ze skłonnością do nieżytów, Calc. Astenopia mięśniowa, utrata głosu, porażenia (twarzy itd.), Caust. Nieżyt krtani i płuc, Pho. Nieżyt oskrzeli, Spo. Krztusiec, Coc. c., K. bi. (Seneg. przejrzysta plwocina, kaszel < ku wieczorowi; Coc. c. przejrzysta plwocina < rano; K. bi. żółta plwocina < rano). Pleurodynia, zapalenie opłucnej, Bry. Gruźlica śluzowa, Stn.

Przyczyny

Ukąszenia przez zwierzęta jadowite. Skręcenia.

1. Umysł

Hipochondryczna melancholia, z wielką skłonnością do obrażania się. Nadmierna udręka, często z przyspieszonym i gwałtownym oddechem. Żywość połączona z drażliwością i skłonnością do napadów gniewu i furii.

2. Głowa

Oszołomienie i zawroty głowy. Uczucie splątania i pustki w głowie, z pobolewaniem oczu (lub uciskiem w nich < od dotyku) oraz przyćmieniem wzroku. Zawroty głowy z szumem w uszach. Ból głowy, który obejmuje także oczy, jest < od ciepła pokoju, a > na świeżym powietrzu lub w chłodzie. Ból uciskający w czole i oczodołach po obiedzie, zwłaszcza po l. stronie głowy, > na świeżym powietrzu. Ciągnięcie w części czołowej głowy i skroniach, rozciągające się na twarz. Przekrwienie głowy i oczu podczas schylania się. Pulsujący ból głowy z pobolewaniem oczu. Dreszcze i świąd skóry głowy. Wykwity na głowie.

3. Oczy

Ból oczu, jakby były rozszerzane i wypychane z oczodołów. Pobolewanie oczu wieczorem, zwłaszcza przy świetle świecy i podczas schylania się. Napływ krwi do oczu podczas schylania się. Uczucie pieczenia w oczach podczas czytania i pisania (wieczorem). Obrzęk powiek z palącym uciskiem i mrowieniem. Pęcherzyki na brzegach tarczek powiekowych. Jęczmienie. Suchość oczu. Łzawienie na świeżym powietrzu oraz przy wpatrywaniu się w przedmiot. Nagromadzenie stwardniałej, suchej wydzieliny na powiekach i rzęsach rano. Szarpnięcia i kurczowe ciągnięcie powiek; w prawym kącie zewnętrznym oka. Drgawkowy skurcz dolnych powiek. Nieruchome spojrzenie. Porażenie nerwów okoruchowych. Zmętnienie rogówki. Podwójne widzenie > po odchyleniu głowy do tyłu. Idąc w stronę zachodzącego słońca, miał wrażenie, że widzi drugie, mniejsze słońce unoszące się poniżej pierwszego, przybierające nieco owalny kształt przy patrzeniu w dół, znikające po odchyleniu głowy do tyłu oraz po zamknięciu oczu. Nadwrażliwość oczu na światło. Zlewanie się liter i olśnienie podczas czytania. Osłabienie wzroku i migotanie przed oczami podczas czytania; musi często je przecierać. Wszystkie przedmioty wydają się pogrążone w cieniu. Przyćmienie wzroku z błyszczeniem przed oczami, < od pocierania oczu. Jaskrawe plamy przed oczami. Światłowstręt.

4. Uszy

Pobolewanie uszu podczas żucia. Uczucie chłodu często rozchodzi się przez l. ucho. Bolesna nadwrażliwość słuchu.

5. Nos

Świąd wewnątrz nosa. Zapach ropy albo złośliwego owrzodzenia w nosie. Kichanie tak częste i gwałtowne, że powoduje zawroty głowy; po nim rzadki katar; z bólem w klatce piersiowej jak od otarcia. Dokuczliwa suchość błony Schneidera.

6. Twarz

Uczucie, jakby mięśnie (lewej połowy) twarzy były porażone. Gorąco twarzy. Piekące pęcherzyki w spoidłach warg, na górnej wardze (i w kącikach ust).

7. Zęby

Cierpnięcie zębów. Świdrujący ból zębów podczas wdychania wilgotnego i zimnego powietrza.

8. Jama ustna

Suchość jamy ustnej, zwłaszcza rano. Obfite wydzielanie śliny. Cuchnący oddech. Język: rano żółtawobiały lub śluzowaty, ze śluzowatym, nieprzyjemnym smakiem; obłożony białym nalotem. Uczucie pieczenia w gardle, jamie ustnej, języku i podniebieniu.

9. Gardło

Bolesność gardła, jakby było otarte i obnażone. Drapanie, pieczenie i suchość w gardle; z podrażnieniem wywołującym kaszel i utrudniającym mowę. Nagromadzenie ciągliwego śluzu w gardle, który trudno odchrząknąć. Uczucie zwężenia przełyku. Podrażnienie i szorstkość w przełyku; uczucie pieczenia jak po otarciu, po którym następuje obfite wydzielanie śluzu. Zapalny obrzęk podniebienia, gardła i języczka. Obfite nagromadzenie lepkiego śluzu w gardle i na podniebieniu, odrywającego się w małych skrzepach.

10. Apetyt

Upośledzenie smaku. Metaliczny smak w ustach albo smak moczu. Lepki, mdły smak w ustach. Brak apetytu, zwłaszcza rano. Gryzący głód z uczuciem pustki w żołądku. Gwałtowne, palące pragnienie.

11. Żołądek

Podchodzenie treści. Odbijania, które > nagromadzenie śluzu i odchrząkiwanie śluzu z żołądka. Wstręt i nudności ze skłonnością do wymiotów, która zdaje się pochodzić z żołądka, oraz odruchami wymiotnymi. Wymioty z biegunką i wielką udręką. Skurcze (kolka) żołądka z bólem uciskającym, także w nocy. Ucisk poniżej dołka żołądkowego. Uczucie pieczenia w żołądku. Uczucie pustki w żołądku.

12. Brzuch

Świdrujące i drążące bóle brzucha, zwłaszcza w nadbrzuszu i podżebrzach. Gryzienie w (górnej części) brzucha. Pieczenie i ściskanie (ucisk) w nadbrzuszu podczas wdechu. Ciągnięcie między powłokami brzucha, jak przez ciało obce. Dolegliwości wzdęciowe z uczuciem ogólnego parcia w dół ku podbrzuszu.

13. Stolec i odbyt

Powolne, twarde i skąpe wypróżnienie wymagające wysiłku, po którym występuje ucisk w odbycie i odbytnicy. Częste, luźne wypróżnienia o papkowatej konsystencji. Biegunka z wymiotami i wielkim niepokojem. Wodniste stolce tryskające z odbytu.

14. Narządy moczowe

Zmniejszone wydzielanie moczu. Zwiększone wydzielanie moczu. Moczenie łóżka w nocy. Mocz pienisty albo zmieszany ze śluzowatymi pasmami, mętniejący po ostygnięciu (lub pozostawiający gruby, żółtawoczerwony osad, którego górna warstwa jest żółta i kłaczkowata). Czerwonawy osad z płatkami śluzu w moczu. Uczucie przeszkody w cewce moczowej podczas oddawania moczu. Przeszywające bóle i uczucie pieczenia w cewce moczowej podczas oddawania moczu i po nim. Parcie i pieczenie przed mikcją i po niej. Podrażliwość pęcherza; podostry i przewlekły nieżyt.

15. Męskie narządy płciowe

Zwiększony popęd płciowy z bolesnymi wzwodami. Lekkie pieczenie żołędzi podczas oddawania moczu. Napadowy ból kurczowy w okolicy żołędzi. Łaskotanie napletka i żołędzi.

16. Żeńskie narządy płciowe

Miesiączka zbyt wczesna; musi uciskać lewy bok na wysokości dziesiątego żebra, aby złagodzić gryzący ból. Śluzowate upławy.

17. Narządy oddechowe

Wielka suchość krtani, zwłaszcza rano i przed południem. Nagła chrypka podczas głośnego czytania. Chrypka i szorstkość w gardle. Męczący kaszel z podrażnienia krtani. Łaskotanie i uczucie pieczenia w krtani, zwłaszcza w pozycji leżącej, z niebezpieczeństwem uduszenia. Obfite nagromadzenie śluzu w krtani i tchawicy z krótkim oddechem. Rozdzierający i kłujący ból w krtani i tchawicy. Suchy, wstrząsający kaszel, wywoływany łaskotaniem w krtani, < na świeżym powietrzu (oraz od szybkiego chodzenia). Odkrztuszanie przejrzystego i żółtego śluzu podczas kaszlu. Kaszel z obfitym odkrztuszaniem lepkiego śluzu. Wstrząsający kaszel, jak w krztuścu, wywołany pieczeniem i łaskotaniem w krtani rano, z obfitym odkrztuszaniem ciągliwego, białego śluzu (podobnego do białka jaja). Kaszel jest < wieczorem i w nocy, podczas spoczynku, w ciepłym pokoju, w pozycji siedzącej oraz podczas leżenia na (lewym) boku.

18. Klatka piersiowa

Duszność z uczuciem zastoju w płucach. Skrócenie oddechu podczas szybkiego chodzenia i wchodzenia po schodach. Dokuczliwy ucisk klatki piersiowej, zwłaszcza na świeżym powietrzu i podczas schylania się, jakby klatka piersiowa była zbyt wąska. Ucisk w klatce piersiowej, zwłaszcza w spoczynku oraz rano albo w nocy po przebudzeniu. Wielka wrażliwość wewnętrznych błon klatki piersiowej na dotyk. Ściskające i kurczowe bóle klatki piersiowej, ze wzburzeniem i niepokojem, zwłaszcza podczas leżenia na boku. Pewne ruchy powodują ból, jakby klatka piersiowa była zbyt ciasna; chory odczuwa potrzebę jej rozszerzenia, po czym pozostaje bolesność. Palący, obolały ból pod mostkiem, zwłaszcza podczas ruchu i głębokiego wdechu. Napływy krwi; ucisk z uderzeniami gorąca; ucisk, zwłaszcza podczas spoczynku. Przeszywające bóle w klatce piersiowej, zwłaszcza podczas kaszlu i wdechu. Pieczenie, pobolewanie i kłucia w lewej połowie klatki piersiowej; < podczas leżenia na prawym boku. Zapalenie opłucnej po prawej stronie klatki piersiowej ze zgrubieniem. Ból w klatce piersiowej jak od otarcia, < od ucisku zewnętrznego, ruchu, kaszlu i kichania. Bolesność ścian klatki piersiowej przy poruszaniu ramionami, zwłaszcza po lewej stronie. Wielka bolesność ścian klatki piersiowej i wielkie nagromadzenie przejrzystego, białkowego śluzu, który trudno odkrztusić; ucisk na klatkę piersiową, jakby płuca były spychane ku kręgosłupowi. Nagromadzenie śluzu w klatce piersiowej, krtani i tchawicy. Gruźlica śluzowa; płyn w jamie opłucnej. Obfite wydzielanie śluzu w płucach osób starych. Ciągnięcie i uczucie pieczenia w klatce piersiowej. Mrowienie w klatce piersiowej. Gwałtowne przekrwienie klatki piersiowej z pulsowaniem i kipieniem krwi, prowadzące nawet do omdlenia. Większość objawów jest najgwałtowniejsza podczas spoczynku, lecz nie utrudnia oddychania.

19. Serce

Ćmiący, palący ból w klatce piersiowej umiejscawia się w okolicy serca, skąd promieniuje do lewego dołu pachowego. Pobolewanie i ucisk w okolicy serca podczas głębokiego wdechu. Gwałtowne, wstrząsające kołatanie serca.

20. Plecy

Pobolewanie i ciągnięcie w plecach i łopatkach, a także między łopatkami i pod nimi. Ból pod prawą łopatką, jakby klatka piersiowa miała pęknąć, podczas kaszlu lub głębokiego wdechu. Uczucie pieczenia i podskórny świąd na całych plecach.

22. Kończyny górne

Porażenne ciągnięcie w przedramionach, sięgające palców. Nagłe, lękowe zrywania i szarpnięcia w ramieniu podczas poobiedniej drzemki. Ból nadgarstków jak po skręceniu. Kłucie, pełzanie i mrowienie w dłoniach.

23. Kończyny dolne

Uczucie nadmiernego znużenia nóg oraz porażenia w stawach. Wykręcający ból w stawie biodrowym. Drżenie nóg. Wielkie osłabienie stóp, zwłaszcza przed południem.

24. Objawy ogólne

Gdy występuje silne pieczenie w klatce piersiowej, przed kaszlem albo po nim; obfite wydzielanie śluzu. Suchość części wewnętrznych, które zwykle są wilgotne; sucha skóra. Choroby błon śluzowych. Obrzęk wodny narządów wewnętrznych (zwłaszcza po zapaleniu). Zapalenie narządów wewnętrznych. Ogólne dolegliwości tchawicy; szczególnie lewej strony klatki piersiowej; prawego oka; dolnych powiek; < od długotrwałego, nieruchomego wpatrywania się w jakikolwiek przedmiot. Uczucie wielkiego ogólnego znużenia z drżeniem, zwłaszcza kończyn dolnych. Wielkie przygnębienie psychiczne i fizyczne, z przeciąganiem kończyn, uczuciem ciężkości, pustki i pulsowania w głowie. Wielkie osłabienie, które zdaje się pochodzić z klatki piersiowej. Omdlenie podczas chodzenia na świeżym powietrzu. Kilka objawów, zwłaszcza dotyczących klatki piersiowej, jest < podczas spoczynku, a > podczas chodzenia na świeżym powietrzu.

25. Skóra

Ukąszenia zwierząt jadowitych lub zwierząt będących w stanie wściekłości.

26. Sen

Wielka skłonność do snu wieczorem oraz głęboki, letargiczny sen wkrótce po położeniu się do łóżka. Nad ranem sen zaburzają dolegliwości klatki piersiowej albo skurcze żołądka. Rano chory często budzi się z powodu duszności.

27. Gorączka

Tętno twarde i częste. Częste dreszcze, wynikające ze znużenia kończyn. Dreszcze w plecach z gorącem twarzy, uczuciem pieczenia w oczach, dusznością, przeszywającymi bólami w klatce piersiowej i pulsowaniem w głowie. Uczucie zimna i dreszcze niemal wyłącznie na świeżym powietrzu, z osłabieniem nóg i dusznością. Dreszcze przebiegające po plecach, z gorącem twarzy i objawami ze strony klatki piersiowej. Nagłe uderzenia gorąca. Skóra staje się cieplejsza i wilgotniejsza. Uczucie ciepła w lewej połowie twarzy. Rozpoczęło się obfite pocenie i nieprzyjemne objawy całkowicie ustąpiły. Obfite poty. Brak potu.