Ptelea

trifoliata. Krzewiasta koniczyna. Drzewo chmielowe. Jesion waflowy. N. O. Xanthoxylaceæ z Rutaceæ. Nalewka z kory korzenia.

Zastosowanie kliniczne

Astma / Zaparcie / Czerwonka / Dyspepsja / Róża / Kamienie żółciowe / Gastralgia / Ból głowy, żołądkowy; żółciowy / Gorączki okresowe / Żółtaczka / Wątroba, przekrwienie / Koszmary senne / Fosfaturia / Reumatyzm / Śledziona, schorzenia / Robaki

Charakterystyka

Ptelea to grecka nazwa wiązu, którą Linnæus nadał rodzajowi krzewów i niewielkich drzew, pochodzących z Ameryki Północnej i Azji, zaliczanych do Xanthoxylaceæ. W Kanadzie młode, zielone pędy Pte. tri. stosuje się jako środek przeciwrobaczy w postaci naparu. Liście są gorzkie i aromatyczne; stosowano je jako substytut chmielu (Treas. of Bot.). U jednego z uczestników próby lekowej Pte. potwierdziło swe właściwości przeciwrobacze, powodując „bardzo obfite wydalenie glist”. Próba lekowa była bardzo dokładna i szeroko zakrojona, a wśród jej uczestników znajdowali się T. Nichol, Burt i Cowperthwaite. Lek wywierał bardzo wyraźne działanie na wątrobę, a Nichol, jeden z uczestników próby, wysoko go ceni (jak podaje Hale) w „dolegliwościach wątrobowych oraz w tych wykwitach różycowych i pokrzywkowych, które tak często towarzyszą schorzeniom wątroby”. Hale twierdzi, że lek nie działa tak gwałtownie jak Pod. ani Ir. v., lecz jego działanie jest „powolne, przenikające” i wywołuje przewlekłe dolegliwości. Stwierdził jego użyteczność w „żółciowym bólu głowy, dyspepsji, gastralgii, przekrwieniu wątroby, przewlekłym zapaleniu wątroby i przewlekłej róży”. Inni stosowali go w przewlekłym reumatyzmie, czerwonce i zaparciu. Hale podaje, że oleisty składnik Pte. przypomina terpentynę; jednym z najwyraźniejszych objawów próby lekowej jest: „Ucisk jak od kamienia w dołku podsercowym”, przywodzący na myśl Abies n. i drzewa iglaste. Podczas próby lekowej wątroba była powiększona i tkliwa, lecz występowała poprawa (>) podczas leżenia na prawym boku i pogorszenie (<) podczas leżenia na lewym. [H. K. Leonard (H. R., xiii. 468) wyleczył za pomocą Pte. 1x pozornie beznadziejny przypadek na podstawie tego objawu: ciężar, bolesna dolegliwość i tępy ból w okolicy wątroby, > podczas leżenia na prawym boku; obrócenie się na lewy bok = ciągnięcie, jak gdyby wątroba pociągała za swe więzadła.] „Tępa, zamroczona głowa” jest kolejnym objawem wątrobowym. J. Preston (B. J. H., xlii. 71) wyleczył za pomocą Pte. przypadek żółtaczki po kamieniach żółciowych, z silnym wychudzeniem. Bolesna dolegliwość; uogólnione bóle i obolałość; złe samopoczucie. Odnotowano wiele objawów występujących naprzemiennie. Bóle nerwowe przenoszące się naprzemiennie z lewego ramienia do lewego oka i skroni. Ożywienie występuje naprzemiennie ze smutkiem. W miarę ustępowania objawów żołądkowych pojawiały się trudności w oddychaniu. Występuje wilczy głód właściwy lekom antypsorycznym; uczucie pustki w przełyku i żołądku. Nadwrażliwość na światło, dźwięki i otwarte powietrze. Odnotowano odczucia powiększenia: głowa wydaje się duża, palce są odrętwiałe oraz wydają się duże i niezgrabne. Ból głowy z głodem, szczególnie po przebudzeniu, może okazać się objawem kluczowym. Najbardziej zajęta jest prawa strona (wątroba). Objawy < w gorącym pomieszczeniu; > w zimnym powietrzu. < Po śnie; po przebudzeniu. Po jedzeniu uczucie ożywienia. Po śniadaniu: dolegliwości żołądka, ból głowy i głód >; godzinę później <. > Po spożyciu kwaśnych pokarmów. < Od sera; masła; puddingu. Ogólnie < po jedzeniu. > Rano i wieczorem; < po południu. < W pozycji leżącej; podczas leżenia na lewym boku; > podczas leżenia na prawym boku. < Podczas chodzenia; mówienia; wysiłku umysłowego; poruszania oczami; unoszenia brwi, przed oddaniem stolca, podczas niego i po nim. Ból głowy > po stolcu. Parcie podczas oddawania stolca < zawroty głowy. Kaszel = uczucie, jak gdyby głowa miała pęknąć.

Zależności

Porównać: Xanthox. Ból głowy u podstawy mózgu, Ipec. Przekrwienie mózgu z uczuciem ciężaru w prawym podżebrzu i powiększeniem wątroby, Mag. m. (Pte. > podczas leżenia na prawym boku). Osłabienie władz umysłowych, zrzędliwość, drażliwość, nadwrażliwość, parcie, konieczność położenia się, Nux, Bry. (Bry. ma duży stolec, Pte. małe, twarde kulki; w obu przypadkach > podczas leżenia na prawym boku; Bry. < przy najmniejszej próbie oddychania, Pte. tylko przy głębokim wdechu; Nux ma < podczas leżenia na bolesnym [prawym] boku i duży stolec). Odbijanie o smaku zgniłych jaj, niechęć do mięsa, pragnienie kwaśnych pokarmów, Arn. (u Arn. jedzenie = pełność; u Pte. = nadbrzuszny ból i uczucie zupełnej pustki). Okresowe < objawów żołądkowych między godz. 3 a 4 rano, Nux (Nux pragnie tłuszczu, Pte. odczuwa do niego wstręt; u Pte. przeważa smak gorzki, u Nux kwaśny; Pte. odczuwa działanie pokarmu natychmiast, Nux dwie godziny później; Pte. ma czerwonkowe parcie przed stolcem i po nim, u Nux parcie ustępuje po stolcu). Objawy ze strony głowy < przy parciu podczas oddawania stolca, Indm. Ból głowy z kaszlem, Caps., Bry., Nat. m. Hałas niemal = skurcze, Asar. Wrażenie dźwięków długo utrzymuje się w uszach (obrazy widzianych przedmiotów długo pozostają przed oczami, Lac c., Nic.). Ból jak od kamienia w nadbrzuszu, Ab. n., Bry. Uczucie, jak gdyby brzuch był wciągnięty, Pb. (u Pb. brzuch twardy, u Pte. miękki). < Po śnie. Lach. Sny o walce, Nat. s. Język jak oparzony, Sang., Pod. Niezgrabne palce, Bovist. Wątroba itd., Hydrast.; Berb.

Przyczyny

Zahamowanie wykwitów skórnych (astma).

1. Umysł

Ożywienie po jedzeniu, po którym godzinę później następuje depresja. Depresja, lęk i skłonność do zamartwiania się. Drażliwość; nerwowość; nagły hałas wywołuje przestrach i = ból głowy. Niezwykła energia ze skłonnością do pośpiechu. Myśli ścigają się w umyśle; nie sposób skupić uwagi. Tępe, otępiałe, oszołomione, zdezorientowane, zamroczone uczucie w głowie. Złe samopoczucie psychiczne i fizyczne; niechęć do wysiłku fizycznego lub umysłowego. Nagła niechęć do pracy umysłowej, z nudnościami i uczuciem omdlewania. Pamięć słaba: do rzeczy i nazw.

2. Głowa

Splątanie, zawroty i osłabienie głowy. Zawroty głowy: z burczeniem i obrzmieniem w okolicy pępka; < przy parciu podczas oddawania stolca; > przy powolnym ruchu, < przy nagłym ruchu; < przy obracaniu głowy; < podczas chodzenia; przy wstawaniu; z przeszywającym bólem przechodzącym przez mózg. Napady zawrotów głowy, > po pochyleniu głowy i zamknięciu oczu. Głowa lekka albo ciężka i pełna. Silny, tępy ból głowy, < wskutek ruchu; < w ciepłym pomieszczeniu. Uczucie ucisku u podstawy mózgu. Ogłuszający, rozłupujący, rozsadzający, pulsujący ból głowy; < wskutek wysiłku umysłowego; wskutek kaszlu. Ból głowy z głodem po przebudzeniu, > po śniadaniu. Tępy, ciężki, czołowy ból głowy, < przy poruszaniu oczami. Głowa wydaje się powiększona. Przeszywający ból biegnący przez lewy łuk brwiowy, sięgający głęboko do mózgu. Uciskający i przeszywający ból przechodzący przez skronie; < podczas żucia. Uderzenia gorąca i ból na szczycie głowy. Bóle występują naprzemiennie w prawej skroni oraz w obszarze między przednią a tylną częścią głowy.

3. Oczy

Ucisk nad oczami, < przy unoszeniu brwi. Oczy ciężkie. Bóle nad oczami. Nadwrażliwość na światło.

4. Uszy

Obrzmienie gruczołu pod prawym uchem; ostry ból za uchem. Bóle przeszywające od lewego ucha w dół kręgosłupa. Nietolerancja głośnej mowy; przyjemny głos brzmi szorstko; chory sądzi, że gdyby musiał go słuchać, wywołałoby to skurcze; wrażenie wywołane dźwiękiem długo się utrzymuje. Szum i dzwonienie w uszach.

5. Nos

Kichanie. Grypa. Nos zatkany, obolały; oddech piecze i drażni nozdrza.

6. Twarz

Twarz blada, zwłaszcza wokół oczu; chorobliwie żółta. Pieczenie twarzy. Ból prawej kości jarzmowej. Nerwowe drganie górnej wargi, sięgające do lewego oka. Wargi popękane; obolałe; suche.

8. Jama ustna

Wszystkie zęby (zwłaszcza prawe trzonowce) bolą; są obolałe i wydają się wydłużone. Język: obrzmiały; pokryty żółtym nalotem; brodawki czerwone i wydatne, tył szorstki; suchy; wydaje się oparzony. Podniebienie miękkie i języczek podniebienny w stanie zapalnym; oddech gorący. Suchość w jamie ustnej. Obfite ślinienie, ślinienie się podczas leżenia na brzuchu; ślina ma słony smak. Smak: rano wszystko ma kwaśny smak i zapach; gorzki; smak leku powraca falami; nic nie smakuje naturalnie. Przez pewien czas po przebudzeniu chory nie może mówić.

9. Gardło

Gardło obolałe; owrzodziałe; < po prawej stronie; < po południu. Piekące i kłujące bóle przed wstaniem, zwłaszcza w migdałkach. Suchość; szorstkość; gorąco; zaciskanie w gardle. Gorąco, suchość i dokuczliwe uczucie pustki w przełyku.

11. Żołądek

Apetyt: żarłoczny; podczas kolacji, po czym następuje ból w nadbrzuszu; chory budzi się z głodem i bólem głowy. Znużenie przed ukończeniem posiłku. Pragnienie kwaśnych pokarmów. Niechęć do mięsa, masła i ciężkostrawnych pokarmów. Pragnienie; chory pije dużo wody. Brak pragnienia; z gorzkim smakiem. Odbijanie: o gorzkim smaku; zgniłymi jajami; kwaśne. Czkawka o godz. 15. Silne, uporczywe nudności; z gorączką; z bólem głowy; < w pozycji leżącej; < podczas mówienia lub śpiewania. Odruchy wymiotne. Wymioty bez >. Żołądek: kwaśność; piekąca dolegliwość; uczucie omdlewania. Ciężar w żołądku ze wzdęciem; budzi chorego o godz. 1 w nocy. Ucisk jak od kamienia w dołku podsercowym, < po lekkim posiłku. Tnący, ściskający, zaciskający, pulsujący, bolesny ból w nadbrzuszu, < po serze. Uczucie piasku w żołądku. Pobolewanie i kłucie w przeponie, < podczas mówienia. Wszystkie objawy żołądkowe < nad ranem; = przebudzenie.

12. Brzuch

Ciężar i ciągnięcie w podżebrzach podczas chodzenia; stania; siedzenia prosto; > przy pochyleniu do przodu. Wątroba powiększona; tkliwa na lekki dotyk; ubranie wydaje się zbyt ciasne; < podczas leżenia na lewym boku, = ból ciągnący; > podczas leżenia na prawym boku. Bóle przeszywają od prawego podżebrza w dół. Pulsowanie; kłucia; dolegliwości w prawym podżebrzu. Tnący ból, obolałość i dolegliwości w śledzionie; z uciskiem w czole. Pulsowanie i tkliwość w okolicy pępka. Burczenie w brzuchu i kolka. Mimowolne oddawanie gazów. Uderzenia gorąca w brzuchu. Brzuch wydaje się wydrążony; pusty; zapadnięty; miękki, jak gdyby jego przednia ściana była wciągnięta ku kręgosłupowi. Dolegliwości i ściskanie w podbrzuszu oraz pachwinach.

13. Stolec i odbyt

Ucisk w odbytnicy; parcie na stolec. Szczypanie w odbycie: po twardym stolcu; przy stolcu biegunkowym. Po stolcu następuje parcie, a następnie świąd i szczypanie odbytu. Biegunka; stolce ciemne, o siarkowym zapachu. Stolce o trupim zapachu. Stolce z dreszczami. Kał pokryty śluzem. Obfite wydalenie glist. Czarny, grudkowaty stolec. Zaparcie; z utrzymującym się parciem. Twardy, trudny do oddania stolec, z parciem i szczypaniem.

14. Narządy moczowe

Dziwny niepokój w pęcherzu i gruczole krokowym. Gorąco w gruczole krokowym. Łaskotanie, szczypanie, pieczenie i nadwrażliwość cewki moczowej. Zwiększona ilość moczu; obfity biały osad; mocz fosforanowy; intensywnie zabarwiony; żółtawoczerwony; powodujący lekkie pieczenie; mętny osad.

15. Męskie narządy płciowe

Pulsowanie w żołędzi i okolicy łonowej po położeniu się wieczorem. Popęd płciowy początkowo znacznie zwiększony; później zanika.

17. Narządy oddechowe

Chrypka; niemożność głośnego mówienia. Uczucie ciała obcego w krtani, rano przed wstaniem. Podczas kaszlu głowa wydaje się bliska pęknięcia.

18. Klatka piersiowa

Niepokój i trudności w oddychaniu pojawiają się w miarę ustępowania objawów żołądkowych i wątrobowych. Bóle kłujące w płucach. Tkliwość mostka. Ból w tylnej części lewej piersi, w pobliżu pachy. Przeszywający ból pod prawą piersią.

19. Serce

Chory budzi się z popołudniowej drzemki z lekkim bólem w pobliżu serca, po którym pojawia się ból przeszywający od spodu prawej piersi. Silne, kurczowe bóle w okolicy serca. Tętno szybkie, pełne, twarde, napięte.

20. Szyja i plecy

Ból szyi; wydaje się obrzmiała; pasma mięśniowe obolałe i niesprawne. Kark sztywny; poruszanie nim = bolesne napięcie. Chory budzi się z bólem głowy. Niesprawność ruchowa z powodu bólu w okolicy krzyża. Kurczowe bóle kości krzyżowej podczas chodzenia.

21. Kończyny

Bolesne dolegliwości; uczucie znużenia; bóle reumatyczne we wszystkich kończynach. Kłucia w barku i biodrze.

22. Kończyny górne

Bóle reumatyczne w barkach i ramionach. Ból nerwowy przenoszący się naprzemiennie z lewego ramienia do lewego oka. < Nerwowe drżenie rąk. Kłujące drętwienie rąk; stopy zimne; palce wydają się powiększone, niezgrabne i sztywne. Delikatne bóle w palcach i okolicy śledziony.

23. Kończyny dolne

Osłabienie kończyn dolnych. Ból prawego biodra. Przeszywające bóle w prawym udzie. Pulsowanie w okolicy pośladkowej. Kłucie w lewym kolanie. Bóle ciągnące w lewej pięcie.

24. Objawy ogólne

Osłabienie, ospałość, chorobowe rozbicie, znużenie. Uczucie zupełnego wyczerpania w całym ciele.

25. Skóra

Skóra: czerwonawa; sucha; spieczona. Silny świąd całego ciała. Wykwity: pęcherzyki; czerwone plamy; czyrak na prawej stronie czoła; złuszczanie naskórka.

26. Sen

Ciągłe ziewanie; senność. Głęboki sen, lecz nękany przerażającymi snami. Sny: wyraziste, o armiach; o martwych zwierzętach; o walce; o jedzeniu, po których chory budzi się głodny.

27. Gorączka

Dreszcze: przy ciepłym piecu; z gorącą głową; od bioder w dół; ze szczękaniem zębami; z nadwrażliwością na zimne powietrze. Zimny dreszcz przebiega w górę i w dół kręgosłupa. Gorączkowe gorąco; z bólami wszystkich kończyn i nudnościami. Suche gorąco całego ciała, zwłaszcza dłoni. Piekące policzki i uderzenia gorąca. Pot: przez całą noc; obfity po przebudzeniu; na czole.