Psorinum

Psoricum. Nozod psory. [Hahnemann używał surowiczo-ropnej treści pęcherzyka świerzbowego. Gross stosował produkt „Psora sicca” (naskórkowe wykwity łupieżu). Hering — sól uzyskaną z produktu psory.] Rozcierki.

Kliniczne

Trądzik / Migdałek gardłowy, przerost / Odbyt, świąd / Astma / Ból pleców / Czyraki / Rak / Cholera dziecięca / Kaszel / Zaparcie / Rogówka, owrzodzenia / Crusta lactea / Crusta serpiginosa / Osłabienie / Biegunka / Błonica, następstwa / Dyspepsja / Wyprysk; czerwony / Moczenie mimowolne / Wykwity; wilgotne; swędzące / Przewlekły wyciek z cewki moczowej / Rzeżączka / Dna / Krwotoki / Hemoroidy / Włosy, suche; plączące się / Katar sienny / Ból głowy / Głowa, przekrwienie / Przepuklina / Wodniak jądra / Impotencja / Grypa / Urazy / Świerzb / Świąd / Upławy / Lienteria / Wątroba, schorzenia; przewlekłe zapalenie / Melancholia religijna / Nos, zaczerwienienie / Zapach ciała, cuchnący / Skrofuliczne zapalenie oczu / Wyciek z ucha; cuchnący / Ozena / Wszawica / Zapalenie otrzewnej, gruźlicze / Kołtun polski / Polip / Angina ropowicza / Rwa kulszowa / Szkorbut / Skóra, schorzenia / Rozszczep kręgosłupa / Śledziona, schorzenia; stwardnienie / Skręcenia / Kiła / Gardło, śluz / Tinea capitis et faciei / Migdałki, złogi / Owrzodzenia

Charakterystyka

Ponieważ Sulphur jest w obu szkołach głównym środkiem leczniczym stosowanym w leczeniu świerzbu i wykwitów świerzbowatych, naturalne jest, że w nozodzie psory, czyli świerzbu konstytucyjnego, znajdujemy bliski odpowiednik Sulph. Psorinum. poddawano próbom lekowym wyłącznie w potencjach i nie znam w materia medica bardziej wiarygodnej próby lekowej. Często widziałem, jak Pso. wywoływało niektóre własne objawy u pacjentów, którym pod innymi względami przynosiło poprawę. Mężczyzna skarżący się na „zamglenie umysłu i trudność myślenia”, u którego wśród innych objawów występowała „lewa stopa zimniejsza od prawej”, otrzymał Pso. 30. Lek usunął te objawy, lecz pod jego wpływem pojawiły się nowe: ból głowy z uczuciem ciężkości w poprzek brwi; tłustość skóry twarzy i czoła. Kobieta, której podałem Pso. 30, skarżyła się, że po każdej dawce odczuwała, „jakby coś w głowie było skręcane i ściągane”; jednym z objawów Hahnemanna jest „kurczowo ściskający ból głowy”. Pacjent, który przyjął Pso. 500, skarżył się, że lek miał „odrażający smak”. Widziałem, jak Pso. 20m (F. C.) wywołało wykwity w postaci podobnych do czyraków stwardnień w obu dołach pachowych, najpierw (i najsilniej) w lewym, potem w prawym. Jednocześnie objawy ogólne znacznie się złagodziły. Jedną z istotnych różnic między Sul. a Pso. jest to, że pacjent Pso. wyjątkowo łatwo marznie i nawet latem lubi nosić futrzaną czapkę, podczas gdy pacjentowi Sul. przeważnie jest gorąco. H. C. Allen podaje inną różnicę: Pso. jest wskazane w przypadkach przewlekłych, gdy dobrze dobrane leki nie przynoszą ulgi ani trwałej poprawy (w chorobach ostrych — Sul.); również wtedy, gdy Sul. wydaje się wskazane, lecz nie przynosi ulgi. Pso. jest szczególnie odpowiednie dla: (1) osób skrofulicznych, nerwowych, niespokojnych, które łatwo się przestrachują. (2) Konstytucji psorycznych; braku reaktywności po ciężkich chorobach. (3) Dolegliwości pochodzenia psorycznego; pacjenci wydzielają nieprzyjemny zapach. (4) Bladych, chorowitych, wątłych dzieci. (5) Dzieci rozdrażnionych, wyglądających niezdrowo, które wydzielają nieprzyjemny zapach. (6) Ludzi brudnych, których ciało ma odrażającą woń, niemożliwą do usunięcia niezależnie od intensywności mycia. (7) Osób podatnych na choroby gruczołów i skóry oraz takich, u których zahamowano wykwity. Najważniejszym z objawów kluczowych Pso. jest: brak reakcji życiowej; skrajne osłabienie po ostrej chorobie, przygnębienie, brak nadziei, nocne poty. Brak nadziei i rozpacz z powodu niemożności pełnego wyzdrowienia należą do obrazu braku reaktywności; brakowi reaktywności mogą towarzyszyć wychudzenie i cuchnący zapach ciała. „Cuchnący charakter” można uważać za drugi objaw kluczowy Pso. Wykwity wydzielają cuchnącą treść; wyciek z ucha jest potwornie cuchnący. Biegunka (zwłaszcza w cholerze dziecięcej) jest obfita, wodnista, ciemnobrunatna, a nawet czarna, i ma gnilny zapach padliny. Med. Visitor (xi. 378) zebrał szereg przypadków ilustrujących działanie Pso. (niektóre cechy wyróżniające zaznaczam kursywą): (1) W. A. Hawley opisuje przypadek cholery dziecięcej, która zdawała się opierać każdemu lekowi. Stolce bardzo rzadkie i wodniste, brudnozielonkawe, pachnące jak padlina. Dziecko bardzo rozdrażnione, nie spało przez dwie doby. Pso. 42m (Fincke), jedna dawka w wodzie. Po dwóch godzinach dziecko zasnęło; po czterech dniach było zdrowe bez powtarzania dawki. (2) Inny przypadek Hawleya: panna N., lat 20, miała wykwity w zgięciach łokci i kolan, suche, łuszczące się, z małymi, spiczastymi pęcherzykami wokół zaczerwienionych brzegów; latem znikały całkowicie i pojawiały się ponownie wraz z nadejściem chłodów; silny świąd, < ciepło łóżka lub drapanie. Pso. 42m, dwie dawki w odstępie sześciu tygodni, wyleczyło. Następnej zimy nie było nawrotu. Pso. wyleczyło również . (3) Ból głowy poprzedzony zamgleniem widzenia lub plamami przed oczami (Haynel). (4) Ból głowy i wykwity, < podczas zmiennej pogody (W. P. Wesselhœft). (5) Podczas bólów głowy zawsze bardzo silny głód (W. P. W.). (6) Panna C., powracająca do zdrowia po durze brzusznym, zgłaszała: „l. Stan bez zmian, brak apetytu”. Pso. 400 wywołało natychmiastową zmianę i wilczy apetyt (J. B. Bell). (7) Pan P., lat 50, nie skarżył się na nic poza osłabieniem; brak apetytu; najmniejszy wysiłek wywołuje poty. Pso. 40 szybko wyleczyło (J. B. Bell). Pan X., lat 21, był pewnego dnia zmuszony biec niemal do całkowitego wyczerpania. Chociaż wcześniej był silny i zdrowy, od tej chwili stał się słaby i łatwo się pocił; występowały silne bóle prawego boku, < kaszel, śmiech i ruch. Pso. 40 szybko wyleczyło (J. B. Bell). [Często potwierdzałem działanie Pso. w schorzeniach wątroby przebiegających z bólami takimi jak w ostatnim przypadku.] (8) Skrajne otępienie; obawia się zapalenia mózgu; > po krwawieniu z nosa. Ból głowy następujący po ciemnieniu przed oczami. Czarne plamy przed oczami. Pso. wyleczyło (Haynel). (9) Potwornie cuchnące, prawie bezbolesne, niemal mimowolne, ciemne i wodniste wypróżnienie; tylko w nocy, najczęściej nad ranem (H. N. Martin). (10) Pan C., lat 43, szczupły, śniady. Hipochondryczny. Od dziewięciu miesięcy „nerwowy”. Musiał porzucić pracę. Przyjmował dużo chininy i innych leków. Skarży się na bardzo nieprzyjemne odczucie w obrębie głowy i przejawia depresję psychiczną; sądzi, że nigdy nie wyzdrowieje; stracił wszelką nadzieję. Nie potrafi skupić umysłu na pracy. Wydaje się zdezorientowany; nie potrafi liczyć. Drętwienie nóg i rąk, < po lewej stronie; < po położeniu się do łóżka; mrowienie i wrażenie pełzania, z kłuciem oraz szczypaniem skóry głowy, a także kończyn. Język obłożony białym nalotem. Po trzech miesiącach leczenia stan pozostawał bez zmian. Ustalono wówczas, że pacjent łatwo pocił się przy najmniejszym wysiłku, a w pewnym stopniu także w nocy, oraz że cierpiał na osłabienie pamięci. Pso. 400 wkrótce przyniosło poprawę i umożliwiło pacjentowi powrót do pracy (J. B. Bell). G. A. Whippy (Am. Hom., xxiii. 391) wyleczył następujący przypadek za pomocą Pso. 200, podawanego w jednej dawce co trzecią noc: cieśla, lat 40, długotrwały wypływ czerwonawej woskowiny z lewego ucha, < w nocy. Uczucie otwierania się i zamykania zastawki w lewym uchu, < po południu. Brzęczenie w uchu, które nagle ustawało, po czym następował silny świąd. Tępy ból z uczuciem ciężkości u podstawy mózgu po południu, z odczuciem, jakby skóra brzucha była znacznie rozluźniona i ściągana ku dołowi. Twarz ziemista i tłusta; kilka krost na brodzie i szyi, które intensywnie swędzą i krwawią po rozdrapaniu. Inne główne wskazania do Pso. są następujące: chore niemowlęta nie śpią ani w dzień, ani w nocy, lecz kapryszą, marudzą i płaczą; albo są grzeczne i bawią się przez cały dzień, a przez całą noc są niespokojne, uciążliwe i krzyczą. Osłabienie wskutek utraty płynów; po ostrej chorobie; ze zmianą organiczną lub bez niej. Całe ciało bolesne, łatwo ulega skręceniom i urazom. Wielka wrażliwość na zimne powietrze, zmiany pogody i burze; na słońce; niepokój przez wiele dni przed burzą z piorunami. Objawem nierzadko spotykanym w praktyce i wartym zapamiętania jest: „Dzień przed napadem czuje się niezwykle dobrze”. Ból głowy > po jedzeniu; wskutek zahamowania miesiączki; > po krwawieniu z nosa. Włosy suche, bez połysku; kołtun polski. Trądzik < podczas miesiączki; po tłuszczach, cukrze, kawie, mięsie. Angina ropowicza; gardło piecze, wydaje się oparzone; ból tnący, rozdzierający, bardzo silny przy przełykaniu; obfita, cuchnąca ślina; lepki śluz w gardle; chory musi bezustannie odchrząkiwać; skłonność do anginy ropowiczej. Obfite poty po ostrych chorobach, z > wszystkich dolegliwości. Skóra wygląda na brudną, jakby nigdy jej nie myto. W swojej praktyce wyleczyłem za pomocą Pso. więcej przypadków kataru siennego niż jakimkolwiek innym pojedynczym lekiem. Wiele przypadków ma podłoże psoryczne, a po usunięciu zasadniczej skazy czynniki drażniące przestają wywierać działanie. Za pomocą Pso. wyleczyłem także polipy nosa, gdy objawy ogólne wskazywały na ten lek. Szczególne odczucia są następujące: jakby był przerażony. Jakby miał postradać zmysły. Jakby odczuwał otępienie w lewej połowie głowy. Jakby mózg nie miał dość miejsca w obrębie czoła. Jakby oczy były wypychane na zewnątrz. Jak po silnym uderzeniu w czoło. Jakby mózg miał się wydostać na zewnątrz. Jakby tył głowy był skręcony. Jakby prawa strona potylicy była zwichnięta. Jakby w poprzek tyłu głowy leżał kawałek drewna. Jakby głowa była oddzielona od ciała. Jakby piasek znajdował się w oczach. Jakby słyszał uszami, które nie należą do niego. Jakby kości policzkowe były owrzodziałe. Jakby kłykieć żuchwy był niesprawny ruchowo. Jakby język był oparzony. Jakby zęby były ze sobą sklejone. Czop w gardle. Jakby gardło się zwężało. Jakby jelita zwisały. Jakby wszystko w klatce piersiowej było obnażone, podrapane; oderwane. Jakby ramiona były porażone. Jakby staw biodrowy był owrzodziały. Jakby stawy były zakute w zbroję; jakby miały się rozpaść. Jakby ręce i stopy były połamane. Bóle Pso. mogą być wędrujące i występować naprzemiennie (ból głowy i ból zęba). Objawy są < przez dotyk; ucisk (pasa przepuklinowego); pocieranie; drapanie; jazdę konną; opatrunek; uderzenie; upadek. Niewielkie wzruszenia = ciężkie dolegliwości. (Pacjent Pso. nie znosi, gdy w nocy jego kończyny dotykają się wzajemnie ani gdy ciężar ramion spoczywa na klatce piersiowej.) > Podczas jedzenia; < natychmiast po nim (napływ krwi do głowy). < Po zimnych napojach (ból w klatce piersiowej). Picie = kaszel. > Po położeniu się (większość dolegliwości, zwłaszcza dotyczących klatki piersiowej; lecz kaszel <, a bulgotanie w okolicy serca =). < Leżenie na prawym boku (wątroba). < Jazda powozem lub wysiłek na świeżym powietrzu; (jazda > duszność). > Spoczynek i przebywanie w pomieszczeniu. Podniesienie nadmiernego ciężaru = zanikanie myśli. < Chodzenie; poruszanie się. < Wieczorem i nocą przed północą; rano po przebudzeniu. Na świeżym powietrzu < (> smak; kaszel; świąd); nos wrażliwy podczas wdychania powietrza. < Przed burzą z piorunami (niepokój przez wiele dni przed burzą). Zima = kaszel. Lato = biegunka; swędzące wykwity. < Podczas pełni księżyca (moczenie mimowolne). < Okresowo.

Zależności

Antidotum: Kawa. Zgodne z: Carb. v., Chi., Sul. (jeżeli Sul. jest wskazany, lecz nie działa, podać Pso.). Dobrze działają po nim: Alm., Borax, Hep. Uzupełniające: Sul., Bac. (Bac. jest ostrym lekiem Pso.); po Lact. ac. (wymioty ciężarnych); po Arn. (uderzenie w jajnik); Sul. po Pso. w raku sutka. Niezgodne: Lach. Porównaj: Chore niemowlęta marudzą dniem i nocą (Jalap); cały dzień spokojne, całą noc krzyczą (Lyc. — przeciwnie). Następstwa burzy z piorunami, Pho. Ból głowy poprzedzony niewyraźnym widzeniem, Lac d., K. bi. Ból głowy z głodem; > podczas jedzenia, Anac., K. ph.; > po krwawieniu z nosa, Melilot. Kołtun polski, Lyc., Bar. c., Sars., Bac. Cuchnące, serowate złogi z gardła, K. mur. > przez pot, Calad., Nat. m. > w pozycji leżącej z ramionami szeroko rozłożonymi (Ars. — przeciwnie). < rano po przebudzeniu i wieczorem w pozycji leżącej, Pho., Bac. Wykwity łatwo ropieją, Hep. Picie = kaszel (> Caust.). Picie <, Dig. Zęby sklejają się (u Tub. zęby wydają się zakleszczone). Wszawica, Ped., Bac., Nat. m. Ziemista, tłusta twarz, Nat. m., Bry. Bóle wędrujące; < po tłuszczach, < wieczorem, Puls. Język jak oparzony, Sang. Jakby części ciała były rozdzielone, Ars. (ciało w pasie), Bap. (kończyny). Rekonwalescencja, obfity pot, K. ca. (K. ca. nie ma beznadziejności Pso.). Rozpacz z powodu wyzdrowienia, Chi., Lauro. (klatka piersiowa), Caps., Op., Val., Amb. Brak reaktywności, Op. (chory niewrażliwy), Lauro. (nadmiernie pobudliwy i nerwowy), Carb. v. (wyniszczony, słabe tętno; Pso. — skaza psoryczna). Katar sienny, Gels. (poranne kichanie), K. iod. Głód w nocy, Chi. s., Pho., Sul., Ign., Lyc. Schorzenia pach, jug. c., jug. r., Elaps. Crusta lactea, Melitagrinum. Wrażenie wybuchu w uchu, Alo.

Przyczyny

Wzruszenia. Przeciążenie wskutek dźwigania. Wysiłek umysłowy. Tłumienie wykwitów. Burzliwa pogoda. Burza z piorunami. Urazy. Uderzenia. Skręcenia. Zwichnięcia.

1. Umysł

Dobry humor rano; pracuje z przyjemnością; wszystko go cieszy. Pobudliwy przed zaśnięciem. Pobudliwy, wszystko go drażni. Strach. Niepokój: podczas jazdy powozem; z drżeniem rąk i niepokojem ruchowym. Melancholia: religijna; mogłaby popełnić samobójstwo, potem nękają ją fantazmaty, rozdrażnienie i łzawienie; stan ten gwałtownie ustępuje miejsca ożywieniu. Rozpacz: obawa przed niepowodzeniem w interesach; pragnie śmierci mimo najbardziej pomyślnych widoków. Nadmierny świąd doprowadza go do rozpaczy. Zły humor: rano; ze stałymi myślami o śmierci; mógłby płakać z każdego powodu. Kłótliwy. Każde wzruszenie psychiczne = drżenie. Niechęć do pracy; do jazdy powozem, po czym pojawia się pragnienie ciągłego jeżdżenia, nawet przy złej pogodzie. Sentymentalny. Nie może uwolnić się od myśli, które po raz pierwszy pojawiły się we śnie. Sądząc, że zrozumiał przeczytany tekst, próbował go objaśnić i przekonał się, że go nie rozumie. Utrata pamięci; po wyjrzeniu przez okno nie rozpoznaje pokoju. Myśli znikają po przeciążeniu wskutek dźwigania.

2. Głowa

Zawroty głowy: rano; wszystko wiruje wokół niego; z bólem głowy, splątaniem i szumem w uszach. Kłucie w głowie ze słabością; około godz. 19 musiał się położyć i wkrótce zasnął; w nocy obfity pot, który przyniósł >. Pchnięcia w głowie. Ból rwący w głowie (występujący u niego dawniej), tym razem z gorączką i uogólnionymi bólami artretycznymi. Ból głowy: wieczorem; z odbijaniem; z pragnieniem, zimnem oraz suchością ust i warg; przerywany; kurczowo ściskający; jakby młot uderzał w głowie, zwł. jednostronnie (u chorego z opryszczką); jakby pod wieczór wszystko miało wydostać się przez czoło. Uczucie pełności podczas wysiłku umysłowego. Przekrwienie mózgu, > po krwawieniu z nosa. Nocą po przebudzeniu uczucie zamroczenia, jakby wieczorem był odurzony, z osłupieniem i rzucaniem się. Uczucie ciężkości rano. Słabość głowy. Pulsowanie krwi podczas wysiłku umysłowego. Kłucie po l. stronie czoła; po pr. stronie, rozciągające się do oka. Pr. strona głowy i pr. oko opuchnięte i bolesne, jakby miały pęknąć. Ciągnięcie w czole, rozciągające się do nosa. Szczypiący ból w górnej części czoła, rozpoczynający się rano w łóżku, < rano i wieczorem, z uczuciem ciężkości; czasami boli cała przednia część głowy, po czym skronie wydają się wgniecione; następnie ból ten gwałtownie ustępuje miejsca bólowi zębów trzonowych, < podczas chodzenia na świeżym powietrzu. Ból w środku czoła; z uczuciem jego słabości. Ból w przedniej części głowy, < w skroniach, < przy stałym wysiłku umysłowym, > od ruchu, zwł. na świeżym powietrzu, < rano i wieczorem, z uczuciem ciężkości w przedniej części głowy; często nagle ustępuje i zajmuje l. zęby trzonowe. Rano przy wstawaniu ból, jakby mózg nie miał dość miejsca, > po umyciu się i śniadaniu; ból ściskający. Ciągnięcie w zatokach jak przy katarze. Uczucie otępienia w l. części czoła rano. Przeszywający ból od l. skroni w głąb głowy. Świdrowanie w l. skroni. Ból skroni: po wysiłku umysłowym; łomoczący; kurczowy, w skórze pr. skroni o godz. 19.30. Uczucie pełności na szczycie głowy, jakby mózg miał pęknąć, z mrowieniem w głowie, po którym następuje głęboki sen. Przerywany ból w jednym punkcie na szczycie głowy. Ból jak po nadwyrężeniu po pr. stronie potylicy w południe. Ból potylicy, jakby od pr. do l. strony leżał w poprzek kawałek drewna. Uczucie jakby sznura opasującego skórę głowy, < w okolicy potylicy, która wydaje się wypychana na zewnątrz. Podczas bólu głowy zawsze jest głodny. Napływ krwi do głowy natychmiast po obiedzie. Ból głowy < przy zmianie pogody; jeżeli pogoda zmienia się w nocy, ból głowy go budzi. Włosy: suche, bez połysku; łatwo się plączą; sklejają się. Plama białej skóry z białym pasmem włosów odzyskuje naturalną barwę pod wpływem Pso. Wrażenie, jakby głowa była oddzielona od ciała. Nie znosi odsłoniętej głowy; w upały nosi futrzaną czapkę. Lepki pot na głowie. Sączące wykwity. Tinea capitis et faciei. Crusta serpiginosa. Uczucie otarcia i bolesność za uszami. Sączący, strupiasty wykwit, pełen wszy.

3. Oczy

Oczy: zaropiałe; otoczone sinymi obwódkami; szkliste, z bólem; rano sklejone. Obrzęk powiek i twarzy. Zapalenie pr. oka. Ból pr. oka, jakby miało pęknąć. Pr. oko zdaje się rozpływać. Zapalenie oczu, z bólem jak od piasku w oczach i łzawieniem w nocy. Kłucie: w l. oku; ból w pr. oku, < od dotyku. Ból oczu z pieczeniem, wieczorem przy intensywnym wpatrywaniu się w coś oraz przy świetle świecy. Ból jak od piasku lub ciała obcego (w pr. oku wieczorem, gdy jest zamknięte). Szczypanie w oczach. Wieczorem zmęczenie oczu jak po długim czytaniu przy świetle świecy. Łzawienie: pod wieczór; przy długim patrzeniu na jeden przedmiot. Krostki: podobne do jęczmieni na górnej powiece; czerwone, jak świeże jęczmienie na brzegu górnych powiek, z wrażeniem, jakby coś poruszało się przed oczami, jakby ktoś przebierał przed nimi palcami. Świąd: pr. powieki; l. dolnej powieki, z jednej strony na drugą; kącików oczu; wewnętrznych kącików, z gorącem. Widzenie iskier. Wszystkie przedmioty w pokoju zdają się drżeć. Oślepienie wieczorem podczas chodzenia ulicą. Nagłe zamglenie widzenia.

4. Uszy

Wyciek cuchnącej ropy (l.). Ropny wyciek z ucha z bólem głowy. Wyciek czerwonawej woskowiny z l. ucha. Kłucie: około południa; w l. płatku wieczorem; w l. uchu po brzęczeniu; w przewodzie słuchowym wewnętrznym, przejściowo > po dłubaniu palcem, często nawracające, < wieczorem podczas spoczynku. Przerywany ból rwący przebiegający przez przewód słuchowy zewnętrzny, jakby od mięśnia skroniowego do wyrostka rylcowatego. Ból: w pr. uchu rano; jak przy owrzodzeniu w l. uchu, a jednocześnie na pr. uchu krosta barwy zdrowej skóry, podzielona krzyżem na cztery części niczym brodawka, z głębokim zagłębieniem pośrodku. Wewnętrzna powierzchnia l. małżowiny usznej objęta stanem zapalnym, z ropiejącymi krostami. Wrażenie, jakby podczas jedzenia lub połykania śliny coś nagle pękało. Wrażenie w l. uchu, jakby zamiast z narządów oddechowych wydobywał się z niego oddech. Uczucie zatkania watą przed południem. Szczypanie w l. uchu. Świąd pr. ucha. Zimno pr. ucha, potem kłucie. Dzwonienie: w l. uchu wieczorem; w pr. lub l. uchu, z brzęczeniem w głowie tak silnym, że prawie nic nie słyszy, oraz z bólem jak w miejscu odparzonym za uszami, w okolicy sterno-cleido-mastoideus; czasami gorąco rozciąga się aż do szczytu głowy, < ku wieczorowi, kiedy ma wrażenie, jakby ciągnięto ją za włosy. Szum tak silny, że czuje się odurzony. Brzęczenie w uszach. Wieczorem wrażenie w pr. uchu, jakby słyszał uszami innej osoby.

5. Nos

Zapalenie przegrody nosa z białymi krostami. Kłucie w l. nozdrzu podczas dłubania palcem. Świdrowanie w pr. nozdrzu, potem kichanie. Ciągnięcie sięgające zatok czołowych, z bólem oczu jak przed wystąpieniem kataru, po czym wypływ płynu z nosa. Suchy katar; nozdrza prawie suche i wrażliwe podczas oddychania przez nie. Drapiące pełzanie ku nasadzie nosa, jak przed wystąpieniem kataru. Niedrożność nosa. Kichanie; bez kataru. Katar: z kaszlem i odkrztuszaniem żółtawozielonego śluzu; suchy; suchy z niedrożnością nosa; płynący; płynący z l. nozdrza. Gęsty, ciągliwy śluz; prawie nie może wytrzymać minuty bez chusteczki, mimo braku kataru; ma wrażenie czopa wysoko w nosie, który przyprawia go o mdłości, > przy pochylaniu się. Przezroczysty, wodnisty płyn leje się z nosa, < z l. nozdrza, < przy pochylaniu się. Nos czerwony.

6. Twarz

Twarz blada; o chorobliwym wyglądzie; żółta. Napływ krwi do głowy; policzki i nos czerwone i gorące. Ból kości jarzmowej przy dotyku, jakby kość ropiała, wieczorem. Kłucie w żuchwie. Ból w kłykciu żuchwy, jakby żuchwa była bezwładna. Crusta lactea. Miedziany wykwit na twarzy. Szorstkość skóry twarzy; wykwit na czole między oczami; cuchnące stolce. Obrzęk górnej wargi. Suchość warg; brunatne i czarne zabarwienie. Pieczenie warg; są bolesne i wydają się obrzęknięte. Krostka na górnej wardze. Pęcherzyki wokół kącika ust, a na zewnątrz ponad nimi większe bolesne miejsca, wydzielające płyn, który zdawał się pochodzić z rozdrapywania pęcherzyków i powodował ciągłe drapanie. Kąciki ust bolesne, często owrzodziałe; kłykciny sykotyczne. Żółte pęcherzyki na czerwieni dolnej wargi, bolesne przy dotyku. Przezroczyste pęcherzyki na wewnętrznej powierzchni dolnej wargi. Bolesny świąd pr. połowy górnej wargi, jakby była obrzęknięta.

7. Zęby

Rozchwianie zębów, < siekaczy, tak że obawia się ich wypadnięcia; ból < od dotyku, > na świeżym powietrzu, z dużą ilością cuchnącego śluzu w ustach. Z dziurawego zęba trzonowego nagle wypływa krew. Kłucie przechodzące z jednej strony na drugą i sięgające głowy, po czym ból palący w pr. policzku, który jest obrzęknięty. Przeszywające ukłucia w zębach przy dotykaniu ich w celu usunięcia czegoś, co utkwiło między nimi. Kłucie w spróchniałym pr. górnym zębie, jakby miał zostać wyrwany, podczas obiadu; następnie głuche pobolewanie i łomoczący ból we wszystkich pr. zębach, tylko w dzień, > na świeżym powietrzu. Ból rwący; szarpnięcia w l. zębach trzonowych, czasami tylko lekki ból występujący naprzemiennie z bólem głowy. Po południu podczas palenia tytoniu zęby cierpną.

8. Usta

Owrzodzenie pr. dziąsła po bólu zęba. Zapalenie dziąsła przy tylnym pr. dolnym zębie trzonowym z ubytkiem, z obrzękiem i pełzającym bólem, < od dotyku. Język: obłożony; biały; żółtawobiały. Owrzodzenie języka i dziąseł z bólem gardła. Język: suchy; na końcu jak oparzony, bolesny; uczucie oparzenia od końca do środka, tak że prawie nie odczuwa smaku. Gęsty, ciągliwy śluz z nozdrzy tylnych; o mdłym, przyprawiającym o nudności smaku; zęby sklejają się. Ciągliwy śluz przylega do tylnej ściany podniebienia miękkiego, smakuje jak stary ser i napływa z nozdrzy tylnych. Drapanie w tylnej części jamy ustnej, a przy odchyleniu się do tyłu uczucie jak w astmie. Uczucie, jakby podniebienie było obrzęknięte. Suchość w ustach. Smak: gorzki rano przed jedzeniem, > po jedzeniu; gdy nie je; > po jedzeniu i piciu; nieprzyjemny, w końcu miedziany; rano chleb z masłem smakuje jak koci mocz; obiad ma oleisty smak; mdły, bez smaku; cuchnący — pije, aby się go pozbyć; obrzydliwy. Nasilenie smaku przyprawiającego o nudności po jedzeniu i paleniu tytoniu. Smak lepki.

9. Gardło

Ślinianki podżuchwowe obrzęknięte i bolesne przy dotyku; także bolesna krosta poniżej l. połowy żuchwy. Angina; po r. stronie owrzodzenie, z bólem jak od otarcia głęboko w gardle i pieczeniem podniebienia. Bolesny pryszcz w cieśni gardzieli. Kłucia: w l. migdałku; w l. ścięgnach przy obracaniu głowy. Ból l. migdałka z uczuciem obrzmienia. Angina ropna; przy przełykaniu silny ból promieniujący do uszu, obfita cuchnąca ślina; lepki śluz w gardle, zmuszający do ciągłego odchrząkiwania; skłonność do anginy ropnej. Odchrząkuje serowate kulki wielkości grochu, o odrażającym smaku i zapachu padliny. Ból przy przełykaniu śliny. Przerywany ból i utrudnione połykanie. Bolesność z trudnością połykania; bez trudu może przyjmować tylko zimne pokarmy. Drapanie w gardle, jakby miała dostać chrypki (u chorej z opryszczką); z uczuciem duszenia się wywołującym suchy kaszel. Pieczenie w gardle, rozciągające się dalej w dół. Suchość gardła: rano, z drapaniem; suchość cieśni gardzieli przy wilgotności w jamie ustnej. Uczucie obrzmienia cieśni gardzieli. Uczucie czopa w gardle utrudniającego odchrząkiwanie. Łaskotanie w gardle: rano; wywołujące kaszel; następnie puste odbijania.

10. Łaknienie

Silny głód; po południu, z pragnieniem piwa; wieczorem po spacerze; wieczorem; przed śniadaniem. Głód bez apetytu. Zmniejszony apetyt. Łatwo się nasyca, choć ma dobry apetyt. Utrata apetytu, lecz stałe pragnienie. Wstręt do wieprzowiny. Chęć palenia wieczorem, lecz gdy nie palił, chęć ta ustępowała. Pragnienie kwaśnych pokarmów. Niechęć do palenia po śniadaniu, lecz gdy zaczyna palić, sprawia mu to przyjemność. Pragnienie: podczas obiadu; po dreszczu, po którym następuje gorąco w ustach; z suchością i pieczeniem w ustach; pragnienie piwa. Jedzenie (obiadu) = przekrwienie głowy. Picie = kaszel.

11. Żołądek

Odbijania: o smaku zgniłych jaj; kwaśne; zjełczałe wieczorem. Zgaga; po wypiciu wody; w pozycji leżącej kolka > po jedzeniu. Napływ wodnistej śliny do ust po położeniu się, > po wstaniu. Nudności: w ciągu dnia, pewien rodzaj wymiotów słodkawym śluzem codziennie o godz. 10 rano i wieczorem; rano; w dołku podsercowym rano; po każdym pokarmie; po kolacji, > po zjedzeniu czegoś pieczonego. Wymioty: kwaśne; kwaśnym śluzem, aż cierpną zęby, rano przed jedzeniem; pokarmem, a następnie kwaśnym, śluzowatym płynem. Wzdęcie. Kłucie w dołku podsercowym. Kurcz w nadbrzuszu; cięcie. Ucisk. Ból ściągający w nadbrzuszu. Osłabienie i ucisk.

12. Brzuch

Głęboko umiejscowione bóle kłująco-uciskające w okolicy wątroby, < od ucisku zewnętrznego i leżenia na r. boku; ból utrudnia kichanie, śmianie się, ziewanie, kaszel, głęboki wdech i chodzenie. Kłucie: po bokach brzucha; po r. stronie; w okolicy śledziony; pod ostatnim l. żebrem; w okolicy wątroby; w okolicy śledziony, > podczas nieruchomego stania, powraca podczas chodzenia, później odczuwane nawet w spoczynku. Uczucie obrzmienia biegnące poziomo w poprzek brzucha poniżej dolnych żeber podczas siedzenia. Wzdęcie brzucha: po jedzeniu; po spożyciu mrożonych rzeczy. Stałe uczucie pustki i rozluźnienia brzucha; wrażenie, jakby jelita zwisały. Burczenie rano; bulgotanie i przelewanie. Cuchnące gazy. Cięcie w brzuchu; wieczorem, > po oddaniu cuchnących gazów; jak po środku przeczyszczającym. Kurcze brzucha rano w łóżku. Ściskający ból: podczas jazdy powozem; u kobiet, < w okolicy łonowej. Szczypiący ból brzucha rano, zmuszający do biegu do ustępu, > po stolcu. Ból brzucha pod wieczór, > po jedzeniu; po jedzeniu, > po oddaniu gazów, z nudnościami oraz bólem kręgów lędźwiowych, dolegliwościami wzdęciowymi, bólem powrózków nasiennych i jąder, jakby były wypełnione krwią, oraz miękkim, trudno oddawanym stolcem. Ból jak przy wilczym głodzie, < w nadbrzuszu, godzinę po kolacji, z nagromadzeniem gazów. Częste kłucie na l. od pępka podczas spoczynku. Cięcie w okolicy pępkowej. Bulgotanie w jelicie cienkim. Drganie w r. pachwinie po jeździe powozem. Kłucie w węzłach pachwinowych. Ból r. pierścienia pachwinowego. Parcie w dół ku spojeniu łonowemu, z bolesnym parciem i palącym bólem podczas mikcji.

13. Stolec i odbyt

Stolec: płynny, ciemnobrązowy, cuchnący; rzadki, wodnisty, brudnozielonkawy, o zapachu padliny; potwornie cuchnący, niemal bezbolesny, prawie mimowolny, ciemny i wodnisty; tylko w nocy, < nad ranem. Biegunka poprzedzona kolką; zielona, żółciowa, zmieszana ze śluzem; cztery razy dziennie, bez bólu. Mimowolne stolce podczas snu. Lienteria. Miękki, trudno oddawany stolec; także obfity. Uporczywe zaparcie z silnymi bólami. Stolce: albo zaparte, albo papkowate; o prawidłowej konsystencji, w małych kulkach, prawie mimowolne, w nocy, z gwałtownym oddaniem gazów; dwa przed południem; cztery lub pięć dziennie, poprzedzone kolką; czasem wytryskują jak ze strzykawki, innym razem stolec jest papkowaty, a czasem ma prawidłową konsystencję. Brak stolca. Skurczowy ból odbytnicy. Pieczenie wysoko w odbytnicy. Tkliwy ból hemoroidalny w odbytnicy. Uczucie otarcia w odbytnicy i odbycie podczas jazdy powozem. Bezskuteczne parcie. Palące hemoroidy odbytu. Świąd odbytu.

14. Narządy moczowe

Wyciek płynu sterczowego przed mikcją. Bolesne parcie na mocz i wypływ kilku kropli, gdy sądzi, że już skończył. Częste oddawanie moczu w nocy. Kłucie biegnące do wewnątrz od ujścia cewki moczowej. Pieczenie podczas mikcji z cięciem. Mocz zawiera czerwony osad i tłustą błonkę.

15. Męskie narządy płciowe

Zwiotczenie narządów płciowych; z obojętnością wobec spraw płciowych. Niechęć do stosunku. Impotencja. Brak wytrysku nasienia podczas stosunku. Żołądź objęta stanem zapalnym, z owrzodzeniem; jądra obrzęknięte i ciężkie. Ból palący na końcu prącia przy rozpoczynaniu oddawania moczu. Przewlekły, bezbolesny wyciek z cewki moczowej, barwiący bieliznę na żółto. Przewlekły wyciek z cewki moczowej. Częste uczucie napięcia prącia z ciągnięciem. Brak wzwodów, nawet przy lubieżnych myślach; później poranne wzwody i polucje z satyriazą. Ciągnięcie w jądrach, lecz bardziej stałe w okolicy krzyżowej. Bolesny, ropiejący pęcherzyk na mosznie. Wodniak jądra: wskutek powtarzających się stanów zapalnych wywołanych uciskiem pasa przepuklinowego (Puls. wyleczyła zapalenie).

16. Żeńskie narządy płciowe

Miesiączka zbyt późna i skąpa. Brak miesiączki; u osób ze skazą psoryczną; z gruźlicą płuc. Bolesne miesiączkowanie; w pobliżu klimakterium. Upławy; w dużych grudkach; o nieznośnym zapachu; bardzo silne bóle kości krzyżowej i r. okolicy lędźwiowej; znaczne osłabienie. Nieznośny świąd od odbytu do pochwy, z grudkowatymi stolcami, < w nocy. Owrzodzenia warg sromowych. Stwardnienie l. jajnika wskutek uderzenia. Tkliwy, guzkowaty guz powyżej r. pachwiny. Cięcie w l. pachwinie. Podczas ciąży: przekrwienie; płód porusza się zbyt gwałtownie; wzdęcie bębenkowe; nudności, wymioty; uporczywe przypadki. Piersi obrzęknięte; brodawki czerwone; wokół brodawek palące i swędzące pryszcze. Rak piersi.

17. Narządy oddechowe

Chrypka; podczas mówienia flegma przywiera do krtani. Mówienie jest bardzo męczące. Dławiące uczucie pełzania w krtani, wywołujące napadowy, suchy, męczący kaszel. Łaskotanie w tchawicy z kaszlem. Skłonność do kaszlu z uczuciem zimna. Kaszel wieczorem, > przy zachowaniu spokoju, z bólem klatki piersiowej i gardła; mówienie = kaszel. Kaszel z osłabieniem klatki piersiowej; tak silny, że w nocy nie mógł pozostać w łóżku, z osłabieniem i zawrotami głowy. Suchy kaszel: przez cały dzień, z nudnościami, odruchami wymiotnymi i łaskotaniem w gardle wskutek łaskotania w tchawicy, jakby tchawica się zwężała; z bolesnością pod mostkiem i uczuciem ciężkości w klatce piersiowej. Kaszel, < rano po przebudzeniu i wieczorem po położeniu się, z odkrztuszaniem zielonego śluzu, niemal ropnego, z nudnościami; klatka piersiowa jest zajęta, a odkrztuszanie trudne; z obfitym odkrztuszaniem; czasem śluzu z pasmami krwi; z nadmiernym ślinieniem i wymiotami kwaśnym śluzem. Uczucie duszenia się w krtani podczas siedzenia z tułowiem odchylonym do tyłu, z pełzaniem wywołującym napadowy, suchy, męczący kaszel, a zarazem ze skurczem i uczuciem ciężkości w klatce piersiowej oraz bólem górnej części mostka. Duszność wieczorem. Krótki oddech; na świeżym powietrzu, > podczas jazdy konnej i w pozycji leżącej. Brak tchu podczas chodzenia na świeżym powietrzu; < podczas siedzenia, > podczas leżenia, z bólem klatki piersiowej. Świszczący oddech po przebudzeniu, z uczuciem zaciskania; wieczorem ponownie świsty w klatce piersiowej. Oddycha swobodnie podczas wykonywania lekkiej pracy, takiej jak przycinanie drzew.

18. Klatka piersiowa

Drganie przebiegające przez przednią część l. połowy klatki piersiowej. Kłucie: w l. połowie klatki piersiowej; w l. piersi; pod l. żebrami rzekomymi; po r. stronie podczas kaszlu lub oddychania; nawet przy wstrzymaniu oddechu; w mostku przy głębokim oddychaniu, a przy dotyku ból uciskający i jak po stłuczeniu. Przy podnoszeniu uczucie, jakby wszystko wewnątrz zostało rozerwane. Ból, jakby płuco zostało oderwane i jakby coś wciskało je w dół. Cięcie jak nożami; wieczorem, z uczuciem oparzenia w gardle, odbijaniami, a następnie oddaniem gazów. Wiercący ból w r. połowie klatki piersiowej z utrudnionym oddychaniem. Ból pod mostkiem podczas kaszlu, jakby coś miało zostać oderwane, promieniujący do gardła. Ból w pojedynczych miejscach; ból jak od owrzodzenia pod mostkiem; ból jak od ciężaru, < przy pochylaniu głowy do przodu, z brakiem tchu. Ucisk; napór; uczucie ściągnięcia w klatce piersiowej. Tępe uczucie w klatce piersiowej z bólem pleców. W łóżku musi odsunąć ręce jak najdalej od klatki piersiowej, gdyż w przeciwnym razie nasilają ból. Uczucie gorąca w klatce piersiowej. Ropienie płuc. Przewlekły śluzotok płucny. Wodniak opłucnej.

19. Serce

Kłucia w okolicy serca; ciche bulgotanie promieniujące ku sercu; przez chwilę oddychanie jest niemożliwe. Ból serca > w pozycji leżącej; sądzi, że kłucia go zabiją, jeśli będą trwać. Bulgotanie w okolicy serca, szczególnie wyraźne podczas leżenia. Zapalenie osierdzia. Kołatanie serca z lękowym uciskiem. Tętno: słabe; pobudliwe, wskazujące na nawrót ropni na szyi.

20. Szyja i plecy

Węzły chłonne szyi obrzęknięte, a przy dotyku ból jak po stłuczeniu, promieniujący do głowy. Kłucie w szyi z krostami. Opryszczkowa wysypka po bocznej stronie szyi, szerząca się od policzka. Kark odparzony przez wydzielinę z wyprysku skóry głowy. Rozdzieranie w karku. Wiercenie w karku ze sztywnością. Ból karku po południu, tylko w domu; gdy podpiera głowę rękami, wydaje mu się, jakby głowa nie miała substancji i jakby mógł przeniknąć przez nią rękami. Ból mięśni r. strony szyi, w ich górnej części ścięgnistej, jak od nagłego napięcia, przy obracaniu głowy w prawo i do tyłu lub na bok, > od ucisku. Napinający ból karku po przebudzeniu, jakby leżał w niewygodnej pozycji. Ból ciągnący, promieniujący do barku, po przebudzeniu. Kłucie w plecach; podczas kaszlu promieniujące ku klatce piersiowej. Wiercenie w kręgach rano, z kolką, jak przy reumatyzmie. Pobolewanie pleców; wieczorem uczucie jak po stłuczeniu, nie może ich wyprostować. Łopatki: rano kłucie między nimi; rozdzieranie; reumatyczne bóle kłująco-rozdzierające w łopatkach i między nimi, schodzące po bokach. Wiercenie w kręgach piersiowych; po południu ból między drugim a trzecim kręgiem. Kłucie: w lędźwiach, rano promieniujące do kolana; w kości łonowej podczas wysiłku fizycznego. Cięcie w lędźwiach tak silne, że nie mogła chodzić bez pomocy. Ból lędźwi ze świądem; jak molimina hæmorrhoidalia, < od ruchu, tak że nie mógł wygodnie chodzić wyprostowany; jakby trzeciego kręgu od dołu brakowało albo był złamany. Ciągnięcie w lędźwiach, a niekiedy także w jądrach. Uczucie napięcia w okolicy kości kulszowych podczas chodzenia, promieniujące do kolan. Osłabienie lędźwi. Ból pleców: z zaparciem; po zahamowaniu wysypki. Spina bifida.

21. Kończyny

Drżenie rąk i stóp. Przeciąganie się. Rozdzieranie: w l. kolanie i barku; przerywane, w stawach, kości ramiennej, kolanie i palcach stóp, > od ruchu. Bóle wędrujące, < w piszczelach i podeszwach, także w stawach palców rąk, niekiedy w r. rzepce, > od ruchu. Osłabienie stawów, jakby nie mogły utrzymać się razem.

22. Kończyny górne

Rozdzierający ból w l. barku po południu i wieczorem podczas odpoczynku. Rozdzierający ból w ramieniu; okresowe kłucie w l. ramieniu. Kończyna górna i bark obrzmiewają wskutek dawnego wyprysku. Wykwit na lewym nadgarstku, a po dawce Pso. następuje natychmiastowa ulga. (R. T. C.). Skurczowy ból kości l. kończyny górnej wieczorem w spoczynku. Rano w łóżku odczucie w l. kończynie górnej, jakby zdrętwiała, z mrowieniem w palcach; z drętwieniem pierwszych trzech palców i połowy ręki. Rozdzierający ból w łokciu; w r. wieczorem. Kłucie w l. palcu wskazującym. Liszaj na ramieniu, z drobną, prosówkowatą wysypką wydzielającą żółty płyn; silnie swędzi w cieple. Wysypka w zgięciach łokci i wokół nadgarstków. Świerzbopodobne wykwity na nadgarstkach, z reumatyzmem kończyn. Drżenie rąk. Obrzęk i napięcie grzbietów rąk oraz palców. Ropiejące krosty na rękach, w pobliżu końców palców. Miedziana wysypka lub czerwone pęcherze na grzbietach rąk. Świąd między palcami; pęcherzyki. Opryszczka na dłoniach. Pot na dłoniach, zwł. w nocy. Brodawki wielkości główki szpilki na l. ręce i palcach. Paznokcie łamliwe.

23. Kończyny dolne

Ból stawów biodrowych, jakby były zwichnięte, < podczas chodzenia, z osłabieniem kończyn górnych. Rwa kulszowa: napięcie sięgające do kolana podczas chodzenia. Porażenie nóg po stłumieniu wysypki na kończynach górnych. Ból nóg, < w kościach piszczelowych i podeszwach, jak po zbyt długim chodzeniu, rano w łóżku, > po wstaniu, z niepokojem ruchowym nóg. Noga, na której leży w łóżku, jest zbyt słaba, by znieść nacisk drugiej; musi bezustannie zmieniać pozycję. Odczucie w r. nodze, jakby miała zdrętwieć. Kości piszczelowe i podeszwy są obolałe jak po stłuczeniu, jak po męczącym marszu, rano w łóżku. Kłucie w r. stawie skokowym rano przy każdym kroku, z odczuciem jak po nadwerężeniu. Drżenie stóp; skłonność do skręcania l. stopy do wewnątrz podczas chodzenia, z odczuciem, jakby rzeczywiście skręcił ją w niewłaściwą stronę. Ból stóp < w spoczynku, ze świądem. Ból dnawy w l. stopie. Kurcz lub spazm palców stóp, < l. palucha, podczas ich prostowania lub zdejmowania butów.

24. Objawy ogólne

Wygląda blado, jest wyczerpany i wychudzony; ubranie jest na niego za duże. Gorące drżenie całego ciała rano podczas natłoku zajęć. Prawa połowa ciała pełna piekących bólów. Obolałość. Bóle dnawe w l. palcu stopy, obu kolanach i plecach. Burzowa pogoda oddziałuje na niego, = niepokój we krwi już na kilka dni wcześniej; sprawia, że czuje się chory, i = dolegliwości hemoroidalne. Słabość: pod wieczór, > po położeniu się do łóżka; po jeździe wozem; po niewielkim wysiłku. Na słońcu ma wrażenie, jakby przygniatało ją do ziemi; musi odpocząć w cieniu, aby móc iść dalej. Uczucie ciężkości całego ciała jak przed gorączką przerywaną. > Rano; na świeżym powietrzu; w pozycji leżącej.

25. Skóra

Wysypka: nad l. brwią i na l. policzku; czerwona, na przedniej powierzchni szyi w okolicy gardła, rozpoczynająca się kłuciem. Guzki na twarzy, szyi i nogach. Pryszcze: na czole; na szyi i sutkach; z czarnymi punktami pośrodku, bolesne po rozdrapaniu; na przedniej powierzchni szyi w okolicy gardła. Pieczenie jak przy potówkach pod oczami; powodujące świąd, szczypiący ból, pieczenie po drapaniu i obolałość (u chorego z opryszczką); oraz wrzody, z których po otwarciu przez wiele godzin sączył się wodnisty płyn, < na rękach, nadgarstkach i dłoniach. Opryszczka < po nim; powoduje szczypanie i świąd. Strup na nosie, który zwykle odpadał podczas kaszlu, teraz mocno przylega i jest twardy. Krosty na karku, z kłuciem. Czyraki na klatce piersiowej i lędźwiach; na pośladkach, z piekącym świądem, wkrótce ustępujące i pozostawiające strupy. Świerzbopodobna wysypka na twarzy, ręce, plecach i nodze oraz sklejenie powiek. Pęcherzyki: na twarzy; szybko wypełniające się żółtą limfą, bolesne przy dotyku na czole, twarzy i za r. uchem; wypełnione limfą, bolesne przy dotyku w różnych okolicach ciała, niektóre przechodzące w swędzące grudki. Stara ragada w pobliżu r. wyrostka rylcowatego ropiała i swędziała oraz była otoczona pęcherzami wypełnionymi przezroczystym płynem; pęcherze te wkrótce przekształciły się w krosty, które wygoiły się pod strupem. Mrowienie we wszystkich kończynach, z ich drętwieniem. Świąd: na czole; koniuszka nosa; l. kończyny górnej; mięśnia dwugłowego l. ramienia; r. łokcia; podeszew wieczorem po kieliszku wina muszkatowego, z łaskotaniem i gorącem; twarzy, szyi i rąk przy dotyku; całego ciała po pocieraniu grudek i pęcherzyków; między palcami, z pęcherzykami wypełnionymi limfą; na r. nadgarstku, z czerwonymi plamami; lubieżny w miejscu ukąszenia przez pchłę, z białymi, twardymi pęcherzykami na czerwonym podłożu. Nasilenie < świądu, który od lat występował na kolanach, < l.; wysypka opryszczkowa zaczyna przechodzić w krostkową.

26. Sen

Ziewanie: w południe; oraz dreszcze. Bladoniebieskie obwódki, z rozdzierającymi i skurczowymi bólami w okolicy pępkowej wieczorem; wieczorem, z wcześnie pojawiającą się sennością. Stale senny; w dzień; wcześnie. Zasypia, gdy usiądzie. Sen niezwykle głęboki. Wieczorem nie może zasnąć. Nie może spać na zwykłym r. boku, lecz śpi na l. Zgrzytanie zębami w nocy, wskutek którego się budzi. Niespokojny i niepokrzepiający sen. Sen niespokojny, lecz pokrzepiający. Niespokojny sen z powodu niepokojących snów. Sny: lękowe nad ranem, o rabusiach, podróżach i niebezpieczeństwach; niespokojne, poważne; że siedzi w ustępie i przez to niemal brudzi łóżko; o swoich interesach i planach.

27. Gorączka

Uczucie zimna < wieczorem, z uderzeniami gorąca, osłabieniem i sennością. Uczucie zimna z gorącem, pragnieniem i potem. Wewnętrzne uczucie zimna około południa, z dreszczami i jeżeniem włosów. Pełzające uczucie zimna po południu, z wewnętrznymi dreszczami. Jeżenie włosów. Stopy zimne przez całą noc. Gorąco: po południu; wieczorem podczas jazdy powozem, z potem; nagłe gorąco całego ciała podczas posiłków i wieczorem, z potem spływającym po całej twarzy, częstym pragnieniem, suchością i pieczeniem w ustach. Gorąco wieczorem, jakby miała utracić zmysły; w nocy majaczenie, pragnienie i pot, po czym czuje się dobrze. Pieczenie: w głowie; w czole; w nosie, przejściowo > po wydzieleniu śluzu. Pieczenie w nosie, następnie obfity wodnisty katar. Pieczenie twarzy, następnie pęcherzyki. Pieczenie w r. uchu ze świądem. Pot: po przebudzeniu; rano na dworze, po czym występuje osłabienie i łatwe przeziębianie się; na dłoniach; na twarzy; na dłoniach w nocy; w okolicy krocza podczas poruszania się. Brak potu, sucha skóra.