Iodium

Jod. Pierwiastek. l. (AM. 126.53). Nalewka.

Zastosowanie kliniczne

Apetyt, zaburzenia / Atrofia / Mózg, zanik / Piersi, dolegliwości / Rak / Odmroziny / Chyluria / Zaparcie / Suchoty / Katar / Kaszel / Krup / Osłabienie / Cukrzyca / Biegunka / Błonica / Wychudzenie / Dur brzuszny / Mlekotok / Wole / Hemoroidy / Bóle głowy / Serce, przerost; dolegliwości / Czkawka / Wodogłowie / Zapalenie tęczówki / Żółtaczka / Stawy, dolegliwości / Laktacja, zaburzenia / Zapalenie krtani / Upławy / Wątroba, dolegliwości / Obrzęki limfatyczne / Melancholia / Mollities ossium / Jajniki, dolegliwości / obrzęk wodny / Ozena / Gruczoł krokowy, powiększenie / Dna reumatyczna / Reumatyzm / Nadmierne ślinienie / Blizny / Łojotok / Niepłodność / Kiła / Tabes mesenterica / Gardło, dolegliwości / Macica, dolegliwości / Głos, zaburzenia / Wymioty / Robaki

Charakterystyka

Najwyraźniejszą cechą działania Iodium jest jego zdolność wywoływania wchłaniania. To właśnie dzięki tej właściwości lek ten stał się tak ulubionym środkiem lekarzy starej szkoły, stosowanym do pędzlowania wszelkiego rodzaju obrzęków. Podawany wewnętrznie działa znacznie silniej: układ wchłaniający zostaje pobudzony do wzmożonej aktywności; mięśnie, tłuszcz, tkanki i gruczoły zanikają, czego wynikiem jest ogólne wychudzenie. Gdy występują nowotwory i rozrosty tkanek, poddają się działaniu Iod. wcześniej niż tkanki prawidłowe. Widziałem jego znakomite działanie w niskich rozcieńczeniach, gdy po napadzie ostrego reumatyzmu pozostały obrzęknięte i zniekształcone stawy. Skrofuliczne i kiłowe stwardnienia, wysięki i guzy, zwłaszcza zaś wole, są równie podatne na jego działanie resorpcyjne. Wychudzenie pojedynczych części ciała. W tym kontekście należy wspomnieć o jego zdolności wywoływania wilczego apetytu. „Je żarłocznie, a jednak chudnie” — to objaw kluczowy. Wydaje się, jakby zanik tkanek wzbudzał pragnienie przyswajania ogromnych ilości pożywienia. Brak apetytu również należy do skutków działania Iod. i każdy z tych stanów może stanowić wskazanie do jego zastosowania. Znakomity wynik uzyskałem kiedyś u młodej kobiety, która doznała wstrząsu nerwowego i utraciła wszelki apetyt oraz chęć do życia. Była bardzo wychudzona i po cichu postanowiła zagłodzić się na śmierć. Podałem pięć kropli Iod. 3x w kieliszku wody pół godziny przed posiłkami; apetyt powrócił z taką siłą, że nie mogła się powstrzymać od jedzenia, i wkrótce odzyskała prawidłowy stan psychiczny i fizyczny. W mojej książce o zaburzeniach trawienia opisałem inny, podobny przypadek wstrząsu nerwowego, który wywołał gwałtowne wychudzenie i wymioty, wyleczone przez Iod. Obie pacjentki były raczej śniade, a Iod. jest szczególnie odpowiedni dla osób o ciemnych włosach i karnacji; skórze ciemnej, żółtej, płowej. Pod tym względem jest przeciwieństwem Bromium i Spongia. Jego objawy psychiczne są wyraźniejsze niż objawy Brom. Występuje wzmożone pobudzenie: chory jest bardzo pobudliwy i niespokojny, przemieszcza się z miejsca na miejsce. Obawia się, że każde, nawet drobne zdarzenie zakończy się poważnie. Z powodu lęku unika wszystkich, nawet swego lekarza. Do skutków działania Iod. należą idee natrętne, a także nagłe impulsy. Jednej z moich pacjentek lekarz alopata podał kiedyś Iodine na wole. Musiała odstawić lek, ponieważ wywołał ten uciążliwy objaw: impuls do biegu; czuła, że jeśli będzie szła, musi upaść. Iod. wywołuje zanik tkanki nerwowej i mózgowej, jak również innych tkanek (Allen wspomina o jego wartości w uporczywych bólach głowy z zawrotami u osób starszych); ma też zastosowanie w ostrym wodogłowiu i wysiękach opłucnowych. Może być wskazany we wszelkiego rodzaju chorobach gruźliczych: tabes mesenterica; gruźlicy płuc. Ma szerokie zastosowanie w reumatyzmie i chorobach serca. Wskazują na niego stwardnienie lub zanik jąder, jajników i macicy. Iod. szczególnie oddziałuje na ślinianki i trzustkę, a biegunka z mlecznymi, podobnymi do serwatki stolcami, często wskazująca na chorobę trzustki, jest szczególnie podatna na jego działanie. Jest bardzo pomocny w zapaleniu płuc oraz dolegliwościach gruźliczych z zagęszczeniem miąższu płucnego. Główne wskazania to: duszność; kaszel z plwociną podbarwioną krwią; łaskotanie w całej klatce piersiowej; osłabienie i wychudzenie; < objawów w ciepłym pomieszczeniu. Ta ostatnia modalność, „ < od ciepła”, jest wiodącą cechą Iod. W zaburzeniach wzrostu, skrzywieniach kości i chorobach dziecięcych dobrze działa po Calc. Jest szczególnie wskazany w gruźlicy u szybko rosnących, szczupłych i śniadych młodych ludzi. W obrębie serca występuje wiele wyraźnych objawów: kołatanie z najbłahszej przyczyny; uczucie jakby serce było ściskane; przerost. Objawom sercowym towarzyszy uczucie całkowitego wyczerpania, a chory z trudem oddycha lub chodzi. C. S. McKay zauważył glisty wydalone przez niemowlę, które przypadkowo spróbowało Iodine, i wykorzystał to doświadczenie w innym przypadku, podając rozcieńczony roztwór (jedna część Ø na trzy części wody; po trzy krople co trzy godziny); spowodował wydalenie glist, gdy Santonin całkowicie zawiódł. Jodowany roztwór Kali iod. (Kali iod. gr. xxxv., Iod. gr. iv., Aqua jedna uncja; dziesięć kropli na dawkę) stosowano z powodzeniem jako środek przeciw tasiemcom, powodujący wydalenie martwego tasiemca. Pobudzenie jest wyraźne u Iod.: nerwowość; niepokój ruchowy; drgania; subsultus tendinum i drżenie; również uczucie drżenia w częściach wewnętrznych. Po zahamowaniu wola dużymi dawkami Iod. występowały porażenie twarzy i padaczka. Osłabienie jest nadmierne. Omdlewanie podczas wchodzenia po schodach. (Ogólne osłabienie i utrata apetytu oraz ból skroni, a także ból w lewej połowie klatki piersiowej, jakby coś odrywano: serce powiększone. Cooper). Ruch i wszelkiego rodzaju wysiłek <. Siedzenie w pozycji wyprostowanej >, a leżenie < duszność i dolegliwości serca. < Od ciepła; od otulania się; w ciepłym pomieszczeniu. < Przy wilgotnej pogodzie. Picie zimnego mleka > zaparcie. > Po jedzeniu, w odniesieniu do głodu i innych objawów, jest kolejną wyraźną cechą Iod. Iod. jest lekiem wrażliwym, a wiele objawów jest < przez dotyk i ucisk. Nash uważa Iod. za jeden z leków, na które wpływają zmiany faz Księżyca. W przypadkach wola, w których lek ten jest wskazany, podaje proszek Iod. c.m. każdej nocy przez cztery noce po pełni Księżyca.

Zależności

Iod. należy porównać z Iodoform i Kali iod. Objawy gorączkowe, zapalne i skórne Iodf. są gwałtowniejsze i wyraźniejsze niż u pozostałych dwóch leków. K. iod. cechuje się mniejszym pobudzeniem niż Iod., ma > od zewnętrznego ciepła (chociaż oba mają > na świeżym powietrzu); K. iod. nie ma też nadmiernego apetytu Iod. ani ogólnego > po jedzeniu. Iod. jest neutralizowany przez: skrobię lub mąkę pszenną zmieszaną z wodą (przy dużych dawkach). Antidota dla małych dawek: Ant. t., Apis, Ars., Bell., Camph., Chi., Chi. sul., Coff., Hep., Op., Pho., Spo., Sul. Neutralizuje działanie: Merc. Dobrze działa po: Merc.; Hep. (krup); Ars. Po nim dobrze działają: Aco., Arg. n., Calc., Merc. sol., Pho., Pul. Lek dopełniający: Lyc. Porównać: Brom. (Brom. — jasne włosy i karnacja; Iod. — ciemne; Bro. — podobny do padliny odór owrzodzeń); Chlorum; Nat. m. (wilczy apetyt, a jednak chudnie; Nat. m. zwłaszcza w okolicy szyi); Kali iod. (rozmowność jak po alkoholu); Bar. c. (tabes mesenterica, skrajny głód, chudnięcie, rozmowność, niechęć do obcych; Bar. c. odpowiada osobom karłowatym; nie ma nieznośnej zrzędliwości Iod., która jest < niż u Ant. c.); Alumina (pełen obaw, lękliwy); Apis (wysięki stawowe, nadwrażliwość, wodogłowie); Cact. i Spig. (serce); Hydrast. (dolegliwości macicy); Ars., Calc., Cin., Sil. i Staph. (wilczy głód); Hyo. (utrata głosu; Iod. neutralizuje ten objaw); Sul.

Przyczyny

Wstrząs nerwowy. Zawiedziona miłość.

1. Umysł

Skłonność do płaczu i przygnębienie psychiczne. Melancholijna hipochondria, smutek, ból serca i lęk. Lęk: unika ludzi. Pełne niepokoju obawy. Niespokojne pobudzenie (ze skłonnością do ciągłego poruszania się), które nie pozwala choremu ani pozostać w pozycji siedzącej, ani spać. Nieodparty impuls do biegu; czuje, że jeśli będzie szła, upadnie. Zrzędliwy, porywczy, rozdrażniony. Serce kołacze „jak błyskawica”, gdy myśli o rzeczywistych lub wyobrażonych krzywdach. Nagłe impulsy maniakalne; do zabójstwa. Nadmierne pobudzenie psychiczne, z wielką wrażliwością. Złudzenia w sferze uczuć moralnych. Wielomówność i niepohamowana wesołość. Wahanie i niezdecydowanie. Ociężałość umysłu, z wielką niechęcią do wszelkiego wysiłku intelektualnego. Uporczywość i niezmienność myśli. Majaczenie. Skutki nadmiernej miłosnej namiętności; zawiedzionej miłości.

2. Głowa

Splątanie w głowie (z niechęcią do poważnej pracy). Rano zawroty głowy. Zawroty głowy; tętnienie w głowie i całym ciele. Zawroty głowy z zaczerwienieniem twarzy, kołataniem serca, histerią, pobudzeniem nerwowym. Ból głowy w gorącym powietrzu, a także wskutek długotrwałego kołysania w powozie lub długiego marszu, < od hałasu i mówienia. Ból mózgu jak po stłuczeniu, z brakiem sił w ciele jak przy porażeniu. Ostre bóle uciskające w czole. Ból głowy, jakby wokół niej ciasno zaciągnięto taśmę lub opaskę. Ucisk w małym punkcie nad nasadą nosa. Przekrwienie głowy z tętnieniem w mózgu. Tętnienie w głowie przy każdym ruchu. Wypadanie włosów.

3. Oczy

Bóle oczodołów. Uczucie zapadnięcia nad oczami, jakby oczy były głęboko zapadnięte, wieczorem. Ból oczu jak od otarcia naskórka. Zapalenie oczu, niekiedy po przeziębieniu. Wodnisty, biały obrzęk powiek. Brudnożółte zabarwienie twardówek. Wytrzeszcz gałek ocznych. Łzawienie. Kurczowe ruchy i drżenie oczu; (dolnych) powiek. Osłabienie wzroku. Zamglone widzenie po zastosowaniu Iodine na dowolną część ciała. Zapalenie naczyniówki i tęczówki. Podwójne widzenie. Iskry i migotania przed oczami.

4. Uszy

Brzęczenie w uszach. Niedosłuch. Wrażliwość na hałas. (Przewlekła głuchota ze zrostami w uchu środkowym. Głuchota wskutek nieżytu trąbki Eustachiusza, zapalenia migdałków, szumu w uszach itd.).

5. Nos

Mały strup w prawym nozdrzu. Krwawienie z nosa. Czerwona, piekąca plama na nosie, poniżej oczu. Niedrożność nosa albo obfitsze niż zwykle wydzielanie śluzu. Suchy katar, który na świeżym powietrzu staje się wodnisty (< wieczorem). Katar z obfitą wodnistą wydzieliną i częstym kichaniem. Gwałtowny katar z łzawieniem i bólem głowy w okolicy czołowej; wydzielina gorąca, nos obolały, gorączka. Wydmuchiwanie z nosa dużej ilości żółtego śluzu.

6. Twarz

Cera blada, żółtawa lub łatwo brązowiejąca; albo zielonkawa. Trądzikowa wysypka po prawej stronie twarzy, z pieczeniem i świądem, drganiem prawej górnej powieki oraz drganiami w innych częściach ciała. Ziemista, udręczona twarz. Sinawe wargi z obrzękiem żył powierzchownych. Częste i nagłe zaczerwienienie twarzy z uczuciem pieczenia w uszach. Twarz zapadnięta, oczy spuszczone. Nagłe zrywania mięśni twarzy. Ropiejące owrzodzenie lewego policzka z obrzękiem sąsiednich gruczołów. Obrzęk gruczołów podżuchwowych.

7. Zęby

Bóle uciskające zębów trzonowych. Rano zęby żółte i pokryte śluzem; kwasy roślinne łatwo powodują ich ścieranie. Zapalny obrzęk i krwawienie dziąseł z obrzękiem policzka; dziąsła bolesne przy dotyku. Zęby rozchwiane. Rozmiękczenie dziąseł.

8. Jama ustna

Afty w jamie ustnej. Owrzodzenia jamy ustnej. Ból i obrzęk gruczołów wewnątrz jamy ustnej. Wydobywanie się z ust cuchnącego odoru; po Mercury. Nadmierne ślinienie. Język obłożony grubym nalotem. Suchość języka.

9. Gardło

Obrzęk i wydłużenie języczka. Bolesność gardła z bólem uciskającym, gdy chory nie przełyka. Stałe zwężenie przełyku i utrudnione połykanie. Zwiększone wydzielanie wodnistej śliny. Zapalenie przełyku z uczuciem pieczenia i drapania; pieczenie w cieśni gardzieli. Owrzodzenia gardła z obrzękiem gruczołów szyi.

10. Apetyt

Nieprzyjemny smak: mydlany, kwaskowaty albo gorzko-słony. Wzmożone pragnienie w dzień i w nocy. Apetyt zmienny; raz bulimia, innym razem brak apetytu. Niezwykły głód z poprawą po posiłku (po zjedzeniu dużej ilości). Znaczne osłabienie trawienia. Je zbyt często i zbyt dużo; trawi szybko, lecz przez cały czas chudnie.

11. Żołądek

Odbijania, zwykle kwaśne, z uczuciem pieczenia. Zgaga po ciężkostrawnym pokarmie. Czkawka. Zgaga z zarzucaniem kwaśnej treści, zwłaszcza po niestrawnym pokarmie. Mdłości, nudności (z kurczowym bólem żołądka). Częste nudności. Gwałtowne wymioty ponawiające się po jedzeniu. Wymioty treścią żółciową albo żółtawym śluzem. Bardzo silne bóle żołądka z żółciowymi wypróżnieniami. Pobolewanie żołądka po każdym posiłku. Kurczowe, gryzące lub palące bóle żołądka. Zapalenie żołądka. Pulsowanie w nadbrzuszu. Zaburzenia żołądkowe z zaparciem.

12. Brzuch

Bóle brzucha powracające po każdym posiłku. Wzdęcie brzucha. Uwięźnięcie gazów (lewa strona brzucha). Powiększenie brzucha uniemożliwiające położenie się bez niebezpieczeństwa uduszenia. Okolica wątroby bolesna przy ucisku; obrzęk i przerost wątroby; żółtaczka. Twardy, bolesny obrzęk śledziony. Kurczowe bóle brzucha. Gwałtowna kolka. Bóle brzucha podobne do bólów porodowych. Obrzęk i zapalenie węzłów krezkowych. Powiększenie trzustki; biaława biegunka podobna do serwatki. Pulsowanie w brzuchu; tętnienie aorty brzusznej. Drżenie w brzuchu, od dołka podsercowego ku obwodowi, ze wzmożonym ciepłem. Twardy obrzęk węzłów pachwinowych.

13. Stolec i odbyt

Kał twardy, grudkowaty, ciemno zabarwiony. Zaparcie. Luźne, miękkie wypróżnienia, niekiedy białawe, występujące naprzemiennie z zaparciem. Obfite wypróżnienia o konsystencji papki. Gwałtowna, pienista biegunka albo biegunka złożona z krwawego śluzu. Czerwonkowe wypróżnienia z gęstym śluzem, czasem ropnym, z zatrzymaniem mas kałowych. Wieczorem uczucie świądu i pieczenia odbytu. Guzki krwawnicze wypadają i pieką; < od ciepła.

14. Narządy moczowe

Zahamowanie wydzielania moczu. Obfite i częste oddawanie moczu. Mimowolne oddawanie moczu w nocy. Mocz ciemno zabarwiony, mętny albo żółtawozielony; lub mleczny; albo drażniący i żrący. Wielobarwna błonka na powierzchni moczu. (Nietrzymanie moczu u osób starszych z powiększeniem gruczołu krokowego.). (Cukrzyca.)

15. Męskie narządy płciowe

Całkowita utrata potencji seksualnej, zanik jąder. Gwałtowne i stałe erekcje. Wzmożony popęd płciowy. Bolesne ciągnięcie w przedniej części prącia. Pobolewający, uciskający, skręcający lub rozpierający ból powrózków nasiennych; po igraszkach seksualnych. Obrzęk i stwardnienie jąder. Stwardnienie gruczołu krokowego. Po oddaniu stolca z cewki moczowej wypływa mleczny płyn. Wodniak jądra. Cuchnący pot narządów płciowych.

16. Żeńskie narządy płciowe

Miesiączka raz zbyt późna, innym razem zbyt wczesna. Miesiączka przedwczesna, gwałtowna i obfita. Krwotok maciczny. Osłabienie, kołatanie serca i liczne dolegliwości przed miesiączką, podczas niej i po niej. Zanik jajników i piersi z niepłodnością. Ból (tępy, uciskający, klinowaty) rozpoczynający się w prawym jajniku i biegnący w dół wzdłuż więzadła szerokiego do macicy. Znaczna bolesność okolicy prawego jajnika podczas miesiączki lub po niej. Zapalenie prawego jajnika ze swędzącą wysypką na głowie i rękach, która pojawiła się po zastosowaniu Iodine na ujście macicy. Przewlekłe zapalenie jajnika (lewego) z gęstymi, żółtymi, piekącymi upławami, > po jedzeniu (H. N. Martin.). Ból w podbrzuszu; < w okolicy lewego jajnika; > od ruchu i jedzenia. Stwardnienie i obrzęk (rak?) macicy. Krwotok z macicy ponawiający się po każdym oddaniu stolca. Upławy, drażniące skórę kończyn i niszczące bieliznę; gryzące; obfite; gorsze w czasie miesiączki. Wiotkość i zanik piersi. Przeczulica piersi. Ciężkość piersi, jakby miały odpaść. Ostry ból i obolałość piersi z zapaleniem macicy. Sinoczerwone guzki wielkości orzecha laskowego; w obu piersiach; na ich szczytach suche, czarne punkty. Mlekotok; mleko rzadkie, wodniste; osłabienie; wychudzenie. Zahamowanie wydzielania mleka; piersi zanikłe i zwiotczałe.

17. Narządy oddechowe

Nieznośna chrypka i mrowienie w gardle, zwłaszcza rano. Głos staje się niższy. Krup błoniczy ze świszczącym, piłującym oddechem; suchy, szczekający kaszel, zwłaszcza u dzieci o ciemnych oczach i włosach; dziecko chwyta ręką za gardło. Krup z odkrztuszaniem dużej ilości śluzu, niekiedy podbarwionego krwią. Zapalenie gardła, krtani i tchawicy z kurczowym bólem jak od otarcia. Ból krtani z wydalaniem stwardniałego śluzu. Skurcz i gorąco w krtani. Wzmożone wydzielanie śluzu w tchawicy z częstym odchrząkiwaniem. Suchy kaszel z uciskiem, bólem przeszywającym i uczuciem pieczenia w klatce piersiowej. Kaszel rano. Kaszel z odkrztuszaniem obfitego, niekiedy krwistego śluzu, bólami w klatce piersiowej i gorączką. Rzężenie śluzu w klatce piersiowej z szorstkością pod mostkiem i uciskiem w klatce piersiowej. Kaszel podobny do krztuśca, wywoływany przez nieznośne łaskotanie w klatce piersiowej, z udręką przed napadem i nadmiernym wychudzeniem. Hepatyzacja; gorzej w górnej części prawego płuca.

18. Klatka piersiowa

Utrudnione oddychanie i duszność. Trudność w rozszerzaniu klatki piersiowej podczas wdechu. Duszenie się. Ból przeszywający po lewej stronie podczas oddychania. Utrata zdolności oddychania, zwłaszcza przy wchodzeniu po schodach. Osłabienie klatki piersiowej. Przekrwienie klatki piersiowej. Piekące, przeszywające napięcie powłok klatki piersiowej.

19. Serce

Uczucie osłabienia w klatce piersiowej (i sercu). Gwałtowne kołatanie serca; nasilane przez najmniejszy wysiłek (chodzenie lub schodzenie po schodach). Uczucie, jakby serce było ściskane. Stały, ciężki, przygniatający ból w okolicy serca, z ostrym, kłującym, przemieszczającym się bólem. Wielki niepokój przedsercowy, zmuszający chorego do ciągłej zmiany pozycji. (Przerost serca, bardzo podobny do obrazu Arn. i do często spotykanego u pokojówek i innych osób wskutek nadmiernego wysiłku. Stłuszczenie serca. Cooper.). Tętno szybkie, drobne, słabe, z burzliwą, niemiarową, chwilami przerywaną czynnością serca.

20. Szyja i plecy

Napięcie szyi. Obrzęk zewnętrznej części szyi. Obrzęk szyi podczas mówienia. Obrzęk gruczołów szyi, karku i pach. Wole twarde i duże. Stałe uczucie ucisku w obrębie wola. Żółtawe plamy na szyi oraz zaczerwienienie jak od podbiegnięć krwawych. Kurcze pleców. Ból kości krzyżowej i guzicznej. Dolegliwości kręgosłupa z gressus vaccinus.

21. Kończyny

Przewlekłe dolegliwości artretyczne; z gwałtownymi bólami nocnymi. Sztywne i powiększone stawy po ostrym reumatyzmie. Subsultus tendinum. Zimne ręce i stopy.

22. Kończyny górne

Bóle kości ramion, < w pozycji leżącej i zakłócające sen. Znużenie ramion rano, w łóżku. Kurczowe ruchy i drżenie ramion, rąk i palców. Drętwienie palców. Bóle rwące palców. Nagłe zrywania ścięgien palców. Zastrzał. Stałe zimno rąk, które podczas pracy pokrywają się zimnym potem. Karpologia.

23. Kończyny dolne

Kurczowe bóle nóg w pozycji siedzącej. Ciężkość, obrzęk, drżenie i porażenie nóg. Reumatyczne ciągnięcie w udach i kolanach. Zapalny obrzęk kolana z bólami rwącymi i ropieniem. Gorący, jaskrawoczerwony obrzęk kolana z zapaleniem, kłuciem i pieczeniem; < od dotyku i ucisku. Obrzęk wodny kolana. Biały obrzęk kolana. Kurcze stóp, zwłaszcza w nocy. Nagłe zrywania ścięgien stóp. Obrzęk stóp. Odmroziny. Gryzący i żrący pot stóp. Ból odcisków.

24. Objawy ogólne

Wędrujące bóle stawów. Przewlekły reumatyzm stawów z gwałtownymi bólami nocą; bez obrzęku. Uczucie odrętwienia kończyn. Kurczowe zrywania i drgania ścięgien. Zniekształcenie kości. Bóle kości nocą. Obrzęk i stwardnienie gruczołów. Krwotoki z różnych narządów. Silne nadmierne pobudzenie całego układu nerwowego. Burzliwe napływy krwi i pulsowanie w całym ciele, nasilane przez najmniejszy wysiłek. Drżenie kończyn. Chwiejny chód. Znaczne osłabienie; nawet mówienie wywołuje pot. Wysięki plastyczne. Zanik i wychudzenie aż do stanu szkieletowego (przy dobrym apetycie). Wychudzenie; kończące się marazmem; tkanek gruczołowych (piersi, jąder, tarczycy itd.). Obrzęk, nawet całego ciała.

25. Skóra

Skóra szorstka, sucha albo lepka, wilgotna i brudnożółta. Liszaje. Łupież. Zastrzał. Świąd i swędzące wykwity grudkowe na starej bliźnie. Wysypki grudkowe ze skłonnością do tworzenia krost.

26. Sen

Niespokojne sny. Niespokojny sen z żywymi lub pełnymi lęku snami. Nocny pot.

27. Gorączka

Dreszcze nawet w ciepłym pomieszczeniu. Dreszcze występujące naprzemiennie z gorącem. Zimne stopy przez całą noc. Wewnętrzne suche gorąco z zewnętrznym chłodem. Obfity nocny pot. Wzrost ciepłoty ciała. Przemijające fale gorąca. Kwaśny pot rano. Tętno szybkie, drobne i twarde; słabe, nitkowate. Tętno znacznie przyspiesza natychmiast po rozpoczęciu ruchu. Gorączka z suchotami. (Gorączki zachodnioindyjskie i afrykańskie; febra.)