Iris Versicolor

Iris hexagona. Kosaciec niebieski. N. O. Iridaceæ. Nalewka ze świeżego korzenia zebranego wczesną wiosną lub jesienią. Rozcierka rezynoidu — irydyny, Iridin lub Irisin.

Zastosowanie kliniczne

Odbyt, szczelina / Napad żółciowy / Zaparcie / Crusta lactea / Cukrzyca / (trzustkowa) / Biegunka / Czerwonka / Bolesne miesiączkowanie / Dyspepsja / Wyprysk / Przetoka / Ból żołądka, okresowy / Ból głowy / Liszajec / Wątroba, schorzenia / Migrena / Neuralgia / Nocne polucje / Trzustka, schorzenia / Ślinianki przyuszne, schorzenia / Ciąża, poranne nudności / Łuszczyca / Odbytnica, pieczenie / Reumatyzm / Nadmierne ślinienie / Rwa kulszowa / Wymioty / Zanokcica / Półpasiec

Charakterystyka

Kosaciec niebieski cieszy się wielkim uznaniem jako lek wśród Indian Ameryki Północnej. Do praktyki homeopatycznej wprowadził go Kitchen z Filadelfii, który przeprowadził jego próbę lekową; próbowali go również ów niezwykle odważny uczestnik prób lekowych Burt oraz inni, a Hale przedstawił znakomity opis wszystkich ich doświadczeń. Przytoczę jedno z doświadczeń Burta. „18 maja. Przyjąłem czterdzieści granów świeżego korzenia; po piętnastu minutach obfity wypływ śliny i łez; usta i żołądek jak w ogniu; oddychanie niemal niemożliwe, tak silnie działa ta gryząca substancja; przez pół godziny silny ból i męczące dolegliwości żołądka; strasznie trudno to znieść; utrzymują się przez całe popołudnie i wieczór; nie jest to ból kłujący, lecz straszliwe, palące cierpienie; zdaje się umiejscowione głęboko w okolicy trzustki; zimna woda wcale go nie łagodzi; przez cały dzień obfite wydzielanie śliny; stałe odbijania bezsmakowym gazem; przez całą noc wielki niepokój i przykre sny. 19 maja. Obudziłem się o 4 rano z silnym przelewaniem i dolegliwościami w okolicy pępkowej oraz podbrzuszu, z silnym parciem na stolec, po którym natychmiast nastąpił obfity, rzadki, wodnisty stolec, niemożliwy do powstrzymania nawet przez chwilę bez znacznego bólu; w ustach uczucie jak po oparzeniu, język gruby i szorstki. 8 rano. Kolejny rzadki, wodnisty stolec z silnym przelewaniem w jelitach; brak apetytu, utrata smaku”. Dr Burt przyjmował lek dalej, wskutek czego ponownie wystąpiły te objawy, a także wiele innych, w tym ból zęba, wysiew krostek na szczycie głowy, zapalenie żołędzi prącia, sny erotyczne i polucje (do których nie miał skłonności). W niektórych próbach lekowych szczególnie wyraźne były wymioty wodnistym, niezwykle kwaśnym płynem, powodującym nadżarcie gardła. Kwaśność może być tak silna, że kwaśno pachną nie tylko wymiociny, lecz także cała osoba. „Wszystko w żołądku zamienia się w ocet; podobnie w zagrażającej gorączce reumatycznej pot silnie pachnie octem” (Cooper). Niekiedy wymiociny nie były kwaśne, lecz gorzkie albo słodkawe. Działanie na ślinianki i trzustkę było bardzo wyraźne, a Iris okazał się znakomitym lekiem w schorzeniach tych narządów. Nash opisuje przypadek kobiety w średnim wieku, u której często występowały napady wymiotów ciągliwym śluzem, zwisającym pasmem od ust aż do naczynia stojącego na podłodze. Następnie wymiotowana substancja stawała się ciemna, podobna do fusów kawy. Chora bardzo osłabła i wymiotowała po przyjęciu każdego pokarmu. Występowało również obfite wydzielanie ciągliwej śliny. Pacjentka sądziła, że ma raka żołądka, i sporządziła testament. Kali bi. nie przyniósł ulgi. Iris w krótkim czasie wyleczył ją trwale. Kitchen uznawał Iris za najskuteczniejszy lek o szerokim zastosowaniu we wszelkiego rodzaju wymiotach. Opisuje następujący przypadek: dziewczynka w wieku 9 lat miewała okresowe napady wymiotów co miesiąc, co sześć tygodni, a niekiedy co cztery miesiące. Napad trwał trzy dni. Zaczynał się wymiotami treścią pokarmową, następnie kwaśnym płynem, a na końcu żółcią — żółtą i zieloną — z silnym gorącem głowy. Występowała niewielka gorączka ogólna i wielkie wyczerpanie. Wysiłkom związanym z silnym parciem towarzyszył ciepły pot. Jedna dawka Iris natychmiast przerywała napad, mimo że wszystkie inne leki zawiodły. Działanie Iris na przewód jelitowy i wątrobę, w połączeniu z innym charakterystycznym działaniem leku — na nerwy — czyni go ważnym środkiem w żółciowych bólach głowy z nudnościami. Również pod tym względem przypomina Kali bichr., ponieważ bólowi głowy właściwemu dla Iris towarzyszy zamglenie widzenia. Hemikrania rozpoczyna się zamgleniem wzroku; napadom towarzyszą kwaśne, wodniste wymioty; ból obejmuje nerwy nadoczodołowe i zębowe, a ból głowy jest otępiający lub oszałamiający. W miejscu, w którym występowała neuralgia, pozostaje tępa bolesność. L. L. Helt opisuje typowy przypadek (Med. Adv., xxii. 395). Pacjentka powiedziała: „Nadchodzący napad rozpoznaję po tym, że czuję się tak zmęczona i senna, iż mogę zasnąć zawsze i wszędzie, a wzrok mi się przyćmiewa, choć jeszcze nic mnie nie boli”. Po trwającym od dwunastu do dwudziestu czterech godzin okresie tych objawów zaczynają się wymioty, zawsze między 3 a 4 rano. Faza wymiotów trwa około dwunastu godzin, po czym następuje niezwykle dotkliwy ból głowy albo silny ból i wielkie dolegliwości żołądka oraz brzucha. Gdy występuje jedno, drugiego nie ma. Pod koniec trzeciego dnia chora jest już w stanie trochę posiedzieć. Odstępy między nawrotami są bardzo nieregularne. Iris v. 3x, podany przy zbliżaniu się napadu, zapobiegł mu trzykrotnie, po czym napady przestały nawracać. Med. Visitor, xiii. 1, przedstawia dyskusję o Ir. v., w której C. C. Conant powiedział, że wielokrotnie potwierdził „prawostronny ból głowy, rozpoczynający się zamgleniem widzenia i bardzo silny w przedniej części głowy”. E. H. Linnell wyleczył trwający od dwóch lat ból głowy z nudnościami, niezmiennie wywoływany przez zjedzenie czegokolwiek słodkiego. Baruch (H. W., xxxiii. 478) wyleczył za pomocą Ir. v. 2x przypadek cukrzycy, w którym oprócz cukromoczu występowały prawostronne bóle nadoczodołowe, przygnębienie, otępienie władz umysłowych, brak apetytu, blady i obfity mocz oraz ból trzustki. W cukrzycy trzustkowej Ir. v. powinien zajmować bardzo ważne miejsce. Ir. v. jest równie skuteczny w samoistnych neuralgiach, zarówno twarzy, jak i nerwu kulszowego. Wyleczyłem nim lewostronną rwę kulszową po grypie. Większość dolegliwości występuje po prawej stronie. Bóle są wędrujące; przeszywają od prawej ku lewej stronie. Drażniące, nadżerające i zapalne właściwości Iris uwidaczniają się w schorzeniach skóry. Wyleczył przypadki półpaśca (prawostronnego), wyprysku skóry głowy, liszajca obrączkowatego i łuszczycy. Dolegliwości właściwe dla Iris cechuje wyraźna okresowość: bóle głowy, kolki; biegunka i czerwonka, nawracające każdej wiosny i jesieni; biegunka i kolka o 2 lub 3 rano; poranne nudności; napady w krótkich odstępach. Objawy pojawiają się nagle. Bóle głowy są < w spoczynku, > przy umiarkowanym ruchu, < przy gwałtownym ruchu. Pochylenie się do przodu > kolkę. Ruch < bóle brzucha i bóle kulszowe. Ból zęba jest < w ciepłym pomieszczeniu. Świeże powietrze > ból głowy; zimne powietrze < ból głowy i nudności. Współwystępowanie objawów żołądkowych stanowi klucz do wielu przypadków wymagających Iris; nie należy też zapominać, że silnym wskazaniem może być zarówno zaparcie, jak i biegunka.

Relacje

Neutralizowany przez: Nux v. Antidotum dla: Merc., Nux v., Phytol. Porównać: Ipec. (nudności i wymioty ciężarnych z tkliwością okolicy żołądka oraz obfitym wydzielaniem śliny. W przypadku Iris ślina jest gęsta i ciągliwa; w przypadku Ipec. jest rzadka i trzeba ją stale przełykać); Sang. (okresowy ból głowy z nudnościami); Kali bich. (ból głowy z nudnościami, zaczynający się zamgleniem widzenia; w przypadku Kali bi. zamglenie poprzedza ból i ustępuje, gdy ból się pojawia — gęsta, ciągliwa ślina i wymiociny; rwa kulszowa); Ver. (biegunka i dolegliwości letnie; Ver. cechują zapaść, zimno i zimny pot. Iris wykazuje więcej objawów zapalnych oraz nadżarcie okolicy odbytu); Puls. (biegunka nocna — w przypadku Puls. częściej przed północą; Iris o 2–3 rano); Chi. (biegunka letnia); Sep. (ból głowy z nudnościami); Epipheg. (ból głowy z nudnościami, ciągliwa ślina); Ant. c., Ant. t., Ars., Colch., Eupat. perf., juglans c., Lept. Przy pieczeniu w gardle — Caps. (Caps. ma < od zimnej wody; Ir. v. jest przejściowo > po wypiciu zimnej wody).

1. Umysł

Przygnębienie; zniechęcenie; rozdrażnienie; rozpacz. Głęboka depresja z bólem głowy. Lęk przed zbliżającą się chorobą. Nie może skupić myśli na nauce.

2. Głowa

Uczucie pełności i ciężkości głowy. Głowa i twarz zimne. Ból głowy (w skroniach i oczach), z męczącymi wymiotami (słodkawym śluzem, niekiedy z domieszką żółci). (Ból głowy z nudnościami, niezmiennie wywoływany zjedzeniem czegokolwiek słodkiego). Uczucie zaciskania wokół czoła (przy próbie kaszlu). Tępe pulsowanie lub przeszywanie po prawej stronie czoła, z nudnościami; < ku wieczorowi; od zimnego powietrza lub kaszlu; > od umiarkowanego ruchu. Tępy, ciężki czołowy ból głowy, z nudnościami, przyćmieniem wzroku i bólem nad lewym łukiem brwiowym. Podczas bólu głowy nudności i obfite wydzielanie śliny. Nawracające bóle głowy z nudnościami i zaparciem. Ból czoła i szczytu głowy, jakby wierzch głowy miał odpaść. Przeszywanie w skroniach, głównie prawej, z uczuciem ściągnięcia skóry głowy. Kłucia w dolnej części móżdżku (po prawej stronie). Krostkowa wysypka na skórze głowy.

3. Oczy

Zaczerwienienie spojówek. Pieczenie w wewnętrznym kącie prawego oka z łzawieniem. Zapalenie powiek, najwyraźniej wskutek zimna. Oczy zapadnięte. Bardzo silne bóle w obu okolicach nadoczodołowych, lecz tylko po jednej stronie naraz.

5. Nos

Ciągłe kichanie.

6. Twarz

Budzi się z neuralgią prawej strony twarzy i przeszywającymi kłuciami w dwóch zębach dotkniętych próchnicą. Neuralgia obejmująca nerwy nadoczodołowy i podoczodołowy oraz szczękowy górny i dolny; zaczyna się każdego ranka po śniadaniu, z otępiającym, oszałamiającym bólem głowy, i trwa kilka godzin. Krostkowe wykwity na twarzy, wokół nosa, warg i na policzkach, wydzielające posokowatą, drażniącą substancję.

7. Zęby

Ból zęba w ciepłym pomieszczeniu.

8. Jama ustna

Pokarm ma mdły lub kwaśny smak. Smak początkowo słodkawy albo nijaki; później gwałtowne pieczenie. Suchość w ustach rano, w łóżku. Jama ustna sucha i lepka. Usta i żołądek jak w ogniu; oddychanie niemal niemożliwe, tak silnie gryzące jest to uczucie. Usta i język jak po oparzeniu. Obfite wydzielanie śliny; ślina ciągliwa, kapie podczas mówienia. Ból jak od otarcia po lewej stronie języka. Rano po wstaniu język i dziąsła jakby pokryte tłustą substancją. Wargi suche, spękane.

9. Gardło

Bolesność gardła ze zwężeniem gardła i utrudnionym połykaniem. Bóle migdałków przeszywające ku uszom. Niekiedy uczucie pieczenia wraz z wrażeniem rozszerzenia, jakby gardło było płonącą jamą, podczas gdy jest suche, przekrwione i jaskrawoczerwone. Swoista podrażliwość gardła, której czasem towarzyszy kaszel. Skurcze gardła podczas połykania pokarmu. Pieczenie od cieśni gardzieli do żołądka, > przy wdychaniu chłodnego powietrza, < po wystawieniu na jego działanie. Uczucie, jakby końskie włosie mocno przeciągnięto w poprzek lewej strony podniebienia, z pieczeniem i szczypaniem. Zimna woda > pieczenie tylko na krótko.

10. Apetyt

Utrata apetytu. Gorzki, zgniły smak. Nudności i puste odbijania.

11. Żołądek

Odbijania bezsmakowym gazem; często puste. Nudności i wymioty wodnistą, bardzo kwaśną substancją. Zawartość żołądka „zamienia się w ocet”. Wymioty: treścią pokarmową; kwaśne; żółciowe; słodkawą wodą; kwaśnym mlekiem u dzieci. Ból żołądka przed śniadaniem i po wypiciu wody. Silne, palące dolegliwości w nadbrzuszu; usta i żołądek jak w ogniu. Rak odźwiernika z kwaśnymi wymiotami i wielkim wyczerpaniem (Cooper).

12. Brzuch

Ból w okolicy wątroby; < od ruchu. Straszliwe, palące dolegliwości głęboko w okolicy trzustki, nie > od zimnej wody. Kolka > przy pochyleniu się do przodu; > po oddaniu gazów. Ból tnący w dolnej części brzucha. Cuchnące gazy. Ostre, ściskające bóle jelit. Ból brzucha > po oddaniu gazów.

13. Stolec i odbyt

Biegunka z kolką i przelewaniem w jelitach. Stolec: rzadki, wodnisty; miękki, żółty, z przelewaniem, lecz bez bólu; papkowaty, bezbolesny; krew i śluz z parciem. Częste wodniste stolce z pieczeniem odbytu; skłonność do parcia i tłoczenia w dół. [Czerwonka z osłabieniem typu cholerycznego. Ciemne, żółciowe wypróżnienia, stan z niewysoką gorączką i znaczne wychudzenie. Przewlekła biegunka z bólem w podbrzuszu, po którym występuje pieczenie w odbytnicy (A. E. Smith)]. Silne pieczenie odbytu, jakby był w ogniu, po stolcu. Rano bolesność odbytu, jakby wbijały się weń ostrza. Dolegliwości odbytu z uczuciem, jakby wypadł. Zaparcie: po którym następuje rzadka, wodnista biegunka; z kolką wzdęciową; z migreną; z nieregularną miesiączką; z hemoroidami.

14. Narządy moczowe

Ból prawej nerki. Cięcie i kłucie w cewce moczowej podczas mikcji, z uczuciem zimna i świądem narządów płciowych. (Mocz o wysokim ciężarze właściwym, zawierający cukier). Mocz oddawany w dużych ilościach. Mocz o nieprzyjemnym zapachu. Mocz gęsty, o silnym zapachu i ciemnym zabarwieniu. Mocz wypływa bez siły.

15. Męskie narządy płciowe

Uczucie zimna i świąd narządów płciowych. Polucja ze snami erotycznymi. Zapalenie żołędzi, która jest znacznie obrzęknięta i zaczerwieniona.

16. Żeńskie narządy płciowe

Neuralgia i dolegliwości reumatyczne macicy. Miesiączka regularna, lecz nadmiernie obfita. Upławy. Poranne nudności ciężarnych; wymiociny kwaśne lub gorzkie; przedłużające się nudności; obfita, ciągliwa ślina; tkliwość okolicy żołądka. Zapalenie i bolesność macicy, bardzo wrażliwej na dotyk; ból przebiegający poprzecznie przez okolicę pępka, napadowe bóle ściskające, nudności i wymioty zieloną lub żółtą żółcią, odbijania dużą ilością gazu między kolejnymi wymiotami; żółta biegunka żółciowa. (Poronienie).

18. Klatka piersiowa

Reumatyzm mięśni klatki piersiowej wraz z zaburzeniami trawienia przebiegającymi z kwaśnością (Cooper).

22. Kończyny górne

Ostry ból reumatyczny prawego barku; < od ruchu, zwłaszcza przy unoszeniu ramienia. Silne bóle przeszywające w okolicy stawów międzypaliczkowych i śródręczno-paliczkowych. Ból palców podczas pisania. (Zahamuje rozwój zanokcicy).

23. Kończyny dolne

Rwa kulszowa; bolesne ciągnięcie i utykanie, jakby lewy staw biodrowy został skręcony, sięgające do dołu podkolanowego. Nagłe bóle przeszywające wzdłuż lewego nerwu kulszowego, powodujące utykanie, < od ruchu. Umiarkowany ruch niezwykle <; gwałtowny ruch nie wywiera wpływu. Ból lewego stawu biodrowego.

24. Objawy ogólne

Wielkie osłabienie. Osłabienie nerwowe; większe zmęczenie rano niż wieczorem; głowa i oczy ciężkie; dreszczowość; kwaśność żołądka z uczuciem pełności; bóle całego ciała i uczucie dolegliwości reumatycznych; < po przebudzeniu; nie może wytrwać przy pracy; stolce ciemne, brunatnozielone (wyleczone Ø, mężczyzna, 55 lat. Cooper). Przeważają objawy żołądkowe (z bólem głowy).

25. Skóra

Krostkowe wykwity (liszajec), zwłaszcza na skórze głowy i twarzy. Grzybica skóry głowy. Półpasiec (prawostronny). Łuszczyca; wyprysk z zaburzeniami żołądkowymi. Liszajec obrączkowaty. Porrigo.

26. Sen

Silna bezsenność. Zrywa się podczas snu. Sny erotyczne z polucjami.

27. Gorączka

Tętno przyspieszone. Dreszczowość przez całą noc. Gorąco całego ciała, po którym następuje dreszczowość z zimnymi dłońmi i stopami. Pot na całym ciele, lecz głównie w podżebrzach (i pachwinach). (Gorączki żółciowe i dur brzuszny). Pot pachnie octem (Cooper).