Colchicum

autumnale. Zimowit jesienny. N. O. Melanthaceæ z rodziny Liliaceæ. Nalewka z bulwy wykopanej wiosną.

Zastosowanie kliniczne

Zapalenie wyrostka robaczkowego / Astma / Zaćma / Cholera / Kolka / Kaszel / Skurcze / Osłabienie / Cukrzyca / Biegunka / Puchlina / Czerwonka / Choroby oczu / Pięty, bolesne / Dna moczanowa / Choroby serca / Niedrożność jelit / Gorączka przerywana / Nieżyt jelit / Lumbago / Bóle mięśniowe / Zapalenie nerek (reumatyczne i dnawe) / Zapalenie osierdzia / Proktalgia / Zapalenie gruczołu krokowego / Wypadanie odbytnicy / Reumatyzm / Sztywność karku / Język, utrata czucia / Zapalenie kątnicy / Dur brzuszny

Charakterystyka

Colchicum jest najlepiej znane jako lek na dnę moczanową i reumatyzm, a próby lekowe wykazują jego swoiste powinowactwo do tych schorzeń. Działa na mięśnie, kości i stawy. Powoduje skrajne zwiotczenie układu mięśniowego: głowa opada do przodu na klatkę piersiową albo odchyla się do tyłu, gdy chorego unosi się z poduszki; ramiona bezwładnie opadają wzdłuż tułowia. Kłujące, szarpiące i ciągnące bóle mięśni, okostnej oraz stawów. Skrajna niechęć do poruszania się; < od ruchu. Umysł zamglony, lecz chory odpowiada prawidłowo. Brak obaw, brak lęku przed śmiercią. Następstwa przemoczenia i przemarznięcia; zmiany pogody na wilgotną; czerwonka jesienią, reumatyzm wiosną. (Kwiaty tej rośliny pojawiają się jesienią, liście zaś dopiero następnej wiosny). Odpowiada konstytucji dnawej; temperamentowi leukoflegmatycznemu i melancholicznemu; konstytucjom żylnym; skazie moczanowej, przy której osad jest bladożółty i przypomina raczej drobną mąkę niż piasek. Także mocz czarny jak atrament; mocz obfitujący w albuminy i wałeczki. Występują drażliwość i niechęć do dotyku, tak częste w dnie; ból małych stawów, zwłaszcza paluchów stóp. Żołądek jest ostro rozstrojony, z nudnościami i wymiotami. „Nudności na myśl o jedzeniu, na jego widok lub zapach, zwłaszcza podczas gotowania” są objawem charakterystycznym. (Nash opisuje znamienne wyleczenie za pomocą Colch. 200, do którego zastosowania doprowadził go ten objaw. Pacjentką była starsza kobieta, która wymiotowała krwią i oddawała nawet szesnaście krwawych stolców na dobę. Drzwi pokoju musiały być niezwykle starannie zamknięte, aby nie dotarł do niej żaden zapach gotowania, gdyż natychmiast wywoływał nudności). Uczucie lodowatego zimna w żołądku albo pieczenia. Zimno jest częstym objawem: w brzuchu, żołądku i kończynach. Obfity zimny pot; wyraźne dreszcze, okresowe lub nieokresowe. Nierzadkie jest także pieczenie: w jamach ciała, zwłaszcza w jamie brzusznej. Charakterystyczny stolec Colchicum stanowi galaretowaty śluz; znamienne są również strzępy błoniaste; towarzyszy temu gwałtowne parcie. Wypadanie odbytnicy. „Po wypróżnieniu, jak w czerwonce, następuje zwykle ulga (lecz w tyfusie plamistym, np., niekiedy po oddaniu stolca pojawia się straszliwy ból skurczowy zwieracza odbytu. Może się to zdarzyć także w zwykłej biegunce)” (Guernsey). Stolec jak woda ryżowa, twarz Hipokratesa, zimno, skurcze i krańcowe wyczerpanie skłoniły Salzera do uznania go za swoisty lek w niektórych epidemiach cholery azjatyckiej. Wszystkie czynności umysłowe i cielesne są powolne; odżywianie i trawienie ustają, a mimo to chory nie chudnie szybko. Występuje wielkie wyczerpanie; osłabienie wskutek utraty snu; krańcowe osłabienie duru brzusznego i stanów durowych. Z drugiej strony występują drgawki, skurcze, a czasami niepokój ruchowy. Bóle Colchicum są bardzo ostre i nie do zniesienia. Czerwonka i reumatyzm odpowiadające Colch. są niezwykle bolesne. Bardzo duża wrażliwość i drażliwość. Chory nie znosi silnych zapachów. Cukrzyca dnawa, w której kwas moczowy pojawia się ponownie, gdy znika cukier. Serce zostaje zajęte tak jak inne mięśnie. Ucisk i niepokój > podczas chodzenia. Silne bicie serca. Kłucia w okolicy serca i utrata świadomości. Zajęcie serca (zapalenie osierdzia) po ustąpieniu objawów z kończyn; reumatyzm pojawia się po zniknięciu kwasu moczowego z moczu. Colch. odwraca ten proces. J. R. Simson z Tonawandy w stanie Nowy Jork wyleczył bardzo ciężki przypadek duru brzusznego, w którym wśród innych objawów występował następujący: „jego lewa źrenica była zwężona tak bardzo, że niemal niewidoczna, podczas gdy prawa była rozszerzona w najwyższym stopniu”. Jest to swoiste dla Colch. i żaden lek nie przyniósł choremu ulgi, dopóki nie otrzymał tego środka. B. Simmons zwraca uwagę (H. P., sierpień 1889) na bezsilność zajętych części, towarzyszącą wielu schorzeniom odpowiadającym Colchicum, zwłaszcza gdy występują one u osób o konstytucji leukoflegmatycznej oraz gdy obecny jest obrzęk tych części. Wyleczył 36-letnią kobietę, matkę dwojga dzieci, o temperamencie leukoflegmatycznym, która skarżyła się na reumatyzm dłoni; dłonie były obrzęknięte, stawy sztywne i bezsilne, z bólem jak po stłuczeniu; ramiona były zajęte w mniejszym stopniu. „Nie była w stanie sama uczesać włosów, nie tyle z powodu bólu, ile wskutek skrajnego osłabienia i bezsilności zajętych części”. T. F. Allen podaje „mrowienie w paznokciach palców” jako charakterystyczne dla Colch.; nie występuje ono przy żadnym innym leku. Jak zwykle w przypadku alopatycznych środków swoistych, Colchicum było straszliwie nadużywane. Oto przykład. Wezwano mnie nagle do 72-letniego starszego pana, którego zastałem w stanie zapaści: był blady, powierzchnia ciała zimna i lepka, a tętno niemal niewyczuwalne. Rozchorował się nagle w toalecie, wymiotował „czarną żółcią”, a próbując przejść korytarzem, upadł na podłogę. Historia napadu była następująca: dawniej „męczeńsko cierpiał na dnę”. Cztery lata wcześniej, za radą laika, zaczął przyjmować proszek, który według analizy składał się z równych części Colchicum i kory jezuickiej. Stosował go przez sześć miesięcy i nie miał więcej napadów dny. Jednak pod koniec tych sześciu miesięcy wystąpił pierwszy napad tego rodzaju. Pojawił się zupełnie nagle i — o ile mogłem ustalić — był identyczny z tym, podczas którego go zobaczyłem. Oprócz wymienionych objawów występowało rozwolnienie, a stolec był czarny jak wymiociny. Musiał leżeć absolutnie nieruchomo, ponieważ najmniejsza próba uniesienia głowy wywoływała nudności. Wyzdrowiał w ciągu kilku dni. Nie jest to dokładnie przypadek tego, co nasi przyjaciele nazwaliby „médecine substitutive”, lecz skłonny jestem określić go jako „maladie substitutive”, przy czym choroba zastępcza — kolchicyzm — była znacznie gorsza od dny, którą zastąpiła. Napady te powracały co kilka miesięcy, mimo że zaprzestano podawania proszków. Pogorszenie < od ruchu jest równie wyraźne jak przy Bry. Chory musi odpoczywać i leżeć. Nie może leżeć na lewym boku. < Od każdego wysiłku umysłowego lub fizycznego. Pochylenie się do przodu > ucisk i kolkę. Objawy są < w nocy i wieczorem. Ciepło na ogół >; lecz ciepły pokarm < ból zęba; wilgotna, ciepła pogoda = obfite wodniste stolce; ciepły piec lub ciepły pokój = uczucie chłodu. Objawy na ogół są < od zimna lub wilgoci; od przemoczenia; od kąpieli i mieszkania w wilgotnych pomieszczeniach; przy zmianie pogody na wilgotną; od zmiany pogody; także dolegliwości wskutek przegrzania. Bóle dnawe przechodzą z lewej strony na prawą; bóle głowy — z prawej na lewą. Dolegliwości osób starszych i chorych na astmę.

Zależności

Działanie neutralizują: Bell., Camph., Coccul., Nux v., Puls., Spigel., miód i cukier. W zatruciu podać Ammon. caust. w wodzie z cukrem. Dobrze działa po: Lyc. Po nim dobrze działa: Carb. v. (wodobrzusze). Porównać: Aco., Arn., Ars. (Colch. ma krańcowe osłabienie Ars., lecz bez jego niepokoju ruchowego); Cact. i Abrot. (przerzut do serca); Bry. (dna, reumatyzm, wysięki surowicze, < od ruchu); Chi., Coccul., Merc., Nat. m., Nux, Op., Pod. (bezbolesna cholerina); Puls. (rozstrój żołądka po jajach; dna; nudności od zapachu lub myśli o jedzeniu, zwłaszcza obfitym albo tłustym); Sep., Calc., Ars. i Ambra. (lodowate zimno w żołądku); Lach. (czarny mocz; < od zapachu jedzenia; cholera); Ver. (cholera, zimny pot na czole); Bar. c. (porażenie języka; zimno, utrata czucia); Nux (osłabienie wskutek utraty snu; drażliwość, wszystkie bodźce zewnętrzne dokuczają; osłabienie przy Colch. jest głębsze, występuje niechęć do wszelkiego jedzenia oraz nudności od zapachów). Colch. jest pod względem botanicznym spokrewnione z rodzajami Veratrum, Allium i Iris. Teste zalicza je do swojej grupy Zincum. Neutralizuje działanie: Thuja.

Przyczyny

Żal. Niewłaściwe zachowanie innych. Przemoczenie. Zahamowanie pocenia.

1. Umysł

Wielkie przygnębienie. Zły humor. Rozkapryszenie; niezadowolenie ze wszystkiego. Cierpienia wydają się nie do zniesienia. Najmniejszy bodziec zewnętrzny (jaskrawe światło, silne zapachy, złe maniery) doprowadza chorego do rozpaczy. Osłabienie pamięci. Wielkie pragnienie odpoczynku i niechęć do wszelkiego wysiłku umysłowego; roztargnienie. Zapominanie i rozproszenie uwagi.

2. Głowa

Zawroty głowy przy siadaniu po chodzeniu. Tętnienie w głowie. Ból głowy ustępuje po kolacji, pod wpływem ciepła i spokojnego leżenia w łóżku. Ucisk potylicy podczas wysiłku umysłowego. Bóle skurczowe głowy, zwł. nad oczami. Jednostronny ból rozdzierający głowy. Mrowienie w czole i na powierzchni głowy.

3. Oczy

Źrenice znacznie rozszerzone, tylko nieznacznie reagujące na światło, albo nieruchome bądź lekko rozszerzone. Lewa źrenica zwężona, podczas gdy prawa jest rozszerzona (dur brzuszny). Bóle oczu, jak od drążenia i ciągnięcia, głęboko w gałce ocznej. Obrzęk dolnych powiek. Łzawienie oczu na wolnym powietrzu. (Zapalenie tęczówki; zapalenie rogówki; plamki). Ropienie gruczołów Meiboma (owrzodzenie lewej dolnej powieki); pieczenie i zaczerwienienie brzegów powiek. Widoczne pociąganie dolnych powiek.

4. Uszy

Ból ucha z rozdzierającymi przeszywaniami (po odrze). Mrowienie w uszach, jakby były przemarznięte. Uczucie zatkania uszu. Ropna wydzielina z uszu z bólami ciągnącymi. Suchość uszu.

5. Nos

Tępy, uporczywy ból kości nosa. Mrowienie w nosie. Ból przegrody nosowej jak od otarcia, nasilający się przy dotyku. Krwawienie z nosa wieczorami. Nadmierna wrażliwość węchu. Uporczywy nieżyt nosa, z wciąganiem nosem dużej ilości lepkiego śluzu wydobywającego się z nosa.

6. Twarz

Rysy zniekształcone. Wygląd chorobliwy, smutny, cierpiący. Żółte plamy na twarzy. Bardzo znaczna bladość twarzy. Policzki czerwone i gorące (po południu). Obrzęk twarzy. Uczucie rozchodzenia się kości twarzy. Uczucie, jakby mięśnie żwacze były rozpierane, z trudnością otwierania ust. Ciągnięcia i następujące po sobie szarpnięcia w mięśniach i kościach twarzy. Jednostronny ból rozdzierający twarzy, rozciągający się do ucha i głowy. Mrowienie skóry twarzy, jakby była przemarznięta. Spękane wargi. Rozdzieranie dolnej wargi. Ból skurczowy w stawie szczękowym.

7. Zęby

Ból zębów z bólami rozdzierającymi. Nadwrażliwość zębów, gdy stykają się przy zaciskaniu szczęk. Ostre bóle dziąseł.

8. Jama ustna

Gorąco w jamie ustnej. Rozdzieranie w podniebieniu. Obfite wydzielanie surowiczej śliny z suchością gardła. Uczucie ciężkości, sztywność i brak czucia języka. Język obłożony białym nalotem. Szczypanie i uczucie suchości języka oraz gardła.

9. Gardło

Ból gardła, jakby wskutek obrzęku ujścia przełyku. Mrowienie w podniebieniu. Zaciskanie przełyku. Zapalenie i zaczerwienienie podniebienia oraz cieśni gardzieli. Zapalenie, rozdzieranie i przeszywania w podniebieniu i gardle. Nagromadzenie zielonkawego śluzu w gardle i jamie ustnej.

10. Apetyt

Apetyt nagle zanika już od samego widoku lub zapachu jedzenia; na samo patrzenie na nie pojawia się wstręt, jeszcze silniejszy przy jego wąchaniu; zapach rosołu wywołuje nudności, a zapach ryby, jaj albo tłustego mięsa niemal powoduje omdlenie. Jedzenie jest bez smaku. Silne pragnienie, zwł. kawy. Gorzki smak; gwałtowne pragnienie.

11. Żołądek

Częste odbijania. Stała czkawka. Nudności nasilające się aż do utraty świadomości pod wpływem zapachu świeżych jaj lub tłustego mięsa. Nudności podczas posiłku. Nudności po połknięciu śliny. Nudności w pozycji wyprostowanej, przy poruszaniu się przy stole, ze skłonnością do wymiotów i stałym napływem śliny. Wymioty treścią pokarmową, żółcią, śluzem albo spożytą treścią, z drżeniem, gwałtownymi odruchami wymiotnymi i kolką, po których pozostaje gorycz w jamie ustnej i gardle; każdy ruch wywołuje lub ponawia wymioty. Żołądek bardzo wrażliwy na dotyk. Uczucie otarcia i mrowienia w żołądku. Uczucie zimna albo pieczenia w żołądku, z ciężkim bólem. Przeszywanie w dołku podsercowym. Uczucie gryzącego głodu w żołądku.

12. Brzuch

Wzdęcie i pełność brzucha. Ucisk ku zewnątrz w górnej części brzucha. Kolka z bólami rozdzierającymi. Ból jak od otarcia po lewej stronie brzucha przy dotknięciu. Obrzęk puchlinowy brzucha z fałdem nad okolicą łonową. Ból jak od pieczenia i ucisku w brzuchu, w okolicy pęcherza i wewnętrznych narządach płciowych. Tętnienie w brzuchu.

13. Stolec i odbyt

Zaparcie. Wypróżnienia powolne, trudne i skąpe, z parciem nawet przy miękkim stolcu oraz bólem w okolicy krzyżowej. Mimowolne oddawanie kału. Wodniste wypróżnienia odchodzące bez czucia. Biegunka ze śluzem przypominającym wodę ryżową. Biegunka czerwonkowa z białym, przezroczystym, galaretowatym śluzem. Bezskuteczne parcie na stolec; chory czuje kał w odbytnicy, lecz nie może go wydalić. Wydzielanie dużej ilości śluzu z odbytnicy. Wypróżnienia niezwykle bolesne. Krwawe wypróżnienia zmieszane jakby z błonami rzekomymi. Wypadanie odbytnicy. Mrowiący świąd, pieczenie i rozdzieranie w odbycie. Podczas oddawania stolca uczucie, jakby zwieracz odbytu był rozrywany na kawałki. Skurcze zwieracza odbytu.

14. Narządy moczowe

Nagląca potrzeba oddania moczu ze zwiększonym wydalaniem jasnego moczu. Skąpe wydalanie ciemnego moczu z parciem i uczuciem pieczenia. Bolesne i skąpe oddawanie jaskrawoczerwonego moczu. Mocz brunatny albo czarniawy. Białawy osad w moczu. Uczucie pieczenia i ucisk w narządach moczowych oraz pęcherzu, ze zmniejszonym wydzielaniem moczu. Ciągnięcia, rozdzierania i tnące bóle cewki moczowej. Częste oddawanie moczu.

17. Narządy oddechowe

Mrowienie w tchawicy. Łaskotanie w gardle, wywołujące lekki suchy kaszel. Częsty, krótki i suchy kaszel. Nocny kaszel z mimowolnym oddawaniem moczu. Chrypka rano z szorstkością gardła.

18. Klatka piersiowa

Trudności w oddychaniu i ucisk w klatce piersiowej z niepokojem; ustępują po pochyleniu się do przodu. Napinający, uciskowy i okresowy ucisk w klatce piersiowej; częsty ucisk w małych punktach klatki piersiowej. Przeszywania w klatce piersiowej, niekiedy podczas oddychania. Rozdzierania w klatce piersiowej z tępymi kłuciami. Ból jak od otarcia w klatce piersiowej przy dotyku i podczas ruchu. Mrowienie w klatce piersiowej.

19. Serce

Gwałtowne kołatanie serca. Ucisk i przytłoczenie w okolicy serca, jakby zagrażał napad apopleksji; > podczas chodzenia. Płyn w jamie opłucnej.

20. Kark i plecy

Przeszywające napięcie między łopatkami. Rozdzierania w plecach. Ból jak od otarcia w lędźwiach podczas ruchu. Ciągnięcie w okolicy krzyżowej; gorzej podczas ruchu. Bolesność okolicy krzyżowej przy dotyku.

22. Kończyny górne

Kłucia w prawym barku. Bolesna niesprawność ruchowa ramion, uniemożliwiająca utrzymanie nawet najlżejszego przedmiotu. Drżenie prawej ręki uniemożliwiające pisanie. Rozdzierania w ramionach, dłoniach i palcach. Ból porażenny ramion. Drżenie rąk. Gorąco dłoni. Skurczowe przykurczenie palców. Mrowienie w palcach, jakby były przemarznięte. Mrowienie w paznokciach palców. Odrętwienie opuszek palców.

23. Kończyny dolne

Rozdzierania w nogach, stopach i palcach stóp. Porażenne ciągnięcia w udach. Gorący (obrzękowy) obrzęk nóg, z ostrymi bólami podczas ruchu. Mrowienie palców stóp, jakby były przemarznięte.

24. Objawy ogólne

Reumatyczne i artretyczne bóle rozdzierające kończyn i innych części ciała, zwł. przy ciepłej pogodzie. Mrowienie w wielu częściach ciała, jak po odmrożeniu, gdy zmienia się pogoda. Rozdzierające zrywania, jak wstrząsy od prądu, przebiegające przez jedną stronę ciała, z uczuciem niesprawności ruchowej. Nagłe zrywania i przeszywania w mięśniach oraz okostnej kończyn, zwł. przy zimnej pogodzie. Częste nagłe zrywania całego ciała. Przeszywania w stawach. Porażenne osłabienie mięśni. Bóle z towarzyszącym porażennym osłabieniem i rzeczywistym porażeniem. Znaczne osłabienie z uczuciem niesprawności ruchowej we wszystkich kończynach. Obrzęki puchlinowe. Dolegliwości nasilają się w szczególnym stopniu wskutek zmęczenia umysłowego, dotyku, zbyt jaskrawego światła i zapachu wieprzowiny. Nasilenie objawów od początku nocy aż do rana. Ogólne opadnięcie z sił i wynikająca z niego bolesna wrażliwość całego ciała, tak że chory nie może się poruszyć bez jęczenia. Wyczerpanie nerwowe i osłabienie wskutek pracy nocnej.

25. Skóra

Świąd jak po pokrzywach. Mrowienie w różnych częściach ciała, jak po przemarznięciu. Obrzęki i obrzęk uogólniony. Zahamowane pocenie.

26. Sen

Senność w ciągu dnia z niezdolnością do wysiłku. Nieodparta senność, ospałość. Bezsenność wskutek pobudliwości nerwowej. Bezsenność bez całkowitej utraty świadomości. Bezsenność, ponieważ chory nie może leżeć na lewym boku, na którym zwykle śpi. Częste budzenie się z przestrachem. Nocne gorąco z gwałtownym pragnieniem.