Oxalicum acidum

Kwas szczawiowy. Wodoroszczawian. C 2 H 2 O 4 2 H 2 O. Rozcierka. Nalewka.

Zastosowanie kliniczne

Dławica piersiowa / Grzbiet, ból / Klatka piersiowa, dolegliwości / Cholera niemowlęca / Drgawki / Reumatyzm mięśnia naramiennego / Moczenie mimowolne / Oczy, dolegliwości / Ból żołądka / Dna moczanowa / Piasek moczowy / Przepuklina / Zaburzenia trawienia / Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych / Zapalenie rdzenia kręgowego / Paznokcie, sine / Nerwoból / Neurastenia / Nos, dolegliwości / Drętwienie / Oksaluria / Porażenie / Ciąża, wymioty ciężarnych / Bok, ból / Skurcze / Powrózek nasienny, nerwoból / Żołądek, dolegliwości / Tężec / Jądra, stwardnienie; bóle / Język, dolegliwości / Mocz, nieprawidłowy / Głos, zmieniony

Charakterystyka

Jeżeli Opium jest lekiem bezbolesnym, Oxal. ac. można uważać za jego przeciwieństwo: wywołuje bóle tak rozdzierające, że nie sposób ich opisać, a jego wielką, kluczową cechą wyróżniającą jest to, że wszystkie bóle są <, gdy chory o nich myśli. Co więcej, myślenie o bólach i dolegliwościach wywołuje je nawet wtedy, gdy w danej chwili nie występują. Jeśli chory pomyśli o oddaniu moczu, musi natychmiast pójść i opróżnić pęcherz. Pełne dawki trucizny powodują nadżarcie dróg, rozdzierającą agonię w grzbiecie, klatce piersiowej, żołądku i brzuchu, zniszczenie błony śluzowej, krwawe wymioty i stolce oraz śmierć wskutek wyczerpania; świadomość na ogół zachowuje się do końca, choć wzrok może zostać utracony. Zimna powierzchnia ciała, drętwienie, plamista skóra i sine paznokcie występują na wszystkich stopniach działania leku i są głównymi wskazaniami do jego stosowania. Rozdzierający ból w dolnej części grzbietu i utrata siły w kończynach dolnych świadczą o niewątpliwym działaniu na rdzeń kręgowy i jego opony. Objawy te są lepiej widoczne w mniej ciężkich przypadkach zatrucia. Przytaczam dwa przypadki z C. D. P. (1) Szewc w średnim wieku, nałogowo pijący, przyjął 1/4 uncji Oxal. ac. w kryształach. Podawano mu obficie preparowaną kredę. Objawy: silne uczucie pieczenia w jamie ustnej i gardle, z silnym pragnieniem i trudnością w połykaniu; rozdzierający ból w nadbrzuszu oraz zimny, lepki pot; drętwienie i mrowienie w kończynach, nogi podciągnięte ku brzuchowi; tętno ledwie wyczuwalne; oddech nieco kurczowy; rysy twarzy zalęknione, blade. O godz. 20 (dziewięć godzin po pierwszej wizycie obserwatora) utrzymywały się uczucie gorąca w gardle i mrowienie w kończynach. Głos zmieniony; zamiast wyjątkowo głębokiego basu obniżył się do bardzo niskiej tonacji, jak u kogoś mówiącego półgłosem. Stan ten trwał miesiąc; w tym czasie nogi „zasypiały” kilka razy dziennie. Po dziewięciu tygodniach głos, choć silniejszy, nadal był „zupełnie jak głos starca”. (2) Kobieta przyjęła trzy drachmy w trzech uncjach wody. Większość usunięto w ciągu piętnastu minut za pomocą pompy żołądkowej. Objawy: drgawki; spastyczny skurcz szczęk i kończyn; silne zaciskanie ust i pociąganie ich kącików ku dołowi. Rozszerzone skrzydełka nosa, zmarszczone brwi, drgania mięśni twarzy i utrata czucia. Następnie wystąpiło silne pobudzenie mózgowe z suchą, zimną powierzchnią ciała i niewyczuwalnym tętnem. Objawy były mniej wyraźne podczas przerw między skurczami tężcowymi i ustąpiły w ciągu trzech godzin. U zwierząt zatrutych Oxal. ac. pierwszym objawem jest sztywność kończyn tylnych. Farrington podsumowuje wskazania do Oxal. ac. w chorobach rdzenia kręgowego następująco: słabe lędźwie, biodra i nogi; zdrętwiały grzbiet; zdrętwiałe kończyny. Kończyny sine i zimne; słabe i zdrętwiałe; < przy wchodzeniu po schodach. Kończyny sztywne; napad duszności (jak w zapaleniu opon rdzenia kręgowego). [Plamista, plamicza powierzchnia skóry w zapaleniu opon stanowi kolejne wskazanie. J. H. C.] Bóle w małych punktach [zwłaszcza o przebiegu liniowym]. Bóle <, gdy chory o nich myśli. Wzwody z otępieniem w potylicy. W przypadku trwającego rok porażenia obu kończyn dolnych, które najpierw zajęło prawą, a potem lewą nogę, u Amerykanki, matki czworga dzieci, W. M. Butler (N. A. J. H., i. 797) uzyskał znaczną poprawę za pomocą Oxal. ac. 3. W ciągu kilku tygodni poprawiły się najpierw objawy ruchowe, a następnie czuciowe. Przywrócono odczuwanie ciepła i zimna oraz poprawiono ogólną wrażliwość dotykową. Uzyskano pewną kontrolę nad pęcherzem i odbytnicą. Oxal. ac. oddziałuje na mięśnie mimowolne nie słabiej niż na mięśnie zależne od woli. Występuje częste, bezskuteczne parcie na stolec, poprzedzone mdłym, przykrym odczuciem biegnącym od pępka ku dołowi, < przy myśleniu o nim, < po wypiciu kawy. Cukier < ból żołądka. Wino = ból głowy. Omdlenie i wymioty podczas oddawania stolca. Po stolcu > bólu grzbietu. Jeśli dawka trucizny jest bardzo duża, serce może ulec porażeniu w ciągu kilku minut; stwierdza się wówczas jego zwiotczenie lub rozdęcie krwią. W interesującym opracowaniu dotyczącym Oxal. ac. J. W. Ellis (J. B. H. S., vii. 285) przytacza śmiertelny przypadek zatrucia opisany przez Boerickego (Med. Cent., sierpień 1894), do którego doszło wskutek narażenia rąk na nasycony roztwór używany do celów chemicznych. Objawy: silne bóle głowy. Przeczulica, zwłaszcza na światło. Napady bólu biegnące w dół kończyn, wzdłuż mięśni gardła i przez powrózek nasienny. Wrażliwe punkty na kręgosłupie. De Noë Walker opowiedział mi o swoim przypadku, w którym starszego mężczyznę cierpiącego na dnę nagle ogarnęło przekrwienie opon rdzenia kręgowego, z silnym uczuciem zimna, sinicą i drętwieniem; nastąpił zupełny upadek sił. Oxal. ac. 6 szybko go wyleczył. Mój pacjent, który używał Oxal. ac. w pracy, cierpiał na: „Reumatyzm lewej strony. Zrywania podczas zasypiania. Podczas samej pracy — nadkwaśność”. Ten lewostronny reumatyzm jest godny uwagi, gdyż Oxal. ac. jest lekiem wybitnie lewostronnym. Istnieje jednak szczególna okolica lewej strony, sugestywnie opisana przez Burnetta, w której lek ten nie ma sobie równych. Ostre bóle przeszywające dolny płat lewego płuca. Nie ma znaczenia, jak nazywa się choroba — zapalenie opłucnej, zapalenie płuc czy gruźlica płuc — gdy ból ten występuje, Oxal. ac. wykona swoje zadanie. Próby lekowe podają: ostry, przeszywający ból w lewym płucu i sercu, promieniujący w dół do nadbrzusza i trwający kilka sekund. Po południu kilkakrotne kłucia w lewym płucu. Ostry, przeszywający ból w lewym płucu, pojawiający się tak nagle, że na kilka sekund odbiera oddech. Bolesne kłucie w klatce piersiowej, promieniujące ku tyłowi, między łopatki. Oxal. ac. wyleczył wiele przypadków dławicy piersiowej z objawami przypominającymi powyższe. W przypadkach zatrucia ujawnia się silne działanie na nerki: w moczu stwierdza się białko, krew i kryształy szczawianów. Oxal. ac. w rozcieńczeniach dawał dobre wyniki w przypadkach oksalurii, w których występowały niektóre z głównych objawów leku, takie jak ból grzbietu, drętwienie itd. Wyleczono również moczenie nocne (H. P., vi. 232) za pomocą Oxal. ac. 6 u sześcioletniego chłopca o jasnych włosach. Objawem przewodnim był: „Ostry, przeszywający ból w lewej części klatki piersiowej, blisko mostka i równolegle do niego”. Ellis sugeruje, że Oxal. ac. odpowiada wielu przypadkom neurastenii. Jest to ulubiony lek S. A. Jonesa w dolegliwościach serca występujących u bardzo „nerwowych” chorych (H. R., v. 13). [Hale wyleczył przypadek kołatania z czynnością serca nieregularną pod względem siły i rytmu, występującą naprzemiennie z bezgłosem, za pomocą Oxal. ac. 6 (Org., ii. 222).] Przytoczone właśnie uwagi Jonesa odnoszą się do przypadku opisanego przez „C. F. M.” (H. R., iv. 257), który autor opisu określił jako „lumbago”, lecz Jones uznał go (moim zdaniem słusznie) za zapalenie opon rdzenia kręgowego. Oto ten przypadek: pani S., lat 55, przez kilka dni cierpiała na: straszliwy ból w okolicy lędźwiowej, promieniujący w dół uda i nad okolicę obu nerek. Odczuwała ogromną potrzebę częstej zmiany pozycji, lecz najlżejszy ruch, z pomocą lub bez niej, sprawiał, że krzyczała z bólu. Częste pragnienie oddawania dużych ilości moczu, ale ból przy poruszaniu był tak silny, że wzdragała się przed podjęciem próby. Nogi zdrętwiałe, bardzo słabe i zimne. Tętno przyspieszone. Na ogół oddech krótki i utrudniony, choć występowały okresy łatwiejszego oddychania. Apetyt prawidłowy, lecz połykanie trudne i bolesne. Podawano Oxal. ac. 30 co pół godziny. Po dwóch godzinach można ją było posadzić na naczyniu przy bardzo niewielkim bólu. Po dwunastu godzinach siedziała. Po dwudziestu czterech godzinach dolegliwości ustąpiły całkowicie. Banergee (H. P., xiii. 157) wyleczył przypadek uwięźniętej przepukliny lewostronnej za pomocą rozcierki Oxal. ac. 6. Nie miał żadnego wyraźnego wskazania. John Moore opisuje przypadek (H. W., xv. 53) kapitana morskiego, który bardzo cierpiał z powodu zaburzeń trawienia. Dwa lata przed spotkaniem z Moore’em musiał przejść operację uwięźniętej przepukliny. Od tamtej pory występowały u niego następujące objawy: ból w okolicy pępka, pojawiający się dwie godziny po jedzeniu, z towarzyszeniem znacznych wzdęć oraz gorzkich i kwaśnych odbijań. Ból < w nocy, budził chorego o godz. 3 i nie pozwalał mu zasnąć. Uczucie pieczenia od gardła ku dołowi, aż do okolicy bólu. Chory zawsze miał słabe trawienie i uległ wielu ciężkim wypadkom na morzu. Oxal. ac. 3, dwie krople godzinę po posiłkach. Pierwszej nocy czuł się nieco lepiej, a potem przesypiał całe noce i powiedział, że od lat nie czuł takiej ulgi. Oxal. ac., główny składnik szczawiu zwyczajnego (Rumex Acetosa) i szczawika zajęczego (Oxalis acetosella), występuje w roślinach powszechnie uważanych za przeciwszkorbutowe, wyróżniających się przyjemną kwasowością zielonych części. Zagęszczone roztwory szczawiu stosowano z powodzeniem miejscowo na nabłoniaka, a miejscowo stosowanym roztworem Oxal. ac. i Tannic acid Cooper usunął rozległą plamę rumieniową tocznia na policzku. Cooper często usuwał u niemowląt dokuczliwe małe znamiona na twarzy i w innych miejscach roztworem 5 gr. w dwóch drachmach wody, stosując go wytrwale przez tygodnie, a nawet miesiące. Biorąc pod uwagę, że Oxal. ac. wywołuje brodawkowate narośla, wynikałoby z tego, iż w dużym rozcieńczeniu można mu przypisać korzystny wpływ — miejscowy, a prawdopodobnie również wewnętrzny — na rozrosty nabłonkowe naskórka. Mówi się, że Ox. ac. występuje w dużej ilości w zagęszczonym soku z koniczyny łąkowej (Trifol. pratense), który stanowił „plaster przeciwrakowy” Thomsona i ma silne działanie żrące. Do szczególnych odczuć należą: bóle szarpiące, podobne do krótkich kłuć, ograniczone do małych punktów i trwające zaledwie kilka sekund. Wrażenie, jakby cała krew odpłynęła z mózgu. Jakby krew w głowie płynęła ku górze i na zewnątrz. Jakby za każdym uchem znajdowała się śruba. Podbrzusze jakby ściśnięte opaską. Grzbiet jakby złamany lub stłuczony. Nadgarstek jakby skręcony. Ręce jak martwe. Podczas golenia — jak od otarcia. Objawy są < od dotyku (małe punkty na głowie); najlżejszy dotyk = rozdzierający ból. < Golenie. Jedzenie > ból żołądka. Zupa > gryzienie w żołądku. Cukier, kawa, wino <. Po jedzeniu: bóle przy pępku, kolka, burczenie w brzuchu, parcie na stolec, osłabienie. Ruch i wysiłek fizyczny <. Spoczynek < kolkę. Położenie się = uczucie kołysania; kołatanie serca; wzwody; nawrót kolki i biegunki; < ból głowy; > ból w lewym płucu. Zmiana pozycji > ból grzbietu. Najmniejszy wysiłek = gorąco. < Wieczorem, w nocy i wczesnym rankiem. Chodzenie na świeżym powietrzu = łaskotanie w krtani. Golenie < (skóra twarzy). Po stolcu: ból głowy i grzbietu >.

Zależności

Odtruwany przez: węglany wapnia i magnezu. Porównać: Kali ox. W cholerze niemowlęcej: Ars., Ip., Ver. W bólu żołądka: Colch. Objawy żołądkowe: Kre. W chorobach rdzenia kręgowego: Pic. ac. (Pic. ac. — więcej ciężkości; Ox. ac. — więcej drętwienia i sinicy oraz bóle w małych punktach), Arg. m., Phos. ac. Stwardnienie jąder: Puls. Ból głowy < od wina: Zn. Omdlenie podczas skąpych stolców: Crot. t., Dulc., Pet., Sars., Sul. (stolce nieskąpe: Apis, Nux m., Pul., Spi., Ver.). Ból dolnego płata lewego płuca: Sul. < Od cukru: Arg. n. Ból grzbietu: Variol., Ant. t. < Golenie: Carb. an., Ant. c. < Myślenie o dolegliwościach: Oxytr., Piper meth. (> przy myśleniu o nich: Camph.).

Przyczyna

Kawa.

1. Umysł

Osłabiona zdolność koncentracji myśli. Wielka wesołość i jasność umysłu. Bardzo silne ożywienie; szybsze myślenie i działanie. Myślenie o swoich dolegliwościach < je. Gdy tylko pomyśli o bólach, powracają. Mania. Niechęć do rozmowy; z bólem głowy i uczuciem pełności twarzy.

2. Głowa

Zawroty głowy: z ciemnieniem przed oczami i potem; z osłabieniem i pragnieniem; lękiem; bólem głowy i poceniem się. Zawroty głowy podczas wyglądania przez okno; przy wstawaniu z siedzenia. Zawroty głowy; uczucie kołysania po położeniu się. Uczucie pustki w głowie; omdlewanie, jakby cała krew odpłynęła z mózgu. Otępienie w czole (rano). Ból czoła i szczytu głowy (tępy, ciężki ból głowy); po lewej stronie czoła po przebudzeniu. Ból uciskający w małych punktach. Ucisk jak od wkręcania śruby za obojgiem uszu. Ból głowy < po położeniu się, po śnie i przy wstawaniu; > po stolcu. Wino wywołuje dolegliwości głowy. Małe punkty na głowie bolesne przy dotyku.

3. Oczy

Ból gałek ocznych; < lewej. Ból obu oczodołów, < lewego. Skłonność do zamykania oczu. Druk rozmazuje się podczas czytania. Małe, zwłaszcza liniowe przedmioty wydają się większe; chory sądzi, że znajdują się dalej, niż są w rzeczywistości. Zanikanie wzroku z zawrotami głowy i potem; z krwawieniem z nosa.

5. Nos

Kichanie; wodnisty nieżyt nosa. Kichanie z dreszczowością. Kłucia w prawym nozdrzu przy długim wdechu. Krostki po prawej stronie nosa; obrzęk skrzydełka nosa. Czerwony, lśniący obrzęk prawej strony nosa, rozpoczynający się na czubku i stamtąd się rozszerzający.

6. Twarz

Twarz blada i sina, z otwartymi ustami i utratą przytomności. Bladość, z zapadniętymi oczami. Twarz czerwona, obrzęknięta, z uczuciem pełności; gorąca lub zimna; pokryta zimnym potem.

7. Zęby

Ból zniszczonych próchnicą zębów trzonowych. Dziąsła krwawią i są miejscami bolesne. Małe owrzodzenia na dziąsłach.

8. Jama ustna

Język obrzęknięty, wrażliwy, czerwony, suchy, piekący; obrzęknięty, z grubym białym nalotem. Język obłożony białym nalotem, z nudnościami, pragnieniem i utratą smaku. Kwaśny smak w ustach. W jamie ustnej ból oraz nagromadzenie śliny, wodnistej wydzieliny lub śluzu.

9. Gardło

Pieczenie w gardle i żołądku (zgaga). W gardle drapanie (uczucie surowości), zwiększone nagromadzenie gęstego śluzu. Suchość w gardle (rano) po biegunce. Bolesne połykanie, zwłaszcza rano. Utrudnione połykanie z kwaśnymi odbijaniami.

10. Apetyt

Apetyt: wzmożony; brak apetytu z utratą smaku. Pragnienie z zawrotami głowy, brakiem apetytu, nudnościami i kolką. Nieugaszone pragnienie.

11. Żołądek

Ból żołądka jest > od jedzenia; zupa sprawia przyjemność, gdy w żołądku występuje gryzienie. Uczucie pustki zmuszające do jedzenia. Po jedzeniu: odbijania, nudności, bóle przy pępku, kolka, burczenie w brzuchu, parcie na stolec, osłabienie. Zgaga; < wieczorami. Odbijania puste lub kwaśne; bezsmakowym powietrzem po każdym posiłku. Nagła czkawka z odbijaniem; częsta czkawka. Nudności i pragnienie z kolką; po biegunce. Nudności i częste wymioty. Żołądek wrażliwy; najlżejszy dotyk wywołuje rozdzierający ból. Gwałtowny ból uciskający w dołku podsercowym. Pieczenie w dołku podsercowym.

12. Brzuch

Gwałtowna kolka budząca chorego w nocy. Kolka i burczenie wieczorem oraz w nocy. Ból kolkowy wokół pępka, jak od stłuczenia; kłucia z parciem i oddawaniem gazów; < przy poruszaniu się, > w spoczynku. Utrudnione oddawanie gazów. Ciągły ból w lewym podżebrzu, jak od stłuczenia; kłucia. Uwięźnięte gazy (w lewym podżebrzu). Kłucia w wątrobie > od głębokiego wdechu. Pieczenie w małych punktach brzucha. Ból tnący w brzuchu.

13. Stolec i odbytnica

Poranna biegunka; stolce miękkie lub wodniste, z kolką wokół pępka i parciem w odbytnicy, powracającymi natychmiast po ponownym położeniu się. Stolce: ciemne, mętne, z obfitą domieszką śluzu i krwi. Przed stolcem oraz wskutek bólu podczas stolca — ból głowy. Podczas stolca: oddawanie moczu; omdlenie; wymioty. Po stolcu: nudności i napięcie łydek; suchość w gardle; > bólu w lędźwiach. Biegunka natychmiast po wypiciu kawy. Parcie i napinanie w odbytnicy; bolesne parcie. Zaparcie; brak stolca.

14. Narządy moczowe

Myślenie o oddaniu moczu = konieczność oddania moczu. Moczenie nocne; ostry, przeszywający ból w lewej części klatki piersiowej, blisko mostka i równolegle do niego. Ból w okolicy nerek. Częste i obfite oddawanie moczu; mocz przejrzysty, słomkowej barwy; oksaluria. Białkomocz. Pieczenie w cewce moczowej, jak od żrących kropli. Ból żołędzi prącia podczas oddawania moczu.

15. Męskie narządy płciowe

Znaczne wzmożenie popędu płciowego. Czerwone punkty na żołędzi bez świądu ani bolesności. Wzwody (przed południem). Wzwody z otępieniem w potylicy. Uczucie ciężkości i stłuczenia jąder; < lewego. (Podczas spaceru) ciężkość jąder z bólem ciągnącym, promieniującym do powrózków nasiennych (przeszywającym wzdłuż nich). Straszliwy ból neuralgiczny powrózków, < od najmniejszego ruchu. Nocne polucje z lubieżnymi snami. (Po spożyciu tarty z rabarbarem u chłopców z długim napletkiem często występuje zapalenie żołędzi i napletka wskutek osadzania się kryształów szczawianu wapnia.)

16. Żeńskie narządy płciowe

Silny palący ból narządów płciowych. Podczas ciąży: nudności i bolesne wymioty, dręczące uczucie przypominające skurcz między dołkiem podsercowym a pępkiem; kwaśny smak, zgaga i napływanie kwaśnej treści do ust.

17. Narządy oddechowe

Chrypka; krtań wydaje się obrzęknięta, zwężona i podrażniona, z łaskotaniem (uczucie śluzu podczas mówienia). Głos całkowicie zmieniony z głębokiego basu na bardzo niską tonację, jak u kogoś mówiącego półgłosem; później, mimo poprawy, nadal „zupełnie jak głos starca”. Stały suchy kaszel przy gwałtownym wysiłku. Zwiększone wydzielanie śluzu w gardle. Śluz w małych grudkach albo twarda lub gęsta, żółtawobiała plwocina z czarnymi grudkami w środku. Trudność w oddychaniu z uciskiem w klatce piersiowej (po prawej stronie) podczas poruszania się wieczorem. Trudność w oddychaniu ze zwężającym bólem krtani i świstami (dławica piersiowa). Oddech kurczowy. Napady krótkiego, przyspieszonego oddechu z okresami swobodnego oddychania.

18. Klatka piersiowa

Ostry, przeszywający ból w lewym płucu i okolicy wątroby. Przekrwienie ograniczone do podstawy lewego płuca. Tępy, ciężki, obolały ból w klatce piersiowej. Podczas oddychania kłucia w klatce piersiowej i ból nad biodrem. Ból pośrodku klatki piersiowej, promieniujący na wskroś do grzbietu. Nagły przeszywający ból w lewym płucu, odbierający oddech. Kłucia w lewej piersi; < podczas chodzenia.

19. Serce i tętno

Ból serca; bolesność, kłucia od tyłu ku przodowi lub od góry ku dołowi. Ostre, przeszywające ukłucia w sercu i lewym płucu, promieniujące do nadbrzusza. Ból rozpoczynający się w okolicy przedsercowej, promieniujący w górę mostka i przeszywający w poprzek klatki piersiowej, zwłaszcza ku lewej stronie; chory musi pozostawać zupełnie nieruchomy (dławica piersiowa). Kołatanie serca po położeniu się w nocy; serce nieustannie trzepocze i kołacze. Uderzenia serca wypadają, gdy chory o nich myśli. Tętno przyspieszone, prawie niewyczuwalne; z zimnem, lepkim potem itd.

20. Grzbiet

Ból grzbietu pod wierzchołkiem łopatki, między barkami, promieniujący od barków do lędźwi; uczucie stłuczenia, < pod dolnym kątem lewej łopatki, ze sztywnością. Kłucia z klatki piersiowej do łopatek. Ostry ból grzbietu stopniowo promieniujący w dół ud, połączony z wielką męką; chory szuka ulgi, zmieniając pozycję. Drętwienie i kłucie wywołujące uczucie zimna i osłabienia grzbietu; osłabienie lędźwi i bioder, promieniujące w dół do kończyn dolnych; grzbiet wydaje się zbyt słaby, by podtrzymać ciało.

21. Kończyny

Dziwne uczucie drętwienia kończyn. Bóle w dnie reumatycznej < od słodyczy.

22. Kończyny górne

Ból najpierw lewego, później prawego mięśnia naramiennego, ze skłonnością do poruszania nim. Ostre, przeszywające bóle ramion; dławica piersiowa. Prawy nadgarstek wydaje się skręcony, z potrzebą rozciągania go i kłuciami w okolicy łokciowej; chory nie może niczego utrzymać. Drętwienie od barków po końce palców. Drętwienie opuszek palców. Ból w (prawym) śródręczu i mięsistej części prawego kciuka, z uczuciem pełności, gorąca i drętwienia. Ciężkość ręki; palcami może poruszać tylko powoli. Ręce zimne, jak martwe. Bóle artretyczne palców; palce są przykurczone. Drgania palców. Palce i paznokcie sine.

23. Kończyny dolne

Sinica, zimno i niemal całkowity bezwład kończyn dolnych. Drętwienie oraz łaskotanie lub kłucie w udach. Drętwienie, ból i znużenie kończyn dolnych, utrudniające wchodzenie po schodach. Niepokój w nogach. Kolana wydają się zmęczone. Gwałtowny ból kurczowy w zewnętrznym ścięgnie lewego kolana. Znużenie kończyn dolnych; kończyny zasnęły; porażenie, sztywność.

24. Objawy ogólne

Bóle pojawiają się w małych podłużnych (ograniczonych) punktach. Bóle szarpiące, podobne do krótkich kłuć, ograniczone do małych punktów i trwające zaledwie kilka sekund. Bóle pojawiają się okresowo. Szczególne drętwienie zbliżające się do porażenia. Porażenie lewej strony. Objawy nawracają napadowo; ustępują na kilka godzin lub na jeden dzień. Krew krzepnie bardzo powoli.

25. Skóra

Skóra bardzo wrażliwa; podczas golenia odczucie jak od otarcia. Skóra marmurkowata (plamista, z okrągłymi plamami). Skóra twarzy, głowy, klatki piersiowej i pośladków pokryta czerwonymi plamami lub wybroczynami, wyglądającymi jak rozpryski krwi. Świąd szyi lub palców. Swędząca osutka z zaczerwienieniem. Brodawki.

26. Sen

Częste ziewanie; senność w ciągu dnia. Zrywania podczas zasypiania. Budzi się w nocy z kołataniem serca. Sny z przerażeniem i lękiem; siada i rozgląda się.

27. Gorączka

Tętno rano szybsze; później wolniejsze, nieregularne i słabe. Dreszczowość wstępująca od dołu ku górze. Pełzający dreszcz w górę kręgosłupa. Dreszczowość z kichaniem (wieczorem). Dreszcze po biegunce (po południu). Wstrząsający dreszcz z czerwoną twarzą (wieczorem). Gorąco po każdym wysiłku. Gorąco, zwłaszcza twarzy lub rąk. Uderzenia gorąca z potem. Pocenie się z osłabieniem lub zawrotami głowy. Nocny pot lepki i zimny.