Arsenicum Album

Biały tlenek arsenu metalicznego. As 2 O 3 .

Jedna z najstarszych prób lekowych Hahnemanna, nieopublikowana jednak ani we Fragmenta, ani w pierwszym tomie jego Materia Medica. Przyczyny tego pominięcia podał w 1816 roku, w tomie drugim. Nieświadomi, źle traktowani i łatwo dający się zastraszyć

ludzie, widząc potężne działanie małych dawek, okrzyknęli go „lekarzem-trucicielem”. Pierwsze wydanie Arsenicum zawierało 294 objawy zaobserwowane przez niego samego oraz 368 pochodzących z innych źródeł; niektóre od jego uczniów, Stapfa i Hornburga; pozostałe były cytatami

z różnych autorów, do których jednak nigdy nie przywiązywał większej wagi. W 1824 roku, w drugim wydaniu jego Materia Medica, liczba jego własnych objawów wzrosła do 431, a objawów innych autorów do 516; Stapf — 23, Hornburg — 15; Langhammer (jedna z najlepszych prób lekowych tego

leku) — 58; Frederic Hahnemann — 13; Baehr — 11; Meyer — 6; pozostałe są cytatami ze Starej Szkoły; łącznie 947.

W 1833 roku, w trzecim wydaniu jego Materia Medica, otrzymaliśmy wydanie znacznie ulepszone, choć zawierające pewne objawy po roztworze Fowlera; ogółem obejmowało ono 1068 objawów.

W 1839 roku, w dodatku do drugiego wydania Chorób przewlekłych, Hahnemann przedstawił czwartą i ostatnią rewizję, z licznymi dalszymi wewnętrznymi poprawkami i skrótami, włącznie z próbą lekową Nenninga; łącznie 1231 objawów. Podawanie

Arsenicum częściej przynosi rozczarowanie niż podawanie jakiegokolwiek innego leku; przyczyną jest zbyt obszerny zbiór opisów zatruć oraz brak objawów wywołanych przez wyższe potencje. Pogląd ten potwierdza zbiór

objawów Sulphur, w którym proporcja jest odwrotna.

UMYSŁ [1]

Utrata świadomości. θ Zawroty głowy. θ Tyfus plamisty. θ Choroba

serca. θ Żółta gorączka.

Utrata świadomości i upadek przed napadem padaczkowym.

Leżała w łóżku nieprzytomna, mamrocząc, z nieruchomym spojrzeniem, zimnym potem na czole, drżeniem całego ciała oraz małym, twardym i bardzo szybkim tętnem.

Osłupienie przerywane niespokojnym pojękiwaniem. θ Dziecko z zapaleniem błony śluzowej żołądka.

Utrata pamięci. θ Żółta gorączka.

Myśli tłoczą mu się w głowie; jest zbyt słaby, aby je odpędzić lub skupić się na jednej myśli.

Gdy jest sam, zaczyna myśleć o chorobie i innych sprawach, których niemal nie potrafi usunąć z umysłu.

Ponure przeczucia wieczorem, podczas leżenia w łóżku; obawia się, że jego krewnym mogło się coś przydarzyć.

Myśli o śmierci i nieuleczalności swojej dolegliwości. θ Inokulacja raka.

Uporczywa myśl, że on i jego rodzina umrą z głodu.

Otępienie i osłabienie w głowie; nie może myśleć i jest drażliwy; jakby był silnie przeziębiony albo nie spał.

Zaburzenia psychiczne ze znużeniem życiem u alkoholików.

Niedorozwój umysłowy.

Otępienie z głuchotą i niemal całkowitą ślepotą.

Myśli, że musi umrzeć. θ Migrena.

Dręcząca halucynacja, jakby u jego boku znajdował się ktoś, kto robił wszystko to samo co on: jadł, mył się itd. θ Cukrzyca.

Widzi na łóżku wszelkiego rodzaju robactwo, odrzuca je garściami i próbuje przed nim uciec.

Wyobraża sobie, że widzi włamywaczy w swoim pokoju, i nasłuchuje pod łóżkiem; jest zlany zimnym potem.

Okresowo nawracające urojenia.

Mówi bezładnie z otwartymi oczami i nie zdaje sobie sprawy, że bredzi.

Majaczenie. θ Żółta gorączka. θ Tyfus plamisty.

W majaczeniu sądzi, że jest zdrowa; dziewczynka, æt. 7.

Majaczenie z wielkim wyczerpaniem.

Majaczenie podczas fazy gorąca, utrata świadomości, mania, chce być przytrzymywany; z rozdzierającym bólem głowy. θ Gorączka przepuszczająca.

Mania; ból głowy; straszliwy lęk, hałas w uszach jak od wielu dzwonów; widzi człowieka, który się powiesił i daje mu znaki, aby odciął pętlę; gdy nie udaje mu się tego dokonać, sam próbuje się powiesić; powstrzymany, popada w rozpacz i staje się tak

niespokojny ruchowo, że ledwie można utrzymać go w łóżku; traci mowę przy pełnej świadomości, próbuje pisać, lecz potrafi kreślić jedynie niezrozumiałe znaki; drży, płacze, czoło ma pokryte potem wywołanym lękiem; w końcu klęka i wznosi błagalnie ręce.

Szał; trzeba go było skuć łańcuchami.

Jej pragnienia są większe niż potrzeby; je i pije więcej, niż jest to dla niej dobre, oraz chodzi dalej, niż powinna.

Mania samobójcza.

Pewien golibroda odczuwał skłonność do podrzynania gardeł swoim klientom.

Mówienie i kłócenie się przez sen.

Wielka gadatliwość zarówno na jawie, jak i we śnie.

(U chorego:) Gdy ludzie przychodzili go odwiedzić, tylko on mówił. θ Inokulacja raka.

Płakał i skomlał, lecz mówił niewiele.

Histeryczny płacz zamiast strachu.

Popłakiwanie i zgrzytanie zębami.

Głośne pojękiwanie, jęczenie i płacz. θ Podczas miesiączki.

Żałosne uskarżanie się, wielki lęk i niepokój ruchowy, z nieprzyjemnym odczuciem w brzuchu i dusznością.

Przenikliwe, żałosne pojękiwanie, przerywane napadami omdlenia.

Lamentowanie, rozpacz z powodu życia. θ Kolka.

Krzyk z bólu. θ Ból głowy.

Głośno krzyczy; mówi, że krzyczy coś znajdującego się wewnątrz niego.

Skubanie pościeli. θ Tyfus plamisty.

Strach wypędza go z łóżka; chowa się w szafie.

Nocą biega po domu, szukając złodziei.

Wszystkie ruchy wykonuje pospiesznie; chciwie chwyta szklankę lub każdą rzecz, której chce. θ Rzucawka.

Mówi niewiele, lecz skarży się na strach.

Niechęć do wszelkiego zajęcia.

Spokojne usposobienie; pozostawał taki sam bez względu na to, co się działo.

Unika spotkań ze znajomymi, ponieważ wyobraża sobie, że dawniej ich obraził, choć nie wie w jaki sposób.

Spokój ducha. θ U mężczyzny dotkniętego melancholią.

Początkowo wielki spokój i pogoda ducha, po pół godzinie następuje straszliwy niepokój ruchowy i lęk; t.

Skłonny do pogodnego nastroju i aktywności.

Czuje się nieswojo i nic nie sprawia mu przyjemności.

Nadwrażliwy, delikatny nastrój; smutna i skłonna do płaczu; najmniejsza rzecz ją martwi.

Jest przygnębiona i smutna. θ Nawrót gorączki przepuszczającej.

Smutny i ponury, z niespokojnym rzucaniem się.

Melancholia, smutek po obiedzie. θ Ból głowy.

Melancholia po nadmiernym wysiłku umysłowym.

Melancholia po stratach finansowych; nie można go pocieszyć; sądzi, że wraz z rodziną będzie musiał umrzeć z głodu; bezsenne noce; chodzi, załamując ręce, pojękuje i jęczy.

Głęboko zakorzeniony stan melancholii; ustąpił po pojawieniu się liszajowatych owrzodzeń na kończynach dolnych.

Okresowe napady melancholii występujące wyłącznie o zmierzchu; czasem w nocy; kobieta, æt. 65.

Melancholia religijna; brak nadziei, rozpacz.

Lęk przed pozostaniem samemu. θ Po rozdrażnieniu. θ Bolesne miesiączkowanie.

Lęk przed śmiercią, gdy jest sam lub kładzie się do łóżka.

Lęk przed śmiercią. θ Po rozdrażnieniu. θ Cholera azjatycka.

Lęk i niepokój ruchowy, < po północy.

Lęk hipochondryczny, który zdaje się pochodzić z górnej części klatki piersiowej; niepokój ruchowy, bez kołatania serca.

Lęk i zniecierpliwienie.

Nadmierny lęk. θ Ból głowy. θ Krwawe wymioty. θ Kolka.

θ Wgłobienie jelita. θ Obrzęk płuc. θ Wodniak opłucnej.

θ Odra itd.

Nocne napady lęku wypędzające go z łóżka. θ Mania.

Wielki lęk; musi wyskoczyć z łóżka. θ Wodobrzusze.

Częste napady lęku, < nocą; obawia się śmierci. θ Grypa. θ Biegunka.

Lęk i niepokój ruchowy. θ Faza dreszczy gorączki przepuszczającej. θ Zapalenie wątroby.

Lęk i niepokój ruchowy z bólami; omdlenie z bólu. θ Ból żołądka.

Wielka trwoga, miotanie się. θ Kolka. θ Zapalenie płuc. θ Rozedma.

θ Gorączka przepuszczająca.

Lęk w okolicy przedsercowej; odczuwa ucisk.

Lęk jak u człowieka, który popełnił morderstwo; pędzony z miejsca na miejsce; unika spotkań z ludźmi, sądząc, że ich obraził. θ Mania.

Straszliwy lęk, nagle oblewa go gorąco; niespokojne spojrzenie, brak spokoju w dzień i w nocy; skłonność do samobójstwa. θ Mania.

Wielki strach, niepokój ruchowy, drżenie, zimny pot, wyczerpanie.

Wielki lęk ze zwężającym uciskiem w klatce piersiowej i dusznością.

Wielka trwoga i niepokój ruchowy. θ Zwężenie przełyku. θ Ból żołądka. θ Krwawe wymioty.

θ Ból kolkowy.

Nieopisana trwoga, niepokój ruchowy. θ Zapalenie macicy. θ Zapalenie osierdzia.

θ Cholera azjatycka.

Lęk z nudnościami i gryzieniem w dołku podsercowym. θ Dreszcze.

Wielkie przygnębienie. θ Szkorbut.

Bóle wydają się nieznośne, doprowadzają do rozpaczy i szału. θ Ból głowy.

Wielka obojętność. θ Żółta gorączka. θ Tyfus plamisty.

Apatia; wybudzeni głośnym wołaniem z trudem otwierają oczy i wpatrują się w wołającego. θ Tyfus plamisty.

Pogodny nastrój występujący naprzemiennie ze złym humorem.

Niezdecydowanie; najdrobniejsza błahostka zmienia jego postanowienie.

Drażliwy, przygnębiony i niespokojny; lęk sercowy z nieznośnym bólem. θ Gorączka przepuszczająca.

Drażliwy nastrój występujący naprzemiennie z przygnębieniem. θ Żółtaczka.

Przewrażliwienie.

Skłonny do omawiania wad innych ludzi.

Skłonny do kłótni. θ Hemoroidy.

Bardzo rozdrażniony i przygnębiony. θ Przewlekły nieżyt jelit.

Przez cały dzień niezadowolony i zły na siebie; sądzi, że nie dokonał wystarczająco wiele, i gorzko się obwinia.

Dziecko jest drażliwe, marudne i niespokojne; chce być noszone.

Drażliwość z tępym poczuciem splątania w głowie.

Drażliwość z uderzeniami gorąca i dreszczowością podczas mówienia lub poruszania się.

Drażliwy, zniechęcony, niespokojny; rozdrażniony drobiazgami.

Rozdrażniona i niezadowolona ze wszystkiego; najlżejszy hałas lub światło ją drażni, tak bardzo jest wrażliwa na bodźce zewnętrzne.

Najmniejsza rzecz go obraża i wprawia w gniew.

Rozdrażnienie z lękiem, niepokojem ruchowym i dreszczowością.

Wpadała we wściekłość, gdy proponowano jej coś do jedzenia, choć skarżyła się na utratę apetytu.

Upór, skąpstwo, skłonność do złośliwości i szyderstwa.

Niepokój ruchowy; nigdzie nie może zaznać spokoju, przenosi się z miejsca na miejsce; chce przechodzić z jednego łóżka do drugiego.

Wewnętrzny niepokój z otępieniem w głowie i osłupieniem; z afazją; z bólem pleców.

Niepokój ruchowy i pojękiwanie z bezsennością; lękowy niepokój ruchowy ze słabym, nieregularnym tętnem i powierzchniowo zimnymi kończynami; wewnętrzne gorąco.

Wielki niepokój ruchowy występujący naprzemiennie z sennością.

Lękowy niepokój ruchowy i nudności.

Po wybuchu gniewu. θ Krwawienie z nosa, astma, kaszel.

Po wielkich troskach i zmartwieniu. θ Kolka w ciąży.

Bóle nasilają się, gdy inni ludzie rozmawiają.

Wskutek przestrachu — skłonność do samobójstwa.

SENSORIUM [2]

Wielkie uczucie ciężaru w głowie, najsilniejsze w czole.

Uczucie ciężkości w głowie z szumem w uszach; ustępuje na świeżym powietrzu, lecz powraca po wejściu do pokoju.

Wirowe zawroty głowy, uczucie ciężkości głowy. θ Obrzęki uogólnione.

Zawroty głowy i brzęczenie w uszach. θ Choroba Brighta.

Zawroty głowy: przy zamykaniu oczu, jakby miał upaść; podczas chodzenia po otwartej przestrzeni; poprzedzające napad padaczkowy; przed dreszczami w gorączce przepuszczającej.

Zawroty głowy; zatacza się podczas chodzenia. θ Ból głowy.

Wrażenie, jakby podczas ruchu mózg poruszał się i uderzał o czaszkę.

Huczenie w głowie. θ Krwawe wymioty.

Przy każdym poruszeniu głowy powstaje w niej splątanie. θ Paraplegia.

Splątany i oszołomiony po napadzie padaczkowym.

Wielkie splątanie w głowie.

Uczucie osłabienia w głowie, także wskutek bólu, z uczuciem mdłości i słabości w dołku podsercowym.

Wrażenie niezwykłej lekkości.

W GŁĘBI GŁOWY [3]

Uczucie ciężkości w czole.

Silny, wyczerpujący ból nad lewym okiem; > od ciepłych okładów lub ciepłego owinięcia głowy.

Silny czołowy ból głowy z zawrotami głowy.

Ciągnący, uciskający ból po prawej stronie czoła.

Pulsujący czołowy ból głowy nad nasadą nosa. θ Ozena.

Ból nad nosem i w czole, jakby po stłuczeniu lub wskutek obolałości; pocieranie przynosi chwilową ulgę.

Pulsowanie w czole z nudnościami.

Przerywany, rwący, palący, świdrujący ból w prawej okolicy nadoczodołowej, rozciągający się nad okiem i do górnych zębów, niepozwalający ani na chwilę spoczynku; > podczas chodzenia.

Okresowy ból głowy nad lewą brwią i w lewej skroni, trwający dwanaście godzin, po którym następują wymioty żółtą, gorzką lub ciągliwą masą.

Napinający, uciskający ból szerzący się od czoła i skroni do potylicy i karku; nadchodzi w gwałtownych napadach, jakby głowa miała pęknąć.

Gwałtowny okresowy ból głowy, świdrujący w małym punkcie skroni.

Połowiczy ból głowy: odczucie, jakby gorący drut wbito w rozgałęzienia piątej pary nerwów; musi poruszać głową i stopami; występuje naprzemiennie z kolką lub dolegliwością wątroby.

Okresowe jednostronne pulsowanie z nudnościami, brzęczeniem w uszach i wymiotami; < po jedzeniu, rano, wieczorem albo nocą w łóżku, z płaczem i jękami; czasami doprowadza do szaleństwa.

Uderzanie lub ucisk jak od ciężaru na mózgu; < przy podnoszeniu się w łóżku, od ruchu; > chwilowo po obmyciu zimną wodą; poprawa podczas chodzenia na świeżym powietrzu.

Ból głowy z zawrotami na szczycie głowy.

Ból głowy i twarzy jest szczególnie silny po lewej stronie; nie może pochylać się ani opierać na tej stronie; wymiotuje żółcią; żołądek pozostaje drażliwy.

Ból głowy w potylicy.

Ból uciskający w potylicy pomiędzy napadami padaczkowymi.

Gwałtowny uciskający ból głowy; przeciąganie się; uczucie zimna w plecach; znaczne znużenie po godzinie gorąca, z niepokojem ruchowym i lękiem. θ Gorączka okresowa.

Ucisk w czole podczas dreszczy. θ Gorączka okresowa.

Ból głowy w potylicy o charakterze nakłuwającym. θ Retinitis albuminurica.

Tępy, ciężki lub pulsujący ból głowy. θ Żółta febra.

Rwanie w mózgu, jakby rozdzierano go na kawałki.

Neuralgia mózgu, jakby koty rozdzierały go na kawałki. θ Wszczepienie raka.

Uczucie kołysania lub przelewania się w mózgu.

Wewnętrzny ból głowy; < od światła i hałasu.

Neuralgiczny ból głowy z niepokojem ruchowym; aby uzyskać ulgę, musi poruszać głową, a nawet stopami w górę i w dół.

Okresowy ból głowy; nie może się poruszać ani skupić uwagi.

Oszałamiający, okresowy ból głowy, wskutek którego nie był zdolny do żadnego ruchu ani do skupienia uwagi na jakimkolwiek przedmiocie; mógł jedynie oprzeć głowę na stole i znosić ból najlepiej, jak potrafił.

Stały, silny ból głowy z wymiotami przy podnoszeniu głowy.

Podczas poruszania głową w trakcie chodzenia mózg zdaje się uderzać o czaszkę.

Gorąco lub kłucie w głowie podczas kaszlu.

Uczucie ciężkości głowy ustępuje po wyjściu na świeże powietrze.

Migrena z głęboko zakorzenionymi zaburzeniami żółciowymi; zawroty głowy, nudności, odruchy wymiotne i wymioty żółcią.

Ból głowy z podrażnieniem jajników i macicy.

Napad niezwykle bolesnego połowiczego bólu głowy, ze znacznym osłabieniem i lodowatym uczuciem w skórze głowy, po którym następuje świąd.

Okresowy ból głowy zaczyna się o 7 rano, osiąga szczyt o 11, a o 2 po południu zaczyna słabnąć; po nim następuje skrajne wyczerpanie.

Ból głowy przed dreszczami. θ Gorączka okresowa.

Pod koniec dreszczy piekąco-kłujący, uciskający i ciągnący ból w czole, rozciągający się do oczu; < przy otwieraniu oczu i od ruchu. θ Gorączka okresowa.

Ból głowy podczas gorąca: palący, uciskający na zewnątrz, rwący, pulsujący i piekąco-kłujący ból w czole. θ Gorączka okresowa.

Ból głowy po gorączce; podczas niej ból kości krzyżowej.

Rzadko udar mózgowy; czasami apoplexia serosa.

Przewlekłe wodogłowie ze znacznym wychudzeniem i pomarszczoną skórą; nocny niepokój ruchowy i niestrawność.

SKÓRA GŁOWY [4]

Chodził z głową odrzuconą do tyłu. θ Zahamowany nieżyt.

Znaczna wrażliwość głowy na świeże powietrze; ciepło owija głowę.

Z trudem znosi dotykanie włosów, tak wrażliwa jest skóra głowy.

Gorąca głowa, wrażliwe włosy; nie znosi ich dotykania. θ Ból głowy. θ Zahamowany

nieżyt. θ Poziome połowicze ograniczenie pola widzenia.

Głowa i twarz obrzęknięte tak jak całe ciało. θ Uogólniony obrzęk.

Obrzęk głowy, twarzy, oczu, szyi i klatki piersiowej, o naturalnym zabarwieniu.

Twardy obrzęk na guzowatości czołowej, podobny do orzecha; gorzej wieczorem.

Różopodobne pieczenie i obrzęk głowy, ze znacznym osłabieniem i zimnem; < w nocy.

Głowa wrażliwa na powietrze. θ Połowiczy ból głowy.

Gorzej po odkryciu głowy; > po ciepłym owinięciu.

Piekący świąd głowy wieczorem, podczas rozbierania się i marznięcia.

Przewlekły wyprysk twarzy i skóry głowy, szerzący się od ucha, z drobnymi pęcherzykami zasychającymi w otrębiaste łuski.

Skóra głowy pokryta suchymi łuskami, strupami lub nawarstwieniami; czasami zmiany schodzą na czoło, uszy lub szyję.

Skóra głowy obolała, ze swędzącą, wilgotną wysypką tworzącą suchą łuskę. θ Skrofuliczne zapalenie oczu.

Strupy na owłosionej skórze głowy.

Przewlekłe wykwity z krostami i pęcherzykami wypełnionymi ropą. θ Tinea.

Palące, gryzące czyraki lub krosty na skórze głowy, wrażliwe na dotyk i zimno.

Wypadanie włosów w przedniej części głowy.

Wypadanie włosów, także w okrągłych ogniskach, które stają się szorstkie i brudne.

Wykwity niszczą cebulki włosów. θ Tinea.

WZROK I OCZY [5]

Wrażliwość na światło, szczególnie słoneczne.

Śnieg oślepia oczy i wywołuje łzawienie.

Światłowstręt. θ Zapalenie oczu albo skrofuliczne nieżytowe zapalenie oczu.

Zamyka oczy, jakby nie mogła utrzymać ich otwartych.

Migotanie przed oczami.

Wszystko wydaje się zielone. Por. Phosphor.

Poziome połowicze ograniczenie pola widzenia; widoczne były tylko przedmioty w najniższej części pola widzenia. θ Zahamowany nieżyt.

Przy zamykaniu oczu częściej < niż >.

Gorzej przy patrzeniu w górę lub wytężaniu wzroku.

Osłabienie wzroku; zamglone widzenie.

Widzenie w lewym oku ograniczone do liczenia palców z odległości dwóch stóp, widzenie r. 20/70. θ Retinitis albuminurica.

Widzi jak przez białą gazę.

Jeśli chce na coś spojrzeć, musi nieco unieść głowę, ponieważ widzi jedynie przedmioty poniżej osi oka, i to niezbyt wyraźnie; niczego powyżej osi nie widzi wcale; jest tam jakby szara deska. θ Scotodia.

Zamglone widzenie z bólem głowy. θ Zahamowany nieżyt.

Wzrok jest zamglony. θ Albuminuria.

Stałe boczne ruchy gałek ocznych. θ Amaurosis po zahamowaniu wysypki.

Źrenice zwężone lub rozszerzone.

Dzikie, nieruchome spojrzenie.

Oczy nieruchomo wpatrzone, lśniące. θ Tyfus plamisty.

Oczy zapadnięte lub wytrzeszczone.

Drgania w oczach, jakby wciągano je do głowy, z palącym gorącem, gorącym łzawieniem i światłowstrętem. θ Skrofuliczne zapalenie oczu.

Sina obwódka wokół rogówki.

Zażółcenie twardówki. θ Żółta febra.

Oczy sprawiają wrażenie, jakby nie miały dość miejsca w oczodole. θ Skrofuliczne zapalenie oczu.

Pulsujące tętnienie w oczach, przy każdym uderzeniu kłucie; po północy.

W gałce ocznej i wokół niej odczuwa ucisk i uderzanie przypominające drobne tętno, z częstością nawet stu razy na minutę; dręczące odczucie. θ Zapalenie oczu.

Bolesne pulsowanie i uderzanie w małym punkcie pośrodku lewej okolicy nadoczodołowej.

Tętnienie i pulsowanie w gałce ocznej oraz wokół oczodołu, z ogólnym niepokojem ruchowym i wyczerpaniem. θ Skrofuliczne zapalenie oczu.

Ból podoczodołowy po lewej stronie, z nakłuwaniem jak igłami, czasami dość silny.

Piekąco-kłujący ból przy próbie otwarcia powiek. θ Ophthalmia scrofulosa.

Bardzo silny ból oczu; osiąga największe nasilenie w nocy. θ Zapalenie oczu.

Napady najintensywniejszego bólu oczu. θ Poziome połowicze ograniczenie pola widzenia.

Rozmaite bóle neuralgiczne oczu. θ Skrofuliczne zapalenie oczu.

Gorąco w oczach i pieczenie w klatce piersiowej z dusznością. θ Zapalenie naczyniówki występujące naprzemiennie z nieżytem oskrzeli.

Bóle palące nad oczodołem, < w nocy, z obfitym, drażniącym łzawieniem. θ Keratoiritis.

Gwałtowne pieczenie oczu. θ Ophthalmia scrofulosa. θ Zapalenie spojówek.

Pieczenie i obrzęk oczu.

Palący ból oka, < w nocy, po północy. θ Iritis rheumatica.

Pieczenie, łzawienie i sklejanie się powiek w nocy; zamglone widzenie. θ Obrzęki.

Bóle palące w oku i górnej części oczodołu, < w nocy, z towarzyszeniem obfitego wydzielania łez. θ Keratitis punctata.

Silne pieczenie oczu; palące łzy, nadżerające skórę podczas spływania. θ Ophthalmia scrofulosa.

Ból prawej gałki ocznej, szczególnie podczas ruchu.

Ból w głębi oka, z bardzo silnym bólem podczas poruszania okiem; obfity katar z wodnistą wydzieliną i zatkaniem nosa; owrzodzenie wysoko w nosie, z wydzielaniem cuchnącej posoki o gorzkim smaku; owrzodzenia na całej twarzy, z niebieskimi i zielonymi plamami oraz smugami; sina, chorobliwa barwa

twarzy i wyraz niezadowolenia.

Dobrze otwiera oko na chłodnym, świeżym powietrzu, lecz nie może go otworzyć w domu, nawet w ciemnym pokoju. θ Skrofuliczne zapalenie oczu.

Przypadki odpowiadające Arsenicum na ogół łagodnieją pod wpływem ciepłych okładów; objawy bardzo często występują okresowo, rozpoczynają się każdej jesieni i często przenoszą się z jednego oka na drugie.

Tęczówka odbarwiona, reaguje ospale. θ Keratitis punctata.

Postępujące choroiditis disseminata, występujące naprzemiennie z nieżytem oskrzeli; kiedy oczy były >, klatka piersiowa była <, i odwrotnie.

Kiłowe zapalenie tęczówki.

Miąższowe zapalenie rogówki z nadmiernym światłowstrętem; leży w łóżku z twarzą wtuloną w poduszki; gorące, parzące łzawienie wywołuje wyprysk; napadowe bóle; dziecko rozdrażnione i uparte (por. Rhus).

Keratoiritis z bólami palącymi w oczach i nad nimi oraz obfitym, drażniącym łzawieniem.

Twardówka ciemnoczerwona, ze znacznym światłowstrętem. θ Zapalenie oczu.

Wyniosłości naczyniowe na rogówce, powstałe wskutek owrzodzenia, nasilające się przy otwieraniu i zamykaniu oczu, z bardzo silnymi bólami palącymi każdego popołudnia.

Nawracające owrzodzenie rogówki, najpierw w jednym oku, potem w drugim. θ Skrofuliczne zapalenie oczu.

Zapalenie oczu z owrzodzeniami rogówki przed miesiączką i podczas niej.

Owrzodzenie po zewnętrznej stronie rogówki, o uniesionych brzegach, z bólem jak od nakłuwania igłami, nadżerką zewnętrznego kąta oka oraz bólami palącymi i kłującymi.

Gwałtowne zapalenie oczu i owrzodzenia rogówek. θ Grypa.

Owrzodzenia rogówki z przewlekłą jaglicą i zapaleniem powiek, po zahamowaniu świądu skóry głowy.

Rogówka stała się zamglona i usiana drobnymi białymi bliznami po dawnych owrzodzeniach. θ Skrofuliczne zapalenie oczu.

Zwyrodnienie rogówki. θ Ophthalmia scrofulosa.

Zapalenie oczu i powiek.

Zapalenie oczu u dzieci, gdy skóra jest szorstka, sucha i wygląda na brudną; intensywny ból od najmniejszego promienia światła, z obfitym łzawieniem.

Kiedy oczy są >, stopy są obrzęknięte. θ Skrofuliczne zapalenie oczu.

Zapalenie oczu zaczynające się o 5 rano, nasilające się do południa i słabnące do 10 wieczorem.

Spojówka wygląda jak kawałek surowej wołowiny.

Sino-czerwona spojówka objęta stanem zapalnym i obrzęknięte powieki. θ Zapalenie oczu.

Spojówka nastrzyknięta, naczynia włosowate przekrwione i tworzące wyniosłość wokół rogówki; czerwona, ziarnista, miejscami sino-czerwona. θ Ophthalmia scrofulosa.

Zapalenie spojówek pojawiające się okresowo każdego popołudnia, około godziny 4.

Spojówka nieprzekrwiona, lecz z obrzękiem jej zewnętrznego odcinka. θ Keratitis punctata.

Łzawienie.

Drażniące łzy tryskają z oczu. θ Skrofuliczne zapalenie oczu.

Skrzydlik z suchością powiek.

Zrosty tylne, pewna ilość wysięku w obrębie źrenicy, białe punkcikowate plamki na błonie Descemeta. θ Keratitis punctata.

Drżenie górnej powieki, z łzawieniem. θ Zapalenie spojówek.

Powieki kurczowo zamknięte. θ Skrofuliczne zapalenie oczu.

Powieki obrzęknięte i kurczowo zamknięte.

Bolesność wewnętrznej powierzchni powiek, które są zewnętrznie opuchnięte i kurczowo zamknięte, tak że otwieranie oczu powoduje intensywny piekąco-kłujący ból.

Brzegi powiek bolesne podczas poruszania nimi, jakby były suche i ocierały się o gałkę oczną.

Ból brzegów powiek podczas poruszania nimi, jakby były suche i ocierały się o gałki oczne, zarówno na świeżym powietrzu, jak i w pokoju.

Pieczenie brzegów powiek; wieczorem uczucie piasku w oczach, zmuszające go do ich pocierania.

Wewnętrzne brzegi powiek były bardzo bolesne. θ Skrofuliczne zapalenie oczu.

Lśniąco czerwone wewnętrzne brzegi powiek, suchość ich wewnętrznej powierzchni. θ Jaglica.

Powieki objęte stanem zapalnym tylko na wewnętrznej powierzchni; są bolesne, suche i ocierają się o gałkę oczną; pieką i z trudem można je otworzyć. θ Przewlekła ziarnistość powiek.

Skrajne zaczerwienienie wewnętrznej powierzchni powiek, z nieprzyjemnym odczuciem raczej niż bólem, często zmuszającym do pocierania oczu.

Owrzodzenia wewnętrznej powierzchni powiek. θ Skrofuliczne zapalenie oczu.

Obrzęk powiek. θ Choroba Brighta.

Powieki opuchnięte i obrzęknięte, najpierw górne, następnie dolne (obrzęk ten jest przeważnie niezapalny i bezbolesny); obrzęknięte powieki są mocno i kurczowo zamknięte oraz wyglądają, jakby były rozdęte powietrzem. [Obs. „Obrzęk powiek, zwłaszcza

dolnej, wcale nie przypomina obrzmienia występującego przy Apis ani Rhus , nie zależy też od nacieczenia tkanki łącznej, jak może się zdarzać przy Rhus , lecz wiąże się z ogólnym charłaczym stanem właściwym dla Arsenic ”.]

Sklejenie powiek. θ Tyfus plamisty.

Oczy zapadnięte w oczodołach, zamknięte powieki sklejone wydzieliną. θ Febris nervosa putrida.

Nie pozostała jej ani jedna rzęsa. θ Skrofuliczne zapalenie oczu.

Powieki opadające. θ Dur brzuszny.

Dolegliwości przeważają w obrębie dolnych powiek.

Bóle rwące wokół oczu podczas patrzenia na światło. θ Skrofuliczne zapalenie oczu.

Wysypka wokół oczu.

Czerwone obwódki wokół oczu i u nasady nosa. θ Paraplegia.

Sinawe zabarwienie wokół oczu i ust. θ Biegunka letnia.

Obrzmienie wokół oczu. θ Neuralgia nerwu trójdzielnego.

Obrzęk wokół oczu, z gorącem i bladością. θ Choroba Brighta.

Obrzęk pod oczami.

Oczy zapadnięte. θ Cholera azjatycka. θ Żółta gorączka.

Oczy zapadnięte w oczodołach; podczas drzemki półprzymknięte; nieruchome, matowe, z sinymi obwódkami wokół nich. Nieżytowe zapalenie żołądka u dziecka.

Oczy matowe, zapadnięte, z sinymi obwódkami; twarz ziemistobladа.

Oczy matowe i zapadnięte, z ciemnymi obwódkami wokół nich. θ Żółta gorączka.

Oczy matowe, zapadnięte i łzawiące. θ Tyfus plamisty.

SŁUCH I USZY [6]

Przeważają dolegliwości ucha wewnętrznego.

Nietypowa wrażliwość na dźwięki.

Dzwonienie w uszach.

Huczenie w uszach przy każdym napadzie bólu.

Podczas napadów oraz w okresie bezgorączkowym brzęczenie i śpiewanie w uszach. θ Gorączka przerywana.

Brzęczenie w uszach > na świeżym powietrzu, < w ciepłym pokoju.

Brzęczenie w uszach z niedosłuchem, jakby uszy były zatkane.

Niedosłuch; nie słyszy ludzkiego głosu. (Por. Phosph.)

Niedosłuch. θ Tyfus plamisty.

Ból kłująco-rwący biegnący od lewego przewodu słuchowego zewnętrznego ku zewnątrz, silniejszy wieczorem.

Z jej lewego ucha wypływa ropa.

Obfita, posokowata wydzielina z ucha o trupim zapachu. θ Wyciek z ucha.

Żółta wydzielina z prawego ucha, z suchością nosa; słuch nieosłabiony.

Wysypka i gorąco wokół uszu.

Złośliwy obrzęk ślinianek przyusznych w szkarlatynie, gdy występują remisje, podczas których chory czuje się lepiej, lecz wkrótce powraca napad głębokiego wyczerpania.

Zapalenie ślinianki przyusznej, z intensywnym bólem głowy albo bólami ustępującymi okresowo; z ropieniem. θ Szkarlatyna.

Świnka, zwłaszcza z przerzutem do jąder.

WĘCH I NOS [7]

Nie może znieść zapachu ani widoku jedzenia.

Zatkany nos z katarem i utratą węchu. θ Puchlina.

Czuje przed nosem cuchnący zapach.

Czuje przed nosem naprzemiennie zapach smoły i siarki.

Suchość jamy nosowej.

Krwawienie z nosa po napadzie gniewu.

Krwawienie z nosa, z katarem, po wymiotach.

Dokuczliwa niedrożność na wysokości nasady nosa.

Zatkany nos, występujący naprzemiennie z katarem z obfitą wodnistą wydzieliną.

Nos wydaje się zatkany, a mimo to cieknie z niego wydzielina. θ Katar.

Przeziębienie głowy, nieżyt; wskutek zmarznięcia podczas przegrzania i pocenia się.

Katar z obfitą wodnistą wydzieliną i częstym kichaniem; z chrypką i bezsennością; z opuchniętym nosem.

Wodnista wydzielina powoduje pieczenie i szczypanie nozdrzy, jakby były obolałe.

Wydzielina piekącego śluzu z prawego nozdrza.

Gęsta, żółta wydzielina z nosa, z pieczeniem i tętnieniem.

Pieczenie w nosie. θ Katar.

Piekąca, nadżerająca, wodnista wydzielina, z uczuciem zatkania nosa. θ Katar.

Obfita, piekąca, żrąca wydzielina, z wielkim znużeniem. θ Grypa.

Gryząca wydzielina spływająca z nosa, nadżerająca górną wargę i powodująca powstawanie strupa. θ Katar.

Strupy w nozdrzach, które po oderwaniu pozostawiają je odarte z naskórka i krwawiące, dopóki nie utworzą się kolejne strupy; < w zimnie, > przy umiarkowanej pogodzie; podczas snu nie może oddychać przez nozdrza.

Martwica błony śluzowej jam nosowych. θ Następstwo odry.

Nos spiczasty. θ Cholera azjatycka. θ Żółta gorączka.

Nos zimny i spiczasty; nozdrza czerwone i rozwarte. θ Nieżytowe zapalenie żołądka u dziecka.

Od każdego skrzydełka nosa biegnie głęboka zmarszczka wzdłuż boku ust ku brodzie. θ Dziecko z nieżytowym zapaleniem żołądka. θ Typhus

abdominalis.

Nozdrza suche. θ Ropnica.

Nos opuchnięty, piecze; miedzianoczerwony; pragnienie napojów alkoholowych.

Guzowaty obrzęk nosa.

Rak nosa.

Nozdrza, kąciki ust i odbyt czerwone oraz odarte z naskórka. θ Skrofuloza.

Wrzód na prawym skrzydełku nosa, piekący, kłujący i bolesny, tworzący gruby, twardy strup, który odpadł i pozostawił krwawiącą, ropiejącą powierzchnię, po czym wkrótce utworzył się następny strup. θ Rak.

GÓRNA POŁOWA TWARZY [8]

Twarz ożywiona i przekrwiona. θ Paraplegia.

Ciągnięcie i kłucie w różnych miejscach twarzy.

Zmieniony wyraz twarzy.

Niespokojny wyraz twarzy. θ Rzucawka.

Niepokój i wielkie cierpienie odmalowane na twarzy. θ Tyfus plamisty.

Wyraz głębokiego przygnębienia na twarzy. θ Choroba Brighta.

Wyraz twarzy niespokojny, lecz nie dziki; udręczony; cierpiący; pełen udręki psychicznej; ponury; dziki; hipokratyczny; zapadnięty.

Wygląd twarzy: bardzo blady; żółty; woskowy; szary; ziemisty; siny; niebieskawy; zarumieniony; czerwony i opuchnięty; rysy zniekształcone.

Twarz wyraża głębokie wewnętrzne cierpienie.

Oczy głęboko zapadnięte, z sinymi obwódkami wokół nich. θ Skrofuloza u dziecka w wieku 1 1/2 roku.

Twarz zniekształcona, blada, sina, starcza. θ Nieżytowe zapalenie żołądka.

Bezmyślny wyraz twarzy. θ Żółta gorączka.

Twarz zniekształcona, zapadnięta, niespokojna, hipokratyczna. θ Tyfus plamisty.

Osobliwie zniekształcona twarz. θ Tyfus plamisty.

Twarz blada i zniekształcona. θ Neuralgia nerwu trójdzielnego.

Twarz blada, zimna, zniekształcona. θ Cholera azjatycka.

Twarz blada, ziemistożółta, zniekształcona, niespokojna. θ Kolka w ciąży.

Po krwawych wymiotach leży w łóżku; twarz zniekształcona i blada, kończyny zimne, tętno nitkowate. θ Krwawe wymioty.

Rysy twarzy boleśnie zniekształcone, wargi sinawe. θ Bolesna biegunka.

Twarz trupia i zniekształcona. θ Kolka. θ Wgłobienie jelita.

Twarz wychudła, blada, trupia, o zniekształconych rysach. θ Ostry reumatyzm stawowy.

Twarz blada, zapadnięta, ziemista, popielatożółta i obrzmiała. θ Gorączka przerywana.

Śmiertelnie blada, zapadnięta twarz. θ Krwawe wymioty.

Wygląd charłaczy. θ Gorączka przerywana.

Twarz blada, ziemista, ziemistożółta, zapadnięta i obrzmiała w okresie bezgorączkowym. θ Gorączka przerywana.

Twarz hipokratyczna. θ Choroba serca. θ Tyfus plamisty.

Zapadnięta, starcza twarz, sine obwódki wokół oczu. θ Skrofuloza.

Twarz zapadnięta, wyrażająca wielką udrękę. θ Czerwonka.

Starczy wygląd twarzy. θ Przewlekły nieżyt jelit.

Małe dzieci mają twarze jak starcy. θ Po nadużywaniu opium.

Twarz zimna. θ Zapalenie pęcherza moczowego.

Twarz i ciało pokryte zimnym, lepkim potem. θ Choroba serca.

Uczucie zimna, z bladą, mizerną, ziemistą twarzą i sinymi wargami. θ Gorączka przerywana.

Blada, zimna twarz pokryta zimnym potem. θ Astma.

Zimny pot na czole. θ Krwawe wymioty.

Twarz pokryta zimnym potem. θ Rozedma.

Twarz obrzęknięta po południu. θ Choroba Brighta.

Twarz obrzmiała. θ Odra.

Obrzmiała twarz pokryta zimnym potem, po pokrzywce.

Obrzęk twarzy. θ Gorączka przerywana.

Blada twarz. θ Zapalenie płuc. θ Biegunka letnia.

Blada, woskowa twarz; intensywne pragnienie podczas dreszczy i po nich, zaspokajane łykiem zimnej wody, którą zwraca natychmiast po połknięciu. θ Gorączka przerywana.

Zimna, udręczona, żółtawa twarz. θ Krwawe wymioty.

Blada, żółtawa twarz. θ Zapalenie jajnika.

Twarz żółtawa i sina. θ Żółta gorączka.

Zielonkawożółte zabarwienie twarzy.

Szarożółte zabarwienie twarzy. θ Wrzód żołądka.

Cera zielonkawa. θ Wodobrzusze.

Twarz sinicza. θ Rozedma.

Twarz blada, ziemista. θ Ból żołądka. θ Odra.

Cera blada, ziemista. θ Wodobrzusze.

Twarz szarożółta, nieco obrzmiała.

Mizerny wygląd, twarz obrzmiała, szarożółta. θ Nawrót gorączki przerywanej po chininie.

Twarz szarożółta, znużenie, słabość, zwiotczałe mięśnie, tętno miękkie, małe i częste, brak apetytu, język obłożony żółtawym nalotem, gorzki smak w ustach, częste picie, niekiedy kolka; stolce biegunkowe. θ Gorączka przerywana.

Nietypowe zaczerwienienie twarzy.

Zarumieniona twarz. θ Zapalenie osierdzia.

Policzki paląco gorące, z ograniczonym zaczerwienieniem. θ Tyfus plamisty.

Policzki czerwone, z ograniczonym zaczerwienieniem. θ Choroba Brighta.

Drobna wysypka na twarzy. θ Skrofuliczne zapalenie oczu.

Na czole gruby czarny strup, pod nim wrzód o sinawym, brudnym dnie i wywiniętych brzegach, wydzielający brudną, cuchnącą, żrącą posokę.

Brodawkowaty wrzód na policzku.

Świąd twarzy tak gwałtowny, że chciałby rozdrapać te miejsca do żywego; wrzód żrący na wardze; obrzęk górnej wargi, niekiedy poprzedzony pieczeniem i kłuciem; świąd jak od rozpalonych do czerwoności igieł.

Rakowate wrzody na twarzy; tworzenie się strupów; piekący ból.

Drgania mięśni twarzy.

Ból rwący w lewej połowie twarzy.

Piekące, kłujące bóle, jak od rozpalonych do czerwoności igieł.

Krostki i pęcherzyki z gryzącą wydzieliną; świąd, pieczenie; < w nocy, na zimnym powietrzu, > od ciepła.

Czarne punkciki (acne punctata) na twarzy lub czole; skóra sucha i wyglądająca na brudną.

Obrzęk twarzy, zwłaszcza poniżej powiek.

Strup mleczny, suchy i łuszczący się, z biegunką i jasnymi stolcami.

Nozdrza i kąciki ust czerwone oraz odarte z naskórka.

DOLNA POŁOWA TWARZY [9]

Silne bóle wzdłuż prawego nerwu żuchwowego.

Usta ściągnięte ku dołowi, sinawa górna warga uniesiona. θ Dziecko, nieżytowe zapalenie żołądka.

Wysypka wokół ust. θ Opryszczka wargowa.

Niewielka wysypka wokół ust ; pęcherzyki gorączkowe (hydroa) ; kąciki ust wypełnione ciągliwym śluzem. θ Gorączka okresowa.

Obrzęk gruczołów żuchwowych, z bólem jak po stłuczeniu.

Ślinianki podżuchwowe obrzęknięte i wrażliwe. θ Noma. θ Błonica.

Dolegliwości przeważają w obrębie górnej wargi.

Skurczowe drżenie lub szarpnięcia po jednej stronie górnej wargi, szczególnie podczas zasypiania ; usta ściągnięte ku dołowi, górna warga podciągnięta ku górze.

Brunatna smuga przebiegająca przez czerwień wargową dolnej wargi, jak po oparzeniu.

Wargi sinawe, czarniawe lub suche.

Wargi sinicze. θ Skrofuloza.

Wargi pokryte brunatnym śluzem. θ Tyfus plamisty.

Wargi brunatne lub czarne. θ Żółta febra.

Wargi suche. θ Ropnica.

Wargi spieczone i suche.

Stale oblizuje suche, popękane wargi, przy silnym palącym gorącu całego ciała.

Wargi suche i popękane. θ Tyfus plamisty.

Stale oblizuje suche, popękane wargi. θ Rzucawka.

W okresie bezgorączkowym wargi są blade, popękane, obrzęknięte i pokryte strupami. θ Gorączka okresowa.

Bolesność warg i owrzodzenia w jamie ustnej.

Wykwity na wargach.

Rak warg.

Po lewej stronie pod wargą zmiana wielkości fasoli, obrzęknięta, objęta stanem zapalnym, ciemnoczerwona, z uniesionymi brodawkami, krwawiąca z najdrobniejszej przyczyny, z bólem palącym, kłującym i ciągnącym. θ Rak.

Bolesne guzki na zewnętrznej powierzchni górnej wargi ; po stronie wewnętrznej przebarwione owrzodzenie wielkości fasoli, z uniesionymi brzegami.

Rakowe owrzodzenie lewej górnej wargi, ze zniszczeniem tkanek sięgającym aż do kości jarzmowej.

ZĘBY I DZIĄSŁA [10]

Bezbolesne tętnienie w korzeniach zębów.

Uczucie zdrętwienia zębów.

Zęby wydają się dłuższe, rozchwiewają się i są wrażliwe na ucisk oraz zimną wodę.

Ból niektórych zębów, jakby były rozchwiane i miały wypaść ; ból nie nasila się przy żuciu.

Przy piciu przygryza szklankę.

Zgrzytanie zębami podczas snu.

Zgrzytanie zębami. θ Tyfus plamisty.

Ból zęba. θ Bolesne miesiączkowanie.

Zęby są rozchwiane i wydłużone.

Ból zęba tak silny, że doprowadza do szaleństwa ; chory wpada we wściekłość.

Pobolewanie pierwszego dolnego zęba przedtrzonowego, wywoływane zimną pogodą, > przy zaciskaniu zębów ; ból powoduje rozdrażnienie i niechęć do odgłosu rozmowy innych osób, który nasila ból (<) ; nerw zęba jest odsłonięty.

Szarpiący ból zęba, promieniujący do skroni, ustępujący lub znikający po uniesieniu się do pozycji siedzącej w łóżku ; > przy uderzaniu się w głowę.

Ból zęba ustępuje pod wpływem ciepła pieca.

Zęby szybko ulegają próchnicy, z nieznośnym bólem.

Po usunięciu zębów tryska ciemna, czarniawa krew.

Szarpanie oraz piekący, rozdzierający ból dziąseł.

Dziąsła i zęby pokryte brunatnym lub czarnym śluzem. θ Tyfus plamisty.

Obrzęknięte, krwawiące dziąsła, bolesne przy dotyku. θ Szkorbut.

Nocny niepokój ruchowy, biegunka z niestrawionym pokarmem i wychudzenie. θ Ząbkowanie.

SMAK, MOWA, JĘZYK [11]

Smak : drzewny, suchy ; nieprzyjemny ; słodkawy w gardle ; kwaśny ; metaliczny ;

gorzki ; o poranku gnilny.

Słodki smak rano. θ Okres między napadami padaczki.

Gorzki smak w ustach. θ Choroba Brighta.

Odrażający smak, cuchnący oddech. θ Gorączka okresowa.

Pokarm smakuje zbyt słono ; za mało słono ; mdło, kwaśno ; piwo wydaje się zwietrzałe ; pokarm pozostawia gorzki posmak.

Woda ma nieprzyjemny smak ; gorzki. θ Nawrót gorączki okresowej.

Utrata smaku. θ Okres bezgorączkowy gorączki okresowej.

Suchy język i niechęć do mówienia.

Drżenie języka ; utrudniona artykulacja, język ciężki, jakby porażony. θ Tyfus plamisty.

Drżący, suchy, jaskrawoczerwony język. θ Puchlina wodna.

Mowa niezrozumiała ; seplenienie, jąkanie, jakby język był zbyt ciężki. θ Tyfus plamisty.

Język sztywny jak kawałek drewna. θ Tyfus plamisty.

Utrata zdolności mówienia.

Język blady, jama ustna chłodna, silne pragnienie. θ Uogólniony obrzęk.

Język lodowato zimny ; suchość jamy ustnej i języka, często z gwałtownym pragnieniem.

Język niewrażliwy, jakby oparzony.

Język duży, suchy, żółtawy. θ Albuminuryczne zapalenie siatkówki.

Gwałtowne pieczenie języka.

Obrzęk w okolicy nasady języka, na zewnątrz i wewnątrz.

Język i wargi spieczone i popękane, pokryte czarnym, lepkim nalotem. θ Tyfus plamisty.

Suchy język, wargi i nozdrza. θ Cukrzyca.

Wargi, język i nozdrza suche, z wymiotami. θ Ropnica.

Język suchy. θ Wodobrzusze.

Język suchy i chorobliwie czerwony, z brodawkami znacznie uniesionymi na koniuszku.

Język czerwony, suchy i popękany. θ Tyfus plamisty.

Język jak kawałek czerwonej skóry, tak gruby, że przy wysuwaniu zgina się ; silne pragnienie.

Brzeg języka czerwony, z odciskami zębów.

Język biały jak kreda ; jakby pomalowany na biało.

Język biały i suchy ; język obłożony białawym nalotem ; nieco wilgotny. θ Nawrót gorączki okresowej.

Język biały albo brunatny i sinawy. θ Czerwonka.

Język pokryty żółtawym nalotem, smak gorzki. θ Gorączka okresowa.

Język barwy ołowiu.

Język obłożony nalotem, smak gorzki. θ Puchlina wodna.

Język nieco suchy, pokryty grubym białym nalotem. θ Choroba Brighta.

Nalot : boki obłożone, pośrodku czerwona smuga, a koniuszek zaczerwieniony ; gruby nalot, brzegi czerwone ; białawy ; żółtawobiały ; brunatny.

Język biały i suchy albo pokryty żółtawym nalotem w okresie bezgorączkowym. θ Gorączka okresowa.

Język brunatny lub czarny. θ Żółta febra.

Język suchy, brunatny lub czarny. θ Cholera azjatycka.

Język czarny, gładki jak polakierowany ; suchy, twardy, pokryty pęcherzami, czarnobrunatny. θ Tyfus plamisty.

Sinawe owrzodzenia języka.

Zgorzel języka ; plamy na języku, palące jak ogień.

JAMA USTNA [12]

Nieprzyjemny zapach z ust. θ Szkorbut. θ Tyfus plamisty.

Pieczenie w jamie ustnej, gardle i przełyku

Suchość jamy ustnej, z gwałtownym pragnieniem.

Pragnie zimnej wody, lecz boi się jej napić. θ Kolikodynia.

Suchość jamy ustnej i języka. θ Z bólem głowy.

Dużo śliny ; musi często spluwać.

Ślina obfita, ciągliwa, cuchnąca, krwawa.

Zmniejszone wydzielanie śliny.

Afty w jamie ustnej ; stają się sine lub niebieskawe ; z głębokim osłabieniem.

Pleśniawki w jamie ustnej i cieśni gardzieli. θ Odra. θ Gruźlica.

Bolesne pęcherze w jamie ustnej i na języku.

Złośliwe owrzodzenie jamy ustnej.

Pleśniawki u dorosłych, z pieczeniem, krańcowym osłabieniem i bardzo silnym niepokojem ruchowym. θ Błonica.

Jama ustna była równie sucha jak skóra zewnętrzna, i to do tego stopnia, że mimo wszelkich wysiłków chory nie mógł zwilżyć nawet najmniejszego kawałka chleba. θ Cukrzyca.

Owrzodzenie wewnętrznej powierzchni policzka, z nieregularnymi, poszarpanymi brzegami i gąbczastym dnem.

Owrzodzenia rozciągające się od gardła do sklepienia jamy ustnej ; język biały ; wodnista wydzielina z nosa ; szyjne węzły chłonne obrzęknięte. θ Błonica.

Wrzodziejące zapalenie jamy ustnej.

Zgorzelinowe zapalenie jamy ustnej u dzieci ; błona śluzowa przebarwiona, miejscami niebieska, miejscami blada, pokryta ciągliwym śluzem, który zalega na wargach w postaci brunatnych strupów ; tworzą się zlewające, przebarwione, bardzo bolesne owrzodzenia. θ Wrzodziejące zapalenie jamy ustnej.

PODNIEBIENIE I GARDŁO [13]

W cieśni gardzieli zmiany wielkości pensa, niemal podłużne, czerwone, jakby błona śluzowa została odarta ; pęcherzyki wielkości główki szpilki, wypełnione przejrzystym płynem, które następnego dnia zniknęły, pozostawiając brudnoczerwone plamy ; obok miejsc zajętych chorobą nowa wysypka

pojawia się. θ Opryszczkowe zapalenie gardła.

Suchość, bolesność, drapanie i pieczenie w cieśni gardzieli i gardle.

Migdałki objęte stanem zapalnym, obrzęknięte i palące jak ogień. θ Angina.

Uczucie, jakby włos utkwił w gardle. θ Błonica.

Uczucie, jakby kula śluzu utkwiła w gardle, ze smakiem krwi.

Nagromadzenie szarawego lub zielonkawego śluzu.

Nudności odczuwane w gardle.

Kłucie w przełyku jak od drzazgi, po którym wkrótce pojawia się gwałtowne rozdzieranie (schronden), przechodzące w gorąco i pieczenie. θ Opryszczkowe zapalenie gardła.

Gardło bardzo obolałe i bolesne.

Zapalenie przełyku.

Cieśń gardzieli i język bardzo silnie obrzęknięte.

Ból przy połykaniu, silne pragnienie, niepokój i niepokój ruchowy. θ Opryszczkowe zapalenie gardła.

Ból gardła przy połykaniu, jak wskutek wewnętrznego obrzęku ; ból palący.

Uczucie zwężenia gardła.

Pieczenie przy połykaniu ; pokarm schodzi do okolicy krtani, po czym zostaje zwrócony. θ Zapalenie przełyku.

Wszystko, co zostaje połknięte, zdaje się zatrzymywać w przełyku.

Połykanie bardzo trudne i bolesne.

Nasilenie wieczorem, gwałtowne zwężenie przełyku. θ Opryszczkowe zapalenie gardła.

Skurczowe zwężenie przełyku, jakby kula podchodziła do gardła. θ Krwawe wymioty.

Ból palący w gardle, utrudnione połykanie. θ Choroba Brighta.

Stan porażenny gardła i przełyku ; napoje słyszalnie spływają do żołądka. θ Tyfus plamisty.

Złośliwa angina. θ Szkarlatyna.

Błona błonicza wygląda na suchą i pomarszczoną ; gorączka adynamiczna, niepokój ruchowy, krańcowe osłabienie, piekące pragnienie ; cuchnący oddech ; nawet zgorzel ; senność ; sporadycznie zrywa się z łóżka. θ Błonica.

Zgorzelinowa angina.

APETYT, PRAGNIENIE. UPODOBANIA, AWERSJE [14]

Uczucie głodu i pustki ; podczas odczuwania zimna musi zjeść kilka kawałków chleba. θ Gorączka okresowa.

Apetyt zwiększony, lecz znacznie częściej występuje jego utrata.

Bardzo mały apetyt. θ Gorączka okresowa.

Pragnienie, lecz boi się pić. θ Kolka.

Nieodparte pragnienie wody, często zakłócające sen w nocy i niezmniejszone następnego ranka.

Brak pragnienia lub apetytu ; albo utrata apetytu ze zwiększonym pragnieniem.

Brak pragnienia podczas uczucia zimna ; podczas gorąca pragnienie częste, lecz chory niewiele pije. θ Gorączka okresowa.

Piekące pragnienie, bez szczególnej chęci picia.

Pragnienie bez skłonności do picia. θ Kolka w ciąży.

Suchość i pragnienie. θ Zwężenie przełyku.

Silne pragnienie. θ Przewlekły nieżyt jelit. θ Krwawe wymioty. θ Zapalenie wątroby.

θ Nieżyt jelit. θ Ospa prawdziwa.

Pragnienie i suchość jamy ustnej ze swoistą, gęstą, białą śliną.

Chrypliwym głosem skarży się na pragnienie. θ Choroba serca.

Pragnienie, którego picie nie gasi.

Nadmierne pragnienie zimnej wody ; nawet małe jej ilości są natychmiast zwracane. θ Cholera azjatycka.

Najsilniejsze pragnienie podczas pocenia się. θ Gorączka okresowa.

Niezwykłe pragnienie ; gorąco w jamie ustnej wzrosło do tego stopnia, że przez cały wieczór musiał nieustannie pić wodę, nie mogąc ani trochę ugasić pragnienia.

Dręczony straszliwym pragnieniem, ze znacznym wychudzeniem i utratą sił. θ Cukrzyca.

Częste, nieugaszone pragnienie. θ Cholera. θ Uwiąd. θ Tyfus plamisty.

θ Cukrzyca itd.

Nadmierne pragnienie, picie nie przynosi orzeźwienia.

Silne pragnienie, lecz woda dolega żołądkowi. θ Puchlina wodna itd.

Pije często, lecz za każdym razem niewiele. θ Ból głowy. θ Szkorbut. θ Albuminuryczne zapalenie

siatkówki. θ Błonica. θ Zapalenie żołądka. θ Zapalenie otrzewnej.

θ Wodobrzusze. θ Czerwonka. θ Zapalenie jajnika.

θ Puchlina jajnikowa. θ Zapalenie macicy. θ Zapalenie płuc.

θ Wysięk opłucnowy. θ Koksalgia. θ Tyfus plamisty.

θ Rzucawka. θ Odra. θ Karbunkuł.

Pragnie bardzo zimnej wody, którą pije małymi porcjami ; wszystkie inne napoje wypija dużymi ilościami. θ Biegunka letnia.

Apetyt na chleb, szczególnie żytni.

Pragnienie kwaśnych napojów; pragnienie kwaśnych rzeczy. θ Gorączka przerywana.

Pragnienie czegoś orzeźwiającego, wzmacniającego, pobudzającego po napadzie, jak wino, kawa itd. θ Gorączka przerywana.

Pragnienie: ciepłego jedzenia; piwa; brandy; kawy; mleka; smalcu; owoców i warzyw.

Niechęć: do słodyczy; potraw mącznych; kleiku; mięsa; tłustych rzeczy; masła; mięs; pokarmu — odrazę budzi nawet myśl o nim.

JEDZENIE I PICIE [15]

Lepiej na pusty żołądek; < po śniadaniu.

Jedzenie bez apetytu wywołuje nieprzyjemne uczucie dyskomfortu. θ W okresie bezgorączkowym gorączki przerywanej.

Apetyt zmienny. θ Retinitis albuminurica.

Zaspokojenie apetytu wywołuje gorąco i nudności. θ W okresie bezgorączkowym gorączki przerywanej.

Gorzej po jedzeniu. θ Gastralgia.

Po jedzeniu gorzki smak. θ Okres bezgorączkowy gorączki przerywanej.

Uczucie pełności natychmiast po spożyciu umiarkowanej ilości pokarmu.

Ból żołądka lub brzucha podczas jedzenia albo bezpośrednio po nim; nie może wówczas przyjąć więcej pokarmu.

Po każdym posiłku ucisk w żołądku, dławienie się i wymioty. θ Rak twardy macicy.

Po spożyciu ciężkostrawnego pokarmu pieczenie w żołądku i jelitach. θ Okresy między napadami padaczkowymi.

Nudności, dławienie się i wymioty, przeważnie dwie godziny po posiłku, nawet po najlżejszym pokarmie.

Po przyjęciu pokarmu burczenie w brzuchu, po którym wkrótce następują bezbolesne stolce o zapachu padliny. θ Skrofuloza.

Po jedzeniu wypróżnienie.

Gorzki smak w ustach po jedzeniu i piciu.

Gorzej po jedzeniu. θ Kolka. θ Wrzód żołądka.

Lepiej po ciepłych pokarmach.

Uczucie zimna w żołądku po jedzeniu owoców.

Zjedzenie nawet niewielkiej ilości nasila dreszcz. θ Gorączka przerywana.

Gwałtowne dreszcze po zjedzeniu czegoś podczas odczuwania zimna. θ Gorączka przerywana.

Pospieszne picie.

Lepiej po przełknięciu odrobiny gorącej wody. θ Błonica. θ Cholera azjatycka.

Gwałtowne odruchy wymiotne i wymioty niewielkimi ilościami śluzu. θ Gastromalacja.

Po każdym napiciu się, choćby ilość była najmniejsza, następuje wypróżnienie.

Po piciu bez pragnienia pojawia się kaszel.

Dreszczowość i dreszcze po piciu. (Patrz Veratr.)

Pragnienie zimnej wody, lecz boi się pić, ponieważ nasila to ból < θ Kolikodynia.

Nie może pić zimnej wody, choć jej pragnie; wywołuje ona ból albo długo zalega w żołądku jak zimna masa lub ciało obce i jest bardzo dokuczliwa.

Gorzej po zimnych napojach; ogólnie po zimnych pokarmach; > po ciepłych.

Po wodzie z lodem lub lodach. θ Gastralgia. θ Zapalenie żołądka.

Po oziębieniu żołądka przez przyjęcie zimnych substancji. θ Nieżyt jelit.

Objawy żołądkowo-jelitowe <: po lodzie; lodach; wodzie z lodem; occie; kwaśnym piwie; tytoniu (żucie); napojach alkoholowych; zepsutych kiełbasach; serze; owocach.

Ból żołądka > po słodkim mleku.

Gorzej po mleku.

Tłuste jedzenie szkodzi, podobnie jak wino; najmniejsza ilość nasila ból żołądka.

Po napojach alkoholowych. θ Zapalenie żołądka.

Złe następstwa nieumiarkowanego spożywania napojów spirytusowych. θ Delirium tremens. θ Wymioty.

θ Biegunka. θ Krwotoki.

Lepiej po wypiciu kawy.

Po zepsutym serze lub spleśniałym serze angielskim. θ Kolka.

Po zepsutych kiełbasach. θ Kolka.

CZKAWKA, ODBIJANIE, NUDNOŚCI I WYMIOTY [16]

Czkawka o godzinie, o której powinna była wystąpić gorączka.

Daremne próby odbijania.

Zgaga wodna.

Odbijanie. θ Gorączka przerywana.

Odbijanie cuchnących gazów.

Stałe nudności. θ Krwawe wymioty.

Częste nudności ze słodkawym smakiem w ustach.

Nudności i zupełna utrata apetytu.

Nadmierne nudności i wymioty przy podnoszeniu się w łóżku. θ Zapalenie żołądka.

Nudności z gorącem i uderzeniami krwi. θ Krwawe wymioty.

Nudności; musi się położyć.

Długotrwałe nudności z uczuciem omdlenia i drżeniem; gorąco w całym ciele i wzdryganie się.

Nudności i wymioty. θ Czerwonka. θ W ciąży itd.

Nudności, a czasem wymioty, o godz. 11 przed południem i 3 po południu.

Nudności, odruchy wymiotne i wymioty żółcią, z bólem głowy.

Daremne odruchy wymiotne.

Odruchy wymiotne. θ Krwawe wymioty.

Wymioty i odruchy wymiotne. θ Tyfus plamisty.

Wymioty. θ Kolka. θ Odra. θ Zapalenie otrzewnej.

Wymioty równie często przynoszą poprawę, jak powodują nasilenie; podobnie oddanie moczu.

Wymioty natychmiast po jedzeniu. θ Gastralgia.

Wymioty natychmiast po jedzeniu lub piciu.

Niekiedy < po piciu. θ Żółta gorączka.

Wymioty po każdym łyku wody. θ Puchlina po płonicy.

Wymiotuje wszystkim, co przyjmie. θ Rak żołądka.

Wymiociny: gorzki, zielonożółty płyn; treść pokarmowa; brunatna, mętna materia; pasma krwi; krew; czarny, surowiczy płyn.

Gwałtowne wymioty treścią pokarmową i płynami żołądkowymi.

Kwaśne, gryzące wymiociny. θ Gastralgia.

Wymioty czystą wodą o każdej porze dnia. θ Kolka.

Wymioty śluzem i żółcią. θ Kolka.

Wymioty krwią, z omdleniem przed nimi i po nich. θ Krwawe wymioty.

Wymioty brunatną materią, z gwałtowną kolką.

Wymiotuje substancją podobną do smoły, następnie skrzepami krwi. θ Krwawe wymioty.

Czarne wymioty. θ Żółta gorączka. θ Rak twardy lub ulcus ventriculi. θ Zapalenie wątroby.

Nie może utrzymać pokarmu; wymiotuje czarniawymi masami, z nagłym krańcowym osłabieniem.

Każdej nocy wymiotuje tym, co zjadł w ciągu dnia.

Częste wymioty z lękiem przed śmiercią.

Po wymiotach krwawienie z nosa.

Gwałtowne pieczenie w żołądku i jelitach; < po zwymiotowaniu. θ Cholera azjatycka.

Wymioty śluzem lub żółcią, z gwałtownymi odruchami wymiotnymi; przy przełykaniu pieczenie w gardle jak od ognia. θ Kolka.

Wymioty i wypróżnienie jednocześnie.

Śluzowe, wodniste wymioty z biegunką; u dziecka. θ Gastritis mucosa.

DOŁEK PODSERCOWY I ŻOŁĄDEK [17]

Uczucie niepokoju w okolicy przedsercowej.

Lepiej po rozluźnieniu ubrania.

Ból nadbrzusza i żołądka, głównie palący, gwałtowny, jak od rozżarzonych węgli, także gwałtowny i silnie uciskający; skurczowe zaciskanie i zwężenie; ukłucia lub delikatne kłucie w żołądku i nadbrzuszu. θ Gastralgia.

θ Zapalenie żołądka.

Nadbrzusze wrażliwe na najlżejszy dotyk. θ Gastralgia. θ Zapalenie żołądka.

Okolica nadbrzuszna i pępkowa wrażliwe na dotyk.

Nadbrzusze rozdęte i twarde.

Silny niepokój odczuwany w okolicy nadbrzusza.

Uczucie pełzania w żołądku. θ Krwawe wymioty.

Kurcz żołądka o godz. 2 w nocy.

Ciężar w żołądku jak od kamienia.

Gwałtowny skurcz żołądka.

Rozdęcie dołka podsercowego. θ Faza dreszczowa gorączki przerywanej.

Ucisk w żołądku.

Ucisk jak od ciężaru oraz drżenie w dołku podsercowym. θ Puchlina.

Silny ucisk w dołku podsercowym. θ Żółta gorączka.

Uczucie pełności w dołku podsercowym z gorącem. θ Gorączka przerywana.

Ból w dołku podsercowym zatrzymujący oddech.

Uczucie pełności w dołku podsercowym. θ Nawrót gorączki przerywanej.

Ból w dołku podsercowym. θ Faza dreszczowa gorączki przerywanej.

Żołądek bolesny przy ucisku.

Dołek podsercowy wrażliwy na najlżejszy dotyk. θ Gastralgia.

Wieczorem, podczas siedzenia, ból ciągnący od dołka podsercowego wokół dolnego brzegu lewych żeber, jakby coś zostało oderwane.

Za każdym razem, gdy ziewa, przyciska rękę do dołka podsercowego, ponieważ ma wówczas wrażenie, jakby go wyrywano. θ Paraplegia.

Okropne uczucie mdłości, słabości i niepokoju w okolicy żołądka. θ Krwawe wymioty.

Gryzienie w dołku podsercowym.

Gwałtowny rozdzierający i świdrujący ból oraz kurcze w żołądku i jelitach.

Przeszywający ból w żołądku, czasami sięgający klatki piersiowej albo występujący tylko nocą.

Zgaga; silny, ćmiący ból żołądka i nadbrzusza, sięgający do środka klatki piersiowej; pieczenie, jakby żołądek i przełyk stawały się żywą raną wskutek działania ostrej, żrącej substancji; kilka napadów dziennie, z nieopisanymi nudnościami i słabością, aż do omdlenia. θ Dolegliwości żołądkowe.

Stałe, bolesne pieczenie w okolicy żołądka. θ Gorączka przerywana.

Pieczenie w żołądku jak od rozżarzonych węgli. θ Gastralgia.

Ból palący w żołądku. θ Rak żołądka. θ Wrzody żołądka. θ Krwawe wymioty.

θ Gorączka przerywana.

Pieczenie w żołądku; wrażliwość na ucisk. θ Tyfus plamisty.

Pieczenie w żołądku ze zwężeniem w brzuchu. θ Melancholia.

Pieczenie w okolicy odźwiernika. θ Rak twardy.

Silne gorąco i pieczenie w żołądku oraz dołku podsercowym.

Uczucie zimna i ciężaru w żołądku, dreszczowość, a jednocześnie gorączka z uczuciem gorąca.

Podostre zapalenie żołądka; najmniejsza ilość pokarmu powoduje dolegliwości lub zostaje natychmiast zwymiotowana.

Ostre zapalenie żołądka; bolesne wymioty stałymi lub płynnymi masami o trawiastozielonej barwie albo bolesne wymioty po piciu.

Krwawe wymioty; często z czarnymi stolcami; ukłucia w śledzionie, zimny pot na czole; pieczenie w żołądku, nitkowate tętno, jęczenie itd.

Stwardnienie żołądka. θ Rak twardy.

PODŻEBRZA [18]

Ból rozpoczyna się ukłuciami po prawej stronie pod żebrami albo rozchodzi się z lewego podżebrza po całym brzuchu, w górę do przełyku oraz ku plecom i łopatce. θ Gastralgia.

θ Zapalenie żołądka.

Wrażliwość rozdętego nadbrzusza i podbrzusza; podbrzusze jest napięte, wciągnięte, bolesne i drga przy ucisku w okolicy kątnicy; bębnica. θ Tyfus plamisty.

Napięcie w prawym podżebrzu, z bólem uciskającym w wątrobie, która jest wyraźnie powiększona. θ Zapalenie wątroby.

Ucisk i napięcie w prawym podżebrzu. θ Nawrót gorączki przerywanej.

Ból palący lub kłujący w nadbrzuszu i okolicy wątroby. θ Żółta gorączka.

Bolesne rozdęcie prawego podżebrza, z bólem palącym. θ Zapalenie wątroby.

Ból w okolicy wątroby, nasilający się przy ucisku.

Ukłucia w prawym podżebrzu, sięgające okolicy żołądka; na koniec przechodzą w gwałtowny ucisk całego brzucha.

Bolesne rozdęcie prawego podżebrza z gwałtownym bólem palącym. θ Zapalenie wątroby.

Stwardnienie wątroby.

Wątroba wyczuwalna palpacyjnie i bolesna przy dotyku. θ Nawrót gorączki przerywanej.

Kamienie żółciowe z objawami podobnymi do cholery. (Cinchona.)

Żółtaczka: po gorączkach przerywanych, zwłaszcza wskutek nadużywania chininy; po rtęci.

Napięcie i ucisk w lewym podżebrzu. θ Faza gorąca gorączki przerywanej.

Okolica podżebrowa obrzęknięta; < po lewej stronie. θ Okres bezgorączkowy gorączki przerywanej.

Oba podżebrza bolesne przy dotyku. θ Choroba Brighta.

Ból z uczuciem napięcia i ucisku w śledzionie.

Ból ciągnący i kłujący pod lewym podżebrzem; pieczenie w żołądku, po którym następują wymioty krwią.

Ukłucia w śledzionie poprzedzają wymioty krwią, częściowo skrzepłą, częściowo płynną i ciemną. θ Krwawe wymioty.

Stwardnienie i powiększenie śledziony.

Wątroba i śledziona obrzęknięte. θ Puchlina. θ Gorączka przerywana.

Bolesność przy dotyku w okolicy śledziony. θ Gorączka codzienna.

Napięcie i bóle uciskające w śledzionie, z gorącem. θ Gorączka przerywana.

Ból tępy w lewym podżebrzu. θ Gorączka przerywana.

Śledziona rozrośnięta, obrzmiała. θ Gorączka przerywana.

BRZUCH I LĘDŹWIE [19]

Zimno i dreszczowość w brzuchu.

Napięcie w brzuchu.

Kurczowe bóle jelit. θ Żółta gorączka.

Uczucie wicia się lub skręcania w brzuchu.

Bóle wokół pępka, nasilające się przy leżeniu na plecach.

Bardzo silny ból brzucha dniem i nocą, jedynie z krótkimi okresami ustąpienia; zaparcie. θ Kolka.

Bóle tnące w brzuchu. θ Przed napadem gorączki przerywanej.

Straszliwy tnący ból brzucha z częstymi, rzadkimi wypróżnieniami, omdleniem i zimnym potem. θ Biegunka.

Bardzo silny ból brzucha z wielką trwogą; chory nigdzie nie może zaznać spokoju, tarza się po podłodze i rozpacza nad swoim życiem.

Kolka okresowa.

Po półgodzinnych dreszczach gwałtowny, ściskający i zaciskający ból w okolicy pępkowej; chory skręca się i wije w łóżku. θ Kolka.

Kolka z gazów, > podczas leżenia i rozgrzewania się w łóżku.

Kolka robaczycowa; górna warga podciągnięta ku górze. θ Konie.

Ból rwący w brzuchu z lodowatym zimnem dłoni i stóp oraz zimnym potem na twarzy.

Gwałtowny ból rwący i tnący w górnej części brzucha; dolna część rozdęta i miękka, lecz bolesna przy dotyku. θ Biegunka.

Głęboki ból z uczuciem ciężkości w brzuchu, jakby jelita były związane, z pieczeniem. θ Colicodynia.

Pieczenie w jelitach.

Ból palący w brzuchu. θ Przewlekły nieżyt jelit. θ Zapalenie otrzewnej.

Palące, przeszywające ukłucia w brzuchu z wielkim niepokojem ruchowym; chory rzuca się i przewraca z boku na bok. θ Zapalenie otrzewnej.

Gwałtowny, palący, szczypiący i zaciskający ból w żołądku i po obu stronach brzucha, ciągnący ku pępkowi, z uciskiem w klatce piersiowej; powtarzające się napady co pół godziny. θ Kolka

w ciąży.

Gwałtowne pieczenie w brzuchu i dołku podsercowym. θ Czerwonka.

Pieczenie w jelitach; wrażliwość na ucisk. θ Tyfus plamisty.

Zapalenie otrzewnej, gdy występuje nagły upadek sił, niepokój i zimny pot.

Wgłobienie jelita z bólami brzucha nasilanymi przez ruch; wrażliwość na ucisk.

Brzuch wciągnięty. θ Kolka.

Burczenie w jelitach.

Wzdęty brzuch. θ Krwawe wymioty. θ Czerwonka. θ podczas

okresu bezgorączkowego gorączki przerywanej.

Brzuch rozdęty i bolesny. θ Gastritis mucosa.

Brzuch silnie rozdęty; przy dotyku bolesność z tępym, uporczywym bólem. θ Białkomocz.

Brzuch wrażliwy i bębnicowy. θ Czerwonka.

Brzuch rozdęty, szczególnie lewe podżebrze, które jest twarde i bolesne przy dotyku. θ Gorączka przerywana.

Brzuch twardy i rozdęty; palpacja ujawnia stwardniałe węzły chłonne krezkowe. θ Skrofuloza.

Uczucie, jakby brzuch miał pęknąć, przed oddaniem stolca.

Bębnicowe wzdęcie brzucha bez bólu; wszędzie odgłos bębenkowy. θ Dolegliwości żołądkowe. θ Gastromalacja.

Bębnicowe rozdęcie brzucha. θ Tyfus plamisty.

Wodobrzusze: wskutek chorób serca, wątroby lub śledziony, także po płonicy; wskutek Morbus Brightii; uczucie omdlenia przy najmniejszym ruchu; napady duszności w nocy; trwoga, pragnienie itd.

Ból po prawej stronie brzucha, w pobliżu okolicy lędźwiowej, szerzący się przez brzuch do prawej pachwiny i tej samej strony moszny.

Owrzodzenie powyżej pępka.

Bolesny obrzęk węzłów chłonnych pachwinowych.

Pachwiny: ból kurczowy w lewej; w prawej uczucie jak po skręceniu podczas schylania się; wiercenie i pieczenie jak w czyraku; kłucia.

Odparzenie w okolicy pachwin, rozciągające się na narządy płciowe.

Kłucia biegnące z brzucha w dół, do pochwy.

STOLEC I ODBYTNICA [20]

Bolesne, kurczowe wypadanie odbytnicy.

Odbytnica pozostaje wypadnięta po krwotokach z odbytnicy.

Szorstkie uczucie kłucia w odbytnicy, jakby wydalała piasek.

Wydalenie bryły przypominającej łój, zawierającej ścięgniste substancje.

Cuchnące gazy.

Zaparcie z bólem jelit.

Zaparcie. θ Kolka. θ Tyfus plamisty.

Biegunka występująca naprzemiennie z bobkowatymi stolcami o białawoglinianej barwie. θ Choroba Brighta.

Czerwonka żółciowa z krańcowym wyczerpaniem po każdym wysiłku; wielka udręka i niepokój ruchowy, gorzej po północy.

Czarne stolce. θ Krwawe wymioty. θ Zapalenie wątroby.

Stolec miękki, niedostateczny. θ Nawrót gorączki przerywanej.

Płynny kał zmieszany z krwią, barwy czekoladowej, obfitszy około północy. θ Czerwonka.

Oddanie ciemnej krwi poprzedzone gwałtownym krzykiem. θ Czerwonka.

Wodniste, cuchnące stolce zmieszane ze śluzem z domieszką krwi lub niestrawionym pokarmem.

Stolce zawierające mniej lub więcej ropy, niekiedy płynny kał, prawie zawsze płynną albo skrzepłą krew; zapach przenikliwy, zgniły, słodkawy.

Cuchnąca biegunka. θ Szkorbut.

Biegunka obfita, o zapachu zgniłych jaj. θ Gastritis mucosa u dziecka.

Brunatnawe, śluzowate stolce o trupim zapachu. θ Gastromalacja.

Wydzieliny z jelit o cuchnącym, odrażającym zapachu. θ Nieżyt jelit. θ Czerwonka.

Wypróżnienia mają zgniły zapach, są mimowolne i towarzyszy im wielkie wyczerpanie. θ Czerwonka.

Stolce częste, wodniste, czarnobrunatne; posokowate; gliniaste, podbarwione krwią; cuchnące; śluz podobny do ropy; przenikliwy zapach. θ Tyfus plamisty.

Rzadkie stolce o zgniłym zapachu lub krwawe oraz mimowolne wypróżnienia. θ Tyfus plamisty.

Małe, biegunkowe, cuchnące stolce. θ Gorączka przerywana.

Biegunka. θ Kolka. θ Tyfus plamisty. θ Odra.

Biegunka bolesna lub bezbolesna. θ Nieżyt jelit.

Biegunka bezbolesna, mimowolna θ Żółta febra. θ Tyfus plamisty.

Biegunka powodująca wielkie wyczerpanie, często mimowolna. θ Grypa.

Biegunka < w środku nocy. θ Koksalgia.

Biegunka < po północy i po jedzeniu, z wielkim wyczerpaniem.

Stolce śluzowate, papkowate, brunatnawe. < w nocy i nad ranem. θ Biegunka.

Biegunka z bólem tnącym, gwałtownym pragnieniem, zimnem całego ciała i zimnym potem na twarzy; napady < wskutek ruchu.

Gwałtowne pieczenie w okolicy pępkowej przed rzadkimi stolcami i podczas nich; stolce składają się ze śluzu; silne pragnienie zimnej wody, obfity pot, niepokój, rzucanie się. θ Biegunka

jesienna.

Wychudzenie, starczy wygląd twarzy, obfite zielonkawe, mętne wypróżnienia oraz obrzęknięte stopy. θ Biegunka dziecięca.

Stolce brunatne i wodniste; żółta skóra; wychudzenie do samych kości; brzuch bębnicowy, starczy wygląd twarzy. θ Biegunka podczas ząbkowania.

Śluzowate wypróżnienia zawierające niestrawione resztki. θ Skrofuloza.

Biegunka: śluzowata, z zielonym śluzem; z kawałkami śluzu, z parciem naglącym i bólem tnącym w odbycie; małe stolce z parciem naglącym; najpierw ciemnozielony kał, potem ciemnozielony śluz; czarny śluz, z

uporczywymi wymiotami; czarna, żrąca i gnilna; żółta, z parciem naglącym i bólem palącym; jak brudna woda; z krwi i wody; z wychudzeniem i utratą sił; niemal stała, z obfitym burczeniem w jelitach; < po północy, także

rano po wstaniu; po jedzeniu; gwałtowna, z częstymi wypróżnieniami; z napinaniem się; z kolką; z wymiotami albo z wielkim osłabieniem; częstsza niż zaparcie; najczęściej bezbolesna.

Mimowolne oddawanie stolca i moczu.

Biegunka po oziębieniu żołądka wskutek spożycia zimnych pokarmów, szczególnie lodów.

Cholera dziecięca: jednoczesne wymioty i biegunka, krańcowe wyczerpanie; wymioty i biegunka nasilane przez pokarm i wodę.

Gwałtowne wypróżnienia ze skrajnym zimnem kończyn.

Palące wypróżnienia z bardzo silną kolką.

Przed oddaniem stolca uczucie, jakby brzuch miał pęknąć.

Skręcanie w brzuchu przed każdym oddaniem stolca.

Biegunka po oparzeniach. Por. 45.

Przed oddaniem stolca dręczące uczucie, jakby brzuch był zaciskany. θ Czerwonka.

Przed oddaniem stolca: uczucie zimna, niepokój, omdlenie, cięcie w brzuchu; wymioty; pragnienie; zimno w plecach przed każdym wypróżnieniem.

Podczas oddawania stolca: uczucie zimna, nudności, wymioty, ból pleców, napinanie się oraz pieczenie w odbycie i odbytnicy.

Biegunka z parciem naglącym. θ Żółta febra.

Parcie naglące z pieczeniem w odbycie i odbytnicy. θ Czerwonka.

Stolec nieregularny, przeważnie biegunkowy, z pieczeniem w odbycie. θ Okresy między napadami padaczkowymi.

Uczucie skurczu odbytnicy podczas oddawania stolca. θ Czerwonka.

Parcie naglące oraz pieczenie odbytu i odbytnicy podczas oddawania stolca; pieczenie także później, z drżeniem.

Palące wydzieliny. θ Nieżyt jelit.

Pieczenie w odbycie z małymi wypróżnieniami śluzowymi i ciągłym odbijaniem. θ Biegunka.

Po oddaniu stolca: ustąpienie ostrych bólów brzucha; rozdęcie i napinanie się w okolicy pępka; pieczenie w odbytnicy; ucisk, odbijanie, osłabienie z drżeniem i uczuciem omdlenia oraz pragnieniem położenia się; kołatanie serca, poty.

Nieznośne parcie naglące z bólami palącymi. θ Hemoroidy pęcherza moczowego.

Rzadkie, grudkowate stolce wszelkich barw, odparzające odbyt. θ Przewlekły nieżyt jelit.

Szczeliny odbytu. θ Hemoroidy.

Palące i kłujące guzki w odbycie, wielkości orzecha włoskiego, uniemożliwiające siedzenie.

Odbyt czerwony i bolesny; wypróżnienia powodują odparzenie.

Pieczenie w odbycie jak od ognia.

Hemoroidy: z bólem kłującym podczas chodzenia lub siedzenia, lecz nie podczas oddawania stolca; z bólem palącym, ustępującym pod wpływem ciepła; z krwawieniem i wypadaniem; bolesne, obrzęknięte, z parciem naglącym i pieczeniem, szczególnie nocą, uniemożliwiającym sen.

Krwotoki z jelit — krew ciemna, cuchnąca. θ Dur brzuszny.

NARZĄDY MOCZOWE [21]

Kłucia w okolicy nerek podczas oddychania lub kichania. θ Morbus Brightii.

Ropnie nerek.

Płonica rozpoczyna się objawami mocznicowymi.

Mocznica, trwoga i myśli o zabójstwie, zwłaszcza u alkoholików.

Mocznica z wymiotami, kolką i napadami duszności. θ Rozedma płuc. θ Choroba serca.

Ostre zapalenie pęcherza moczowego z wysoką gorączką i niepokojem ruchowym; twarz i kończyny stają się zimne; gwałtowne pieczenie w pęcherzu moczowym; silne pragnienie.

Przewlekłe zapalenie pęcherza moczowego z zatrzymaniem moczu; wydalany mocz jest mętny i ropny.

Porażenie pęcherza moczowego.

Objawy porażenia pęcherza moczowego. θ Krwiomocz.

Pęcherz moczowy silnie rozdęty i porażony. θ Przewlekłe zapalenie pęcherza moczowego.

Atonia pęcherza moczowego u osób starszych.

Głęboko w cewce moczowej ból rwący.

Atonia pęcherza moczowego, brak potrzeby oddania moczu i brak siły, by go oddać; chory zdaje się całkowicie pozbawiony kontroli nad zdolnością wydalania moczu; szczególnie po porodzie.

Zahamowanie wydzielania moczu. θ Cholera azjatycka.

Utrudnione oddawanie moczu.

Zatrzymanie moczu. θ Tyfus plamisty. θ Po porodzie.

Niemożność oddania moczu. θ Przewlekłe zapalenie pęcherza moczowego.

Silne parcie, lecz mocz nie jest oddawany.

Mimowolne oddawanie moczu. θ Tyfus plamisty.

Mocz skąpy, oddawany z trudnością; pieczenie podczas jego wydalania. θ Stranguria.

Moczenie nocne.

Mimowolne kapanie moczu dniem i nocą.

Mocz skąpy podczas biegunki albo gorącej fazy gorączki; podczas dreszczy oddawany często i obficie.

Skąpe wydzielanie moczu. θ Krwiomocz.

Mocz skąpy, mętny. θ Okres bezgorączkowy gorączki przerywanej.

Mocz gęsty i skąpy. θ Białkomocz.

Skąpy mocz z osadem barwy pyłu ceglanego. θ Hydrothorax acutus.

Po potach mocz brunatny, szybko mętniejący, lecz bez osadu. θ Gorączka przerywana.

Mocz bardzo skąpy; bardzo obfity osad. θ Anasarka.

Cuchnący mocz. θ Czerwonka.

Mocz jak gęste piwo; zgniły zapach. θ Tyfus plamisty.

Mocz ciemny, jak woda gnojowa; kwas azotowy wytrąca białko. θ Obrzęki po płonicy.

Mocz mętny, zmieszany z ropą i krwią. θ Zapalenie pęcherza moczowego.

Krwawy mocz. θ Krwiomocz. θ Hemoroidy pęcherza moczowego.

Mocz mętny, intensywnie zabarwiony, skąpy, blady, białkomoczowy. θ Zapalenie płuc.

Białko w moczu. θ Choroba Brighta. θ Płonica.

Wyraźna albuminuria; nabłonek, zwyrodnienie tłuszczowe lub zanik kanalików Belliniego, kłębków oraz torebki Müllera. θ Morbus Brightii.

Cukier w moczu.

Mocz obfity, blady i przejrzysty jak woda. θ Gorączka okresowa. θ Reumatyzm.

Częste oddawanie moczu podczas fazy zimna. θ Gorączka okresowa.

Częste parcie z obfitym oddawaniem moczu.

Mocz: ciemnobrunatny; ciemnożółty; mętny; osad czerwonego piasku; z domieszką ropy i krwi; zielonkawy.

Ból palący w narządach moczowych. θ Krwiomocz.

Ból palący, szczególnie na początku oddawania moczu. θ Zapalenie pęcherza moczowego.

Podczas oddawania moczu pieczenie w cewce moczowej; ucisk w lewej pachwinie.

Po oddaniu moczu uczucie osłabienia w górnej części brzucha.

MĘSKIE NARZĄDY PŁCIOWE [22]

Męskie narządy płciowe

Zwiększony popęd płciowy.

Mimowolne polucje.

Utrata potencji płciowej.

Wytrysk podczas biegunkowego wypróżnienia.

Kłucie z boku żołędzi.

Pieczenie żołędzi prącia podczas mikcji. θ Przerwy między napadami padaczki.

Żołądź sinoczerwona, obrzęknięta i popękana.

Niezwykle bolesne zapalenie i obrzęk narządów płciowych, narastające niemal do zgorzeli.

Różopodobne zapalenie moszny.

Obrzęk moszny.

Nadżerkowa bolesność moszny o sinawym wyglądzie. θ Małe dzieci.

Wodniak jądra (u niemowląt skrofulicznych).

Zapalenie i obrzęk narządów płciowych, grożące zgorzelą.

Pełzające owrzodzenia narządów płciowych.

Szankry (po rtęci), z nadmiernie żywoczerwonym ziarninowaniem; brzegi owrzodzeń twarde i krwawiące przy najlżejszym dotknięciu, z rzadką, cuchnącą wydzieliną.

Szankry fagadeniczne, sine, z intensywnym pieczeniem; nawet z martwiczym rozpadem tkanek.

Kiła konstytucyjna z nieopisanym uczuciem osłabienia albo z puchliną i złośliwymi owrzodzeniami.

Dymienica, gdy przybiera wygląd zgorzelinowy.

Kurczowy ból kolkowy o charakterze tnącym, przeszywający pierścień pachwinowy i krocze; jądra obrzęknięte; zapalenie najądrza.

Węzły chłonne pachwinowe bolesne, obrzęknięte i stwardniałe.

Wyprzenie u dzieci, szczególnie w pachwinach, szerzące się na mosznę.

ŻEŃSKIE NARZĄDY PŁCIOWE [23]

Zwiększony popęd płciowy z mimowolnym wydzielaniem śluzu.

Ból palący lub naprężający w jajniku.

Uciskowe bóle kłujące w okolicy prawego jajnika.

Ciągnący, kłujący ból od okolicy jajnika do uda, które wydaje się zdrętwiałe i jakby bezwładne; < przy ruchu, pochylaniu się lub siedzeniu w pochyleniu.

Pieczenie w okolicy prawego jajnika, ograniczony obrzęk, stan gorączkowy, ziemista cera, wychudzenie; zamiast miesiączki rzadka, biaława, cuchnąca wydzielina. θ Zapalenie jajnika

spowodowane kopnięciem.

Ból palący w okolicy jajników. θ Puchlina jajnika.

Intensywny ból palący lub naprężający w jajniku, z wielkim niepokojem ruchowym; pewną ulgę przynosi stałe poruszanie stopami.

Guzy bolesne (ból palący, przeszywający) albo bezbolesne.

Guz jajnika z bólem nogi; chora nie może utrzymać stopy nieruchomo.

Guz prawego jajnika, wypełniający całą jamę brzuszną; chora nie mogła się schylić, aby ubrać stopy.

Palący, tętniący, przeszywający ból w okolicy macicy. θ Rak twardy. θ Palący

ból w okolicy macicy. θ Zapalenie macicy. θ Raki macicy.

Gwałtowny ból palący w narządach płciowych, z twardym, guzowatym obrzmieniem macicy; ujście macicy obrzęknięte jak poduszeczka, twarde, niezwykle wrażliwe; przeszywające, piekąco-kłujące bóle ku górnej części brzucha; palące pragnienie oraz suchość ust i gardła; < przy

każdym ruchu. θ Rak twardy macicy.

Polip szyjki macicy.

Miesiączka zbyt obfita i długotrwała.

Miesiączka zbyt wczesna i zbyt obfita.

Miesiączka zbyt częsta, z ciemną krwią żylną. θ Retinitis albuminurica.

Wyczerpujący krwotok miesiączkowy.

Krwotok miesiączkowy u słabych, wyniszczonych kobiet cierpiących na reumatyzm, zmiany destrukcyjne macicy lub jajników albo gorączki wysypkowe, a także wówczas, gdy pojawienie się aft wskazuje na głębokie osłabienie ustroju.

Krwotok z przeszywającymi bólami palącymi.

Nagły, obfity wypływ ciemnej krwi.

Bolesna miesiączka; ciepło zewnętrzne przynosi ulgę.

Podczas miesiączki kłucia w odbytnicy, promieniujące do odbytu i sromu; piekąco-tnący ból promieniujący z nadbrzusza do podbrzusza, boków brzucha i pleców; ból zęba.

Po miesiączce: wypływ krwawego śluzu albo cuchnącej, wodnistej wydzieliny z pochwy i odbytu.

Zahamowanie miesiączki. θ Krwioplucie. θ Gorączka okresowa.

Długotrwały brak miesiączki u kobiet o bladej, woskowej cerze, znacznie osłabionych; najmniejszy wysiłek powoduje wielkie zmęczenie; niespokojny sen z męczącymi snami.

Rzadka, biaława, cuchnąca wydzielina zamiast miesiączki. θ Zapalenie jajnika.

Upławy żrące, drażniące, gęste i żółte, wypływające kroplami podczas stania i oddawania gazów.

Żrące, drażniące, palące wydzieliny; wodniste; jasne lub ciemne, często bardzo cuchnące. θ Rak macicy.

Kłucia z brzucha w dół, do pochwy.

Suchość pochwy. θ Rak twardy macicy.

Przeszywające bóle od odbytnicy do odbytu i zewnętrznych narządów płciowych. θ Bolesne miesiączkowanie.

Zapalenie i obrzęk narządów płciowych.

Świąd narządów płciowych.

CIĄŻA. PORÓD. LAKTACJA [24]

Poranne nudności w ciąży z napadami zasłabnięcia; odruchy wymiotne na pusty żołądek, poprzedzone pieczeniem w żołądku i przełyku.

Gwałtowne ruchy dziecka i kolka. θ Ciąża.

Zapalenie macicy w połogu z oznakami rozpadu krwi.

Wodobrzusze w następstwie połogowego zapalenia otrzewnej.

Ułatwia wydalenie zaśniadów.

Po porodzie atonia pęcherza moczowego.

Bóle palące w piersi; ulga wskutek ruchu.

Rak piersi, ból palący; ciepło zewnętrzne przynosi ulgę.

GŁOS I KRTAŃ. TCHAWICA I OSKRZELA [25]

Głos ochrypły. θ Cholera azjatycka. θ Tyfus. θ Choroba

serca.

Głos słaby, ledwie słyszalny. θ Kolka w ciąży.

Bezgłos.

Głos niski, drżący, szorstki, ochrypły, gruby, piejący lub piskliwy. θ Tyfus.

Głos: drżący; słaby; nierówny, raz silny, a znów słaby; ochrypły; szorstki; głuchy; utrata głosu.

Skurcz głośni.

Krtań zaciska się podczas kaszlu.

Uczucie suchości z pieczeniem w krtani i tchawicy. θ Gruźlica krtani.

Wrażenie, jakby wdychało się pył.

Zapalenie oskrzeli z utrudnionym wydzielaniem śluzu.

Krtań wrażliwa na ucisk; chrypka w dzień; napady duszenia w nocy. θ Krup.

Grypa u dzieci; nagły początek, znaczne wyczerpanie, dziecko wygląda, jakby chorowało od tygodnia; gwałtowne kichanie z wydzieliną podbarwioną krwią.

Nagły nieżyt grożący uduszeniem w nocy.

Krupowe zapalenie krtani, wrażliwej na ucisk; chrypka w dzień, duszność i napady duszenia w nocy. θ Krup.

Krup z nieżytem nosa; nos zatkany, chory nie może przez niego oddychać; gorzej w nocy, z niepokojem ruchowym.

Przypomina krup błoniasty; wywołany zahamowaniem albo niewystąpieniem wysypki, szczególnie pokrzywki.

Krup zgorzelinowy.

ODDYCHANIE [26]

Częsta potrzeba wzdychania, z płaczliwym nastrojem jak u dziecka.

Gnilne, cuchnące wyziewy.

Bezgłośne, ledwie słyszalne oddychanie. θ Choroba serca.

Świszczący wydech.

Świszczący oddech z kaszlem i pienistym odkrztuszaniem.

Rzężący oddech. θ Tyfus.

Głęboki, szybki wdech; wydech trudny, przerywany.

Oddech szybki, krótki, głośno rzężący. θ Choroba Brighta.

Oddech krótki i lękowy. θ Tyfus.

Ucisk w klatce piersiowej i krótki oddech. θ Podczas fazy gorąca w gorączce okresowej.

Oddech dyszący.

Jęki i stękania przy oddychaniu. θ Krwawe wymioty.

Oddech staje się coraz słabszy, aż w końcu chora może oddychać i mówić bardzo cicho jedynie po pochyleniu klatki piersiowej do przodu.

Wrażenie, jakby wdychało się pył.

Mówienie pogarsza objawy. θ Gorączka okresowa.

Śmiech powoduje trudności w oddychaniu.

Każde najmniejsze wzruszenie wywołuje u niej astmę histeryczną.

Brak tchu; chory skarży się ochrypłym głosem. θ Choroba serca.

Utrata tchu natychmiast po położeniu się wieczorem, ze świstem i uciskiem w tchawicy.

Po położeniu się do łóżka ucisk w klatce piersiowej i świszczący wydech. θ Astma.

Obracanie się w łóżku odbiera mu oddech. θ Przesięk w jamie opłucnej.

Oddychanie utrudnione, tętno nieregularne. θ Retinitis albuminurica.

Podczas chodzenia na świeżym powietrzu uczucie duszenia się, zmuszające go do kaszlu.

Przy kaszlu dochodzi do zatrzymania oddechu.

Trudny wdech ze stałym lękiem i krótkim, piejącym kaszlem. θ Anasarka.

Oddychanie lękowe, przyspieszone, wysilone, chrapliwe, rzężące. θ Tyfus. θ Żółta gorączka.

Oddech utrudniony, lękowy, krótki.

Pieczenie albo uczucie otarcia i obnażenia skóry w klatce piersiowej.

Ucisk w klatce piersiowej z dojmującym lękiem; gorzej podczas ruchu.

Drogi oddechowe wydają się zwężone; chory nie może wykonać pełnego oddechu.

W zimnym powietrzu brak tchu.

Wietrzna pogoda nasila duszność nawet u dobrze osłoniętego chorego przebywającego w ciepłym pokoju.

Ucisk w klatce piersiowej nasila się: przy burzliwej pogodzie i ciężkim powietrzu; podczas szybkiego chodzenia; wchodzenia pod górę; od ciepłego i ciasnego ubrania; szczególnie przy zmianie ciepła na zimno.

Po zahamowaniu nieżytu nosa: dyszący oddech, chwytanie powietrza; wrażenie, jakby w powietrzu znajdował się pył, gorzej około północy i od ruchu, ze stękaniem i niespokojnym rzucaniem się. θ Astma.

Chwyta powietrze; czuje, jakby miała się udusić.

Po położeniu się w nocy odczuwa ucisk w klatce piersiowej, oddech staje się krótki, musi usiąść w łóżku; < po północy; wypicie kawy albo wody z cukrem przynosi pewną ulgę; objawy nasilają się przy wchodzeniu po schodach, chora traci oddech. θ Astma.

Oddech astmatyczny; chory musi pochylić klatkę piersiową do przodu; w nocy musi gwałtownie wyskoczyć z łóżka, szczególnie około godziny 12 P. M.

Skurcz w klatce piersiowej (astma), gdy tylko kładzie się spać, jakby klatka była zbyt ciasna; wydech świszczący; gardło i klatka piersiowa jakby ściśnięte razem, tak że musiał usiąść, pochylając się do przodu, co przynosiło mu pewną ulgę; stopniowo oddychanie stawało się coraz

trudniejsze, a wydech trudny i cienki w tonie, jak najwyższy falset; dojmujący lęk aż do rozpaczy oraz pot z lęku na całym ciele; takie nasilenie utrzymywało się przez trzy lub cztery godziny i ustąpiło dopiero po północy.

Chora nie może leżeć; przy próbie położenia się występuje tak wielka trudność w oddychaniu, że niemal umiera wskutek uduszenia. θ Puchlina.

Astma przy zmęczeniu, jak od dojmującego lęku.

Gwałtowny napad astmy w następstwie przeziębienia w środku lata.

Astma po zahamowaniu świerzbu.

Astma u osób starszych, które miewają okresowe napady porannej biegunki, reumatyzm, skąpe wytwarzanie moczu i nadmiernie gwałtowne uderzenia serca.

Astma około godziny 2 A. M.

Wielka duszność i ból w dolnej części klatki piersiowej przy pełnym wdechu.

Duszność przy rozdrażnieniu.

Duszność nasila się po kaszlu, z uczuciem skurczu klatki piersiowej lub żołądka. θ Astma.

Znaczna duszność. θ Zapalenie oskrzeli. θ Gruźlica. θ Przesięk w jamie opłucnej.

θ Płonica. θ Puchlina popłonicza. θ Paraplegia.

Duszność < od ruchu; chory nie może leżeć na plecach ani na bokach, musi siedzieć pochylony do przodu; kończyny dolne zimne i obrzęknięte. θ Puchlina po płonicy.

Wielka duszność; twarz sinicza, pokryta zimnym potem; wielki lęk. θ Rozedma płuc.

Zatrzymanie oddechu i obawa przed uduszeniem, czasem ze słabością i nadmiernym wyczerpaniem albo w nocy.

Napady duszenia wieczorem, po położeniu się. θ Astma.

Przy kładzeniu się nocą, bez względu na to, jak ostrożnie to robi, uczucie duszenia się. θ Wodopiersie.

Napady duszenia się, najsilniejsze nocą. θ Wodobrzusze.

Duszący ucisk nocą w łóżku ; z osłabieniem.

Musi usiąść ; podczas leżenia na plecach napady duszenia się. θ Astma.

Podczas kaszlu lub bezpośrednio po nim czuje ściskanie i jakby się dusił ; z wielkim trudem usiłuje odzyskać swobodny oddech.

Napadowe duszenie się. θ Krztusiec.

Napady duszenia się z kołataniem serca, nocą.

KASZEL [27]

Ucisk i skurcze w klatce piersiowej, z męczącym kaszlem. θ Dreszcz w gorączce przerywanej.

Głęboki, suchy, nieustający kaszel.

Silny, skurczowy kaszel. θ Puchlina wodna po płonicy.

Suchy kaszel. θ Tyfus plamisty.

Suchy, krótki i męczący kaszel, z uczuciem otarcia w klatce piersiowej albo bolesnością biegnącą od dołka podsercowego ku górze, z krótkim, utrudnionym oddechem.

Kaszel po każdym wzruszeniu psychicznym ; napady kaszlu poprzedza wielki lęk i niepokój ruchowy ; wymioty treścią pokarmową i wypitymi płynami natychmiast po ich przyjęciu, wymioty wywołują kaszel. θ Krztusiec.

Kaszel wywoływany uczuciem dymu lub jakby oparów siarki w krtani albo ciągłym łaskotaniem w krtani.

Kaszel bez odkrztuszania, zwłaszcza po piciu lub jedzeniu ; po położeniu się ; podczas spaceru w zimnym powietrzu.

Kaszel po piciu, wskutek ciągłego podrażnienia lub łaskotania w oskrzelach.

Kaszel podczas ruchu, z brakiem tchu.

Kaszel przy wyjściu na zimne, otwarte powietrze.

Kaszel nocny ; musi usiąść, gdy tylko zaczyna się kaszel.

Kaszel podobny do krupowego, z napadami duszenia się, < po północy. θ Po zahamowaniu pokrzywki.

Kaszel rano.

Dźwięczny, piejący lub świszczący kaszel krztuścowy, wywoływany piekącym łaskotaniem w tchawicy i dołku nadmostkowym, jakby od oparów siarki ; nocą bez odkrztuszania, za dnia z odkrztuszaniem skąpego, zwykle pienistego śluzu, niekiedy w grudkach, o różnym smaku i barwie (gorzkim, gnilnym, ropnym, słonawym, odrażającym, szarożółtym), czasami zmieszanego z jasnoczerwoną krwią ; powraca okresowo z narastającą gwałtownością.

Krztusiec z cholerą niemowlęcą.

Krztusiec z zatrzymywaniem oddechu i ciągliwym śluzem w klatce piersiowej ; plwocina z pienistego śluzu w grudkach ; objawy astmatyczne ; wyczerpanie ; zimna powierzchnia ciała.

Podczas krztuśca kołatanie serca ; kaszel powraca okresowo z narastającą gwałtownością ; dziecko kwili i płacze.

Kaszel poprzedzony szarpnięciami w biodrach, które zdawały się go wywoływać.

Kaszel budzi go ; jakby miał się udusić ; gardło obrzmiałe.

Podczas kaszlu bolesność w klatce piersiowej i ból, jakby coś wwiercało się w gardło od przodu ku tyłowi.

Podczas kaszlu : chwytanie oddechu ; bolesność w klatce piersiowej, kłucia w bokach lub nadbrzuszu ; gorąco głowy ; nagromadzenie wodnistej śliny w ustach.

Kaszel : z zatrzymywaniem oddechu ; z ciągliwym śluzem w klatce piersiowej ; za dnia z odkrztuszaniem pienistego śluzu w grudkach albo plwociny o słonym smaku ; nocą bez odkrztuszania.

Uczucie ciężaru i pobolewanie w klatce piersiowej po kaszlu. θ Choroba Brighta.

Kaszel najczęściej z odkrztuszaniem, które zwykle występuje tylko za dnia.

Kaszel < nocą, a ilekroć leży na plecach, odkrztuszanie jest obfite ; plwocina biała, pienista, czasami gęsta i żółta ; po napadzie kaszlu poty i wielkie osłabienie. θ Zapalenie oskrzeli.

Odkrztuszanie : utrudnione ; skąpe i pieniste ; ciągliwego śluzu zalegającego w klatce piersiowej ; pienista ślina ; plwocina gęsta, żółta ; szara, zielona, gorzka, słona ; śluz ze smugami krwi.

Ciągliwy śluz, trudny do odkrztuszenia, rzężenie w klatce piersiowej, u osób starszych. θ Nieżyt płuc.

Często nawracający kaszel z odkrztuszaniem śluzu ze smugami krwi ; odruchy wymiotne oraz wymioty treścią pokarmową i wypitymi płynami ; kaszel ten często przerywa nieliczne chwile snu, jakie udaje się jej uzyskać po położeniu głowy na stojącym przed nią stole. θ Puchlina wodna.

Kaszel z krwistą plwociną.

Męczący kaszel każdego ranka, z odkrztuszaniem płynnej, jasnoczerwonej krwi i pieczeniem w lewej połowie klatki piersiowej. θ Krwioplucie.

Krwioplucie nocą, z palącym gorącem całego ciała.

Spieniona, jasnoczerwona krew wytryskuje strumieniem przy lekkim odchrząkiwaniu ; burzenie się, pieczenie i pełność w klatce piersiowej. θ Krwioplucie.

Krwioplucie po utracie krwi ; palące gorąco całego ciała, zwłaszcza z bólem między łopatkami ; u alkoholików albo wskutek zahamowania miesiączki.

W GŁĘBI KLATKI PIERSIOWEJ I PŁUCA [28]

Czuje, jakby w górnej części obu płuc spoczywał ciężar.

Ucisk w klatce piersiowej, jakby była opasana obręczą.

Ściskanie klatki piersiowej z wielkim lękiem i niepokojem ruchowym, wieczorami ; pieczenie albo uczucie otarcia i żywej rany.

Ściskanie klatki piersiowej z udręką i przygniatającym lękiem w dołku podsercowym.

Ściskanie klatki piersiowej podczas wchodzenia pod górę.

Silny ucisk i ściskanie klatki piersiowej. θ Cholera azjatycka.

Ściskanie klatki piersiowej. θ Dreszcz w gorączce przerywanej.

Pieczenie i gorąco w klatce piersiowej. θ Zapalenie płuc.

Pieczenie w klatce piersiowej i żołądku. θ Krwioplucie.

Ból w klatce piersiowej, z kaszlem i niespokojnym snem. θ Choroba Brighta.

Uczucie zimna w klatce piersiowej, wieczorami.

Wielkie gorąco w klatce piersiowej, sięgające poniżej przepony.

Nieżyt w klatce piersiowej, silne duszenie się ; dziecko miota się w udręce.

Świsty w klatce piersiowej, z bólem jak przy stłuczeniu między łopatkami.

Głośne rzężenia świszczące nad wszystkimi częściami klatki piersiowej. θ Zapalenie oskrzeli.

Kłucia : w prawej górnej części klatki piersiowej ; w lewej połowie klatki piersiowej tylko podczas wdechu ; w mostku, od dołu ku górze, podczas kaszlu.

Ostry, przenikliwy, umiejscowiony lub przeszywający ból w szczycie oraz przez górną trzecią część prawego płuca.

Wysięk opłucnowy, wielka duszność od najmniejszego ruchu ; może leżeć tylko na zajętym boku ; język pokryty grubym, brudnożółtym nalotem ; stopy obrzęknięte. θ Wodobrzusze.

Przewlekłe zapalenie opłucnej ; ciemna, odrażająca plwocina ; wielkie osłabienie przy próbie poruszenia się lub siadania.

Zapalenie płuc wskutek przeziębienia podczas wyczerpującej podróży.

Zapalenie płuc z ciemną, odrażającą plwociną ; wielkie osłabienie, którego nie odczuwa, dopóki nie próbuje się poruszyć lub usiąść.

Pieczenie i gorąco w klatce piersiowej ; blada twarz ; zimne kończyny ; niespokojne miotanie się z lęku. θ Zapalenie płuc.

Zajęte tylne płaty obu płuc. θ Zapalenie płuc.

Przewlekłe zapalenie płuc z ropną plwociną ; astma.

Napady astmatyczne towarzyszące rozedmie płuc.

Wodopiersie.

Zgorzel płuc z zieloną, posokowatą plwociną.

Zagrażające porażenie płuc ; rzężenie w tchawicy.

SERCE, TĘTNO I KRĄŻENIE [29]

Skurcz w sercu.

Pobudliwe bicie serca.

Tony serca, zwłaszcza „choc”, dość gwałtowne ; niezgodne z tętnem.

Kołatanie serca jakby dochodzące z oddali. θ Anasarka.

Drżąca, nieregularna czynność serca. θ Choroba serca.

Wypadanie uderzeń serca ; nieco nieregularne tętno z wypadaniem uderzeń, któremu towarzyszy świszczący dźwięk. θ Choroba serca.

Kołatanie serca, gwałtowne, nadmierne, z wielkim, dojmującym lękiem, zwłaszcza nocą.

Kołatanie serca z dojmującym lękiem ; nie może leżeć na plecach ; < przy wchodzeniu po schodach.

Gwałtowne kołatanie serca, najsilniejsze nocą, widoczne i słyszalne.

Kołatanie serca i drżące osłabienie po wypróżnieniu ; musi się położyć.

Ciężkie napady kołatania serca lub omdlenia w przebiegu zapalenia wsierdzia.

Burzliwa czynność serca, występująca naprzemiennie ze słabymi, nieregularnymi uderzeniami. θ Wodniak osierdzia.

Kołatanie serca. θ Paraplegia. θ Czerwonka. θ Wodopiersie.

θ Faza gorąca gorączki przerywanej. θ Odra.

Choroba serca z wychudzeniem.

Kołatanie serca po zahamowaniu opryszczki lub potów stóp.

Dławica piersiowa ; nagłe uczucie ucisku nad sercem ; rozdzierający ból w okolicy przedsercowej ; bóle promieniujące do szyi i potylicy ; lęk, ucisk ; utrudnione oddychanie, napady omdlenia ; najmniejszy ruch odbiera mu oddech ; siedzi pochylony do przodu albo z głową odrzuconą do tyłu ; < nocą, zwłaszcza od 1 do 5 A. M.

Reumatyzm zajmujący serce, z wielkim upadkiem sił i zimnym, lepkim potem ; wielki lęk i ucisk ; pieczenie w okolicy serca ; tętno drobne, szybkie i słabe.

Choroba zastawek z tętnem z wypadającymi uderzeniami, dusznością i anasarką ; dolegliwości nasilają się pod wieczór lub nocą, podczas wchodzenia po schodach, po głębokich wdechach albo po rozgniewaniu się.

Przerost prawej komory. θ Retinitis albuminurica.

Zwyrodnienie tłuszczowe serca.

Wodniak osierdzia z wielką podrażliwością, udręką i niepokojem ruchowym ; zwłaszcza w mocznicy itd.

Idiopatyczna choroba serca.

Tętno bardzo częste rano, lecz wolniejsze nocą. θ Gorączka przerywana.

Tętno 120-130 uderzeń na minutę. θ Krwawe wymioty.

Pulsowanie w całym ciele. θ Faza gorąca gorączki przerywanej.

Bardzo drobne tętno. θ Płonica.

Bardzo szybkie tętno. θ Zapalenie wątroby.

Tętno częste, szybkie, drobne. θ Odra.

Tętno częste, słabe. θ Czerwonka.

Tętno : przyspieszone ; szybkie i drobne ; szybkie i słabe ; drobne i słabe ; nieregularne ; drżące ; niewyczuwalne.

Tętno drobne, szybkie. θ Puchlina wodna.

Tętno bardzo przyspieszone, drobne i słabe ; czasami z wypadającymi uderzeniami.

Tętno drobne, miękkie, częste. θ Nawrót gorączki przerywanej.

Tętno częste, drobne, drżące. θ Tyfus plamisty.

Tętno zbyt drobne i częste, z obrzękniętymi kończynami. θ Czerwonka.

Tętno szybkie, drżące, nitkowate. θ Krwawe wymioty.

Tętno drobne i falujące. θ Anasarka.

Tętno ledwie wyczuwalne, tak częste. θ Czerwonka.

Tętno ledwie wyczuwalne, szybkie i drżące. θ Gastritis mucosa.

Tętno czasami niewyczuwalne ; nitkowate.

Tętno ledwie wyczuwalne, z zimnymi kończynami. θ Kolka.

Wyczuwa się jedynie drżący ruch tętna. θ Puchlina wodna.

Tętno nieregularne, częste, drobne, drżące. θ Żółta febra.

Tętno czasami zanika, przy silnym uderzeniu serca.

ŚCIANA KLATKI PIERSIOWEJ [30]

Kłucia i ucisk w mostku.

Rozdęcie klatki piersiowej. θ Krztusiec.

Pieczenie i świąd klatki piersiowej.

Bolesność i uczucie jakby żywej rany w klatce piersiowej, biegnące od żołądka ku górze.

Uczucie zimna lub chłodu w klatce piersiowej.

Gorąco, pieczenie i świąd klatki piersiowej.

Żółte plamy na klatce piersiowej.

SZYJA I PLECY [31]

Sztywność szyi.

Kark sztywny, jakby stłuczony lub nadwerężony.

Ból neuralgiczny po lewej stronie szyi.

Zasinienie zewnętrznej powierzchni szyi wskutek rozdęcia żył.

Bezbarwne, piekące wykwity na szyi, barkach i bokach tułowia.

Powiększone węzły chłonne szyjne, wyczuwalne pod skórą jak szereg twardych guzków.

Ból uciskający staje się palący i przeszywający ; ból w kości krzyżowej, jakby była złamana, lęk, niepokój ruchowy, napływ krwi, przede wszystkim do głowy. θ Zapalenie macicy.

Bóle ciągnące : między łopatkami, zmuszające do położenia się ; od krzyża do barków.

Ból pleców po ciężkiej pracy. θ Reumatyzm.

Nieznośny ból pleców pod wieczór oraz przy wstawaniu z siedzenia. θ Reumatyzm.

Zimno pełznie po plecach, wieczorem i nocą.

Uczucie strumienia ciepłego powietrza wznoszącego się wzdłuż kręgosłupa do głowy. θ Poprzedza napady padaczkowe.

Pieczenie wzdłuż kręgosłupa. θ Podczas napadów padaczkowych.

Pieczenie w plecach.

Ból palący w plecach podczas spokojnego leżenia na nich. θ Zapalenie jajnika.

Wielkie wyczerpanie wskutek nadużyć seksualnych ; ciągnięcie i rwanie w plecach i nogach ; mrowienie wzdłuż kręgosłupa ; ciało blade, miękkie, obrzmiałe.

Porażenie dolnej trzeciej części rdzenia kręgowego.

Schorzenie rdzenia kręgowego z gressus gallinaceus. θ Porażenie.

Krzyż jakby złamany. θ Hemoroidy.

Ból jak po stłuczeniu w okolicy krzyżowej, z uczuciem osłabienia.

Utrata siły w okolicy krzyżowej.

Sztywność kręgosłupa, rozpoczynająca się w okolicy kości guzicznej.

Owrzodzenie kości krzyżowej po durze brzusznym.

KOŃCZYNY GÓRNE [32]

Gwałtowne bóle rwące i szarpiące w prawym stawie ramiennym i barku, rozciągające się na ramię, staw łokciowy i przedramię. θ Reumatyzm.

Bolesność w dole pachowym.

Bóle reumatyczne od łokcia w górę do barku, > w nocy.

Ból ramienia po stronie, na której się leży, w nocy.

Ciągnięcie i rozdzieranie w ramionach, szczególnie w nocy.

Dolegliwości przeważają w obrębie ramienia.

Swoista neuralgia lewego ramienia, występująca nagle po posiłkach.

Gwałtowna neuralgia lewego ramienia, po której pozostaje uczucie niesprawności.

Kończyny górne słabe; zginacze palców przykurczone.

Uczucie porażenia w kończynach górnych. θ Zapalenie osierdzia.

Bolesne guzki na ramieniu.

Obrzęk ramienia, z czarnymi pęcherzami o gnilnym zapachu.

Ciągnięcie i rwanie od łokcia w górę do dołu pachowego, w nocy.

Gwałtowne bóle reumatyczne w prawym łokciu.

Mała czerwonawa plamka na lewym stawie łokciowym, szybko tworząca pęcherz, który w ciągu kilku godzin osiąga wielkość orzecha laskowego i czernieje; podobne pęcherze pojawiają się na prawym łokciu, a następnego dnia na lewej nodze.

Dłonie i dolna połowa przedramion ciemne i sine, jak w cholerze złośliwej.

Obrzęk przedramienia wielkości jaja gęsiego, który po objęciu stanem zapalnym całego otoczenia odpadł. θ Inokulacja nowotworowa.

Drżenie rąk.

Uczucie obrzmienia i pełności w dłoniach w nocy.

Otwór przetokowy w dłoni, wydzielający posokowatą ropę; ból i nadwrażliwość bardzo silne. θ Po zastrzale.

Mrowienie w palcach. θ Zapalenie osierdzia.

Ręce można wyprostować, lecz palców nie.

Palenie i ból przeszywający w palcu, związane z przypadkiem wywołanym wyrwaniem brodawki.

Bolesność między palcami.

Ciągnięcie, szarpanie i rwanie od opuszek palców aż do barku.

Pęcherzyki wypełnione krwią na opuszkach palców; owrzodzenia i strupy pod paznokciami.

Palące owrzodzenia na opuszkach palców.

Stwardnienia w tkankach miękkich między kośćmi śródręcza kciuka i palca wskazującego oraz kilka wzdłuż przedramienia, między radialis a supinator longus, wielkości zwykłego ziarna fasoli. θ Inokulacja nowotworowa.

Gąbczasta narośl na kciuku, wielkości maliny, bardzo bolesna; najlżejszy dotyk ogromnie nasila ból. θ Inokulacja nowotworowa.

Pod paznokciem kciuka bardzo dotkliwy, promieniujący ból, kilka dni po operacji raka piersi, przy zbyt krótko obciętym paznokciu kciuka.

Paznokcie przebarwione; początkowo czerwone, następnie czarne; później zastąpione nowymi, cienkimi i przezroczystymi paznokciami.

Sine paznokcie. θ Dreszcz gorączki przerywanej.

KOŃCZYNY DOLNE [33]

Ciągnący, kłujący ból od okolicy jajnika do uda, które wydaje się zdrętwiałe i niesprawne; < od ruchu. θ Zapalenie jajnika.

U koni zapadnięcie w biodrze wskutek zapalenia nerek; stoją krzywo, ze ściągniętymi ku sobie nogami.

Ból za krętarzem większym, rozciągający się tylną powierzchnią uda w dół, następnie ku kolanu; z przodu obejmuje rzepkę i biegnie wzdłuż kości piszczelowej do kostki; ból nieco ustępuje po zgięciu kolana.

Głębokie uczucie ciągnięcia i wrzenia; chory bez nadziei, blady, wychudzony; duszność lub napady omdlenia po najlżejszym wysiłku. θ Rwa kulszowa.

Neuralgia biodra z silnym bólem palącym, rwącym i ciągnącym, który ani na chwilę nie pozwala pozostawić chorej części w spoczynku. θ Rwa kulszowa.

Rwa kulszowa wywołana przebywaniem w wilgotnej, zimnej piwnicy.

Rwanie i ból przeszywający w biodrze, udzie i pachwinie.

Drgania w biodrach. θ Krztusiec.

Gwałtowny ból ciągnący i rwący w biodrach oraz lewej stopie.

Kurcze ud, łydek i palców stóp wieczorem, w łóżku; po nich znużenie.

Dolegliwości przeważają po wewnętrznej stronie uda.

Nieznośny świąd ud.

Pośladki bolesne przy dotyku.

Napady bardzo silnego bólu na tylnej powierzchni ud, łydek i pięt; < przy każdej próbie chodzenia, ulga po zgięciu stawów kolanowych i biodrowych (przyciągnięciu kończyn itd. ku brzuchowi). θ Reumatyzm.

Gressus gallinaceus.

Ból stawu kolanowego jak po pobiciu.

Obrzęk i ból kolan.

Trzaskanie w kolanach podczas chodzenia.

Sztywność i unieruchomienie kolan oraz stóp. θ Scirrhus.

Kolana wydają się jakby obandażowane.

Okresowy, sprężysty obrzęk kolana, znoszący umiarkowany ucisk bez nasilenia bólu; ból kolana bardzo silny, rozciągający się do biodra i stawu skokowego, jak od skrobania wzdłuż kości długich. θ Reumatyzm.

Sztywność kolan i stóp, występująca naprzemiennie z bólami rwącymi.

Swędząca opryszczka w zgięciach kolan. θ Świerzb.

Swędzące liszaje w dole podkolanowym.

Zimno, szczególnie kolan i stóp.

Kolana zimne, głowa i uszy gorące.

Rwanie w kości piszczelowej.

Kurcz łydek.

Kurcz i ciągnięcie w mięśniach łydek. θ Kolka.

Częste kurcze łydek. θ Okresy między napadami padaczkowymi.

Niepokój w kończynach dolnych; w nocy chory nie może leżeć spokojnie, musi stale zmieniać ułożenie stóp albo chodzić, aby uzyskać ulgę.

Uczucie, jakby kończyny dolne miały się załamać podczas wchodzenia po schodach.

Znużenie stóp.

Osłabienie stóp, drętwienie.

Drętwienie, sztywność i utrata czucia w stopach, ze sporadycznym obrzękiem i bardzo silnym bólem.

Ból ciągnący w nogach, gdy podczas siedzenia stopy opierają się o podłogę.

Tępy, uporczywy ból prawego podudzia poniżej kolana, nieco nasilający się podczas chodzenia, lecz szczególnie < w nocy po rozgrzaniu się w łóżku; owalna wyniosłość na kości piszczelowej, około czterech cali (10 cm) poniżej kolana, twarda, nieruchoma i bardzo tkliwa na dotyk, z nieznacznym zaczerwienieniem; później podobny ból

i tkliwość na zewnętrznej powierzchni prawej kości łokciowej.

Ból kończyn dolnych. θ Gorączka przerywana.

Biały obrzęk kończyny, z gorączką przerywaną i osłabiającą biegunką. θ Phlegmasia alba dolens.

Obrzęk kończyn dolnych z bardzo silnym bólem.

Obrzęk lewej nogi.

Obrzęk nóg. θ Gonarthrocace.

Obrzęk stóp. θ Choroba Brighta.

Stopy obrzęknięte, lodowato zimne i zdrętwiałe. θ Choroba serca.

Stopy obrzęknięte. θ Okres bezgorączkowy gorączki przerywanej.

Kończyny obrzęknięte. θ Białkomocz.

Obrzęk podbicia; noga i uda bardzo silnie obrzęknięte, skóra zmieniona jak w róży. θ Ropnica.

Obrzęk stóp, ciastowaty; krańcowe wyczerpanie.

Twardy, sinoczerwony obrzęk stóp.

Obrzęk stóp, twardy, palący i lśniący, z czerwonymi plamami albo sinoczarnymi pęcherzami.

Gorący, lśniący obrzęk stóp.

Konie: obrzęk przednich kończyn; choroby kopyta lub rozpadliny kopyta.

Rozszerzenie żył stóp. θ Żylaki.

Prawa kończyna obrzęknięta i pokryta ropiejącymi krostami, z nieznośnym świądem.

Po zahamowaniu potliwości stóp. θ Kołatanie serca.

Nieznośny świąd stóp.

Swędzący obrzęk stóp.

Stare owrzodzenia kończyn dolnych, z bólami palącymi i przeszywającymi.

Stare owrzodzenia nóg, z pieczeniem i kłuciem.

Ból owrzodziałej nogi tak silny, że obudził ją o 4 rano i nie pozwolił ponownie zasnąć.

Owrzodzenie stopy otoczone zgorzelinowym strupem.

Po otwarciu ropnia lewej pięty brzegi rany uległy martwicy. θ Zapalenie okostnej kości piętowej.

Rwanie w piętach.

Utrata władzy w palcach stóp; chory chodzi, opierając się na podeszwach.

Kłucia wywołujące wzdryganie, biegnące od małego palca lewej stopy do palucha.

Gwałtowny ból rwący i ciągnący od kostek w dół, przez piętę do podeszwy stopy, łagodniejący jedynie po zgięciu nogi ku brzuchowi. θ Reumatyzm.

Uczucie zimna w podeszwach stóp.

Podeszwy stóp jakby z drewna; nie czują podłoża.

Ropiejące rany lub owrzodzenia na podeszwach stóp i palcach.

Pęcherze na podeszwach stóp, wydzielające w nocy jasnożółty, cuchnący płyn.

Rozrywający ból w podeszwach stóp.

Szerzące się pęcherze tworzą owrzodzenia na podeszwach i palcach stóp.

Ból jak od otarcia na poduszeczkach palców stóp podczas chodzenia.

Palce stóp ściągnięte ku dołowi.

Kruszące się, zniekształcone paznokcie palców stóp.

KOŃCZYNY — OBJAWY OGÓLNE [34]

Uczucie ciężkości kończyn. θ Gorączka przerywana.

Neuralgia kończyn.

Bolesne uczucie zmęczenia, przenikające aż do szpiku kości kończyn. θ Reumatyzm.

Bóle dnawe i reumatyczne, ciągnące i rozdzierające, szczególnie w kończynach, z niemożnością leżenia na chorej części oraz zmniejszaniem się bólu podczas poruszania nią.

Tępy, uporczywy ból wszystkich kończyn. θ Choroba Brighta.

Bóle neuralgiczne przedramion i nóg, powoli i stopniowo nasilające się oraz słabnące; < od zimnego powietrza lub zimnej wody.

Ból kończyn, przeskakujący z miejsca na miejsce.

Niepokój kończyn podczas krztuśca.

Ogólny brak siły do wykonywania ruchów dowolnych kończynami górnymi i dolnymi; drętwienie albo uczucie ciężkości.

Drżenie kończyn. θ U alkoholików.

Drgania; drżenie; gwałtowne zrywania podczas zasypiania.

Nadmierne osłabienie i wyczerpanie kończyn zmuszają go do położenia się.

Przykurcz kończyn wskutek porażenia prostowników.

Dłonie i stopy jakby zmumifikowane; skóra zwisa w fałdach.

Kończyny sztywne i niesprawne ruchowo. θ Żółta febra.

Dłonie i stopy obrzęknięte, z bólem palącym, lecz zimne w dotyku.

Kończyny zimne. θ Zapalenie pęcherza moczowego. θ Zapalenie płuc.

Zimne dłonie i stopy, ze sporadycznym uczuciem zimna w całym ciele. θ Colicodynia.

SPOCZYNEK. POZYCJA. RUCH [35]

Po wspinaczce górskiej lub innym wysiłku mięśniowym: duszność, krańcowe osłabienie, bezsenność i inne dolegliwości.

Nie może pozostawać w tej samej pozycji.

Leżenie w łóżku: ponure przeczucia; astma.

Leżenie na plecach: bóle wokół pępka <; ból palący w grzbiecie.

Położenie się: musi się położyć z powodu osłabienia; bóle nasilają się.

Siedzenie w łóżku: ból zęba ustępuje.

Musi siedzieć w łóżku: astma.

Siedzenie: kłucie w guzkach krwawniczych.

Siedzenie w pochyleniu: bóle jajnika nasilają się.

Pozycja półsiedząca: śpi w tej pozycji.

Ruch: uderzenia gorąca i dreszczowość z podrażliwością; uczucie uderzania mózgu o czaszkę; zamęt w głowie przy paraplegii; ból głowy <; oczy bardziej bolesne; bóle jajnika <; ucisk klatki piersiowej <; > bóle dnawe i reumatyczne kończyn;

wywołuje omdlenie; < gorąco.

Chodzenie: zataczanie się z bólem głowy; łagodzi ból okolicy nadoczodołowej i zębów; ból głowy <; kłucia w guzkach krwawniczych; kaszel na świeżym powietrzu; wywołuje omdlenie; na świeżym powietrzu — dreszcze.

Wchodzenie w górę: astma <; ucisk klatki piersiowej; nasila dolegliwości zastawkowe.

Musi się poruszać: porusza głową i stopami podczas hemikranii; nie może leżeć spokojnie.

Pochylanie się: bóle jajnika nasilają się.

Podnoszenie się w łóżku: pulsowanie w głowie <; nadmierne nudności i wymioty.

Obracanie się w łóżku: duszność.

NERWY [36]

Nigdzie nie może odpocząć; stale zmienia pozycję; chce przechodzić z jednego miejsca do drugiego i kładzie się to tu, to tam.

Niespokojny ruchowo, stale porusza głową i kończynami.

Nie mogła pozostawać w tej samej pozycji, a przy najlżejszej zmianie ułożenia chorej kończyny musiała krzyczeć. θ Ostry reumatyzm.

Podczas napadów niespokojny; porusza głową i kończynami tam i z powrotem oraz wyobraża sobie, że przynosi mu to pewną ulgę. θ Migrena.

Miotanie się z boku na bok. θ Letnia biegunka.

Wielki niepokój; nie może pozostać w pozycji siedzącej, biega, pełza na rękach i nogach. θ Zapalenie pęcherza moczowego.

Wielki niepokój ze strachem i lękiem.

Niespokojny, rozdrażniony, lęka się śmierci. θ Ból głowy.

Wielki niepokój i lęk, nieustanne poruszanie głową i kończynami, podczas gdy tułów pozostaje nieruchomy z powodu zbyt wielkiego osłabienia. θ Tyfus plamisty.

Niepokój lękowy. θ Zapalenie żołądka. θ Zapalenie otrzewnej. θ Puchlina jajnika.

θ Rak macicy. θ Panaritium. θ Scarlatina.

Wielki niepokój z silnym pragnieniem. θ Iritis rheumatica.

Wielki niepokój i krańcowe wyczerpanie. θ Prozopalgia.

Wielki niepokój po zahamowaniu pokrzywki.

Wielki niepokój. θ Neuralgia nerwu trójdzielnego. θ Szkorbut. θ Rak

żołądka. θ Czerwonka. θ Zapalenie pęcherza moczowego. θ Zapalenie jajnika.

θ Bolesne miesiączkowanie. θ Obrzęk płuc. θ Astma.

θ Przewlekły nieżyt jelit. θ Koksalgia. θ Rzucawka.

θ Odra. θ Ospa prawdziwa. θ Karbunkuł.

θ Opryszczka.

Niepokój ruchowy i lęk. θ Podczas fazy gorąca gorączki przepuszczającej.

Ogólny dyskomfort. θ Przed napadem gorączki przepuszczającej.

Drżenie. θ Krwawe wymioty. θ Błędnica.

Drżenie kończyn. θ Czerwonka. θ Tyfus plamisty. θ U

alkoholików. θ Z kaszlem.

Subsultus tendinum.

Szarpnięcia ciała podczas zasypiania, jak porażenia prądem.

Po zmartwieniu skurcze kloniczne; twarz i kończyny drgały konwulsyjnie, chory mimo zachowanej świadomości mimowolnie wydawał ryk; mężczyzna, lat 65.

Skurcze kloniczne lub toniczne w różnych miejscach. θ Cholera azjatycka.

Skurcze poprzedzone palącym gorącem całego ciała. θ Rzucawka.

Skurcze histeryczne, po których następuje wyczerpanie.

Przed skurczem ciągnięcie w kończynach, pragnienie położenia się; gdy skurcze nadchodzą, nagłe szarpnięcie przebiegające przez ciało albo lodowate zimno, schodzące od głowy w dół pleców; utrata świadomości, chory wypręża się i wije, a następnie podkurcza kończyny; brzuch szybko unosi się i opada

z burczeniem; niekiedy zniekształcenie rysów wskutek skurczu mięśni twarzy. θ Tężec.

Napady padaczkowe poprzedzone uczuciem ciepłego powietrza płynącego w górę wzdłuż kręgosłupa do głowy, zawrotami głowy, utratą świadomości i upadkiem.

Drgawki z opistotonusem; piana na ustach.

Drgawki. θ Z krztuścem.

Napady padaczkowe (częściej Calcarea arsenica).

Tężec.

Sztywność i unieruchomienie wszystkich stawów.

Niemożność wykonania jakiegokolwiek ruchu. θ Tyfus plamisty.

Czuje się skrajnie zmęczony w całym ciele.

Uważa się za silnego, dopóki nie spróbuje wstać. θ Dur brzuszny.

Znużony, niechętny wszelkiemu wysiłkowi fizycznemu; znużenie nasila się tak bardzo, że nie może spać.

Krańcowe wyczerpanie po najmniejszym wysiłku; musi się położyć.

Wielkie wyczerpanie. θ Czerwonka. θ Rak macicy. θ Gruźlica.

θ Próchnienie stawu kolanowego. θ Wodobrzusze. θ Rak twardy

sutka. θ Krwawe wymioty.

Dziecko jest bardzo słabe; najmniejszy wysiłek, taki jak wymioty itp., zdaje się je wyczerpywać.

Osłabienie zmuszające go do położenia się; leżąc, czuje się silniejszy.

Znaczne osłabienie i niepokój ruchowy. θ Hemoroidy. θ Krwioplucie.

Wielkie znużenie i osłabienie. θ Gorączka przepuszczająca.

Bóle bardzo wyczerpujące. θ Ból zęba.

Nadmierne osłabienie. θ Szkorbut. θ Karbunkuł. θ Błędnica.

Znaczne osłabienie i omdlenia. θ Reumatyzm. θ Karbunkuł.

Osłabienie wskutek przepracowania.

Gwałtowne i całkowite wyczerpanie.

Krańcowe wyczerpanie, zawroty głowy, dzwonienie w uszach, głuchota. θ Tyfus plamisty.

Skrajne wyczerpanie. θ Migrena. θ Rak żołądka. θ Przewlekły

nieżyt jelit. θ Astma. θ Zapalenie płuc. θ Gruźlica.

θ Paraliż. θ Tyfus plamisty. θ Płonica.

Skrajne wyczerpanie i szybkie wychudzenie. θ Tyfus plamisty. θ Gorączka przepuszczająca.

Afazja; porażenie lewej ręki i stopy. θ Po stanie apoplektycznym ze znacznym wyczerpaniem.

Znaczne wyczerpanie, z woskową bladością i chłodem skóry.

Zwiotczenie mięśni.

Uczucie krańcowego osłabienia w stopach.

Choroba szybko doprowadza go do wyczerpania. θ Zapalenie żołądka.

Nagłe wyczerpanie. θ Nieżyt jelit. θ Cholera azjatycka.

Nadmierne wyczerpanie; szybki ogólny zanik sił.

Znaczny upadek sił. θ Okres bezgorączkowy gorączki przepuszczającej. θ Odra. θ Ospa prawdziwa.

Nagły upadek sił. θ Późny okres zapalenia otrzewnej. θ Zapalenie macicy.

Bardzo szybki upadek sił. θ Gorączka przepuszczająca. θ Żółta febra.

Nagły upadek sił; zimny pot, lęk przed śmiercią.

Zsuwanie się w łóżku. θ Tyfus plamisty.

Częste omdlenia.

Gwałtowne, głębokie napady omdlenia.

Omdlewający, niespokojny i słaby, wcześnie rano.

Omdlenie z zawrotami głowy i obrzękiem twarzy.

Omdlenia. θ Krwawe wymioty. θ Ból żołądka. θ Gorączka przepuszczająca.

θ Czerwonka. θ Błędnica.

Niekiedy krótko po napadzie występują omdlenia, zwłaszcza gdy odczuwa parcie na stolec. θ Nawrotowa gorączka przepuszczająca.

Omdlenia wskutek ruchu, chodzenia, kaszlu lub mówienia. θ Krwawe wymioty.

Lekkie napady osłabienia przypominającego omdlenie, ze zwężeniem klatki piersiowej. θ Ostry reumatyzm stawowy.

Napady omdlenia z wyczerpaniem. θ Tyfus plamisty.

Omdlenie wskutek osłabienia, z ledwie wyczuwalnym tętnem.

Zmniejszona kurczliwość elektomięśniowa.

Brak pobudliwości ciała.

Paraplegia.

Całkowita paraplegia, skóra nóg zimna, miękka i wiotka; najmniejszy ruch spontaniczny jest niemożliwy.

Nie może mówić; lewa ręka i stopa są porażone po stanie apoplektycznym ze znacznym wyczerpaniem.

Paraplegia; skóra nóg zimna i wiotka; znaczne wyczerpanie.

Paraliż: z gressus gallinaceus, także wskutek zatrucia ołowiem; po neuralgii; kończyn, które wcześniej były obrzęknięte; szczególnie mięśni prostowników; z zanikiem mięśni; zazwyczaj obustronny; zwłaszcza kończyn dolnych; częstszy

niż apopleksja.

SEN [37]

Ziewanie i przeciąganie się.

Częste skurczowe ziewanie. θ Paraplegia.

Co dwie lub trzy sekundy musi ziewać; dziewczynka, lat 7. θ Biegunka letnia.

Niemożność położenia się do łóżka.

Szarpnięcia kończyn podczas zasypiania; niekiedy wywoływane przez bóle odczuwane w odległych częściach ciała.

Częste napady senności w ciągu dnia podczas siedzenia.

Półsen przerywany jękami i zgrzytaniem zębów. θ Tyfus plamisty.

Senność przerywana niespokojnymi snami i wielkim lękiem.

Drzemka i lekkie majaczenie.

Od północy do rana lekki sen, zakłócany częstym budzeniem się z bólem palącym albo jak w miejscu odparzonym w klatce piersiowej. θ Astma.

Gdy dreszcze słabną, zapada w głęboki sen; budzi się, kiedy gorąco utrzymuje się już przez pewien czas. θ Gorączka przepuszczająca.

Stan soporystyczny, z którego często się budzi, lecz tylko na krótko. θ Tyfus plamisty.

Stan soporystyczny wieczorem.

Sen pełen męczących snów; nie pokrzepia.

Sny: pełne trosk, smutku i lęku; o burzach; o ogniu; o czarnej wodzie i ciemności; o śmierci i zmarłych; o nieszczęściach; o kłopotliwych sytuacjach i przykrościach.

Mówi przez sen; zdradził tajemnicę, która w innych okolicznościach nie przeszłaby mu przez usta. θ Wszczepienie materiału rakowego.

Drżenie podczas snu; chwytanie się za głowę. θ Tyfus plamisty.

Chwytanie i skubanie kłaczków.

Nocą sen występuje naprzemiennie z majaczeniem i różnymi wizjami.

Tylko półsen, stale przerywany jękami i zgrzytaniem zębów.

Częste zrywania się przy zasypianiu i wybudzaniu.

Wyskakuje z łóżka.

Gorzej podczas snu.

Bóle są najsilniej odczuwane nocą, podczas snu albo po położeniu się.

Sen zdaje się nasilać zmęczenie.

Niespokojny ruchowo, pełen lęku, < nocą. θ Reumatyzm.

Sen niespokojny, zakłócany strasznymi snami. θ Gorączka przepuszczająca.

Niespokojne noce, osłabienie, zmęczenie, szarawożółta cera; brak apetytu. θ Gorączka przepuszczająca.

Gorzej nocą. θ Kolka. θ Zapalenie osierdzia. θ Karbunkuł

itd.

Bóle < nocą. θ Rak twardy macicy.

Nocą uskarża się na bóle i niepokój ruchowy. θ Skrofuliczne zapalenie oczu.

Świąd i pieczenie < nocą. θ Ciemieniucha.

Nocny ból palący jak ogień, ze znacznym niepokojem ruchowym. θ Rak twardy sutka.

Nocą pieczenie albo straszliwy świąd. θ Wyprysk.

Silny ból palący < nocą. θ Opryszczka.

Pieczenie, jakby gorąca woda płynęła przez naczynia krwionośne, z gorącem budzącym lęk i niepokojem ruchowym oraz pragnieniem odkrycia się.

Sen pełen lęku, niespokojny.

Sen w pozycji półsiedzącej.

Po obudzeniu się nocą trudno ponownie zasnąć.

Niekiedy budzi się ze straszliwym lękiem, kołataniem serca i niepokojem ruchowym oraz lękiem przed śmiercią.

Po rozpoczęciu się poprawy budzi się z niespokojnego snu z lękiem i kołataniem serca. θ Gorączka przepuszczająca.

Budzi się po fazie gorąca z dzwonieniem i brzęczeniem w uszach oraz bardzo skąpym potem. θ Gorączka przepuszczająca.

Budzą go bóle; zwłaszcza około północy.

Gorzej około północy. θ Błonica. θ Zapalenie otrzewnej. θ Nieżyt

jelit. θ Przewlekły nieżyt jelit. θ Zapalenie macicy. θ Bolesne miesiączkowanie.

θ Rak macicy. θ Zastrzał. θ Rwa kulszowa.

θ Odra. θ Obrzęk płuc. θ Tyfus plamisty.

θ Ból żołądka.

Sen zakłócony po godz. 3 nad ranem; wstaje przerażona.

Wieczorne nasilenie trwa aż do czasu po północy. θ Ostry reumatyzm.

Obudziła się około godz. 3 nad ranem, czując wewnątrz palące gorąco, chociaż zewnętrznie była chłodna w dotyku; następnie wystąpił ciężki ból lędźwiowy i głowy, z uczuciem ciężkości i dolegliwościami w żołądku. θ Zapalenie oczu.

Bezsenność do godz. 3 nad ranem.

Wielki niepokój ruchowy podczas snu; ciągłe rzucanie się i obracanie ; wszystko zdaje się dręczyć chorego.

Bezsenność z niepokojem ruchowym i jękami.

Nocny niepokój ruchowy z dojmującym lękiem w okolicy serca.

Bezsenność z dojmującego lęku; chory niespokojnie rzuca się w łóżku, < po północy.

Bezsenność, tętno 100, nocne majaczenie, nieugaszone pragnienie i utrata apetytu. θ Ropnica.

Bezsenne noce z nieżytem nosa.

Bezsenność. θ Próchnienie stawu kolanowego.

Bezsenność, a nad ranem drzemka ze strasznymi snami. θ Choroba Brighta.

Bezsenność < w noc poprzedzającą napad. θ Okres bezgorączkowy gorączki przepuszczającej.

Bezsenność. θ Wrzód na pięcie; zapalenie okostnej kości piętowej.

Po wspinaczce górskiej lub innym wysiłku mięśniowym: duszność, krańcowe wyczerpanie, niemożność zaśnięcia i inne dolegliwości.

Nocne poty.

Po śnie i zakończeniu fazy gorąca wielkie pragnienie czegoś orzeźwiającego; chce wina z wodą, kawy itd. θ Nawrotowa gorączka przepuszczająca.

Po śnie wielkie znużenie. θ Gorączka przepuszczająca.

Po śnie czuje się tak, jakby nie spał wystarczająco długo; oczy są znużone; nie może wstać z łóżka.

PORA [38]

Wieczór: okresowe tętnienie w głowie; obrzęknięte guzy czołowe <; ból ucha <; duszność; zwężenie klatki piersiowej i lęk; uczucie zimna w klatce piersiowej; kurcz nóg; stan soporystyczny; mrowienie.

O godz. 14: ból głowy zaczyna słabnąć.

O godz. 15: dreszcze.

O godz. 22: zapalenie oczu słabnie.

O godz. 24: zrywa się z łóżka wskutek astmy.

Po północy: niepokój ruchowy i lęk <; zapalenie oczu <; biegunka <; astma >; zimno kończyn <; gorąco z lękiem.

Noc: okresowe tętnienie w głowie; bóle wskutek róży <; pulsujące kłucia w oczach; bóle w oczach i nad nimi osiągają szczyt nasilenia; biegunka <; hemoroidy bardziej bolesne; krup <; kaszel <; brak odkrztuszania; krwioplucie; kołatanie serca

<; wady zastawkowe ulegają nasileniu; bóle reumatyczne ramienia <; nie może leżeć spokojnie; bóle <; niepokój ruchowy <; świąd i pieczenie <; uczucie zimna; gorąco.

Dzień i noc: kolka.

Od północy do rana: niespokojna drzemka.

O godz. 2 nad ranem: kurcz żołądka; astma; gorączka i pot.

Od godz. 1 do 5 rano : dusznica bolesna.

Do godz. 3 rano : bezsenność.

Około godz. 3 rano : budzi go gorączka i ból pleców.

Po godz. 3 rano : sen niespokojny.

Po godz. 4 rano : nie śpi z powodu bólu owrzodziałej nogi.

Rano : okresowe tętnienie w głowie ; gnilno-słodki smak ; biegunka ; męczący kaszel ; omdlewanie, niepokój, osłabienie, poty ; dreszcz wstrząsający ze skurczem klatki piersiowej.

O godz. 5 rano : rozpoczyna się zapalenie oczu.

O godz. 7 rano : rozpoczyna się ból głowy.

Od godz. 10 do 11 rano : dreszcz.

O godz. 11 rano : ból głowy osiąga szczyt.

Przed południem : uczucie zimna ; najczęściej rozpoczynają się napady gorączki.

W południe : największe nasilenie zapalenia oczu ; napad gorączki.

Popołudniowy dreszcz około godz. 4 : okresowe zapalenie spojówek.

W dzień : odkrztuszanie ; dreszcz, w nocy poty.

TEMPERATURA I POGODA [39]

Zmiany ciepła i zimna : utrudnione oddychanie.

Obmywanie zimną wodą : łomotanie w głowie >.

Zimne, wilgotne piwnice : wywołują napady rwy kulszowej i astmy.

Zimna pogoda : bolesność nosa < ; wywołuje ból zęba.

Burzowa pogoda : utrudnione oddychanie.

Zimna woda : powoduje nadwrażliwość zębów.

Kąpiele morskie : wywołują liczne dolegliwości.

Świeże powietrze : ból głowy < ; uczucie ciężkości głowy > ; głowa wrażliwa na świeże powietrze ; zapalenie oczu > ; szum w uszach > ; duszący kaszel podczas chodzenia.

Odkrycie głowy : <.

Ciepłe okrycie : głowa >.

Ciepłe okłady : na ogół > zapalenie oczu.

Ciepłe ubranie : utrudnione oddychanie <.

Ciepły pokój : szum w uszach <.

Ciepło : hemoroidy >.

Gorący piec : ból zęba >.

GORĄCZKA [40]

Napad rozpoczyna się przeciąganiem się, ziewaniem, nieprzyjemnym samopoczuciem, większym znużeniem i lekkim mrowieniem po plecach po wypiciu. θ Gorączka okresowa.

Ziewanie, przeciąganie się, uczucie ociężałości i niezgrabności oraz wielkie znużenie; przed napadem musi się położyć. θ Nawrót gorączki okresowej.

Każdego ranka przeciąganie kończyn, ziewanie, uczucie pustki w głowie, pragnienie, a natychmiast po wypiciu dreszczowość i mrowienie. θ Codzienna gorączka okresowa.

Przed dreszczem omdlenie, tnący ból brzucha jak od noży, puste odbijania z bólem żołądka, zaczyna się od niepokoju ; częste wymioty żółtawą, gorzką wodą ; wymioty treścią pokarmową ze stałymi nudnościami ; wymioty żółcią i śluzem z gwałtownymi odruchami wymiotnymi : kiedy dreszcz

ustępuje, zapadają w głęboki sen. θ Gorączka okresowa.

Uczucie zimna, ziewanie, ból głowy i większe osłabienie ; wkrótce potem dreszcz wstrząsający z bólem głowy. θ Gorączka okresowa.

Napady rozpoczynają się zawrotami głowy i wielkim wyczerpaniem, po czym gorąco stopniowo narasta, a na końcu występują długotrwałe poty. θ Gorączka okresowa.

Niemowlęta karmione piersią nie mają wyraźnego dreszczu ; trzeba je okrywać ; są bardzo spragnione.

Wewnętrzne uczucie zimna, skóra nie wydaje się zimna w dotyku.

Skóra chłodna. θ Wodobrzusze.

Zimna, sucha skóra. θ Czerwonka.

Uczucie zimna w całym ciele. θ Krwawe wymioty.

Zimno całego ciała z silnym pragnieniem. θ Tyfus plamisty.

Zimno całego ciała. θ Żółta febra.

Podczas siedzenia lub w łóżku stopy są zimne. θ Gorączka okresowa.

Zimno kończyn ; < po północy.

Uczucie zimna w owrzodzeniach.

Zimno całego ciała, blada, zapadnięta twarz, bardzo chorobliwy wygląd, blade wargi, dreszcz wstrząsający, bóle kończyn, skurcz klatki piersiowej, utrudnione oddychanie, niepokój ruchowy, drżenie. θ Gorączka codzienna.

Zimno w nocy, przeciąganie się, ból głowy i ból prawej gałki ocznej, dokuczliwy podczas poruszania okiem. θ Gorączka okresowa.

Objawy towarzyszące fazie zimna : kolka i luźny stolec, nudności, odrętwienie głowy, utrata świadomości, rwący ból kończyn dolnych, ciągnący ból wszystkich kończyn, uczucie obicia ud, skurcze klatki piersiowej, trudności w oddychaniu, przeciąganie kończyn, parcie na mocz i częste

oddawanie moczu, głód. θ Gorączka okresowa.

Wraz z drżeniem i zimnem pojawiają się bóle lub inne dolegliwości. θ Gorączka okresowa.

Wieczorem mrowienie z przeciąganiem kończyn i niespokojnym lękiem.

Wstrząsający dreszcz : szczególnie po wypiciu, z dreszczowością ; po obiedzie ; podczas chodzenia na świeżym powietrzu ; na początku gorączki, przed dreszczem.

Odczuwa zimno i trzyma się blisko pieca. θ Migrena.

Dreszcze zastoinowe.

Dreszcz stopniowo narastający aż do dreszczu wstrząsającego.

Gwałtowny dreszcz ze wstrząsaniem ; każdego popołudnia o godz. 3 albo wieczorem.

Dreszcz bez pragnienia o godz. 10 lub 11 rano; wstrząsający dreszcz odczuwany tak, jakby spływał w dół pleców, sine powłoki ciała, pomarszczona skóra. θ Gorączka okresowa.

Nocna dreszczowość, tylko na twarzy i stopach.

Dreszcz jak od zimnej wody ściekającej po plecach.

Dreszcz w dolnej części ciała.

Zimno i dreszcz powracają po wypiciu i po jedzeniu. θ Gorączka okresowa.

Picie nasila dreszcz i wywołuje wymioty. θ Gorączka okresowa.

Dreszcz : > po jedzeniu ; więcej głodu niż pragnienia ; > po wstaniu z łóżka ; < na zewnątrz.

Drgawki kloniczne podczas dreszczu.

Sine paznokcie i wargi podczas dreszczu.

Złagodzenie bólów po dreszczu. θ Gorączka okresowa.

Podczas dreszczu i gorąca wiele objawów towarzyszących ulega nasileniu.

Dreszcz bez pragnienia, godz. 10 rano ; skóra pomarszczona ; wargi i paznokcie sine.

Podczas dreszczy na ogół brak pragnienia. θ Gorączka okresowa.

Wkrótce po zwiastunowym uczuciu zimna całego ciała pojawiają się sine paznokcie, dreszcz w plecach, dreszcz wstrząsający, drżenie wewnętrzne, z bardzo silnymi bólami pleców i kości krzyżowej, skurczem klatki piersiowej, trudnościami w oddychaniu i uczuciem pustki w głowie. θ Nawrót

gorączki okresowej.

Przed południem uczucie zimna, chorobliwy wygląd, sine wargi, bardzo silny ból głowy, dreszcz wstrząsający, szczękanie zębami, skurcz klatki piersiowej. θ Gorączka okresowa.

Gdy tylko dreszcz wstrząsający zaczyna ustępować, ogarnia ją nieodparty głód; musi coś zjeść, mimo że wie, iż jedzenie ponownie wywoła dreszcz. θ Nawrót gorączki okresowej.

Często dreszcz wstrząsający z gęsią skórką. θ Puchlina.

Zimny jak lód.

Niewyraźnie rozwinięte fazy dreszczu i gorąca ; występują jednocześnie albo naprzemiennie.

Dreszczowość i gorączka, przeważnie około zachodu słońca.

Gorąco zmieszane z dreszczem. θ Gorączka okresowa.

Częsta dreszczowość występuje naprzemiennie z gorącem. θ Reumatyzm.

Wewnętrzny dreszcz, z zewnętrznym gorącem i czerwonymi policzkami.

Wewnętrzne palące gorąco przy zimnej powierzchni ciała. θ Płonica.

Wewnątrz zimno, a na zewnątrz palące gorąco. θ Gorączka okresowa.

Po dreszczu bez pragnienia następuje gorąco z silnym pragnieniem i bez potów ; albo poty pojawiają się wiele godzin później, po czym nasilają się wszystkie dolegliwości ; wątroba i śledziona są opuchnięte. θ Puchlina.

W godzinę po dreszczu gorąco w całym ciele, palące, suche, bardzo częste picie. θ Gorączka okresowa.

Gorączka okresowa rozpoczyna się dreszczem lub pragnieniem, po czym wcześniej lub później następuje gorąco, z silnym pragnieniem i bez potów, albo poty pojawiają się później, po czym nasilają się wszystkie wcześniejsze dolegliwości.

Po trwającym dwie godziny nocnym zimnie — suche gorąco, suchość jamy ustnej, pragnienie ; niepokój ruchowy i lęk, pulsowanie i łomotanie w całym ciele ; bezsenność. θ Gorączka okresowa.

Po dreszczu bez pragnienia następuje gorąco z silnym pragnieniem i bez potów albo poty pojawiają się później, po czym nasilają się wszystkie wcześniejsze dolegliwości ; wątroba i śledziona są opuchnięte, występują nawet objawy puchlinowe. θ Gorączka okresowa.

Okresowo występujące dreszcze, gorączka i poty. θ Gruźlica.

Gorąco następujące po dreszczu jest suche, nieznośne, trwa trzy lub cztery godziny, z bolesnym napięciem i uciskiem w obu podżebrzach ; uczuciem pełności w nadbrzuszu ; bólem uciskającym w czole ; niepokojem ruchowym, lękiem i pragnieniem. θ Nawrót

gorączki okresowej.

Po zimnie następuje gorąco, z pieczeniem w całym ciele; gorąco przebiega przez wszystkie żyły ; lęk, niepokój ruchowy, wielkie znużenie ; pragnienie i ochota na kwaśne napoje ; ból w lewym podżebrzu. θ Codzienna

gorączka okresowa.

Podczas dreszczu czoło jest gorące, twarz rozgrzana, a ręce zimne. θ Gorączka okresowa.

Zimne stopy i gorące ręce.

Zimno kolan, z gorącem głowy i uszu.

Zewnętrzne zimno, z zimnym, lepkim potem. θ Krztusiec.

Ogólne zimno, z pergaminową suchością skóry albo z obfitym, zimnym, lepkim potem.

W dzień dreszcz, w nocy poty.

Zimno lub pot na częściach chorobowo zmienionych.

Zimna, sucha skóra, występująca naprzemiennie z zimnym potem. θ Czerwonka.

Suche, palące gorąco.

Uporczywe palące gorąco skóry. θ Odra. θ Zapalenie wątroby.

Silne pieczenie. θ Czyrak gromadny.

Przeważa gorąco, trwa od dwóch do czterech godzin; gwałtowne pieczenie, niemal nie do zniesienia, rozpalające gorąco w całym ciele. θ Gorączka okresowa.

Wewnętrzne palące gorąco.

Podczas wymiotów skarży się na bardzo silne wewnętrzne gorąco i pragnienie.

Gorąco w nocy, jakby oblano chorego gorącą wodą.

Uczucie, jakby krew w tętnicach była wrząca.

Wewnętrzne palące, suche gorąco ; skłonność do odkrywania się.

Podczas gorączki chory pragnie pozostawać okryty ; pije mało, lecz często ; zimna woda mu nie służy, wywołuje dreszczowość, ból i natychmiastowe wymioty.

(U chorego :) Palące gorąco, z nieugaszonym pragnieniem.

Paląca gorączka, silne pragnienie, pije mało, lecz często ; wyraźne wyczerpanie ; język suchy, spieczony. θ Gorączka okresowa.

Pragnienie tylko podczas fazy gorąca; często pije po trochu.

Suche gorąco wieczorem i w nocy, z pragnieniem i częstym piciem za każdym razem tylko małej ilości.

Gorąco, z ochotą na picie, lecz bez pragnienia.

Gorąco intensywne, palące, majaczenie i utrata świadomości.

Uczucie gorąca z lękiem po północy.

Wewnętrzne gorąco, palące i suche, z niepokojem w nocy.

Gorąco i niespokojny lęk. θ Żółtaczka.

Gorąco stopniowo narasta, z niepokojem ruchowym, lękiem i napięciem oraz uciskiem w śledzionie. θ Gorączka okresowa.

Wielkie gorąco i niepokój ruchowy, z krwawieniem z nosa.

Gorąco w nocy bez pragnienia i bez potów.

Gorąco nasila się pod wpływem ruchu, mówienia, kaszlu i podczas chodzenia ; łagodzone przez kawę.

Wewnętrzne gorąco, z pieczeniem w żyłach. θ Krztusiec.

Gorąco stopniowo narasta, z niepokojem ruchowym, lękiem i bólem śledziony ; uczucie pełności w dołku podsercowym ; pragnienie kwaśnych napojów. θ Gorączka okresowa.

Gorąco, ze złagodzeniem bólu głowy ; niepokój ruchowy ; pragnienie ; wielkie znużenie i sen. θ Gorączka okresowa.

Po rozpoczęciu się gorąca bóle i inne dolegliwości, które rozpoczęły się w fazie zimna, łagodnieją albo zostają zastąpione nowymi objawami. θ Gorączka okresowa.

Podczas gorąca : lęk, niepokój ruchowy ; nieznośne pieczenie ; pragnienie, szczególnie ciepłych napojów ; napięcie w okolicy śledziony ; krwawienie z nosa.

Objawy towarzyszące gorącu : niepokój ruchowy, lęk ; wznoszący się z dołka podsercowego ; pulsowanie i tętnienie w całym ciele ; majaczenie ; bolesne napięcie okolic podżebrowych, najsilniejsze po lewej stronie ; gryzący ból i pieczenie w okolicy

żołądka ; ból kości, okolicy lędźwiowo-krzyżowej i czoła ; nudności, trudności w oddychaniu ; skóra sucha i paląca ; pragnienie, suchość jamy ustnej, z częstym piciem, lecz niewielkich ilości, czasami wielka ochota na kwaśne i zakwaszone napoje. θ Gorączka okresowa.

Pod koniec fazy gorąca często nudności i wymioty, szczególnie po wypiciu ; znużenie i sen. θ Gorączka okresowa.

Po zmniejszeniu się gorąca wielka senność i poty podczas snu. θ Codzienna gorączka okresowa.

Po gorącu czuje się bardzo wyczerpana i w końcu zasypia. θ Nawrót gorączki okresowej.

Po gorączce napad bólu głowy.

Gorączka i poty każdego popołudnia.

Gorąco w nocy, z potem na twarzy i stopach.

Gorączka o godz. 2 w nocy ; pot na twarzy i stopach oraz napięcie w podżebrzach i nadbrzuszu, wywołujące lęk i bóle kolkowe.

Najpierw gorąco, potem poty.

Poty pod koniec gorączki, z ustąpieniem wszystkich wcześniejszych objawów.

Poty pojawiają się jakiś czas po fazie gorąca albo nie występują wcale. θ Gorączka okresowa.

Pot pozostawia brunatnożółte plamy.

Pot zimny, lepki, o kwaśnym albo odrażającym zapachu ; z wyczerpaniem.

Zimny, lepki pot. θ Zapalenie otrzewnej. θ Tyfus plamisty. θ Żółta

febra. θ Cholera azjatycka.

Zimny pot. θ Zapalenie pęcherza moczowego. θ Biegunka letnia. θ Czerwonka.

θ Zapalenie osierdzia. θ Apyreksja w gorączce okresowej. θ Szkarlatyna.

Pot, z niechęcią do odkrywania się.

Pocenie się przy zasypianiu ; ustępuje po krótkim śnie.

Nocne poty.

Pot rano, po nocnym gorącu.

Obfity poranny pot, który nie przynosi ulgi. θ Reumatyzm kolana.

Pot słabnący po śnie.

Pot występujący okresowo.

Poci się zbyt łatwo albo podczas siedzenia, jedzenia oraz po jedzeniu lub piciu.

Pot zmniejsza się pod wpływem ruchu.

Pot nie pojawia się wcale. θ Gorączka okresowa.

Pot pojawia się dopiero w nocy i jest skąpy, często tylko na twarzy i klatce piersiowej, krótkotrwały. θ Nawrotowa gorączka okresowa.

Pot na tylnych częściach ciała, potylicy, szyi itd.

Obfity pot w okolicy kolan, w nocy.

Pot na dolnej części ciała.

Wszystkie objawy pierwszych stadiów > podczas potu. θ Gorączka okresowa.

Tylko podczas potu wolny od bólu. θ Reumatyzm.

Podczas fazy gorąca pot się nie pojawia, lecz występuje później, wraz z pragnieniem, często szumem w uszach, uczuciem ciężkości głowy, zawrotami głowy i drżeniem. θ Gorączka okresowa.

Objawy towarzyszące potowi: niepokój; gadatliwość; twarz blada lub czerwona; nudności, gorzkie wymioty; nieugaszone pragnienie; wyciek z nosa; palce jak martwe; obrzęk stóp.

Sen po wystąpieniu potu.

Zimny pot, ze znacznym upadkiem sił.

Kaszel kończy się potem. θ Krztusiec.

Zimny, lepki pot, z krańcowym wyczerpaniem po najmniejszym wysiłku.

Pot osłabiający aż do omdlenia.

Napady nieregularne, przeważnie codzienne, rano; niekiedy z przerwą trwającą dzień lub dwa.

Napady rozpoczynają się przeważnie przed południem. θ Gorączka okresowa.

Rano silny dreszcz z kurczem w klatce piersiowej; później skóra sucha, paląco gorąca; tętno małe, słabe, częste; skarży się na ból głowy; usta i wargi suche; pije bezustannie, lecz jednorazowo niewiele; silne pragnienie kwaśnych pokarmów; niespokojny ruchowo i jęczący; faza gorąca trwała trzy godziny; wieczorem po gorączce znaczne osłabienie i bolesność kończyn; bez potu, lecz z częstym piciem. θ Gorączka okresowa.

Trzeciego dnia przed południem zimno, blada twarz, silny dreszcz, drżenie, niepokój ruchowy i płacz, po których nastąpiła faza gorąca ze snem i jęczeniem; na koniec nieco potu i częste picie. θ Chłopiec z

zimnicą.

Napad rozpoczynający się około godziny 12 w południe albo 1 po południu. θ Gorączka okresowa.

W poszczególnych stadiach gorączki zawsze występują również inne objawy. θ Gorączka okresowa.

Po napadzie: osłabienie, uczucie pełności w nadbrzuszu; zmniejszony apetyt; pragnienie czegoś orzeźwiającego albo wina lub kawy; powolne, niedostateczne wypróżnienie. θ Gorączka okresowa.

Wieczorem po napadzie czuje się źle, jest rozdrażniony; kilka biegunkowych stolców. θ Chłopiec z zimnicą.

Po napadzie wielkie znużenie i osłabienie, brak apetytu; stałe pragnienie kwaśnych pokarmów lub czegoś orzeźwiającego. θ Codzienna gorączka okresowa.

Żółtaczka po gorączce okresowej.

W okresie bezgorączkowym nigdy nie jest zupełnie wolny od objawów. θ Gorączka okresowa.

Codzienne i inne gorączki okresowe.

Dreszcz po południu, po którym następuje wieczorem sucha faza gorąca, a później pot.

Gorączki codzienne, trzeciaczki i czwartaczki, z niewyraźnym uczuciem zimna i gorąca, ze znacznym niepokojem ruchowym i pragnieniem albo bez pragnienia podczas fazy zimna i gorąca.

Intermittent incompleta; dreszcz przeplata się z gorącem albo gorąco i uczucie zimna następują po sobie w krótkich odstępach.

Brak którejkolwiek z faz: dreszczu, gorąca albo potu. θ Gorączka okresowa.

Gorączka okresowa nawracająca po chininie.

Gorączki okresowe wykazujące skłonność do przechodzenia w stan durowy.

Dur brzuszny: przypadki o powolnym, przewlekłym przebiegu, z łagodnym majaczeniem; utrata świadomości; silny niepokój; eretyzm nawet przy największym upadku sił; rysy hipokratesowe; policzki paląco gorące, z odgraniczonym zaczerwienieniem; twarz wykrzywiona; oczy lśniące, wpatrzone lub zapadnięte albo zamknięte wskutek lepkiej wydzieliny; wargi suche, popękane, nawet czarne; jama ustna pokryta brunatnym lub czarnym śluzem; silne pragnienie, lecz jednorazowo pije niewiele; płyny z głośnym odgłosem spływają do żołądka; stolce wodniste, cuchnące, często oddawane mimowolnie; uczucie ucisku; suchy kaszel, cuchnący oddech; biała wysypka prosówkowa; wybroczyny; krew sączy się z suchych warg i odbytu; skóra gorąca, sucha, podobna do pergaminu albo pokryta zimnym, lepkim potem; trupia woń ciała; osłabienie tak wielkie, że chory zsuwa się w łóżku; żuchwa opada.

Gorączka gnilna.

Żółta febra; czarne wymioty; obojętność, otępiały wyraz twarzy; majaczenie itd.

Gorączka drażnieniowa; gorączka trawiąca; wyraźne wychudzenie; w dzień skóra gorąca i sucha, w nocy poty; niezwykła drażliwość zarówno psychiczna, jak i fizyczna.

Gorączka trawiąca. θ Gonarthrocace.

Objawy durowe. θ Szkarlatyna.

Asteniczne przypadki ospy prawdziwej.

NAPADY, OKRESOWOŚĆ [41]

Typhus tertianus anteponens.

Dolegliwości okresowe; powrót dolegliwości o tej samej porze roku.

Każdego ranka: przeciąganie kończyn, ziewanie; uczucie pustki w głowie.

Każdego popołudnia: bóle palące oczu; gwałtowny dreszcz ze wstrząsaniem; gorączka i pot.

UMIEJSCOWIENIE I KIERUNEK [42]

Po prawej stronie: ból gałki ocznej; wyciek z ucha; piekący śluz z nozdrza; ból w podżebrzu; ból brzucha i pachwiny; bóle jajnika; kłucia w górnej części klatki piersiowej; przerost komory serca; ból rwący i szarpnięcia w barku; bóle reumatyczne łokcia; noga obrzęknięta i pokryta ropiejącymi krostami.

Po lewej stronie: ból głowy i twarzy; bóle w okolicy nadoczodołowej i podoczodołowej; wyciek z ucha; rakowate owrzodzenie wargi górnej; ciągnięcie wokół dolnego brzegu żeber; ciągnięcie i kłucie pod podżebrzem; ból kurczowy w pachwinie; pieczenie w klatce piersiowej; kłucia w klatce piersiowej podczas wdechu; neuralgia lewego ramienia; czerwonawa plama na stawie łokciowym; pęcherze na nodze; porażenie ręki i stopy; zniekształcone stawy ręki; ropień pięty.

Od dołu ku górze: kłucia w mostku; strumień ciepłego powietrza wznoszący się wzdłuż kręgosłupa.

ODCZUCIA [43]

Jakby obok niego znajdował się ktoś, kto robił wszystko to samo co on; jakby mózg poruszał się i uderzał o czaszkę; jakby rozgrzany drut przesunięto przez rozgałęzienia piątej pary nerwów; jakby piasek znajdował się w oczach; jakby okolica nad nosem i czoło były obolałe jak po stłuczeniu, jakby głowa miała pęknąć; jakby mózg był rozrywany na kawałki; jakby koty rozszarpywały mózg; jakby oczy były wciągane do wnętrza głowy; jakby dla oczu nie było miejsca w oczodołach; jakby powieki były suche i tarły o gałki oczne; warga dolna jakby oparzona; jak od rozpalonych do czerwoności igieł w obrzękniętej wardze górnej; jakby zęby były wydłużone i rozchwiane; język jakby sparaliżowany; jakby język był zbyt ciężki; język jakby oparzony; jakby żołądek i przełyk zostały odarte przez żrącą, kwaśną substancję; prawa pachwina jakby skręcona; jakby wydalała piasek przez odbytnicę; jakby klatka piersiowa była otarta; jakby klatkę piersiową opasywała obręcz; kark obolały jak po stłuczeniu; jakby gorąca woda przepływała przez naczynia krwionośne; jakby nie spał dostatecznie długo; jakby zimna woda ściekała po plecach; jakby coś oderwało się w lewym podżebrzu, a także w dołku podsercowym podczas ziewania; jakby jelita były zawiązane (kolka); jakby brzuch miał pęknąć przed oddaniem stolca; jak przy wdychaniu pyłu; jakby coś wwiercało się w gardło od przodu ku tyłowi; jakby dźwigała ciężar w górnej części obu płuc; jakby kończyny dolne miały się załamać podczas wchodzenia po schodach; uczucie strumienia ciepłego powietrza wznoszącego się wzdłuż kręgosłupa; okolica krzyża jakby złamana; kolana jakby zabandażowane; jakby skrobano po kościach długich nogi; podeszwy stóp jakby były z drewna.

Bolesne uczucie zmęczenia przenikające w kończynach aż do szpiku.

Jakby zimna woda spływała po plecach.

Gorąco przebiega przez wszystkie żyły. θ Faza gorąca w gorączce okresowej.

Ból nieokreślony: w oczach; w powiekach; w nadbrzuszu, żołądku i brzuchu; w okolicy pępka; po prawej stronie brzucha, rozprzestrzeniający się ku prawej pachwinie i mosznie; między łopatkami; w ramieniu, na którym leży; w kości krzyżowej; w wątrobie; w kolanach; w kończynach dolnych; w śledzionie; w zgorzelinowych owrzodzeniach.

Ból konający: od okolicy przedsercowej ku szyi i potylicy.

Ból przeszywający: w żołądku; w klatce piersiowej; przeszywający i palący w brzuchu; w okolicy macicy, od odbytnicy ku odbytowi i sromowi; w starych owrzodzeniach nóg; w obrzękach zapalnych; w raku twardym.

Ból tnący: jak od noży w brzuchu, przeszywający pierścień brzuszny.

Ból rozrywający: w ramionach; w kończynach dolnych.

Ból strzelający: przez górną część prawego płuca.

Ból przenikający: w mięśniach.

Ból wiercący: w prawej okolicy nadoczodołowej, znad oka ku zębom; w małym punkcie na skroni; w żołądku i jelitach.

Kłucia: w głowie; od lewego przewodu słuchowego na zewnątrz; w nadbrzuszu i żołądku; w śledzionie; w prawym podżebrzu; w okolicy wątroby; w lewym podżebrzu; z brzucha do pochwy; w pachwinach; w guzkach krwawniczych; w okolicy nerek; w odbytnicy; w bokach; w górnej części prawej połowy klatki piersiowej; w lewej połowie klatki piersiowej; w mostku; kłucia od jajnika ku udu.

Ukłucia: w owrzodzeniu rogówki; w powiekach.

Żądlenie: od czoła ku oczom; w powiekach; w owrzodzeniu prawego skrzydełka nosa; w twarzy; w wardze górnej; w przełyku; w żołądku i nadbrzuszu; w brzuchu; w guzkach krwawniczych; w starych owrzodzeniach nóg.

Nakłuwanie: w bólu potylicy; po lewej stronie pod oczodołem; w owrzodzeniu rogówki; w odbytnicy; w żołędzi prącia; w oczodole.

Ból strzelający: w palcu po usunięciu brodawki; w biodrze.

Ból rwący: w prawej okolicy nadoczodołowej; znad oka ku zębom; w mózgu; wokół oczu; od lewego przewodu słuchowego na zewnątrz; w lewej połowie twarzy; w żołądku i jelitach; w brzuchu; w cewce moczowej; w plecach i nogach; w prawym barku i jego stawie oraz w dół ramienia; od łokcia ku dołowi pachowemu; od opuszek palców ku barkowi; w biodrze; w lewej stopie; w kolanach i stopach; w kości piszczelowej; w piętach; w stawach.

Ból rozdzierający: w podeszwach stóp; w mięśniach.

Ciągnięcie: w twarzy; od dołka podsercowego wokół dolnego brzegu lewych żeber; pod lewym podżebrzem; w nogach; między łopatkami; od okolicy krzyża ku barkom; w ramionach; od łokcia ku dołowi pachowemu; od opuszek palców ku barkowi; od jajnika ku udu; w rwie kulszowej; w biodrze; w nogach; w lewej stopie; w kończynach; w stawach.

Ból ciągnąco-kłujący: od okolicy prawego jajnika ku udu.

Ból ciągnąco-uciskający: po prawej stronie czoła; od czoła ku oczom.

Pieczenie: w prawej okolicy nadoczodołowej; znad oka ku zębom; w czole; różycopodobne w głowie; na głowie; w oczach; nad oczodołem; w owrzodzeniu rogówki; na powiekach; przy nozdrzach; w nosie; w owrzodzeniu prawego skrzydełka nosa; policzków; w wardze górnej; w rakowatych owrzodzeniach twarzy; w krostach i pęcherzykach na twarzy; w dziąsłach; na języku; w jamie ustnej; w gardle; w nadbrzuszu; w żołądku; w jelitach; w okolicy odźwiernika; w okolicy wątroby; w prawym podżebrzu; w okolicy pępkowej, odbycie i odbytnicy; w jelitach; w guzkach krwawniczych; w pęcherzu moczowym; w cewce moczowej; w żołędzi prącia; w jajnikach; w okolicy macicy; w narządach płciowych; w sutku; w raku piersi; w krtani i tchawicy; w klatce piersiowej; w lewej połowie klatki piersiowej; w okolicy serca; w kręgosłupie; w plecach; w palcu; w owrzodzeniach opuszek palców; w biodrze; w starych owrzodzeniach nóg; w żyłach; w skórze; w stawach; w obrzękach zapalnych; w owrzodzeniach; w raku twardym; wągliku.

Szczypanie: przy nozdrzach; w wykwitach na szyi, barkach i bokach.

Bolesność: powiek; w klatce piersiowej; w dole pachowym; między palcami; w opuszkach palców stóp.

Uczucie otarcia: w klatce piersiowej.

Tętnienie: w oczach.

Ucisk: jak od ciężaru na mózgu; w czole; w potylicy; od czoła ku oczom; w nadbrzuszu i żołądku; w obu podżebrzach; w mostku.

Ból napinająco-uciskający: od czoła i skroni ku potylicy i karkowi; w śledzionie.

Ból uciskająco-kłujący w okolicy prawego jajnika.

Szarpnięcia: szarpiący ból zęba; w dziąsłach; od opuszek palców ku barkowi; w całym ciele; kończyn podczas zasypiania.

Ściskanie: w żołądku i brzuchu.

Świdrowanie: w pachwinach.

Ból gryzący: w dołku podsercowym.

Ból żrący: w żołądku i jelitach.

Uczucie wrzenia: w nodze (rwa kulszowa).

Ból wijący lub skręcający: w brzuchu.

Kurcz: w żołądku; w jelitach; we wnętrznościach; w klatce piersiowej; w sercu; w udach, łydkach i palcach stóp.

Ściskanie: gardła; przełyku; żołądka; w brzuchu; w okolicy pępkowej; w lewej pachwinie; klatki piersiowej.

Ból neuralgiczny: w mózgu; w oczach; po lewej stronie szyi; w lewym ramieniu; w biodrze; w przedramionach i nogach.

Bóle reumatyczne: od łokcia ku górze do barku; w prawym łokciu; w kończynach.

Bóle dnawe: w kończynach.

Uczucie jak przy skręceniu: w szyi.

Uczucie jak po stłuczeniu: nad nosem i w czole; w obrzękniętych śliniankach podżuchwowych; w okolicy krzyżowej; między barkami; w szyi; w stawie kolanowym i udach, jakby po pobiciu.

Pobolewanie: w pierwszym dolnym zębie przedtrzonowym; w żołądku i nadbrzuszu, rozciągające się do klatki piersiowej; w klatce piersiowej po kaszlu; tępe, w prawej nodze poniżej kolana; we wszystkich kończynach.

Ból tępy: w lewym podżebrzu.

Napięcie: w obu podżebrzach; w brzuchu; w jajniku; w okolicy śledziony; w nadbrzuszu.

Uczucie ucisku: w klatce piersiowej; nad sercem.

Uczucie pełności: w dołku podsercowym; po jedzeniu; w klatce piersiowej; w dłoniach; w górnej części brzucha.

Uczucie ciężkości: w głowie; w żołądku; w klatce piersiowej; kończyn.

Ciężar: w głowie, w czole; jakby kamień w żołądku.

Tętnienie: w oczach nad nasadą nosa; w czole; bolesne w głowie; w gałce ocznej i wokół oczodołu; w korzeniach zębów; w okolicy macicy; w całym ciele (gorąco podczas napadu gorączki przerywanej).

Drgania: w oczach; mięśni twarzy; w biodrach.

Drżenie: w dołku podsercowym.

Kołysanie lub chlupotanie w mózgu.

Pełzanie: w żołądku; w kończynach.

Mrowienie: w palcach.

Mrówczenie: wzdłuż kręgosłupa.

Sztywność: szyi; kolan i stóp.

Drętwienie: zębów; stóp; uda.

Słabość: w głowie; w dołku podsercowym; w plecach; w stopach.

Znużenie: w stopach.

Wyczerpujący ból: nad lewym okiem.

Niepokój: w kończynach dolnych.

Uczucie porażenia: w kończynach górnych.

Uczucie ogłuszenia: ból głowy.

Gorąco: w głowie; w oczach; w przełyku; w żołądku i nadbrzuszu; w całym ciele; w klatce piersiowej.

Zimno: lodowate uczucie w skórze głowy; w żołądku; w brzuchu; w klatce piersiowej; w podeszwach stóp; wewnętrzne; w owrzodzeniach; w plecach; ciała; kończyn.

Świąd: skóry głowy; na głowie; twarzy; górnej wargi; krostek i pęcherzyków na twarzy; narządów płciowych; w klatce piersiowej; ud; stóp; skóry.

TKANKI [44]

Krwotoki jasnoczerwone lub czarne, płynna krew; krew krzepnie powoli albo wcale.

Po wielkiej utracie krwi z macicy. θ Zapalenie macicy.

Po wenesekcji lub utracie krwi z innej przyczyny. θ Krwioplucie.

Niedokrwistość.

Błędnica z drżeniem, częstymi omdleniami i skrajnym osłabieniem.

Ropnica.

Septyczne zmiany we krwi, osutki, wybroczyny, plamice, odleżyny. θ Tyfus plamisty.

Zapalenie wokół stwardnień na przedramionach oraz gąbczasta narośl na czubku kciuka. θ Inokulacja nowotworowa.

Pieczenie skóry i żył. θ Hemoroidy.

Pieczenie w żyłach. θ Zapalenie macicy.

Zapalenie żył z objawami durowymi.

Obrzęki zapalne z bólami palącymi.

Rozszerzone żyły stóp.

Żylaki palą jak ogień, szczególnie nocą.

Zakrzepica.

Bardzo silne bóle w okolicy pachwin; zakrzepica wielkich żył tej okolicy. θ Ropnica.

Przewlekłe zapalenie błon surowiczych z obfitym wysiękiem surowiczym.

Zimny obrzęk gruczołów.

Dolegliwości skrofuliczne; stwardniałe gruczoły itd.

Zapalenie skrofuliczne.

Choroby błon śluzowych.

Żrące wydzieliny.

Zapalenie okostnej; bóle rozdzierające w kościach; choroby kości.

Rozdzierający, palący ból kończyn, szczególnie stawów, z bladym obrzękiem zajętych części, uniemożliwiający sen. θ Reumatyzm.

Bóle rozdzierające i ciągnące we wszystkich stawach lewej strony, z obrzękiem; stawy palców i lewej ręki zniekształcone, przykurczone, nieruchome. θ Reumatyzm.

Rozrywający, przeszywający ból mięśni.

Mięśnie i skóra sztywne.

Mięśnie zwiotczałe. θ Nawrót gorączki przerywanej.

Sprężyste obrzęki.

Obrzęki zapalne z bólami palącymi i przeszywającymi.

Twarz, brzuch i wszystkie kończyny, zwłaszcza nogi, obrzęknięte wskutek puchliny.

Wodobrzusze.

Puchlina w różnych częściach ciała, białko w moczu. θ Choroba Brighta.

Puchlina z nieugaszonym pragnieniem.

Puchlina po płonicy. θ Wodobrzusze.

Puchlina z mętnym moczem.

Obrzęk puchlinowy całego ciała. θ Puchlina jajnika.

Dolegliwości puchlinowe. θ Płonica.

Uogólniona anasarka, wodobrzusze i płyn w jamie opłucnej, z albuminurią.

Uogólniona anasarka, ze skórą podobną do wosku i znacznym osłabieniem.

Uogólniona anasarka; skóra blada, woskowa lub ziemista; wielkie pragnienie. θ Albuminuria.

Anasarka, po której występuje tłusty pot o słodkawym zapachu.

Szybkie wychudzenie, znaczna utrata masy ciała, z zimnym potem; osłabienie.

Wychudzenie i więdnięcie zajętych części.

Wielkie wychudzenie, twarz barwy gliny, sine obwódki wokół oczu, znaczne osłabienie wszystkich kończyn, brak ochoty do czegokolwiek i stała skłonność do odpoczynku; biegunka; niekiedy suchy, męczący kaszel i nocne poty. θ Zanik

u dzieci.

Szybkie wychudzenie; zanik stóp i czubków palców.

Wychudzenie u dzieci, z zaburzeniami trawienia i biegunką, < przed południem i po północy; skąpe, żółte, wodniste, cuchnące stolce, z pragnieniem niewielkich ilości wody; później pojawiają się suchy, męczący kaszel i nocne poty.

Wychudzenie. θ Rak żołądka. θ Przewlekły nieżyt jelit. θ Zapalenie jajnika.

θ Scirrhus mamma. θ Koksalgia. θ Gonarthrocace.

θ Tyfus plamisty.

Wychudzenie z brakiem apetytu, a właściwie z niechęcią do jedzenia. θ Konie.

Zanik u dzieci; marazm; suchoty.

Gąbczasta narośl na kciuku powiększa się coraz bardziej, a ból staje się coraz silniejszy, tak że ostatecznie promieniuje do głowy. θ Inokulacja nowotworowa.

Owrzodzenie stale rozszerzające się wszerz.

Powierzchowne owrzodzenie, codziennie wnikające głębiej i zwiększające swój obwód; brzegi coraz bardziej wywinięte.

Żrące, palące, nadżerające wydzieliny, często niezwykle cuchnące.

Owrzodzenia palą jak ogień; ból nawet podczas snu; obfita krwawa ropa lub posoka; dna sine, czarne albo słoninowate; wybujała ziarnina; > od ciepła.

Owrzodzenia szerzą się bardziej obwodowo niż w głąb.

Owrzodzenia ze skąpą ropą; z cienkim strupem i niewielkim krwawieniem podczas bandażowania.

Modyfikuje bóle przeszywające i palące albo — w owrzodzeniu — cuchnące, nadżerające wydzieliny. θ Rak twardy.

Opóźnia rozkład (u osób śmiertelnie zatrutych).

Karbunkuł, palący jak ogień; skóra zimna, sina, sucha jak pergamin, złuszczająca się dużymi płatami.

Martwica: części są czarne i palą jak ogień; cuchnący zapach.

Gangrena senilis sicca, z zimnem i pragnieniem mocniejszego okrycia; > od ciepła.

Zgorzel: > od ciepła; (< od ciepła, Secale).

Zgorzelinowe owrzodzenia szerokości pół cala, powodujące nieznośne bóle, otoczone i częściowo pokryte zgorzelinowym strupem. θ Zapalenie okostnej kości piętowej.

DOTYK. RUCH BIERNY. URAZY [45]

Dotyk: skóra głowy wrażliwa; dziąsła wrażliwe; żołądek wrażliwy; okolica śledziony obolała; brzuch bolesny.

Nie może leżeć na zajętej części: dna i reumatyzm.

Pocieranie: > ból jak od otarcia w czole.

Uderzanie w głowę: > ból zęba.

Pragnie być okryty: podczas gorączki.

Pragnie być odkryty: podczas potów.

Dziecku > gdy jest szybko noszone.

Zatrucie rozkładającą się materią chorobową lub zwierzęcą wskutek inokulacji, wdychania albo połknięcia.

Rany sekcyjne.

Po otwarciu ropnia na pięcie brzegi rany uległy martwicy. θ Zapalenie okostnej kości piętowej.

Po ugryzieniu w ramię przez rozwścieczonego kota ból przebiegł ku górze do barku; majaczenie; suche, palące gorąco gorączkowe; skłonność do wymiotów.

Po gwałtownym kopnięciu przez krowę w prawy jajnik pobolewanie przeszywające w dół uda; kończyna wydaje się drętwa i kulawa; > w spoczynku i nocą; < od ruchu; < podczas siedzenia w zgiętej pozycji lub schylania się; ból palący, gorączka, woskowa twarz; wychudzenie; zamiast

miesiączki rzadka, cuchnąca posoka.

SKÓRA [46]

Nadmierna wrażliwość skóry.

Pieczenie i świąd. θ Świerzb.

Piekący świąd; zajęte okolice bolesne po drapaniu.

Świąd nasilony przez drapanie.

Świąd skóry; po podrapaniu pozostaje bolesne uczucie pieczenia jak od otarcia. θ Wyprysk.

Świąd skóry po zahamowaniu wysypki. θ Ślepota.

Skóra piekąco gorąca i sucha. θ Tyfus plamisty.

W chorobie bez gorączki suchość skóry.

Pergaminowa suchość skóry.

Skóra sucha, pomarszczona, pokryta zmarszczkami.

Skóra szorstka, sucha i wyglądająca na brudną.

Zimno i sinica skóry.

Dziecko wychudzone do szkieletu; skóra biała, sucha i podobna do pergaminu. θ Skrofuloza.

Skóra sucha i łuszcząca się.

Choroba rozpoczęła się jako czerwona plama i szerzyła się nieco jak grzybica obrączkowa; pokryta srebrzystymi łuskami; skóra głowy pokryta grubym strupem. θ Pewien rodzaj trądu.

Otrębiaste, suche, łuszczące się wykwity ze świądem i pieczeniem; pieczenie nasila się po drapaniu, po czym następuje krwawienie.

Wykwity podobne do rybich łusek.

Skóra złuszcza się dużymi płatami.

Łuski stale odpadają, niszcząc włosy.

Sucha, łuszcząca się wysypka, niekiedy z cuchnącą ropną wydzieliną. θ Wyprysk.

Skóra blada. θ Okres bezgorączkowy gorączki przerywanej.

Skóra woskowa, brudnobiała. θ Gorączka przerywana.

Skóra bardzo biała, o ciastowatym wyglądzie, później żółta i łuszcząca się.

Skóra żółta. θ Tyfus plamisty.

Ciemnobrunatna barwa całego ciała.

Brunatnobiałe plamy na skórze.

Odpowiada pacjentom z plamami wątrobowymi, których skóra w miejscach zakrytych ubraniem ma brunatny, ziemisty, jakby nieumyty wygląd.

Sine plamy, szczególnie na brzuchu, narządach płciowych i białkówkach oczu.

Skóra pomarszczona, sucha, zimna, sina. θ Cholera azjatycka.

Ciemne pęcherze na palcach rąk lub stóp, palące jak ogień: szerzące się, o ciemnych brzegach.

Bardzo bolesna czarna wysypka.

Czarne pęcherzyki powodujące ból palący.

Czerwona wysypka o wyglądzie szkorbutowym.

Wysypka przypominająca czerwone wybroczyny, od wielkości ukąszenia pchły do wielkości soczewicy.

W wielu miejscach pęcherze wypełnione krwią. θ Hemoroidy.

Wybroczyny, wysypka prosówkowa lub pokrzywka. θ Czerwonka.

Wybroczyny przemieszane z wysypką płoniczą.

Czarne podbiegnięcia krwawe pod skórą w różnych miejscach; obrzęknięte dziąsła. θ Morbus maculosus.

Wybroczyny. θ Tyfus plamisty.

Biała wysypka prosówkowa. θ Tyfus plamisty.

Biała wysypka. θ Febris puerperalis.

Wyprysk; bolesne pieczenie jak od otarcia. θ Po płonicy.

Plamy różyczkowe na klatce piersiowej i brzuchu. θ Tyfus plamisty.

Acne simplex.

Czyraki.

Wykwity najczęściej suche.

Drobna swędząca wysypka, podobna do piasku.

Wysypka wywołana nieodpowiednim pożywieniem, soloną rybą, solonym mięsem.

Odra, utrzymujące się pieczenie skóry; wysypka pojawia się zbyt wcześnie albo nagle znika; twarz blada, ziemista lub wzdęta; pleśniawki w jamie ustnej; czarna odra, z nagłym upadkiem sił i niepokojem nerwowym.

Napady podobne do krupu, pojawiające się zamiast zwykłych bąbli pokrzywkowych lub pokrzywki.

Pokrzywka z silnym pieczeniem i niepokojem; także po jej ustąpieniu. Patrz krup.

Róża; także w okolicy stawów.

Płonica; wysypka pojawia się z opóźnieniem albo nagle blednie, staje się sina lub miesza się z wybroczynami; złośliwe zapalenie gardła; puchlina; albo wysypka jest w pełni rozwinięta, lecz występują nieproporcjonalne osłabienie, łagodne majaczenie, wymioty itd.

Puchlina po płonicy; skóra woskowa; morbus Brightii.

Wykwity pęcherzykowe; krostki podobne do świerzbowych.

Uporczywe przypadki świerzbu.

Pęcherzyki wypełnione krwią na czubkach palców; owrzodzenia ze strupami pod paznokciami.

Na tułowiu i kończynach pęcherze wypełnione wynaczynioną krwią. θ Hemoroidy.

Krostki i pęcherzyki. θ Crusta lactea.

Duże, bladoczerwone krosty, najbardziej bolesne nocą.

Krostki palą gwałtownie, powodując niemal nieznośną udrękę.

Spiczaste, białawe wypryski, wypełnione wodnistym płynem, rozpoczynające się świądem i pieczeniem, szczególnie na brzuchu i rękach oraz między palcami.

Wysiew krostkowy. θ Świerzb.

Drobne krosty i świerzbowate wyniosłości pękają i wydzielają żrący płyn, który powoduje powstawanie nadżerających wrzodów.

Czerwone krosty przechodzące w posokowate, pokryte strupami, piekące i szerzące się wrzody.

Ospa prawdziwa, przypadki asteniczne; krosty zapadają się, ich otoczki stają się sine; także w postaciach krwotocznych i septycznych.

Łuszczyca kropelkowata.

Liszajowaty wysiew pokryty strupami.

Wysiew opryszczkowy, ze świądem i pieczeniem.

Opryszczka z pęcherzykami i bardzo silnym pieczeniem, szczególnie w nocy; pokryta łuskami podobnymi do rybich. θ Rybia łuska.

Ropiejąca opryszczka z bólami piekącymi.

Opóźniające się pojawienie wysypki. θ Szkarlatyna.

Gdy wysypka płonicza znika z powierzchni skóry i przenosi się na płuca oraz serce, występuje złowieszcze kołatanie serca z kłującymi bólami w nadbrzuszu.

Wysypka gwałtownie blednie i sinieje. θ Szkarlatyna.

Zbyt wczesne i nagłe zniknięcie wysypki. θ Odra.

Krosty zapadają się, a ich otoczki stają się sine. θ Ospa prawdziwa.

Ostre wysiewy znikają nagle, z szybko postępującym krańcowym osłabieniem.

Po zahamowanej odrze lub szkarlatynie. θ Zapalenie osierdzia.

Po zahamowaniu herpes circinatus. θ Kołatanie serca.

Wysiew na wszystkich częściach ciała oprócz twarzy i rąk; zaczął się jako mała, różowa plamka, szybko się szerzył, nieco na podobieństwo grzybicy obrączkowej, i wkrótce pokrył się srebrzystymi łuskami, które niekiedy odpadały przy pocieraniu i pojawiały się ponownie; skóra owłosiona głowy pokryta grubym

strupem; żadnych doznań, z wyjątkiem lekkiego świądu po zastosowaniu tłustej substancji; występowało sto lub więcej takich ognisk, o rozmiarach od ziarna grochu do srebrnego dolara. θ Lepra; dziecko

æt. 7.

Piekące wrzody.

Pieczenie we wrzodzie zmusza do drapania i pocierania, co je nasila.

Cała powierzchnia wrzodu piecze i jest bardzo wrażliwa. θ Wrzód rakowaty.

Bolesna wrażliwość starych wrzodów.

Wrzody: podobne do rakowych, szczególnie bolesne rano, z pieczeniem wewnątrz i na brzegu; o wyniosłych brzegach; z rzadką, krwistą ropą; z cuchnącą posoką i wybujałą ziarniną; płaskie, o sinawobiałym dnie; zrównane z powierzchnią, z obfitą wydzieliną o

zapachu padliny; płaskie, z obfitą wydzieliną; na podudziach; stare, z pieczeniem i kłuciem; o uniesionych, zrogowaciałych brzegach; z czerwoną, lśniącą obwódką; z cuchnącą, wodnistą wydzieliną lub wybujałą ziarniną; twarde na brzegach, kłujące, piekące, gąbczaste; z wybujałą

ziarniną; czerniejące; ropa rzadka, posokowata (raki); wydzielina z czarnej, skrzepłej krwi; z cienkim, łuszczącym się nalotem na powierzchni, łatwo krwawiące przy opatrywaniu; z cuchnącą posoką i wybujałą ziarniną, które wkrótce stają się gnilne, sine i zielone; drobne, posokowate, na całym ciele,

boleśnie wrażliwe; wydzielające gęstą, zielonkawą, cuchnącą posokę, z silnym świądem i pieczeniem, < w nocy, > od ciepła, < od zimnego powietrza; fagedeniczne, stale rozszerzające się na boki.

Wrzód na podudziu pokryty szarym strupem i otoczony zapalnym brzegiem.

Powierzchnia wrzodów zanieczyszczona, czarniawa, cuchnąca, sącząca drażniącą posokę; grube brzegi pokryte krostami, twarde, obwódka objęta stanem zapalnym. θ Wrzody podudzi.

Wydzielanie cuchnącej ropy. θ Gonarthrocace.

Trupia woń wypełnia pokój. θ Tyfus plamisty.

Zgorzel; martwica zgorzelinowa; wrzody rakowate; czyrak gromadny.

Wąglik, piekący jak ogień.

Czerwonawosine plamy przechodzące w zgorzel. θ Czyrak gromadny.

Zgorzelinowe pęcherzyki na surowiczym obrzmieniu.

Zgorzelinowy wygląd ran.

Zanokcica przybierająca wygląd zgorzelinowy.

Wrzody pełzające.

Zgorzelinowy stan błony śluzowej jam nosowych. θ Następstwo odry.

Rany zgorzelinowe; zajęta część gorąca, bardzo silny ból, zapalenie wokół rany; okolica pęcherzyków bolesna, kłująca i rozdzierająca; pęcherzyk wielkości orzecha laskowego poczerniał.

Bolesne rany zgorzelinowe po otwarciu ropnia na lewej pięcie.

Stare blizny pieką.

Brodawki.

OKRES ŻYCIA, KONSTYTUCJA [47]

Konstytucja hydrogenoidalna.

Młodzi, niedokrwiści ludzie. θ Konstytucja skrofuliczna.

Gruźliczo-kiłowa choroba skóry.

Kobieta, æt. 35; dolegliwość trwała od kilku lat, od czasu zahamowania łuszczącego się i bardzo swędzącego wysiewu na skórze owłosionej głowy. θ Jaglica z zapaleniem powiek.

Powietrze malaryczne. θ Gorączka naprzemienna.

Chłopiec, æt. 3, po kilku dniach rozdrażnienia, skłonny do snu, z utratą apetytu i luźnymi stolcami. θ Gorączka naprzemienna.

Dziewczyna, æt. 15, od samego początku nadzwyczaj słaba i wyczerpana, musi stale leżeć. θ Gorączka naprzemienna.

Dziewczyna, æt. 18, silnie zbudowana. θ Trzeciaczka.

Młoda kobieta o temperamencie sangwinicznym cierpiała na trzeciaczkę; musiała przyjmować chininę, a mimo to gorączka powracała.

Wieloródka; konstytucja nerwowa, temperament melancholiczny, po niewłaściwym leczeniu Chin. sulph.; nawroty od jesieni 1851 r. do 17 marca 1852 r.

Mężczyzna, æt. 40, szczupły, wyniszczony; pijący napoje spirytusowe. θ Codzienna gorączka naprzemienna od tygodnia.

Mężczyzna, æt. 40, silny, postawny. θ Gorączka naprzemienna po nieżycie.

ZWIĄZKI [48]

Antidota przy dawkach trujących: najpierw należy podać mleko, białko jaja itp., aby otoczyć truciznę do czasu uzyskania antidotum lub środka wymiotnego. Wywołać wymioty środkami wymiotnymi z gorczycy, siarczanem cynku lub siarczanem miedzi itp., lecz unikać emetyku winnego i innych substancji

silnie drażniących błonę śluzową żołądka. Woda wapienna jest przydatna, ponieważ zmniejsza rozpuszczalność kwasu arsenawego. Pomocne są napoje osłaniające w dużych ilościach. Aby zneutralizować tę część arszeniku, której nie usunięto z żołądka, należy podawać w dużych ilościach świeżo przygotowany uwodniony tlenek żelaza lub

magnezję. Olej rycynowy jest najlepszym środkiem przeczyszczającym do usuwania kwasu arsenawego z jelit.

Przydatne mogą się okazać antidota chemiczne, takie jak: węgiel zwierzęcy, uwodniony nadtlenek żelaza, magnezja i woda wapienna.

Opium służy jako antidotum dynamiczne. Jeśli żołądek je odrzuca, podawać w postaci lewatyw. Hepar jest przydatnym antidotum.

Przy znacznym przygnębieniu sił i zapaści stosować brandy oraz środki pobudzające.

Jeśli wydalanie moczu jest zahamowane, podawać duże ilości wody zawierającej słodki spirytus saletrzany.

Antidota na potencje arszeniku: Camphor., Cinchon., Chin., Sulph., Ferrum., Graphit., Hepar., Iodine., Ipec., Nux vom., Sambuc., Tabac., Veratr.

Arsenic neutralizuje działanie: Carb. veg., Cinchon., Ferrum., Graphit., Hepar., Iodum., Ipec., Laches., Mercur., Nux vom., Sambuc., Tabac., Veratr.

Arsenic okazał się przydatny w dolegliwościach spowodowanych: żuciem tytoniu, alkoholizmem, kąpielami morskimi, zatruciem kiełbasą, ranami sekcyjnymi, jadem wąglika, Strychnia., Phosphor., Digit., Plumbum; Iodine., Cinchon., Ipec., Carb.

veg., Graphit., Laches. i Veratr.

Arsenic leczył po nieskuteczności: Agar. (oscylacje gałek ocznych); po Bellad., Chamom., Cicut. i Calomel (przy wszczepieniu

podczas operacji raka włóknistego sutka).

Arsenic okazał się przydatny po: Morphia w raku włóknistym macicy.

Arsenic jest odpowiedni po: Acon., Arnic., Bellad., Cinchon., China., Ipec., Laches., Veratr.

Leki przydatne po Arsenic: Aran. diad., Nux vom., Iodium, Sulphur (retinitis albuminurica, skrofuliczne zapalenie oczu, ślepota itd.).

Leki dopełniające: All. sat., Carb. veg., Phosphor.

Arsen. alb. jest najbardziej podobny do Arsen. met.

Porównać z: Acon. (pobudzenie tętnicze, dławica piersiowa itd.); Apoc. (puchlina wskutek choroby serca); Arg. nitr. (biegunka, czerwonka); Bellad.,

Bismuth. (pospieszne picie, wymioty); Calc. carb. (delirium tremens); Cann. ind. (majaczenie); Carb. veg. (astma, zapaść); Cinchon.,

(osłabienie, ziemista twarz itd.); Ferrum (puchlina po nadużyciu chininy, lecz błona śluzowa jest blada); Hyosc. (zahamowanie wydalania moczu); Ipec. (dolegliwości żołądkowe, wymioty,

astma itd.); Kreosot. (wymioty); Laches. (zgorzel, róża itd.); Lycop. (kaszel itd.); Nux vom. (alkoholizm);

Phosphor. (zwyrodnienie tłuszczowe, osłabienie itd.); Pulsat. (ból żołądka itd. po lodach, cieście itd.); Rhus tox. (dur brzuszny); Silic.

(zahamowanie potu stóp); Tabac. (śmiertelne nudności, zimny pot); Veratr. (zapalenie przełyku).