Digitalis

purpurea. Naparstnica purpurowa. N. O. Scrophulariaceæ. Nalewka z liści rośliny w drugim roku wegetacji.

Zastosowanie kliniczne

Ślepota korowa / Dławica piersiowa / Astma / Choroba Brighta / Sinica / Delirium tremens / Puchlina wodna / Gorączka / Rzeżączka / Ból głowy / Choroby serca / Wodniak jądra / Wodogłowie / Impotencja / Żółtaczka / Przekrwienie płuc / Utrata pamięci / Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych / Szumy w głowie / Załupek / Powiększenie gruczołu krokowego / Ślinotok / Nasieniotok / Ból zęba / Zaburzenia układu moczowego / Zaburzenia widzenia

Charakterystyka

W patogenezie Digitalis występują trzy główne objawy, o których należy pamiętać: (1) Tętno wolne, słabe, niemiarowe i przepuszczające. (2) Wątroba powiększona, bolesna i tkliwa. (3) Białe, ciastowate stolce. Towarzyszy im krańcowe osłabienie po nieznacznym wysiłku. Stan psychiczny: lęk; przygnębienie; płaczliwość, pragnienie samotności; próbuje uciec, jeśli inni narzucają jej swoje towarzystwo. Lęk, jakby z powodu wyrzutów sumienia. „Lękowy, skupiony smutek z bezsennością nocną wskutek bólów serca: na przykład z powodu nieszczęśliwej miłości, szczególnie u kobiet o śniadej cerze, stanowczym i upartym usposobieniu. W takich przypadkach zdecydowanie lepszy od Ignatia” (Teste). Teste zalicza Digit. do jednej grupy z Bryonia i Ignatia. Objawami żołądkowymi (wskutek zastoju w układzie wrotnym) są nudności i wymioty; sam widok lub zapach pokarmu wywołuje gwałtowne nudności, przy czystym języku, pragnieniu wody i braku gorączki; dolegliwości mogą wynikać zarówno z nadmiernej aktywności płciowej, jak i z wystawnego trybu życia. U starszych mężczyzn występują: powiększenie gruczołu krokowego; impotencja; lubieżne myśli. Malcolm Macfarlan (H. P., xiii. 490) podaje, że Digit. wywołała ciężkie zapalenie cewki moczowej, stulejkę i bolesne, skąpe oddawanie moczu. Wyleczył nią wiele przypadków rzeżączki. Ballard wyleczył mężczyznę z bólu i zawrotów głowy, których przyczyną była prawdopodobnie rzeżączka zahamowana kilka lat wcześniej. Chory skarżył się, że po wypiciu napoju źle się czuje w obrębie głowy; ustalono następujący objaw kluczowy: „po wypiciu zimnej wody ból umiejscawiał się w czole i schodził w dół nosa”. Delirium tremens u osób prowadzących wystawny tryb życia; choroby żołądka i wątroby ze stanem psychicznym właściwym temu lekowi. Nudności < od zapachu pokarmu; wymioty nie przynoszą >. Spożyty pokarm powraca po kilka kęsów; chory nie może odkrztuszać bez wymiotów. Każdy wstrząs emocjonalny, na przykład zła wiadomość, uderza ją w nadbrzusze. Śmiertelne uczucie zapadania się w nadbrzuszu. Stosowanie Digitalis jako leku na zapalenie płuc w medycynie starej szkoły jest dobrze znane. Okazała się ona lekiem bardzo niebezpiecznym, lecz homeopaci stosowali ją z bardzo dobrym skutkiem w starczym zapaleniu płuc (E. V. Ross., H. P., xvii. 177). Ross uważa za wskazania: „Suchy kaszel z rzężeniami śluzowymi i bez odkrztuszania albo jedynie z odkrztuszaniem wydzieliny przypominającej sok z suszonych śliwek; sinica, zimne kończyny; słabe, przepuszczające tętno; śmiertelne nudności albo uczucie zupełnej pustki w nadbrzuszu”. Niepokój z wielkim osłabieniem nerwowym. Znużenie umysłowe i fizyczne. Omdlewanie. Drgawki z odgięciem głowy ku tyłowi, omdleniem i zapaścią. Do swoistych odczuć Digit. należą: uczucie, jakby serce miało się zatrzymać przy poruszeniu; chory musi wstrzymać oddech i pozostawać nieruchomo (Gels. ma „musi stale się poruszać, bo inaczej serce by się zatrzymało”). Jakby mózg był luźny; jakby przy pochylaniu się coś opadało ku przodowi w głowie; jakby mózg był z cienkiego szkła i roztrzaskał się od uderzenia; jakby coś wypływało z cewki moczowej; jakby do żołądka przytwierdzono ciężar; jakby części wewnętrzne zrosły się ze sobą. Jakby płuca były ściśnięte i powiązane w pęczki. Jakby serce się zatrzymało; jakby serce oderwało się i kołysało tam i z powrotem na cienkiej nici; jakby żołądek miał zapaść się w głąb brzucha. Straszliwy ból nasady nosa po wymiotach.

Wypływająca krew krzepnie powoli albo nie krzepnie wcale. Rozszerzone żyły oczu, uszu, warg i języka. Niebieska skóra. Digitalis jest odpowiednia w okresie klimakterium: nagłe uderzenia gorąca, po których następuje wielkie osłabienie; najmniejszy ruch = kołatanie serca. Konstytucja nerwowo-limfatyczna. Dzieci o bardzo jasnej cerze i jasnych włosach, skrofuliczne. Większość objawów < w nocy albo po przebudzeniu rano. Objawy >, gdy żołądek jest pusty; < po posiłkach; od zimnych pokarmów; po wypiciu czegokolwiek; < od napojów spirytusowych. Ruch < większość objawów i może = śmiertelna zapaść. < Przy podnoszeniu chorego w łóżku. < Od dotyku lub ucisku. Wielka wrażliwość na zimne powietrze, zimną pogodę, zmiany pogody, zimne pokarmy i zimne napoje — wszystko to <. Rozgrzanie się < kaszel. W pomieszczeniu łzawienie <. Przy lęku przed uduszeniem występuje pragnienie świeżego powietrza, a objawy nieżytu są > na świeżym powietrzu. < Od muzyki; smutek wywołany muzyką.

Zależności

Antidota: Kwasy roślinne, ocet, napar z galasów, eter, kamfora, Serpentaria. Stanowi antidotum dla: Wina, Myrica cerif. (żółtaczka). Zgodne: Bell., Bry., Cham., Chi., Lyc., Nux, Op., Phos., Puls., Sep., Sul., Verat. Niezgodne: Chin. (nasila lęk); Spirit. nitros. dulcis. Porównać: Acon. (lęk), Ant. t. (śmiertelne nudności), Apocy., Arsen., Bell., Bry., Camph., Chi., Con., Zn., Kalm., Lach. (sen), Lobel., Lycopus, Cratægus (słabe serce), Nat. m. (tętno częste i przepuszczające), Phos. (objawy ze strony narządów płciowych), Spi., Sul., Tabac. (śmiertelne nudności), Verat. W rzeżączce Sul. (napletek stwardniały; Dig. — obrzęknięty, nacieczony płynem surowiczym); w załupku Coloc. Kołatanie serca z biegunką, Ant. t. Działanie na podstawę mózgu: Lob., Tab. Jedna ręka zimna, druga gorąca: Chi., Pul., Ip., Mosch. Omdlenie przed oddaniem stolca: Sul. (po oddaniu stolca: Nux, Crot. t.). Spożyty pokarm powraca po kilka kęsów: Fer., Pho. Każdy wstrząs emocjonalny uderza w dołek podsercowy: Pho., Mez., Kali c., Calc. Trzask w głowie: Alo. Ból głowy rozciągający się do nosa: Diosc.

Przyczyny

Wystawny tryb życia. Nadużycia seksualne lub nadmierna aktywność płciowa. Alkohol.

1. Umysł

Skrajna udręka, szczególnie wieczorem, ze skłonnością do płaczu i wielkim lękiem przed przyszłością. Posępność i rozdrażnienie. Niechęć do mówienia; skłonność do znużenia. Wyrzuty sumienia. Płaczliwa posępność z uczuciem wewnętrznego niepokoju. Obojętność. Wielkie zamiłowanie do pracy. Osłabienie pamięci. Nocne majaczenie i pobudzenie. Smutek wywołany muzyką.

2. Głowa

Oszołomienie. Zawroty głowy z drżeniem. Otępienie głowy z ograniczoną zdolnością myślenia. Szarpiący ucisk w głowie, szczególnie podczas pracy umysłowej. Ucisk w czole wskutek wysiłku umysłowego. Napięcie w czole przy obracaniu oczu. Bóle rozdzierające w skroniach i po bokach głowy. Bóle przeszywające w skroniach i czole, czasem sięgające koniuszka nosa, szczególnie po wypiciu czegoś zimnego. Kłucia w skroniach (wieczorem i w nocy). Świąd w mózgu, tylko po jednej stronie głowy. Przy pochylaniu się uczucie, jakby mózg opadał ku przodowi. Falowanie w mózgu, jakby znajdowała się w nim woda, ze splątaniem w głowie. (Wodogłowie; uczucie, jakby fale lub woda uderzały o czaszkę; < podczas stania, mówienia, potrząsania głową i odchylania głowy do tyłu, > w pozycji leżącej albo po pochyleniu głowy do przodu.). Obrzmienie głowy. Głowa stale odchylona ku tyłowi. Nagły trzask w głowie (podczas drzemki) z gwałtownym wzdrygnięciem jak ze strachu.

3. Oczy

Ból oczu, znacznie nasilający się pod wpływem dotyku. Ból palący i ucisk nad oczami z niewyraźnym widzeniem. Ból palący w prawej brwi. Bóle przeszywające w oczach. Zapalne zaczerwienienie spojówek i powiek, z obrzmieniem oraz uczuciem, jakby do oczu dostał się piasek. Sine zabarwienie powiek. Zapalenie gruczołów Meiboma. Szczypiące łzawienie, nasilone przez jasne światło i zimne powietrze. Sklejanie się powiek z obfitym wydzielaniem śluzu (rano). Skłonność oczu do zwracania się na boki. Źrenice niereagujące i rozszerzone. Widzenie niewyraźne, jak przez mgłę. Zaciemnienie widzenia i całkowita ślepota, jak w ślepocie korowej. Zmętnienie soczewki. Bezbolesne zmętnienie soczewki. Złudzenia wzrokowe. Widzi zjawy, obrazy i barwy tęczy przed oczami. Przed oczami unoszą się ciemne ciała podobne do much. Przedmioty wydają się zielone albo żółte. Iskry przed oczami. Podwójne widzenie.

4. Uszy

Syczenie przed uszami jak od wrzącej wody (z niedosłuchem). Pojedyncze kłucia za uszami. Ból ucha z bólami napinającymi i kurczącymi w uszach. Obrzmienie ślinianek przyusznych i okolicy za uchem.

5. Nos

Ból nad nasadą nosa. Nieżyt nosa z chrypką.

6. Twarz

Bladość twarzy (sinawy odcień pod bladą skórą.). Sine zabarwienie warg i powiek. Drgawki po jednej (lewej) stronie twarzy. Kurczowe i ciągnące bóle kości policzkowych. Obrzmienie policzka z bólem przy dotyku. Wykwity ze świdrującym świądem na policzkach i brodzie. Pory skóry twarzy czarne i ropiejące. Sinawe obrzmienie warg. Wykwity na wargach. Suchość warg.

8, 9. Jama ustna i gardło. . Szorstkość, otarcie i drapanie w jamie ustnej oraz gardle, z lepkim smakiem. Słodkawa i cuchnąca ślina. Obfity wypływ pienistej śliny, zmuszający do ciągłego spluwania. Ślinotok z otarciem języka i dziąseł. Sinawy język. Obrzmienie języka. Owrzodzenie języka. Język obłożony białym śluzem (rano). Kłucie w gardle między aktami przełykania. Swoiste uczucie w cieśni gardzieli, jakby ściany gardła były obrzęknięte albo jakby zostały zwężone przez obrzmienie migdałków. Kurczowe zaciśnięcie gardła. Bolesna tkliwość przy przełykaniu.

10. Apetyt

Słodkawy smak, szczególnie po paleniu tytoniu, czasem ze stałym gromadzeniem się śliny w ustach. Gorycz w ustach. Lepki smak. Gorzki smak chleba. Brak apetytu, czasem nawet przy czystym języku. Stałe pragnienie z suchymi wargami. Pragnienie szczególnie kwaśnych napojów. Cofanie się do gardła cierpkiego albo pozbawionego smaku płynu. Wielki apetyt na gorzkie rzeczy. Po posiłku ucisk i wzdęcie brzucha oraz żołądka.

11. Żołądek

Kwaśne odbijanie i cofanie się treści żołądkowej, czasem po posiłku. Zgaga. Nudności ze skłonnością do wymiotów, przygnębieniem psychicznym i niepokoju. Konwulsyjne odruchy wymiotne. Wymioty i nudności z pełnością oraz uciskiem w nadbrzuszu. Wymioty rano (spożytą treścią; zielonym płynem) albo w nocy. Wymioty śluzem, treścią pokarmową lub żółcią, z nadmiernymi nudnościami. Nudności rano po przebudzeniu. Nudności i wymioty podczas posiłku. Wymioty treścią pokarmową przy odkrztuszaniu. Uczucie wciągania żołądka. Pieczenie w żołądku, sięgające przełyku. Ucisk, ból palący i ciężar w żołądku oraz nadbrzuszu. Nudności tak silne, jakby chory miał od nich umrzeć; ciągłe, nieustępujące po wymiotach. Uczucie osłabienia w żołądku, jakby życie miało zgasnąć, szczególnie bezpośrednio po posiłku. Śmiertelne uczucie zapadania się w dołku podsercowym. Kurczowe bóle żołądka, czasem z nudnościami i wymiotami, łagodzone przez odbijanie. Bóle przeszywające w dołku podsercowym, rozchodzące się na boki i do pleców. Pełność w dołku podsercowym.

12. Brzuch

Kurczący, napinający ból w podżebrzach. Tkliwość i bóle uciskające w okolicy wątroby. Skręcanie i kurczowe szczypanie w jelitach. Kolka przeszywająca i rozdzierająca, ze skłonnością do wymiotów, szczególnie podczas ruchu i wydechu. Wzdęcie brzucha (wodobrzusze). Obrzęk wodniczy brzucha. Bóle tnące, jak od przeziębienia albo biegunki. Kurczowe napięcie w pachwinach. Dolegliwości spowodowane wzdęciem.

13. Stolec i odbyt

Kał biały jak kreda albo barwy popiołu. Biegunka z kałem zmieszanym ze śluzem, poprzedzona dreszczami i bólami tnącymi. Wypróżnienia czerwonkowe. Mimowolne oddawanie stolca. Zatrzymanie stolca; długotrwałe zaparcie. Wodnista biegunka z silnym pragnieniem.

14. Narządy moczowe

Zatrzymanie moczu. Naglące, niemal bezskuteczne parcie na mocz, z wydalaniem gorącego, piekącego i bardzo skąpego moczu. Ucisk na pęcherz z uczuciem, jakby był przepełniony, utrzymującym się po mikcji. Częste oddawanie małych ilości moczu o wyglądzie wody. W pozycji leżącej mocz można zatrzymać przez dłuższy czas. Utrudnione oddawanie moczu, jak wskutek skurczu cewki moczowej. Moczenie nocne. Nadmierne wydalanie moczu. Zmniejszenie wytwarzania moczu, czasem występujące naprzemiennie z jego obfitym wydalaniem. Bóle tnące w cewce moczowej przed oddaniem moczu i po nim. Mimowolne oddawanie moczu. Mocz ciemny, brunatnawy lub czerwonawy. Nudności przed oddaniem moczu i po nim. Podczas oddawania moczu uczucie pieczenia i zaciskania w cewce moczowej. Zapalenie szyi pęcherza. Powiększenie gruczołu krokowego.

15, 16. Narządy płciowe. . Wodniak jądra (lewego); moszna wygląda jak pęcherz wypełniony wodą. Jądra: ból jak po stłuczeniu; obrzmienie. Rzeżączka; stulejka z pieczeniem i wodniczym obrzękiem napletka. Silnie wzmożone pożądanie, częste erekcje i polucje. Wodniczy obrzęk narządów płciowych. (Nimfomania. Krwotok miesiączkowy.)

17. Narządy oddechowe

Chrypka (rano po nocnym poceniu się). Głęboki, kurczowy kaszel wskutek szorstkości i drapania w gardle; odkrztuszanie tylko wieczorem, żółtego, galaretowatego śluzu o słodkim smaku. Chrypka i nieżyt nosa rano. Dużo śluzu w krtani, który odrywa się przy lekkim kaszlu. Kaszel po posiłku z wymiotami treścią pokarmową. Suchy kaszel z bólami barków i ramion. Kaszel z odkrztuszaniem substancji przypominającej krochmal. Szczypanie w klatce piersiowej podczas kaszlu. Kaszel gorszy o północy i w godzinach porannych. Kaszel wywołują: mówienie, chodzenie, picie czegoś zimnego oraz pochylanie tułowia do przodu. Dokuczliwe uczucie dławienia z kaszlem, głównie w nocy i podczas wysiłku fizycznego. Suchy, kurczowy kaszel wywoływany dłuższą rozmową. Krwiste odkrztuszanie podczas kaszlu (małe ilości ciemnej krwi).

18. Klatka piersiowa

Uczucie obolałości w klatce piersiowej. Bolesne ograniczenie oddychania, szczególnie w nocy w pozycji leżącej albo w dzień podczas chodzenia lub siedzenia. Rano duszące ściśnięcie klatki piersiowej, zmuszające chorego do uniesienia się w łóżku. Dolegliwości astmatyczne jak przy płynie w jamie opłucnej. Ucisk w klatce piersiowej wskutek utrzymywania tułowia w pochyleniu. Napięcie w klatce piersiowej z koniecznością głębokiego oddychania. Kurczący ból w klatce piersiowej podczas siedzenia z pochylonym tułowiem. Szczypanie w klatce piersiowej. Uczucie osłabienia w klatce piersiowej, wychodzące z żołądka. Przekrwienie klatki piersiowej. Dreszcz w okolicy sutków.

19. Serce

Przyspieszenie czynności serca z kołataniem słyszalnym dla chorego (przy wolnym tętnie), udręką i ściśnięciem w obrębie mostka. Bardzo wolne tętno. Przy unoszeniu się w łóżku tętno staje się znacznie częstsze i niemiarowe. Tętno niemiarowe i przepuszczające. Tępy niepokój w różnych częściach okolicy serca, z uczuciem osłabienia w przedramieniu. Uczucie lekkiego zamętu w sercu, szczególnie przy ruchu, z bolesnym uczuciem osłabienia w nadgarstku i przedramionach. Nagłe uczucie, jakby serce stanęło, z wielkim lękiem i koniecznością wstrzymania oddechu, po obiedzie; chory musi pozostawać całkowicie nieruchomo. Swoiste uczucie, jakby serce stało; pojedyncze, gwałtowne, powolne uderzenia serca z nagłym, gwałtownym gorącem w potylicy i przemijającą utratą świadomości (całość trwa tylko chwilę). Wędrujące bóle serca. Ucisk z potrzebą głębszego oddychania. Czynność serca utraciła siłę; uderzenia są częstsze, przepuszczające i niemiarowe. Kołatanie serca łatwo wywołuje wejście nawet na niewielkie wzniesienie. Serce zdaje się powoli rozszerzać; kołatanie przy każdym ruchu ciała; lekki niepokój w sercu, zimne poty. Stały ból lub udręka w sercu z kołataniem, < od wysiłku albo wzruszenia psychicznego; czasem < bez widocznej przyczyny, podczas zupełnego spoczynku; napadom towarzyszy uczucie zapadania się, twarz purpurowa; omdlenie, chora sądzi, że umiera; zawroty głowy, dzwonienie w uszach; kłujący ból lewego barku i lewego ramienia, mrowienie w ramieniu i palcach; napady pojawiają się czasem w nocy z uczuciem duszenia się, chora budzi się w udręce; przerażające sny. Serce tak słabe, że nawet uniesienie się do pozycji siedzącej w łóżku powodowało śmiertelne omdlenie. Napady dławicy piersiowej wywoływane przez każdy lekki, nieostrożny ruch, szczególnie skierowany ku górze ruch ramion; niewysłowiony lęk z omdleniem; przez chwilę serce zdaje się stać, po czym następuje kilka szybkich i gwałtownych uderzeń, z uczuciem, jakby serce oderwało się i kołysało tam i z powrotem na cienkiej nici. Sinica. Przerażające kłucia w okolicy serca, pojawiające się co piętnaście minut i trwające każdorazowo tylko pięć lub sześć sekund.

20. Szyja i plecy

Sztywność i napięcie mięśni szyi oraz karku. Bóle ciągnące w plecach i lędźwiach, jak po przeziębieniu. Bóle lędźwi jak po stłuczeniu przy wydmuchiwaniu nosa.

22. Kończyny górne

Porażenne ciągnięcie i bóle rozdzierające w ramionach. Ciężkość albo porażenne osłabienie lewego ramienia. Kłujący ból lewego barku i ramienia, mrowienie w ramieniu i palcach; z chorobą serca. Nocne obrzmienie prawej dłoni i palców. Zimno dłoni. Bóle rozdzierające w stawach palców. Nagła porażenna sztywność palców. Odrętwienie i skłonność palców do drętwienia.

23. Kończyny dolne

Ból stawu biodrowego. Wielka sztywność nóg po siedzeniu, ustępująca podczas chodzenia. Brak siły i porażenne osłabienie nóg. Obrzmienie kolana podobne do tłuszczaka. Bóle tnące w udzie oraz uczucie pieczenia w łydce przy zakładaniu nogi na nogę. Napięcie w dole podkolanowym. Zimno stóp. Obrzmienie stóp tylko w dzień (zmniejszające się w nocy).

24. Objawy ogólne

Palące bóle przeszywające i rozdzierające, szczególnie w kończynach. Bóle przenikające i bolesne znużenie stawów, jak po wielkim wysiłku. Obrzmienie gruczołów wskutek zastoju. Napięte i bolesne obrzmienia, szczególnie kończyn. Drgawki. Napady padaczkowe. Wodnicze obrzmienia części wewnętrznych i zewnętrznych. Wychudzenie. Wielkie przygnębienie i osłabienie nerwowe. Tętnienie w każdej części ciała, < od ucisku. Guzki dnawe. Kłujący ból w mięśniach kończyn górnych i dolnych. Napady nadmiernego osłabienia, szczególnie po śniadaniu i obiedzie. Nagła utrata sił, jak przed omdleniem, z poceniem się całego ciała.

25. Skóra

Świdrujący świąd, który — jeśli skóra nie zostanie podrapana — przechodzi w piekące, nieznośne kłucie. Suchość i gorąco skóry. Złuszczanie się skóry całego ciała. Żółtaczka. Sinawe zabarwienie skóry (sinica), szczególnie powiek, warg, języka i paznokci. Puchlina wodna. Sprężysty, biały obrzęk całego ciała. Ogólna bladość skóry.

26. Sen

Stała senność w ciągu dnia (letarg). Niespokojny, niepokrzepiający sen. Ospałość w dzień i senność przerywana napadami konwulsyjnych wymiotów. W nocy półsen z pobudzeniem. Sen nocny przerywany lękowymi snami i gwałtownymi wzdrygnięciami (jakby chory spadał z wysokości albo do wody). Niespokojny sen w nocy z powodu stałego parcia na mocz. Częste uczucie wielkiej pustki w żołądku przed zaśnięciem.

27. Gorączka

Dreszczowość z gorącem i zaczerwienieniem twarzy. Zimno ciała, często z zimnym potem, szczególnie na czole albo tylko po jednej stronie ciała. Zimno dłoni i stóp (z zimnym potem). Jedna ręka gorąca, a druga zimna. Częste, nagłe uderzenia gorąca, po których następuje osłabienie. Obfite nocne pocenie się, czasem poprzedzone dreszczami i wzdryganiem, z wewnętrznym gorącem (rozpoczynającym się zimnem kończyn i rozchodzącym się od nich na całe ciało), występującym w ciągu dnia. Pocenie się na ogół w nocy; pot zimny i lepki. Pot po fazie dreszczy, bez poprzedzającej go fazy gorąca. Tętno małe, słabe i nadmiernie wolne (szczególnie w spoczynku; co drugie uderzenie wypada), lecz przyspieszane przez najmniejszy ruch. Tętno niemiarowe; przepuszczające.