Helleborus Niger

Helleborus niger, Linn.

Rząd naturalny , Ranunculaceæ.

Nazwy zwyczajowe , ciemiernik czarny; (niem.) Schwarz-Christwurzel; (fr.) La rose d'hiver.

Preparat , nalewka z korzenia.

Źródła. ( 1–21 , od Hahnemanna.).

1 , Hahnemann, R. A. M. L., 3, 203; 2 , Hartmann; 3 , Hornburg; 4 , Kummer; 5 , Langhammer; 6 , Mossdorf; 7 , Rückert; 8 , Stapf; 9 , Wislicenus; 10 , Alberti, Jurisp. Med., tom. vi, s. 719, „niedostępne”; 11 , Bacher (lub Büchner), w Samml. f. pr. Aerzte, 1, s. 3, „obserwacja”; 12 , Bisset, patrz H. fœtidus; 13 , John Cook, w Oxford Mag., marzec 1769, „zatrucie”; 14 , Gesner, patrz H. fœtidus; 15 , Grew, Anatomy of Plants, s. 280, „po żuciu korzenia”; 16 , Van Hilden, Op. Med. Chir. Cent., 4, Obs12, „po wdychaniu jego zapachu”; 17 , Morgagni, De sed. et caus. morb., lix, 15, 16, „działanie wyciągu u melancholika”; 18 , Schulze, Mat. Med., s. 152, „po długotrwałym stosowaniu”; 19 , Scopoli, Flora Carniolica, s. 557, „obserwacja”; 20 , Stegmann, Diss. de salut. et nox. Elleb. nigri usu., Halæ., 1751, s. 22, „niedostępne”; 21 , Tournefort, Voyage dans le Levant, II, s. 189, „doniesienie”; 22 , Nenning, objawy według Hartlauba i Trinksa, 1, 295; 23 , dr Frank, skutki przyjęcia Hell. 1st z powodu pęcherza na języku, a następnie wielokrotnego przyjmowania w ramach doświadczenia, A. H. Z., 18, 115; 24 , Lembke, próba lekowa ze sproszkowanym korzeniem uformowanym z lukrecją w tabletki, z których każda zawierała 1 gran; przyjął pierwszego dnia 1 tabletkę, drugiego 2, trzeciego 3, szóstego 5, ósmego 6, dziesiątego 7, piętnastego 8, dwudziestego 10, dwudziestego piątego 10, dwudziestego siódmego 12, trzydziestego szóstego 12 tabletek; następnie przyjmował wyciąg z lukrecją w dawkach po 1 granie; próby lekowe powtórzono w następnym roku, kiedy przyjmował także rozcieńczenie 1/10, od 5 do 40 kropli, N. Z. f. Kl., 7, 172; 25 , dr Bruno Lind, przyjmował nalewkę: 6 kropli pierwszego dnia, 10 drugiego, 20 szóstego dnia, A. H. Z., 39, 282; 26 , Scholtz, lat 23, przyjmował nalewkę: pierwszego dnia 4 krople, trzeciego 4, czwartego 5, piątego 7, ósmego 10, dziesiątego i jedenastego po 10 kropli, ibid.; 27 , C. V. Schroff, próby lekowe na trzech zdrowych mężczyznach z zastosowaniem wyciągów wodnych i eterowych w dawkach od 5 do 15 granów; Viertlj. f. prak. Heilk., 16. s. 49 (1859); 28 , tenże, doświadczenie na mężczyźnie w wieku 31 lat, cierpiącym na obłędną melancholię, uporczywe zaparcie i obniżone wydzielanie; stosowano aq. ext.: po 1/2 skrupułu rano i wieczorem przez cztery dni; dwukrotnie po 1 skrupule piątego dnia; dwukrotnie po 2 skrupuły szóstego dnia; 1 drachmę siódmego dnia; 29 , tenże, doświadczenie na kobiecie w wieku 26 lat, cierpiącej na otępienie następujące po melancholii połogowej, poza tym zdrowej; przyjmowała codziennie po 2 skrupuły przez siedem dni; 30 , tenże, kobieta w wieku 42 lat, wychudzona, cierpiąca na zaburzenia trawienia, wydzielania i wydalania; przyjmowała codziennie po 2 skrupuły przez sześć dni (przed doświadczeniem skóra sucha, temperatura obniżona, tętno 68–72, brak stolca od jednego dnia); 31 , tenże, osoba cierpiąca na melancholię religijną, przyjmowała codziennie po 1 skrupule przez pięć dni, następnie codziennie po 1/2 drachmy przez cztery dni; 32 , Ferrari, Journ. Univers., według Wibmera, dwie osoby przyjęły odwar z korzenia w cydrze; 33 , pominięto; 34 , Fahrenhorst, w Rust's Mag. (Frank's Mag., 1, 498), młody mężczyzna przez pomyłkę przyjął łyżkę stołową sproszkowanego korzenia; 35 , Hildanus, kobieta świeżo po porodzie przyjęła to samo, według Wibmera.

UMYSŁ

• Emocje.
• Majaczenie, 32.
• Wyraziste wyobrażenia po położeniu się w łóżku: przed oczami przesuwa mu się sto postaci, które znikają równie szybko, jak się pojawiają, 4.
• Jęczy i chrząka, 1.
• Zamyślony, małomówny nastrój przez całe popołudnie, 10.
• Tęsknota za domem, 1.
• Zawsze radosny i w dobrym humorze (działanie lecznicze), 4.
• Smutny nastrój z powodu obecnego stanu; wszystko wydaje mu się płytkie i nic go nie pociąga, 9.
• Przygnębienie i smutek, utrzymujące się przez kilka godzin, 27.
• Zrozpaczony, sądzi, że umrze (u osoby cierpiącej na melancholię religijną), (piątego dnia), 31. [10.]
• Na widok pogodnej osoby popada w melancholię i dopiero wtedy po raz pierwszy czuje się bardzo nieszczęśliwy, 1.
• Niepokój, 11, 20.
• Tak silny niepokój, nudności i udręka, że sądzi, iż umrze, 10.
• Skrajny niepokój, 1.*
• Niespokojny nastrój, obojętność na radość i smutek, niezadowolenie ze wszystkiego (drugiego dnia), 22.
• Lęk przed śmiercią (u osoby cierpiącej na melancholię religijną), (piątego dnia), 31.
• Wątpi, czy przeżyje, 1.
• Niezwykle skłonny do rozdrażnienia; najdrobniejsza rzecz sprzeczna z jego życzeniami wywołuje gniew (drugiego dnia), 22.
• Nastrój pełen rozdrażnienia (dwunastego dnia), 26.
• Bardzo obojętny nastrój, bez radości ani smutku (pierwszego dnia), 22.
• Władze umysłowe. [20.]
• Niezdolność do rozmyślania (po dziesięciu godzinach), 6.
• Rozproszenie uwagi podczas nauki; nie może utrzymać skupienia myśli, 1.
• (Ubiera się niestosownie), 1.
• (Niezdecydowanie), 1.
• Osłabienie pamięci; tylko z wysiłkiem i po pewnym namyśle potrafi sobie przypomnieć, co chciał powiedzieć i dlaczego zadał pytanie (po pół godzinie), 6.
• Osłabienie pamięci; ani przez chwilę nie pamięta tego, co czyta, 4.
• Otępienie i lekkie zawroty głowy (natychmiast), 22.
• Zapytany pacjent odpowiadał znacznie wolniej niż zwykle; ten stan oszołomienia, graniczący z utratą przytomności, trwał trzy godziny (czwartego dnia), 30.*

GŁOWA

• Zamroczenie i zawroty głowy.
• Zamroczenie w głowie, 27.
• Zamroczenie w głowie, powodujące jej otępienie; tępy ból każdego popołudnia od godziny 4 do 8, 1. [30.]
• Zamroczenie w głowie ze wzmożonym ciepłem; nasilające się przy schylaniu się (dwunasty dzień), 26.
• Tępe, bolesne zamroczenie w głowie, ustępujące po uciskaniu głowy dłonią, 22.
• Zamroczenie w głowie z zawrotami, z katarem z obfitą wodnistą wydzieliną (po kwadransie), 22.
• Zamroczenie i ciężkość głowy, utrzymujące się do wieczora (po dwóch godzinach), 24.
• Zamroczenie i ciężkość głowy oraz skłonność do zawrotów; poprawa na świeżym powietrzu, chociaż nawet wtedy niemal stale występuje uczucie, jakby miał nadejść napad zawrotów głowy (trzeci dzień), 24.
• Zamroczenie, ciężkość i bolesność czoła przez cały dzień, 24.
• Tępe, bolesne zamroczenie w lewej połowie głowy, podczas którego katar z obfitą wodnistą wydzieliną zmienia się w zatkany katar, 22.
• Zawroty głowy, 27.
• Zawroty głowy rano po przebudzeniu, trwające kilka minut po wstaniu, z uczuciem ciężkości głowy, po których wkrótce następują utrzymujące się przez pewien czas nudności; podczas siedzenia i pochylania głowy czuje się lepiej, lecz po wstaniu nudności i zawroty głowy powracają (pierwszy dzień), 24.
• Zawroty głowy przy wyprostowaniu się (pierwszy dzień), 24. [40.]
• Zawroty głowy przy nieznacznym schyleniu się (pierwszy dzień), 24.
• Zawroty głowy przy schylaniu się i ponownym unoszeniu głowy, ustępujące natychmiast po wyprostowaniu się (po dziesięciu i pół godzinach), 6.
• Zawroty głowy podczas chodzenia, tak że był zmuszony stanąć nieruchomo, aby nie upaść (po czterech godzinach), 24.
• Zawroty głowy z niewyraźnym widzeniem, rozszerzonymi źrenicami, szumem w uszach i niepewnym chodem (czwarty dzień), 30.
• Zawroty głowy z nadmiernymi nudnościami i tak wielkim wyczerpaniem, że trzeba go było położyć do łóżka (piąty dzień), 31.
• Zawroty głowy z przyjemnym ciepłem w żołądku i brzuchu (natychmiast), 22.
• Zawroty głowy z zataczaniem się i skłonnością do padania do przodu (piąty dzień), 26.
• Tak silne zawroty głowy, że wszystkie przedmioty zdają się poruszać po okręgu; z otępieniem, 22.
• Uczucie zataczania się w głowie, 10.
• Uczucie zataczania się w głowie, zwłaszcza podczas chodzenia, przez cały dzień, 22.
• Ogólne objawy głowy. [50.]
• Uczucie pustki w głowie, jakby umysł był rozproszony, z katarem z obfitą wodnistą wydzieliną (po pięciu godzinach), 5.
• Otępienie głowy, jakby spowitej mgłą, głównie w czole (po trzech kwadransach), 5.
• Otępienie i gorąco w głowie; pieczenie w jej wnętrzu, 1.
• Otępienie i ciężkość w głowie, 1. [Na podstawie różnych obserwacji wnioskuję, że osłupienie, przytępienie zmysłu wewnętrznego, sensorium commune (stan, w którym człowiek mimo dobrego wzroku widzi niedokładnie i nie pojmuje tego, co widzi; mimo zupełnie sprawnego narządu słuchu nie słyszy wyraźnie albo nie zwraca uwagi na to, co słyszy; mimo sprawnych narządów smaku nie znajduje smaku w niczym; stale lub często pozostaje bez myśli, niedokładnie albo wcale nie pamięta przeszłości ani tego, co wydarzyło się niedawno; nic nie sprawia mu radości; zapada jedynie w lekki sen, który nie jest głęboki ani pokrzepiający; pragnie pracować, lecz nie może skupić na pracy uwagi albo nie ma do niej siły), stanowi pierwotne działanie ciemiernika. —Hahnemann, 11.]
• Otępienie w głowie (natychmiast), 6.
• Otępienie całej głowy, z katarem z obfitą wodnistą wydzieliną (po pięciu i pół godzinach), 5.
• Otępienie w głowie z zawrotami, w każdej pozycji, 6.
• Uczucie ciężkości głowy, 24, 27.
• Uczucie ciężkości mózgu i wrażenie, jakby otaczała go ciasna powłoka, z niemożnością myślenia lub zachowania czegokolwiek w pamięci, 6.
• Uczucie ciężkości i wewnętrznego gorąca w głowie, z zimnymi palcami oraz uczuciem zimna w całym ciele; objawy te ustępowały po owinięciu rąk i utrzymywaniu ich w cieple (po godzinie), 1. [60.]
• Bardzo bolesne uczucie ciężkości w głowie, z napięciem i uciskiem skierowanym z zewnątrz do wewnątrz w skroniach, lecz szczególnie w czole; przy każdym uderzeniu tętna uciskające ciągnięcie, jakby krew z wielką siłą przeciskała się przez głowę (przez cały dzień, zwłaszcza podczas gorączki), ustępujące na świeżym powietrzu, 1.
• Ból kości czaszki (pierwszy dzień), 24.
• Ból i uczucie ciężkości głowy, z bólem uciskającym w kończynach, przez cały dzień, 24.
• Z powodu bardzo silnego bólu głowy nie wie, jak ją ułożyć; co chwilę zmienia jej położenie; ból jest najznośniejszy, gdy zmusza się do spokojnego leżenia i zapomina o nim w półśnie z zamkniętymi oczami, 1.
• Ciepło wznosi się z żołądka do głowy, jak przy mdłych nudnościach, 22.
• Gorąco w głowie (piętnasty dzień), 24.
• Gorąco i uczucie ciężkości w głowie, wkrótce, 24.
• Gorąco głęboko wewnątrz głowy (piąty dzień), 24.
• Głowa bardzo gorąca, ciężka i bolesna po nowej dawce, 24.
• Objawy przekrwienia mózgu stały się tak wyraźne, że lek trzeba było odstawić i zastosować zimne okłady na głowę, 31. [70.]
• Podczas tępego, bolesnego zamroczenia w głowie pojawia się tu i ówdzie uczucie chwytania w jej wnętrzu, bez bólu, 22.
• Dokuczliwy ból głowy, 18.
• Bardzo silny ból głowy (czwarty dzień), 31; (czwarty i piąty dzień), 29.
• Otępiający ból głowy, jak po upojeniu, przez całe popołudnie (po siedmiu godzinach), 5.
• Ból uciskający głęboko wewnątrz głowy (piąty dzień), 24.
• Ucisk w mózgu, jakby z obu stron ściskano go ku środkowi i ku górze (po dziewięciu godzinach), 6.
• Ból głowy, jakby cały mózg był wciskany do wewnątrz, przy każdym kroku na świeżym powietrzu (po godzinie), 2.
• Stały ból głowy przez cały dzień, jakby głowa była ściskana, 22.
• Bardzo silny uciskowy ból głowy z wielkim uczuciem ciężkości, zwłaszcza w potylicy, po przebudzeniu (po czterdziestu jeden godzinach), 6.
• Przeszywający ból głowy, który podczas siedzenia w wyprostowanej pozycji zmienia się w pieczenie w mózgu, 1. [80.]
• Ból rwący w różnych częściach głowy (wkrótce), 24.
• Ból jak po stłuczeniu, jakby połączony z otępieniem, raz w jednej, raz w innej części mózgu; nasilający się przy schylaniu się, 3.
• Czoło.
• Otępienie i ucisk w czole, a szczególnie w oczach; jakby coś miało wypaść przez czoło i oczy (pierwszy dzień), 26.
• Uczucie ciężkości w czole (po półgodzinie), (pierwszy dzień), 24.
• Uczucie ciężkości w czole, utrzymujące się niemal przez cały dzień (dwudziesty dzień), 24.
• Uczucie ciężkości i przejściowy ból w czole (drugi dzień), 24.
• Uczucie ciężkości, gorąco i ucisk w czole, wyraźnie nasilające się po południu i utrzymujące się do wieczora; następnie pod wieczór pojawia się gwałtowny ucisk w prawym ramieniu, a dolegliwość w głowie niemal całkowicie znika, lecz natychmiast powraca, gdy ból ramienia ustaje; później ból głowy występuje naprzemiennie z bólem kolana, prawej nogi, lewej ręki i ramienia; przy tych objawach tętno jest szybkie, ręce zimne, a głowa i twarz wydają się gorące; dolegliwość w głowie stale przeważa i nie ustępuje do godziny 11 wieczorem; następująca po tym noc była pełna niespokojnych snów, 24.
• Ciężkość czoła, wkrótce, 24.
• Gorąco i uczucie pełności w czole (po godzinie), 24.
• Stałe gorąco głęboko wewnątrz czoła (trzeci dzień), 24. [90.]
• Ból czoła (po kwadransie), 24.
• Ból czoła, jakby głowa miała pęknąć (piąty dzień), 26.
• Tępy ból w guzie czołowym, z zawrotami głowy, podczas siedzenia, 22.
• Ból po prawej stronie czoła, uciskający od wewnątrz na zewnątrz, 9.
• Tępy ból głowy w okolicy czołowej i przednich częściach głowy, 27.
• Tępy ból głowy w czole wieczorem, z uciskiem w prawej skroni, 22.
• Wiercenie w czole i wzdłuż szwu wieńcowego (drugi dzień), 24.
• Wiercenie i kłucie w czole oraz potylicy, 24.
• Wiercący, ciągnący ból w czole, palcach, przedramionach i kolanach (pierwszy dzień), 24.
• Ucisk w czole (wkrótce), (piętnasty dzień), 24. [100.]
• Ucisk i ból w czole (szósty dzień), 24.
• Ucisk i uczucie ciężkości w czole (po kwadransie), 24.
• Ucisk w czole i przedniej części głowy, z gorącem i uczuciem ciężkości głowy (po półgodzinie), 24.
• Ucisk, ból rwący i gorąco w czole, narastające wieczorem (dziesiąty dzień), 24.
• Stały ucisk i gorąco w czole przez cały dzień (dziesiąty dzień), 24.
• Bardzo silny ucisk głęboko w czole (pierwszy dzień), 24.
• Bolesny ucisk w czole, nieco po lewej stronie, 22.
• Ból uciskający w czole, jak przy gwałtownym zamroczeniu, 5.
• Ból uciskający w głowie, z zamroczeniem, nad oczami (dziesiąty dzień), 26.
• Uciskowy ból głowy w prawym guzie czołowym, nasilający się podczas chodzenia na świeżym powietrzu, 4. [110.]
• Rozpierający ból głowy w czole (czwarty dzień), 22.
• Świdrujące ukłucia przebiegają poprzecznie przez czoło (po czternastu godzinach), 5.
• Kilka ostrych ukłuć zewnętrznie po prawej, a następnie po lewej stronie czoła (po trzech i czterech godzinach), 5.
• Bardzo delikatny ból rwący i bardzo ostry ból uciskający w lewym guzie czołowym, obejmujący lewe oko (dziewiąty dzień), 25.
• Uderzanie jak tętno w czole i skroniach, z gorącem twarzy (po sześciu godzinach), 6.
• Mięśnie czoła są ściągnięte w fałdy, 3.
• Tępe ciągnięcie w skórze czoła, powodujące jej marszczenie, 3.
• Skronie.
• Ściskający ból w obu skroniach, 8.
• Ból ciągnący w górnej części skroni, ku uchu (natychmiast), 6.
• Ból uciskający w skroniach i kościach czaszki (pierwszy dzień), 24. [120.]
• Uciskowy ból głowy w prawej skroni po natężeniu uwagi, nasilający się podczas chodzenia (po ośmiu godzinach), 4.
• Tętnienie jak puls, kończące się za każdym razem ukłuciem w lewej skroni (po trzech kwadransach), 4.
• Szczyt głowy.
• Ciągnący ból głowy na szczycie głowy, rano w łóżku (po dwudziestu czterech godzinach), 9.
• Stały, bardzo silny ucisk na szczyt głowy (dziesiąty dzień), 24.
• Punktowy ucisk na szczyt głowy, 3.
• Uczucie na szczycie głowy, jakby czaszkę wciskano do wewnątrz, 22.
• Tępe uczucie ucisku na szczycie głowy, przypominające clavus, 22.
• Ból jak po stłuczeniu zewnętrznie na szczycie głowy i w potylicy, zwłaszcza podczas dreszczu gorączkowego; przy każdym ruchu, szczególnie przy schylaniu się i wchodzeniu po schodach, ból zmienia się w gwałtowne szarpnięcia w skórze głowy, łagodniejące pod wpływem ucisku zewnętrznego (po czterdziestu ośmiu godzinach), 9.
• Okolica ciemieniowa.
• Uciskowe, otępiające ciągnięcie podobne do zawrotów głowy, raz w drugiej półkuli, a także w całym mózgu, 8.
• Ucisk po lewej stronie głowy, a następnie w prawym kolanie (piąty dzień), 24. [130.]
• Kilkakrotnie bardzo silny ucisk po lewej stronie głowy (trzeci dzień), 24.
• Ciągnący ucisk w lewej półkuli mózgu, od tyłu ku czołu, jakby gromadziła się tam masa mózgowa (natychmiast), 6.
• Kłucia w okolicy szwu wieńcowego po prawej stronie, jakby wznoszące się z mózgu ku górze, 4.
• Jednostronny, rwący ból głowy z dreszczowością, 1.
• Potylica.
• Ból potylicy (po kwadransie), 24.
• Ból głowy rozciągający się od karku do szczytu głowy, 1.
• Ucisk w potylicy (dziesiąty dzień), 24.
• Nieprzerwany ból uciskający w potylicy, rozciągający się ku karkowi, 7.
• Ból głowy jak po stłuczeniu w potylicy, zwłaszcza przy schylaniu się (po czterdziestu ośmiu godzinach), 1.
• Powierzchnia głowy.
• Uczucie, jakby skóra głowy była ciasno naciągnięta na potylicy (po czterdziestu jeden godzinach), 6. [140.]
• Głowa boli jak po pobiciu, 3.

OKO

• Częsta skłonność do mimowolnego wpatrywania się i nieruchomego utknięcia wzroku w jakimś przedmiocie, 22.
• Silny, świdrujący ból głęboko w prawym oku (pierwszego dnia), 24.
• Ucisk w oczach, 24.
• Ucisk na oczy (wkrótce), 24.
• Ucisk głęboko w prawym oku (piętnastego dnia), 24.
• Ból uciskający głęboko w prawym oku, wkrótce, 24.
• Uczucie w oczach, jakby coś ciężkiego naciskało na nie z góry i ściskało je razem; musi się wysilić, aby szeroko je otworzyć; na świeżym powietrzu (po siedmiu i ośmiu godzinach), 1.
• Kłucie w oczach, jakby miały zacząć łzawić (natychmiast), 6.
• Piekąco-gryzące uczucie w oczach, zwłaszcza w kącie przyśrodkowym, 9.
• Brwi i oczodoły. [150.]
• Drgania mięśni brwi i policzków, z gorącem twarzy, 6.
• Przy dotknięciu lewej brwi kłujące napięcie, jakby miał utworzyć się pryszcz (po czterdziestu sześciu godzinach), 6.
• Ból brwi, ciągnący naprzemiennie w tył i w przód, ze skurczowym kurczeniem się mięśni brwi (po dziesięciu godzinach), 6.
• Silny ucisk głęboko w oczodołach (piątego dnia), 26.
• Ucisk w oczodołach, jakby oczy miały wypaść, 7.
• Chwilowy ból, jakby tępą igłę wbito w górny brzeg lewego oczodołu, nieco bliżej kąta przyśrodkowego; ustępuje pod uciskiem palców, lecz natychmiast powraca po ustaniu ucisku; trwa kwadrans (drugiego dnia), 22.
• Bardzo silny ból uciskająco-rwący w małym, niewyraźnie ograniczonym miejscu po zewnętrznej stronie lewego oczodołu, jakby między gałką oczną a ścianą oczodołu, obejmujący również gałkę oczną; trwa około pięciu minut i powraca wieczorem trzykrotnie (trzeciego dnia), 25.
• Powieki.
• (Opuchnięte, czerwone powieki), 1.
• Drzemie z półotwartymi oczami, ze źrenicami zwróconymi ku górze (natychmiast), 1.
• Drgania powiek, 1. [160.]
• Drgania górnych powiek, 24.
• Gryzienie na brzegach powiek (pierwszego dnia), 24.
• Gryzienie w prawych powiekach (ósmego dnia), 24.
• Rano kąty przyśrodkowe oczu były pełne suchego śluzu (po dziewięciu godzinach), 6.
• Bolesny ucisk w prawym kącie przyśrodkowym oka, nasilający się przy zamykaniu oczu (po dziewięciu godzinach), 5.
• Bolesność lewego kąta oka rano po przebudzeniu, z niewielką wilgocią w tym kącie, 8.
• Świąd w kącie oka (po trzech kwadransach), 5.
• Gałka oczna.
• Ucisk w prawej gałce ocznej (dziesiątego dnia), 24.
• Ostry ból uciskający w małym miejscu na lewej gałce ocznej, między nią a zewnętrzną, górną częścią oczodołu (siódmego dnia), 25.
• Kłucie w gałce ocznej, biegnące z góry ku dołowi, 6. [170.]
• Silne kłucie w gałce ocznej i jej osłonkach, jak drobnymi ostrzami, rano po przebudzeniu, przy mocnym zaciskaniu oczu (po dziewięciu godzinach), 6.
• Kłucia w lewej gałce ocznej (dwunastego dnia), 26.
• Kilka silnych kłuć w lewej gałce ocznej (po godzinie), 24.
• Źrenica.
• Rozszerzone źrenice, 1, 27; (w pierwszych godzinach), 8.
• Rozszerzone źrenice z silnym bólem głowy (piątego dnia), 31.
• Zwężone źrenice (ósmego dnia), 24.
• Wzrok.
• Oczy wrażliwe na światło (ósmego i dziesiątego dnia), 24.
• Oczy wrażliwe na światło, ze zwężonymi źrenicami (piętnastego dnia), 24.
• Nadwrażliwość na światło dzienne; nie chce patrzeć na otaczające go przedmioty i leży z zamkniętymi oczami (podczas gorączki), 1.
• Światłowstręt (po pół godzinie), 24. [180.]
• Uczucie w oczach, jakby wszystko było zbyt wyraźne i czarne (piątego dnia), 24.
• Migotanie przed oczami, 24.
• Silne migotanie przed oczami (po pół godzinie), 24.
• Pływające punkciki przed oczami (piątego dnia), 24.
• Jasne i ciemne plamy przed oczami, wkrótce, 24.
• Czarne punkciki przed oczami (ósmego dnia), 24.
• Czarne punkciki i pierścienie przed oczami (dziesiątego dnia), 24.

UCHO

• Ciągnięcie w obu uszach, jakby ich wnętrze miało pęknąć; rodzaj bólu uszu, 8.
• Ucisk w uszach, 24.
• Przez całą noc drążące, świdrująco-kłujące doznanie w prawym uchu, z kłująco-rwącym bólem zęba; rano i w ciągu dnia utrzymywał się jedynie ból ucha, 4. [190.]
• Ucisk w dołkach za płatkami uszu, 1.
• Huczenie i dzwonienie w uszach, 27.

NOS

• Objawy obiektywne.
• Kichanie, 16.
• Kichanie rano, na czczo (po dwudziestu sześciu godzinach), 5.
• Kichanie natychmiast po porannym wstaniu z łóżka, wskutek czego górna warga pęka pośrodku, 4.
• Zmarł podczas kichania, 35.
• Kichanie z nudnościami (jedenastego dnia), 26.
• Objawy subiektywne.
• Bardzo osobliwe uczucie gorąca w nosie, zwłaszcza w nozdrzach, trwające kilka minut (trzeciego dnia), 24.
• Pieczenie wokół nozdrzy (dziesiątego dnia), 24.
• Pieczenie pod nosem (dwudziestego dnia), 24. [200.]
• Swędzące pieczenie w lewym skrzydełku nosa, 3.
• Zwężenie w nosie, jakby miało po nim nastąpić duszenie się, 18. [Wraz z S. 71. —Hughes.]
• Ból uciskający u nasady nosa, 1.
• Skurczowe, łaskoczące podrażnienie nosa, jakby miało wywołać kichnięcie (do którego nie dochodzi), z ziewaniem (po godzinie), 4.
• Gryzący świąd pod nosem i na górnej wardze, jak przy rozpoczynającym się katarze, 6.
• Osłabienie węchu (dwunastego dnia), 26.

TWARZ

• Objawy obiektywne.
• Zaczerwienienie twarzy, 24.
• Żółte zabarwienie twarzy, 1.
• Bladość twarzy podczas gorąca w głowie, 1.
• Blada twarz i zniekształcone rysy twarzy (po dwóch godzinach), 34. [210.]
• Blada, zapadnięta twarz, zanik tętna, lodowate zimno i zimny pot na całym ciele, tak że na końcu każdego włosa znajduje się kropla, 10.
• Zewnętrzne gorąco twarzy, żar policzków, w pomieszczeniu (po sześciu godzinach), 6.
• Objawy subiektywne.
• Gorąco i uczucie ciężkości w twarzy i głowie (pierwszego dnia), 24.
• Nadmierne gorąco twarzy po obiedzie; twarz była płonąco czerwona; zauważano to często podczas próby lekowej, lecz szczególnie tego dnia (szóstego dnia), 25.
• Policzki.
• Przejściowy ból tępy w prawej kości jarzmowej, jakby w samej kości (trzeciego dnia przed południem), 22.
• Ucisk w lewej kości jarzmowej, kolanach i łokciach (dziesiątego dnia), 24.
• Uczucie pełzania w lewym policzku, wkrótce, 24.
• Wargi.
• Pęcherzyk pośrodku czerwieni górnej wargi, rano po przebudzeniu, 3.
• Owrzodzenie kącików ust ze świądem, 1.
• Broda.
• Szereg igłopodobnych kłuć za gałęzią wstępującą żuchwy, w pobliżu ucha (po trzydziestu godzinach), 4.

JAMA USTNA

• Zęby. [220.]
• Rwanie w trzecich zębach trzonowych, górnych i dolnych, przy ich zaciskaniu, sięgające do korzeni (natychmiast), 6.
• Kłująco-rwący ból zęba w prawych górnych i dolnych zębach trzonowych, wieczorem po położeniu się do łóżka; nie znosi ani ciepła, ani zimna i dręczy go przez całą noc, tak że śpi bardzo mało; dolne zęby trzonowe wydają się dłuższe; objaw utrzymuje się w ciągu dnia, 4.
• Język.
• Kłujący, bolesny pryszcz na końcu języka, przy dotknięciu, 4.
• Pęcherzyki na języku, 1.
• Drżenie języka, 11. [Skorygowane przez Hughesa.]
• Język sztywny, nieczuły, 15.
• Język bardzo suchy; biały, rano po wstaniu z łóżka (po dwudziestu czterech godzinach), 4.
• Kłucia w języku (dwudziestego dnia), 24.
• Ogólne objawy jamy ustnej.
• Uczucie suchości w jamie ustnej, 27.
• Suchość w jamie ustnej i drapanie w gardle przez cały dzień (po czterech godzinach), 24. [230.]
• Dokuczliwa suchość podniebienia oraz tnąco-drapiący ból podniebienia przy poruszaniu ustami podczas przełykania, utrzymujące się przez kilka dni, 9.
• Uczucie drapania w tylnej części podniebienia, 8.
• Stałe uczucie drapania w łuku podniebienia i cieśni gardzieli (pierwszego dnia), 25.
• Ślina.
• Nagromadzenie śliny, 1.
• Nagromadzenie wodnistej śliny; często musi spluwać, 1.
• Dużo wodnistej śliny w jamie ustnej, 8.
• Stałe gromadzenie się wodnistej śliny w jamie ustnej, którą musi wypluwać (po godzinie i trzech kwadransach), 2.
• Smak.
• Suchy, śluzowaty smak i nadmierne pragnienie przez dwie godziny, 6.
• Kwaśnawy smak ze zwiększonym wydzielaniem śliny (jedenastego dnia), 26.
• Gorzki smak w gardle, jeszcze bardziej gorzki podczas jedzenia, 1. [240.]
• Wszystkie pokarmy mają gorzki smak (czwartego dnia), 26.
• Ma apetyt, lecz podczas jedzenia nie czuje smaku i gwałtownie dostaje nudności, które ustępują natychmiast po jedzeniu, 1.

GARDŁO

• Przy każdym wdechu furkotanie, jakby wywołane śluzem w gardle, nieobecne podczas wydechu, nawet gdy wdech nie jest nasilony; przypominało otwieranie i zamykanie zastawki (drugiego dnia), 25.
• Pieczenie i suchość gardła (pierwszego dnia), 24.
• Kłucie w dolnej części gardła (pierwszego dnia), 24.
• Bolesność gardła; podczas przełykania ucisk i uczucie bolesności w gardle, 1.
• Uczucie otarcia w gardle, jak po drażniącym płynie (po pół godzinie), 22.
• Drapanie w gardle, 24.
• Drapanie i kłucie w gardle (dwudziestego dnia), 24.
• Cieśń gardzieli.
• Drapanie w cieśni gardzieli od godz. 10 do 1 i ponownie od 10 do 11 wieczorem (dziesiątego dnia), 24. [250.]
• Drapanie i suchość w cieśni gardzieli, trwające sześć godzin (po godzinie), 24.
• Zewnętrzna okolica gardła.
• Ból gruczołów szyjnych, 1.

ŻOŁĄDEK

• Apetyt.
• Wielki apetyt; jest stale głodny i wszystko mu smakuje, 4.
• Wielki apetyt, z częstymi odbijaniami bez smaku, 22.
• Obniżony apetyt (piąty dzień), 26.
• Utrata apetytu (pierwszy dzień), 24; (piąty dzień), 31.
• Niechęć do jedzenia, 1.
• Niechęć do tłustego mięsa (przez ponad tydzień), podczas gdy chleb oraz chleb i chude mięso mu smakują, 1.
• Niechęć do zielonych warzyw i kiszonej kapusty, przy dobrym apetycie na chleb i mięso (przez ponad tydzień), 1.
• Pragnienie.
• Pragnienie, 11, 20. [260.]
• Brak pragnienia przez cały dzień, 1.
• Odbijanie i czkawka.
• Odbijania (drugi dzień), 31.
• Puste odbijania, bez żadnego smaku (po pół godzinie), 4.
• Puste odbijania po śniadaniu, 22.
• Puste odbijania i mdłości, lecz nie jest w stanie zwymiotować, 1.
• Liczne puste odbijania (piętnasty dzień), 24.
• Częste, suche odbijania bez smaku w ciągu pierwszej godziny, po których odbijania zostają całkowicie zahamowane, 8.
• Odbijania o smaku leku (natychmiast), 22.
• Cofanie się gorzkiego płynu do ust (dwunasty dzień), 26.
• Czkawka, 11, 20; (po dwóch godzinach), 5.
• Nudności i wymioty. [270.]
• Nudności (pierwszy dzień), 24.
• Nudności i ból głowy, ustępujące po śniadaniu (czwarty dzień), 31.
• Nudności i chęć wymiotowania (drugi dzień), 31.
• Uczucie nudności w całym brzuchu, z częstymi pustymi odbijaniami, 22.
• Uczucie nudności w żołądku; często wydaje mu się, że jest głodny, lecz jedzenie budzi w nim wstręt, chociaż równocześnie ani w ustach, ani w pokarmie nie ma żadnego nienaturalnego smaku (po dwudziestu czterech godzinach), 9.
• Mdłości podchodzące z żołądka, z pustymi odbijaniami, 22.
• Mdłości i nudności podchodzące z dołka nadbrzusznego, 1.
• Mdłości i nudności, ze stałą chęcią wymiotowania (piąty dzień), 26.
• Chęć wymiotowania (po czterdziestu godzinach), 1; (wieczorem), (drugi dzień), 29.
• Silna chęć wymiotowania, zakłócająca sen (piąty dzień), 31. [280.]
• Wymioty, 13, 32; (wkrótce), (piąty dzień), 30.
• Obfite wymioty, sześćdziesiąt razy w ciągu dwóch godzin (wkrótce po przyjęciu), 34.
• Wymioty treścią pokarmową, po których nastąpiła ulga (czwarty dzień), 29.
• Wymiotował śluzem, 35.
• Wymioty zielonkawoczarną treścią, z kolką; napady powracają po trwającym trzy kwadranse okresie ustąpienia dolegliwości i trwają godzinę, po czym następują dwie godziny pozornego spokoju; później głośny krzyk, a następnie śmierć (po trzydziestu ośmiu godzinach), 17. [Po śmierci kończyny były wiotkie i pomarszczone, krew w żyłach płynna; stwierdzono umiarkowane zapalenie lewej strony gardła oraz żołądka, a także jelit cienkich; mózg bardzo miękki.]
• Żołądek.
• Niepokój w żołądku, jakby miały wystąpić wymioty (ósmy dzień), 26.
• Bóle żołądka i jelit, pojawiające się zwykle od dwóch do sześciu godzin po dawce, zazwyczaj z towarzyszącą chęcią wymiotowania, która w żadnym przypadku nie doprowadziła do rzeczywistych wymiotów, 27.
• Zgaga, 13.
• Uczucie głodu przed południem, jakby długo pościł, 22.
• Dokuczliwe uczucie pozostawania na czczo, przypominające żarłoczny głód (po czterech godzinach), 22. [290.]
• Przyjemne ciepło, rozchodzące się od gardła do żołądka, jak po napojach alkoholowych, wkrótce, 22.
• Gorąco w żołądku (piętnasty dzień), 24.
• Gorąco w żołądku, z licznymi odbijaniami (po godzinie), 24.
• Pieczenie, kurczowe ściskanie i gryzienie w żołądku, jak od pasożytów jelitowych (po kwadransie), 22.
• Uciskowy ból palący w żołądku, wkrótce, 24.
• Ostre pieczenie w żołądku, wznoszące się przez gardło, 21.
• Gwałtowne pieczenie w żołądku i cieśni gardzieli, które porównywał do pieczenia wywołanego smugą ognia (po dwóch godzinach), 34.
• Rozdęcie dołka nadbrzusznego i górnej części brzucha, utrudniające oddychanie i bolesne, jak od wewnętrznego wrzodu, 1.
• Uczucie, jakby żołądek był rozdęty, z bólami rozpierającymi, 22.
• Uczucie pełności w żołądku, z żarłocznym głodem (dwunasty dzień), 26. [300.]
• Nieprzyjemne uczucie pełności w żołądku, z burczeniem w brzuchu jak od żab, 22.
• Kurczowe ściskanie w żołądku (po dwóch i pół godzinach), 3.
• Bardzo ostre kurczowe ściskanie i gryzienie w żołądku, utrzymujące się przez cały dzień (drugi dzień), 22.
• Ćmiący ból jak przy skurczu w dołku nadbrzusznym i tuż pod nim, zmuszający go do wyprostowania się, co przynosi ulgę, z mdłościami; podczas chodzenia doznanie całkowicie znika, lecz natychmiast powraca po przyjęciu pozycji siedzącej; później odbijania bez ulgi (ósmy dzień), 25.
• Uczucie, jakby dołek nadbrzuszny był wciągany do wewnątrz, 1.
• Ucisk w żołądku (po godzinie), 24.
• Każdy krok wywołuje bolesny ucisk na dołek nadbrzuszny, 1.
• Silny ucisk w żołądku (piąty dzień), 31.
• Gryzący ból w żołądku, z ogryzającym doznaniem w jego wnętrzu i pewnego rodzaju żarłocznym głodem, podczas krótkiego spaceru, ze znacznym osłabieniem kończyn dolnych, 22.
• Gryzienie w żołądku rano, na czczo, następnie trochę bólu w brzuchu z burczeniem, potem tylko niewielki, miękki stolec, po którym występuje ciągnięcie w odbytnicy (trzeci dzień), 22. [310.]
• Gwałtowny gryzący ból w żołądku, z uczuciem ciężkości i rozdęcia, wieczorem (szósty dzień), 22.
• Uczucie drapania i otarcia w żołądku (jakby pocierano go wełną), 3.
• Gwałtowny ból jak przy stłuczeniu w pobliżu dołka nadbrzusznego i pod nim oraz w okolicy odźwiernika, gdzie każdy krok podczas chodzenia sprawia ból; ból jest nasilany przez głośne mówienie i dotykanie tego miejsca, 1.
• Znaczna wrażliwość, podobna do bolesności, w żołądku, szczególnie odczuwana podczas stąpania i kaszlu, 22.
• Ból w żołądku, jakby był on całkowicie owrzodziały, po każdym posiłku; utrzymujący się przez siedem dni, 22.
• Żołądek jest bardzo bolesny przy wstrząsie wywołanym kaszlem, 22.

BRZUCH

• Podżebrza.
• Skręcające kurcze, rozpoczynające się w okolicy wątroby i stale szerzące się w dół oraz ku przodowi (po dwóch i pół godzinach), 2.
• Okolica pępkowa.
• Słyszalne, bezbolesne burczenie poniżej okolicy pępkowej (po godzinie), 4.
• Kilkakrotnie ból głęboko w okolicy pępkowej (piąty dzień), 24.
• Gorąco głęboko w okolicy pępkowej (dziesiąty dzień), 24. [320.]
• Uczucie gorąca głęboko w okolicy pępkowej, z tępym uciskiem w tej okolicy (ósmy dzień), 24.
• Ucisk głęboko w okolicy pępkowej (dwudziesty dzień), 24.
• Ostry ucisk poprzecznie przez brzuch, poniżej pępka, od zewnątrz ku wnętrzu, szczególnie silny podczas siedzenia (po dwudziestu czterech godzinach), 9.
• Silny ból uciskający głęboko w okolicy pępkowej, trwający ponad godzinę (trzeci dzień), 24.
• Kolka wcześnie rano, polegająca na swoistym skręcaniu i cięciu wokół pępka, nieco łagodzona przez leżenie ze zgiętym tułowiem i podkurczonymi kończynami, powoli i stopniowo ustępująca po oddaniu gazów (pierwszy dzień), 23.
• Cały brzuch.
• Nadmierne rozdęcie brzucha, wieczorem (po pięciu dniach), 1.
• Bolesne rozdęcie brzucha (pierwszy dzień), 24.
• Brzuch rozdęty, lecz niezbyt bolesny przy dotyku (po dwóch godzinach), 34.
• Przemieszczanie się gazów w brzuchu, 3, 8.
• Ruchy w brzuchu, jakby pęcherzyki unosiły się i pękały, po czym następuje oddanie cuchnących gazów (po ośmiu godzinach), 4. [330.]
• Fermentowanie w brzuchu (dwunasty dzień), 26.
• Burczenie w brzuchu, 1.
• Burczenie i niepokój w jelitach, 27.
• Nadmierne burczenie i odgłosy w brzuchu (natychmiast), 1.
• Gazy unoszące się ku żebrom rzekomym, z pustymi odbijaniami, 22.
• Oddanie dużej ilości cuchnących gazów wkrótce po obiedzie (po godzinie i kwadransie), 4.
• Oddanie cuchnących gazów rano, po zwyczajowo wypijanym mleku (po półgodzinie), 4.
• Oddanie bardzo cuchnących gazów (drugi dzień), 22.
• Dyskomfort w brzuchu z uczuciem zimna, jakby miała wystąpić biegunka (godzinę po dawce, szósty dzień), 25.
• Dyskomfort w brzuchu z niewielkim bólem ciągnącym, jakby miała wystąpić biegunka, po czym parcie na stolec i papkowaty stolec (siódmy dzień), 25. [340.]
• Nieprzyjemne uczucie bezsilności w brzuchu, wskutek czego ucisk był przyjemny, rano (pierwszy dzień), 23.
• Uczucie zimna w brzuchu, jakby miała rozwinąć się kolka, które jednak minęło, nie przechodząc w kolkę (dwie godziny po dawce, drugi dzień), 25.
• Uczucie ciężkości w brzuchu (po dwóch godzinach), 3.
• Ból brzucha pojawił się w nocy jedenastego dnia; następnego ranka, po przyjęciu drachmy wyciągu, chory jak zwykle spacerował po ogrodzie; po pewnym czasie opiekun zauważył godną uwagi bladość, zapadnięte rysy twarzy i chwiejący się chód; chory skarżył się na nadmiernie silną kolkę i osłabienie; zastano go opartego o drzewo, z bezwładnie zwieszonymi ramionami, zimną ręką, bladą twarzą, głęboko zapadniętymi oczami, zamkniętymi powiekami, źrenicami umiarkowanie poszerzonymi i ledwie reagującymi na światło, sinawymi wargami, twarzą pokrytą lepkim potem oraz nitkowatym tętnem, 102; chorego natychmiast położono do łóżka, lecz ledwie zdążył się położyć, wystąpiła bardzo gwałtowna, bolesna biegunka, po której nastąpiły odruchy wymiotne i dwukrotne wymioty śluzowatym, żółtawym płynem; ból brzucha i odruchy wymiotne trwały trzy godziny, w ciągu których chory oddał cztery płynne stolce z gwałtownym parciem naglącym, 28.
• Uczucie pełności i burczenie w brzuchu; oddanie gazów przynosiło ulgę tylko na krótko, 22.
• Uczucie rozdęcia brzucha, stała potrzeba oddania stolca bez możliwości wypróżnienia (drugi dzień), 22.
• Cały brzuch wydaje się rozdęty; przy lekkim ucisku odczuwa się go jakby był owrzodziały (trzeci dzień), 22.
• Kurcze w brzuchu podczas wchodzenia po schodach (po trzydziestu dwóch godzinach), 5.
• Silne, podobne do czerwonkowych kurcze, przebiegające poprzecznie przez brzuch (po jedzeniu), 3.
• Ból świdrujący w brzuchu (piąty dzień), 26. [350.]
• Silne cięcie w brzuchu, utrzymujące się wieczorem (pierwszy dzień), 24.
• Kilka ukłuć w brzuchu i ból rwący przebiegający poprzecznie przez brzuch (po półgodzinie), 1.
• Kolka, 1, 11, 20.
• Obudziłem się o 5 rano z kolką i silną potrzebą oddania moczu (co prawda każdego ranka odczuwam potrzebę oddania moczu, lecz nie tak nieodpartą); tym razem jednak oddałem tylko bardzo małą ilość (pierwszy dzień), 23.
• Ból brzucha podobny do kolki, jakby biegunka była bliska, 22.
• Ból jak przy stłuczeniu w przednich i bocznych częściach powłok brzusznych (ósmy dzień), 25.
• Ból jak przy stłuczeniu w przednich i bocznych częściach powłok brzusznych (ósmy dzień), 25.
• Podbrzusze i okolice biodrowe.
• Słyszalne burczenie nisko w brzuchu, jakby w kręgosłupie, 22.
• Silny, twardy ucisk na środek kości łonowej (po kwadransie), 3.
• Kłucie w podbrzuszu, nieco zakłócające sen (drugi dzień), 31. [360.]
• Ucisk w prawej okolicy pachwinowej, przechodzący w ukłucie; uczucie, jakby miała utworzyć się przepuklina, 4.
• Ból uciskający w prawej pachwinie (wkrótce), 24.
• Następujące kolejno szarpiące bóle tnące, biegnące z prawej okolicy biodrowej (poniżej i na zewnątrz od pępka) do zewnętrznej części lewej okolicy biodrowej, 23.
• Ból zewnętrznej powierzchni kości biodrowej, podobny do rwy kulszowej, występujący okresowo po południu (siódmy dzień), 25.

ODBYTNICA I ODBYT

• Skłonność do hemoroidów, 18.
• Uczucie w odbycie przez cały dzień, jak przy uporczywym zaparciu (czwarty dzień), 25.
• Piekąco-szczypiący ból odbytu, trwający przez minutę po wypróżnieniu, 8.
• Uczucie ciągnięcia i rozpierania w odbycie, po którym następuje utrudnione oddanie niewielkiej ilości pienistego, przeważnie twardego kału w postaci małych kulek (godzinę po dawce, drugi dzień), 25.
• Nagły tępy ucisk w odbycie, jak od ciała obcego, z potrzebą oddania stolca, choć odchodzą tylko niewielkie ilości gazów; po pewnym czasie ucisk powraca i z trudem zostaje oddana niewielka ilość grubo uformowanego kału (ósmy dzień), 25.
• Nagłe, rozpierające parcie w odbytnicy, jakby natychmiast miał nastąpić stolec, lecz z trudem oddano gęsty, suchy stolec, czemu towarzyszył szczypiący ból odbytu, utrzymujący się także po wypróżnieniu (trzeci dzień), 25. [370.]
• Potrzeba oddania stolca, lecz wypróżnienie było niezadowalające (pierwszy dzień), 23.
• Częsta potrzeba oddania stolca, 23.
• Nagłe parcie na stolec z cięciem w brzuchu, po którym następuje miękki, papkowaty stolec i ustąpienie dyskomfortu w brzuchu (szósty dzień), 25.
• Bezskuteczne parcie i długotrwałe napinanie się bez oddania stolca (pierwszy dzień), 22.
• Bezskuteczna potrzeba oddania stolca (dziewiąty dzień), 25.
• O zwykłej porze zupełnie brakowało potrzeby oddania stolca, z uczuciem w odbycie, jakby był zamknięty na zawsze; następnie pojawiły się nagły ucisk, uczucie rozdęcia i nagłe parcie na stolec; początkowo odeszło tylko trochę gazów, potem z trudem oddano duży, twardy stolec, podczas którego i po którym występowało gwałtowne szczypanie w odbycie (piąty dzień), 25.

STOLEC

• Biegunka.
• Biegunka, 1, 17.
• Biegunka zawsze poprzedzona kolką, która ustępuje po każdym stolcu, 7.
• Lekka biegunka, 35.
• Gwałtowne przeczyszczenie z nudnościami i kolką, 21. [380.]
• Dość silne przeczyszczenie, 33.
• Częste, papkowate stolce zawierające niestrawione resztki (piąty dzień), 26.
• Sześć wypróżnień (drugi dzień); dwa płynne wypróżnienia (noc drugiego dnia); dwanaście wypróżnień (trzeci dzień); kilka stolców w krótkich odstępach (czwarty i piąty dzień); po nich niewielkie parcie naglące (szósty dzień), 30.
• Dwa dość miękkie wypróżnienia z gwałtowną kolką (trzeci dzień), 31.
• Dwa wypróżnienia (drugi dzień); jedno (trzeci dzień); dwa (czwarty dzień); jedno (piąty i szósty dzień), 29.
• Stolec zatrzymany przez cały dzień, lecz następnego dnia pojawia się wcześniej niż zwykle, a po południu występuje stolec biegunkowy, 1.
• Stolec składający się wyłącznie z przejrzystego, ciągliwego, bezbarwnego śluzu, 1.
• Biały, galaretowaty stolec, podobny do żabiego skrzeku, oddawany trzy lub cztery razy dziennie, z silnym parciem, 1.
• Stolec niedostatecznie strawiony (dwunasty dzień), 26.
• Zaparcie.
• Zaparcie (piąty dzień), 31. [390.]
• W żadnej z prób lekowych nie wystąpiło zwiększenie liczby stolców; w kilku stwierdzono wyraźne spowolnienie oddawania kału, 27.
• Stolec duży, oddawany z trudem, z piekącym, szczypiącym bólem odbytu, który utrzymuje się po stolcu i silnie obejmuje zwieracz (czwarty dzień), 25.
• Twardy, skąpy stolec, podczas którego i natychmiast po nim występuje gwałtowny, tnąco-kłujący ból w odbytnicy, szerzący się od dołu ku górze, jakby odbytnica mocno się zaciskała, a między jej ścianami tkwiło coś o ostrych krawędziach (po dwunastu godzinach), 6.
• Podczas oddawania stolca uczucie, jakby jelita nie miały siły wydalić kału, chociaż był miękki i częściowo płynny (pierwszy ranek), 23.

NARZĄDY MOCZOWE

• Mikcja.
• Parcie na mocz, 1.
• Częste parcie na mocz, ze skąpym wydalaniem moczu (po trzech kwadransach, dwóch i pół, trzech oraz pięciu i pół godzinach), 5.
• Pewna potrzeba oddania moczu, lecz wydalana jest tylko skąpa ilość, z silnym pieczeniem wzdłuż całej cewki moczowej, po południu, 22.
• Częste oddawanie moczu, 1.
• Podczas próby oddawania moczu nie ma ani strumienia, ani parcia, jakby pęcherz moczowy utracił wszelką zdolność wydalania moczu; przez całą próbę lekową, 22.
• Mocz.
• Nieznaczny wzrost ilości moczu (dziesiąty dzień), 28. [400.]
• Wydaje się, że mocz jest wytwarzany obficiej niż zwykle (siódmy i ósmy dzień); pęcherz moczowy również lepiej go wydala, 22.
• Oddanie obfitej ilości moczu bez silnego parcia (po dwudziestu czterech i dwudziestu sześciu godzinach), 5.
• Oddanie dużej ilości wodnistego moczu, 8.
• Wydaje się, że moczu wytwarza się mniej niż zwykle, choć różnica nie jest znaczna, 22.
• Mocz ciemnożółty, oddawany bez strumienia (po pięciu godzinach), 22.
• Mocz rozkłada się w ciągu kilku godzin, 22.

NARZĄDY PŁCIOWE

• Mężczyzna.
• Ogólne zwiotczenie narządów płciowych, bez jakiejkolwiek skłonności do stosunku płciowego, 22.
• Brak wzwodów, nawet gdy mocz nagromadził się w pęcherzu moczowym; prącie stale pozostaje zwiotczałe (po sześciu dniach), 22.
• Kilka swędzących, delikatnych ukłuć na końcu żołędzi prącia (po półgodzinie), 5.
• Wydaje się silnie tłumić popęd płciowy, 8.
• Kobieta. [410.]
• Wystąpienie miesiączki (po ośmiu godzinach), 1.

NARZĄDY ODDECHOWE

• Śluz w drogach oddechowych, powodujący słyszalny oddech, utrzymujący się do południa, kiedy ustąpił (szósty dzień), 25.
• Przez pewien czas przy wdechu uczucie, jakby drogi oddechowe były zwężone, przez co zwykle niesłyszalny wdech stał się słyszalny; jak po długim biegu u osoby cierpiącej na nieżyt (drugi dzień), 25.
• Krtań.
• Zaciskanie krtani, 11.
• Kaszel.
• Kaszel (dwunasty dzień), 26.
• Suchy, urywany kaszel, 1.
• Stały, suchy, urywany kaszel, pojawiający się nagle podczas zwykłego palenia tytoniu, w pozycji siedzącej (po piętnastu godzinach), 5.
• Częsty, suchy, urywany kaszel z bolesnym napięciem w okolicy lewych żeber rzekomych (po pięciu godzinach), 22.
• Oddychanie.
• Przyspieszony oddech, 1.
• Mimowolne wzdychanie, 22. [420.]
• Utrudnione oddychanie; klatka piersiowa wydaje się zbyt ciasna (piąty dzień), 22.
• Utrudnione oddychanie; jest zmuszony oddychać powoli i głęboko (po kwadransie), 6.
• Utrudnione oddychanie z bardzo częstą potrzebą zaczerpnięcia głębokiego oddechu; szczególnie zauważalne podczas chodzenia na świeżym powietrzu, 22.

KLATKA PIERSIOWA

• Wzmożone ciepło w dolnej części klatki piersiowej, 3.
• Ból ścian klatki piersiowej (pierwszy dzień), 24.
• Ból lewych mięśni piersiowych (piąty i szósty dzień), 24.
• Klatka piersiowa bardzo silnie ściśnięta, tak że chwyta powietrze otwartymi ustami, lecz nie może oddychać, 10.
• Uczucie ucisku w klatce piersiowej, jakby płuca były ściśnięte, ponieważ żebra zdają się nie rozszerzać, 22.
• Ucisk w ścianach klatki piersiowej, wkrótce, 24.
• Ucisk w mięśniach piersiowych (dziesiąty i dwudziesty dzień), 24. [430.]
• Ostre cięcie na wysokości najniższych żeber prawdziwych, przebiegające przez klatkę piersiową od wewnątrz na zewnątrz, nasilone przy wdechu, 9.
• Kłucie w ścianach klatki piersiowej (pierwszy dzień), 24.
• Kłucie w lewej okolicy żebrowej (trzeci dzień), 26.
• Ukłucia w ścianach klatki piersiowej (pierwszy dzień), 24.
• Ukłucia w szczytach płuc (ósmy dzień), 24.
• Ukłucia pod lewymi żebrami (po godzinie), 24.
• Ostre ukłucia w lewych żebrach rzekomych podczas chodzenia, 22.
• Lewe żebra rzekome wydają się jakby przykręcone do kręgosłupa (po czterech godzinach), 22.
• Przód.
• Krótkie, szarpiące bóle, raz w prawej przedniej części klatki piersiowej, innym razem po lewej stronie, w okolicy serca (pierwszy dzień), 25.
• Uczucie drapania w górnej części mostka, 3.
• Boki. [440.]
• Kilka łagodnych, przemijających ukłuć w lewej części klatki piersiowej (piąty dzień), 26.
• Tępe ukłucia w ostatnich żebrach prawdziwych po obu stronach przy każdym wdechu, 22.
• Tępe ukłucia w lewej części klatki piersiowej przy każdym głębokim wdechu, podczas leżenia wieczorem, 22.

SERCE I TĘTNO

• Kołatanie serca, 3.
• Przyspieszone tętno (dziesiąty, piętnasty i dwudziesty dzień), 24.
• Tętno było stale przyspieszone; wpływ na tętno był jednak przejściowy, tak że po dwóch, najwyżej trzech godzinach wracało ono do normy, 27.
• Tętno 100 lub więcej w pozycji siedzącej, o godz. 9 rano (ósmy dzień), 24.
• Tętno wzrosło z 80 do 100 (drugi dzień); 100 (trzeci dzień); 96 rano, 100 wieczorem (czwarty dzień), 29.
• Wolne tętno (po jednej i po szesnastu godzinach), 1.
• Tętno 66 (drugi dzień); 60 (trzeci, czwarty i piąty dzień); 84 (szósty dzień); 66 (siódmy dzień); 78 (ósmy dzień), 31. [450.]
• Tętno 66 rano, 76 wieczorem (drugi dzień); 72, 76 (trzeci dzień); 64 (czwarty dzień); 64, 68 (piąty dzień), 66 (szósty dzień), 30.
• Wzrost częstości tętna następował zwykle w ciągu pierwszego półgodziny lub najwyżej pierwszej godziny i wynosił od 5 do 25 uderzeń; zwolnienie tętna utrzymywało się natomiast ponad dwie godziny, niekiedy ustępowało szybciej i wynosiło 5, 10 lub najwyżej 15 uderzeń poniżej normy, 27.
• Silne tętno (po kwadransie), 3.
• Tętno małe i drżące (po dwóch godzinach), 34.
• Bardzo małe tętno, 1.
• Wyraźnie czuje pulsowanie w całym ciele, najsilniej jednak w okolicy serca, 4.

SZYJA I PLECY

• Szyja.
• Sztywność mięśni karku, sięgająca aż do potylicy, podczas spoczynku, choć największa przy poruszaniu głową, rano (po czterdziestu jeden godzinach), 6.
• Reumatyczna sztywność karku, 1.
• Przy poruszaniu szyją niektóre mięśnie są bolesne i sztywne, 8.
• Ból uciskający w odcinku szyjnym kręgosłupa, wkrótce, 24.
• Plecy. [460.]
• Ból w różnych miejscach pleców, 34.
• Ból pleców jak od wzdęcia, jakby gazy nie mogły odejść, pod wieczór, w pozycji siedzącej, 22.
• Stałe, tępe ukłucia z gryzieniem pośrodku kręgosłupa, 22.
• Odcinek piersiowy.
• Ból tępy w lewej łopatce, stający się bólem kłującym przy jej poruszaniu, 8.
• Świdrujące ukłucia w okolicy kręgosłupa, tuż poniżej barków (pierwszy dzień), 26.
• Ból jak przy stłuczeniu w kręgosłupie, między łopatkami, 3.
• Odcinek lędźwiowy.
• Ból ściągający w okolicy lędźwiowej, 1.
• Ból uciskający w mięśniach lędźwiowych (pierwszy dzień), 24.

KOŃCZYNY OGÓLNIE

• Objawy obiektywne.
• Przeciąganie kończyn (po godzinie), 4.
• Zwiotczenie ramion i kończyn (piąty dzień), 26.
• Objawy subiektywne. [470.]
• Bezwładność kończyn i nietypowa sztywność, 19 . [Skorygowane przez Hughesa.]
• Szarpanie w kończynach (dwunasty dzień), 26.
• Wszystkie kończyny wydają się tak ciężkie, a mięśnie są tak boleśnie wrażliwe, że porusza nimi tylko niechętnie, 9.
• Pewien ból w ramionach, palcach stóp i kolanach (drugi dzień), 24.
• Ucisk w kolanach, palcach stóp i barkach (po półgodzinie), 24.
• Ucisk w prawym kolanie i nogach, w kościach piszczelowych, w stawach palców rąk oraz w rękach i stopach, trwający przez cały dzień aż do wieczora (pierwszy dzień), 24.
• Ucisk i ciągnięcie, występujące naprzemiennie w palcach lewej ręki, łydkach, lewym łokciu, pod prawym barkiem, w lewych mięśniach karku, w prawym kolanie, a później rzadziej w palcach stóp i lewej stronie głowy (ósmy dzień), 24.
• Stały ucisk w lewym kolanie, prawym barku i palcach stóp (dziesiąty dzień), 24.
• Silny ucisk w dolnej części ud i w łokciach, wkrótce, 24.
• Ból uciskający w palcach stóp i rąk, wkrótce, 24. [480.]
• Ból uciskający w przednich mięśniach uda i w nadgarstku pojawił się ponownie po kolejnej dawce, 24.
• Ból uciskający w palcach rąk, kolanach i barkach, 24.
• Bóle stawów przenoszą się z jednego miejsca na drugie, 24.

KOŃCZYNY GÓRNE

• Ucisk w mięśniach ramion i łopatek (pierwszy dzień), 24.
• Delikatne rwanie w kościach ramienia, 9.
• Bark.
• Ucisk w barkach (drugi dzień), 24.
• Ucisk w barkach, następnie w udach i kolanach, po każdej dawce, 24.
• Ucisk w prawym barku (dziesiąty dzień), 24.
• Silny ucisk w prawym barku, utrzymujący się długo (dwudziesty dzień), 24.
• Ból rwący w lewym barku (siódmy dzień), 25.
• Ramię. [490.]
• Widoczne drganie mięśni lewego ramienia z bólem, jakby coś twardego silnie uderzyło w to miejsce, 3.
• Ucisk w ramionach, 24.
• Uczucie w prawym ramieniu jak po uderzeniu, choć przy dotykaniu niczego się nie wyczuwa, 3.
• Przedramię.
• Silne ciągnięcie pośrodku przedramienia, w okolicy zgięcia łokcia, 6.
• Silne bóle uciskające w lewym przedramieniu (szósty dzień), 24.
• Silne bóle rwące w prawym przedramieniu (ósmy dzień), 25.
• Delikatne rwanie w prawym przedramieniu (dziewiąty dzień), 25.
• Nadgarstek.
• Ucisk w nadgarstkach (dziesiąty dzień), 24.
• Silny ucisk w lewym nadgarstku (szósty dzień), 24.
• Silne, igiełkowate ukłucia w lewym nadgarstku podczas chodzenia wieczorem na świeżym powietrzu (po trzynastu godzinach), 5.
• Ręka. [500.]
• Utrata siły w obu rękach, tak że nie mógł niczego utrzymać ani zacisnąć pięści, 6.
• Drętwienie prawej ręki, zimno w całym ramieniu i w opuszkach palców (wkrótce), 24.
• Uczucie watowatości z wewnętrznym zimnem w prawej ręce i ramieniu (po półgodzinie), 24.
• Ucisk w kościach śródręcza (dwudziesty dzień), 24.
• Szczególnie silny ucisk w kościach prawego śródręcza (piętnasty dzień), 24.
• Ból uciskowy w kościach śródręcza (drugi wieczór), 24.
• Igiełkowate ukłucia przebiegające poprzecznie przez ścięgna zginaczy lewej ręki podczas chodzenia na świeżym powietrzu (po dwunastu godzinach i trzech kwadransach), 5.
• Mrowienie i drętwienie prawej ręki, uczucie jej watowatości, z zimnem w całym prawym ramieniu (wkrótce), 24.
• Palce.
• Miejsce objęte stanem zapalnym na paznokciach lewego palca wskazującego i prawego kciuka, przy dotyku bolesne jak przy ropieniu (po dwudziestu godzinach); następnego dnia wydziela się z tych miejsc biaława wilgoć, po czym zmiany się goją, 6.
• Widoczne szarpnięcia lewego palca wskazującego w kierunku kciuka; niekiedy również kciuk szybkim ruchem szarpie się w kierunku palców, a czasem dochodzi także do nagłego szarpnięcia mięśni położonych między dwoma palcami; drgania te często powtarzały się w ciągu dnia, podczas chodzenia, siedzenia i czytania, przez kilka dni, 24. [510.]
• Ból świdrujący w stawach środkowych palca środkowego i wskazującego (po dwudziestu godzinach), 6.
• Ból ciągnący od prawego nadgarstka do palca wskazującego (po dziesięciu godzinach), 6.
• Silne ciągnięcie w palcach rąk i stóp, 24.
• Bolesny ucisk poprzecznie przez prawy kciuk, 5.
• Rwanie w lewym palcu środkowym, zwłaszcza w stawie środkowym, 6.
• Rwanie na grzbietowych powierzchniach wszystkich palców lewej ręki, rano w łóżku (po osiemnastu godzinach), 6.
• Porażenne rwanie i skurczowa sztywność czwartego palca prawej ręki, ustępujące podczas spoczynku, 6.
• Reumatyczne rwanie w prawym palcu małym (po dwudziestu siedmiu godzinach), 6.
• Łaskotanie w lewym palcu wskazującym (po dziesięciu godzinach), 5.

KOŃCZYNY DOLNE

• Objawy przedmiotowe.
• Częste drgania mięśni nóg (po dwóch godzinach), 34. [520.]
• Niestabilność kończyn, osłabienie stóp, chwianie się kolan; mógł chodzić tylko powoli, 1.
• Wielkie znużenie obu kończyn, zwłaszcza podczas stania, z bólem jak przy stłuczeniu w okolicy krzyżowej (piąty dzień), 25.
• Wielkie osłabienie nóg, uczucie słabości (po pół godzinie), 22.
• Objawy podmiotowe.
• Ból nóg (pierwszy dzień), 24.
• Bóle ciągnące w nogach (wkrótce), 24.
• Biodro.
• Nagła porażenna sztywność lewego stawu biodrowego podczas chodzenia na świeżym powietrzu (po dwudziestu trzech godzinach), 6.
• Ból lewego biodra, podobny do rwy kulszowej (siódmy dzień), 25.
• Utrzymujące się pieczenie w lewym biodrze (dziewiąty dzień), 25.
• Lekki ból ciągnący w prawym biodrze, 8.
• Kilkakrotnie piekący ucisk w lewym biodrze (po dwóch godzinach), 3. [530.]
• Kilka ukłuć w lewym biodrze, jakby igłami, 3.
• Kilka bardzo silnych, nieco powolnych ukłuć w lewym biodrze, jakby kilkoma szpilkami, 3.
• Bolesne odczucie w lewym biodrze, jakby otarte do żywego lub oparzone, nasilane nawet przez dotyk, przez cały dzień (ósmy dzień), 25.
• Udo.
• Znużenie ud, 1.
• Bardzo wielkie osłabienie ud i nóg (po półtorej godzinie), 2.
• Sztywność i napięcie mięśni ud, 7.
• Sztywność mięśni kulszowo-goleniowych, zwłaszcza ich zewnętrznych części, podczas chodzenia na świeżym powietrzu (po dwudziestu pięciu godzinach), 6.
• Ból przednich mięśni lewego uda (piąty dzień), 24.
• Bardzo silny ból mięśni lewego uda, trwający kilka minut (pierwszy dzień), 24.
• Bardzo wyraźna bolesność całej przedniej i zewnętrznej części prawego uda, trwająca tylko krótko, podobna do rwy kulszowej, niepromieniująca w żadne inne miejsce, lecz mająca postać rwąco-ćmiącego bólu w całej tej okolicy (trzeci dzień), 25. [540.]
• Wiercenie i kłucie w udach i podudziach, 24.
• Ten sam ból, który wystąpił w lewym biodrze, pojawia się w zgięciu prawego uda (siódmy dzień), 25.
• Kolano.
• Sztywność w dołach podkolanowych, 1.
• Ból kolan, 24.
• Ból kolan, paluchów i podudzi (pierwszy dzień), 24.
• Ściśnięcie powyżej lewego kolana (dwudziesty dzień), 24.
• Ćmiący ból i kłucie w kolanach (pierwszy dzień), 24.
• Kilkakrotnie silne wiercenie po zewnętrznej stronie prawego kolana, następnie w lewej kości jarzmowej, a wieczorem ponownie w kolanie (trzeci dzień), 24.
• Drążący ból prawej rzepki (po pół godzinie), 5.
• Ucisk w prawym kolanie (dwudziesty dzień), 24. [550.]
• Ucisk w zewnętrznej części lewego kolana (ósmy dzień), 24.
• Silny ucisk w mięśniach powyżej kolana (piętnasty dzień), 24.
• Wiercące, tępe kłucia przeszywające lewy staw kolanowy, nawracające kilkakrotnie na świeżym powietrzu podczas chodzenia i stania (po dwudziestu sześciu godzinach), 6.
• Ból lewego kolana i rzepki jak po silnym uderzeniu, nasilany przez zginanie kolana oraz ucisk (szósty dzień), 25.
• Podudzie.
• Ból łydki (po kwadransie), 24.
• Ból prawej łydki (piąty dzień), 24.
• Ucisk w piszczelach, 24.
• Kłucie w łydkach, barkach i palcach stóp (wkrótce), 24.
• Kłucie i uciskanie w łydkach (dwudziesty dzień), 24.
• Ostre kłucia strzelają od dołu ku górze w prawym podudziu, w pobliżu kostki bocznej (po trzech godzinach), 5.
• Staw skokowy. [560.]
• Ucisk w stawach skokowych, 24.
• Ucisk w prawym stawie skokowym, powyżej i poniżej (drugi wieczór), 24.
• Silny ucisk w prawym stawie skokowym i podudziu, następnie w prawym barku, w palcach prawej ręki, między śródręczem a palcami (wkrótce), 24.
• Ból uciskający w stawach skokowych (wkrótce), 24.
• Ból lewego stawu skokowego jak po skręceniu; obawia się, że stopa się wykręci (po trzydziestu godzinach), 4.
• Kłucie i rwanie w stawach skokowych, sięgające palców stóp (wkrótce), 24.
• Ból kostki przyśrodkowej lewej stopy jak po uderzeniu, 24.
• Stopa.
• Drętwienie obu stóp (po dwóch godzinach), 24.
• Stopy ciężkie i znużone, 1.
• Ból grzbietu stopy (po kwadransie), 24. [570.]
• Uciskowe, bolesne odczucie w prawym podbiciu w każdej pozycji (po jedenastu godzinach), 5.
• Ból uciskający na grzbietach stóp (wkrótce), 24.
• Delikatny, bolesny ucisk w podeszwie prawej stopy podczas siedzenia (po pięciu godzinach), 5.
• Rwanie w poduszce lewej stopy (po kwadransie), 6.
• Ból pięt (pierwszy dzień), 24.
• Uciskanie w piętach i łydkach (wkrótce), 24.
• Palce stóp.
• Ucisk w palcach prawej stopy (ósmy dzień), 24.
• Częste rwanie w palcach stóp i rąk (trzeci dzień), 24.
• Kłująco-szarpiące doznanie w lewym paluchu, 6.
• Mrowiące kłucie we wszystkich palcach stóp (wkrótce), 24.

HELLEBORUS NIGER. OBJAWY OGÓLNE

• Objawy przedmiotowe. [580.]
• Godna uwagi niepewność jej ruchów i czynności (czwarty dzień), 29.
• Drgawki, skurcze, 11, 16, 20.
• Straszliwe drgawki, którym towarzyszy skrajne zimno, 32.
• Kurcze i ruchy drgawkowe wraz z przeszywaniem w mózgu, jakby strzałą, 21.
• Gdy tylko rano, leżąc w łóżku, otwiera oczy, musi się przeciągnąć, po czym ogarnia go znużenie i oczy ponownie się zamykają, 4.
• Stałe zwiotczenie wszystkich mięśni; nagle pada na ziemię, z zimnem ciała i zimnym potem na czole, i jąka się, lecz zachowuje świadomość; tętno jest bardzo wolne, a źrenice silnie zwężone (po godzinie), 1.
• Nie mógł ani siedzieć, ani stać, ani leżeć i stale wskazywał na serce, 10.
• Znużenie, 27.
• Znużenie i senność przed południem, ze ziewaniem (po dwóch godzinach), 4.
• Osłabienie (piąty dzień), 31. [590.]
• Krańcowe osłabienie, 27; (piąty dzień), 31.
• Omdlewanie, 11, 13, 20.
• Niespokojny ruchowo i pełen lęku, w obawie przed nieszczęściem (po pięciu dniach), 4.
• Objawy podmiotowe.
• Ogólne złe samopoczucie, 27.
• Na świeżym powietrzu czuje się, jakby długo chorował; wszystkie przedmioty wydają mu się zmienione i nowe, 1.
• Uczucie jak po gorączce, jakby długo leżał chory w łóżku, 1.
• Przyjemne ciepło rozchodzące się od gardła do żołądka i po całym ciele, jak po napojach spirytusowych, 22.
• (W obrzękniętych częściach ciała odczucie, jakby miały pęknąć i były zbyt ciężkie), 1.
• Kłująco-wiercące bóle okostnej, 1.
• Kłująco-wiercące bóle w różnych częściach ciała, nasilane przez zimno lub wysiłek fizyczny oraz po jedzeniu i piciu, 1. [600.]
• Ostre, rwące kłucia w kilku miejscach na całym ciele, niekiedy w udach, ramionach, klatce piersiowej, plecach itd. (po ośmiu godzinach), 6.
• U osób, które przyjmowały coraz większe dawki leku, po pierwszej dawce pojawiało się bardzo niewiele objawów, lecz po kilku dawkach objawy szybko przybierały wielką gwałtowność, tak że lek trzeba było odstawić; w wielu przypadkach wystąpiło bardzo wyraźne działanie kumulacyjne, 31.
• Większość objawów zdawała się pojawiać wieczorem, 22.

SKÓRA

• Objawy przedmiotowe.
• Nagły obrzęk wodniczy skóry, 1. [Objaw ten, w połączeniu z 358, 395 i 401, zdaje się ściśle odpowiadać wielu chorobom przebiegającym z obrzękiem; choroby takie są z pewnością szybko i trwale leczone przez Helleborus, gdy pozostałe objawy są względem niego homeopatyczne, to znaczy mają tę samą swoistość co objawy, które ta silnie działająca roślina wywołuje szczególnie u ludzi zdrowych; na tym opierają się również sporadyczne lecznicze działania pigułek Bachera, które, jak się zdaje, były jedynie przypadkowym odkryciem praktyki domowej, gdyż sztuka lekarska nie wiedziała dotąd nic o homeopatycznym zastosowaniu Helleborus w niektórych chorobach wodniczych, ponieważ patogenetyczne działanie tej rośliny było nieznane; sztuka lekarska nie miała również żadnej wskazówki co do działania leczniczego, jakie można było z niej rozwinąć. —Hahnemann.]
• Skóra ciała złuszcza się, 13.
• Włosy na całym ciele wypadają; paznokcie odpadają, 13.
• Niewielki obrzęk skóry czoła, bolesny jak przy stłuczeniu lub jak po uderzeniu, 1.
• Wykwity.
• Krostka po lewej stronie czoła, bolesna przy silnym dotyku, jak po pobiciu, 6.
• Kilka małych pęcherzyków między pierwszymi stawami czwartego i piątego palca ręki, piekących przy dotyku, przez pewien czas wilgotnych, a następnie długo pokrytych strupami, 6.
• Małe, wilgotne, bezbolesne pęcherzyki na środkowym stawie czwartego palca prawej ręki; przy silnym ucisku kość zdawała się obolała, 6. [610.]
• Żółtawy, okrągławy liszaj na obu ramionach, sączący wodnistą ciecz po drapaniu, 1.
• Objawy podmiotowe.
• Mrowiące kłucie w lewej stopie, wkrótce, 24.
• Żrący świąd obu ramion oraz szczypanie jak od słonej wody po drapaniu, po zaśnięciu, wieczorem i rano, 1.

SEN I SNY

• Senność.
• Częste ziewanie (piąty dzień), 26.
• Senność, po której następuje albo niespokojny sen zakłócany przez sny, albo coma vigil, po której następuje głęboki sen, 27.
• Wielka senność wieczorem (drugi i trzeci dzień), 25.
• Bezsenność.
• Niespokojny sen nad ranem; przewraca się z boku na bok; w tej drzemce pojawiają się mroczne, unoszące się widziadła, 4.
• Niespokojna drzemka nad ranem, wypełniona historycznymi fantazjami, podczas której zmienia pozycję z boku na bok, 4.
• Sny.
• Splątane sny w nocy, których nie pamięta, 5.
• Nieustanne, splątane, często bardzo lękowe sny w nocy, których nie jest w stanie sobie przypomnieć, 9. [620.]
• Lękowe sny (pierwsza noc), 24.

GORĄCZKA

• Dreszczowość.
• Skóra chłodna (czwarty dzień), 30.
• Dreszczowość zawsze po położeniu się wieczorem; pot każdego ranka (po dziesięciu dniach), 1.
• Ogólne dreszcze ze wstrząsaniem całego ciała i gęsią skórką; bolesna wrażliwość zewnętrznych powłok głowy na dotyk i ruch; ciągnąco-rozdzierające bóle kończyn oraz częste kłucia w stawach, zwłaszcza łokciowych i barkowych; bez pragnienia, przez kilka kolejnych dni, rozpoczynające się rano (po dwudziestu pięciu godzinach), 9.
• Zimno całego ciała, zwłaszcza rano, 1.
• Zimno całego ciała, z zimnymi dłońmi i stopami, utrzymujące się przez kilka godzin (pierwszy dzień), 24.
• Dreszcze rozpoczynające się w ramionach, 1.
• Dreszcze przez pięć dni, bez pragnienia, po których następuje pragnienie, 1.
• Z powodu dreszczy pragnie leżeć w łóżku, a jego twarz ma żółtawe zabarwienie, 1.
• Gorączka; stała dreszczowość całego ciała, bez pragnienia; gorąco w głowie i ból potylicy jak przy stłuczeniu, 1. [630.]
• Gorączka przez kilka dni, bardziej stała poza łóżkiem; dreszczowość całego ciała, bez pragnienia (podczas siedzenia, stania i chodzenia), z zimnymi dłońmi, wewnętrznym palącym gorącem i otępieniem głowy oraz znaczną sennością, uczuciem ciężkości i słabością stóp, a także sztywnością w dołach podkolanowych; po położeniu się do łóżka natychmiast gorąco i pot na całym ciele, również bez pragnienia, 1.
• Dreszczowość w plecach, 22.
• Dreszczowość po lewej stronie pleców, w pobliżu kręgosłupa, rozchodząca się w górę i w dół, a przez chwilę także przez lewy bark ku przodowi (siódmy dzień), 25.
• Uczucie zimna w brzuchu, 1.
• Zimno dłoni, podczas gdy twarz i reszta ciała były ciepłe (po kwadransie), 5.
• Uczucie zimna i przejściowa dreszczowość w krzyżu i lędźwiach podczas obiadu; to uczucie zimna i dreszczowość ustąpiły pod wpływem ciepła pieca, lecz natychmiast powróciły (drugi dzień), 22.
• (Zimne stopy wieczorem, które nie ogrzewają się nawet w łóżku), 4.
• Silne zimno przenikające plecy (po kwadransie), 24.
• Wewnętrzne uczucie zimna w plecach (pierwszy dzień), 24.
• Gorąco.
• Gorąco i pot (po trzydziestu sześciu godzinach), 1. [640.]
• Palące gorąco całego ciała, szczególnie gwałtowne w głowie, z wewnętrznymi dreszczami i dreszczowością, bez pragnienia, wieczorem między godz. 5 a 6, zwłaszcza po położeniu się; gdy pragnie się napić, picie budzi w nim wstręt i może pić jedynie po trochu, 9.
• Częste, występujące naprzemiennie napady ogólnego suchego gorąca, po których następują dreszcze i zimno, a następnie skryta kolka, 1.
• Gorączka, 18.
• Gorączka z gwałtownym wewnętrznym gorącem głowy i zimnem dłoni oraz stóp, po której następuje lekki pot na całym ciele, utrzymujący się przez godzinę (po czterech godzinach), 1.
• Gorąco w głowie, rozchodzące się na kark i w dół pleców, z gorącymi, czerwonymi policzkami (ósmy dzień), 24.
• Gorąco w głowie i twarzy, utrzymujące się przez godzinę (dziesiąty dzień), 24.
• Gorąco w twarzy, 24.
• Gorąco i zaczerwienienie twarzy z szybkim tętnem (po godzinie), 24.
• Gorąco w plecach (pierwszy dzień); do godz. 12 (dwudziesty dzień), 24.
• Gorąco w plecach, rozchodzące się do kości krzyżowej, 24. [650.]
• Dużo gorąca w twarzy, głowie, plecach i całym ciele, z szybkim tętnem (po dwóch godzinach), 24.
• Dużo gorąca w plecach, 24.
• Silne gorąco w twarzy i głowie (dwudziesty dzień), 24.
• Częste napady gorąca, rozchodzące się od głowy na plecy i w dół ku krzyżowi (ósmy dzień), 24.
• Początkowo głowa i twarz były gorące, a kończyny zimne, 27.
• Pot.
• Skłonność do pocenia się po południu, bez przyczyny, przy otwartym oknie (ósmy dzień), 25.
• Pot w nocy obfitszy niż zwykle (czwarty dzień), 31.
• Ogólny pot nad ranem przez kilka kolejnych nocy, przy jedynie zwykłym cieple ciała (po czterdziestu ośmiu godzinach), 9.
• Zimny pot, 11, 20.
• Całe ciało było pokryte zimnym, lepkim potem (po dwóch godzinach), 34. [660.]
• Krople potu na czole i grzbiecie nosa (czwarty dzień), 30.
• Pot na dłoniach, z zimnem ich grzbietów (po dwóch godzinach), 4.
• Lekki pot na podeszwach nad ranem (pierwsza noc), 1.

WARUNKI

• Pogorszenie.
• ( Rano ), Po przebudzeniu zawroty głowy itd.; po przebudzeniu ból głowy; w łóżku ból na szczycie głowy; bolesność w kącie oka itd.; po przebudzeniu kłucie w gałce ocznej; natychmiast po wstaniu kichanie; po przebudzeniu pęcherzyk na wardze; po wstaniu suchość języka itd.; wcześnie kolka; odczucie w brzuchu; o godz. 5 kolka; sztywność karku; w łóżku rozdzieranie w palcach lewej ręki; pot; zimno ciała.
• ( Po południu ), Objawy; od godz. 4 do 8 ból głowy; uczucie ciężkości itd. w czole; ból na powierzchni kości biodrowej.
• ( Wieczorem ), Objawy; po położeniu się do łóżka żywe wyobrażenia; ból głowy w czole; ucisk itd.; w czole; po położeniu się do łóżka ból tylnych zębów; ból żołądka; rozdęcie brzucha; podczas chodzenia na świeżym powietrzu kłucia w nadgarstku; po położeniu się dreszczowość; zimne stopy; między godz. 5 a 6, zwłaszcza po położeniu się, gorąco całego ciała itd.
• ( W nocy ), Pot; nad ranem ogólny pot; nad ranem pot na podeszwach.
• ( Na świeżym powietrzu ), Odczucie w oczach; samopoczucie jak po długiej chorobie.
• ( Podczas chodzenia na świeżym powietrzu ), Ból głowy w guzach czołowych; utrudnione oddychanie; kłucia w poprzek ścięgien lewej ręki; sztywność stawu biodrowego; sztywność ścięgien podkolanowych.
• ( Przy wchodzeniu po schodach ), Kurczowy ból brzucha.
• ( Po wysilaniu uwagi ), Ból głowy w skroni.
• ( Zimno ), Bóle w różnych częściach ciała.
• ( Po obiedzie ), Gorąco w twarzy.
• ( Jedzenie ), Gorzki smak.
• ( Po jedzeniu i piciu ), Bóle w różnych częściach ciała.
• ( Przy prostowaniu się ), Zawroty głowy.
• ( Wysiłek fizyczny ), Bóle w różnych częściach ciała.
• ( Wdech ), Ból tnący w żebrach; kłucia w żebrach.
• ( Po posiłkach ), Ból żołądka.
• ( Ruch ), Zwłaszcza schylanie się i wchodzenie po schodach, zewnętrzny ból szczytu głowy.
• ( Ucisk ), Zamroczenie w głowie.
• ( Siedzenie ), Ból w guzie czołowym; ucisk w poprzek brzucha.
• ( Schylanie się ), Zamroczenie w głowie itd.; zawroty głowy; ból w mózgu; ból głowy.
• ( Chodzenie ), Zawroty głowy; ból głowy w skroni; kłucia w krótkich żebrach.
• Poprawa.
• ( Na świeżym powietrzu ), Mdłości; ból głowy; zamroczenie itd. w głowie; uczucie ciężkości w głowie itd.
• ( Po śniadaniu ), Nudności itd.
• ( Ucisk ), Zewnętrzny ból szczytu głowy.
• ( Spoczynek ), Rozdzieranie w palcach prawej ręki.
• ( Siedzenie z pochyloną głową ), Zawroty głowy.
• ( Wyprostowanie się ), Pobolewanie żołądka.
• ( Chodzenie ), Pobolewanie żołądka.
• ( Ciepły bulion ), Wymioty itd.

UZUPEŁNIENIE: HELLEBORUS NIGER. Źródła.

36, Cattell, Brit. Journ. of Hom., vol. xi, p. 343; 37, J. Massey, M.D., Lancet 1856 (2), p. 100, kobieta przyjęła około jednej łyżeczki do herbaty mocnego naparu; 38, H. P. Gatchell, Northwestern Annalist (Am. Obs., vol. xv, 1878, p. 518), 14 stycznia przyjął 2d o godz. 3.30 po południu, powtarzając dawkę o godz. 4 i 4.30.

UMYSŁ

• Pogodna beztroska wobec wszystkiego; obojętność wobec rodziny (po pierwszej dawce), 38.
• Naprzemienne uczucia wesołości i melancholii; wielka chęć do śmiechu, po której następuje chęć do płaczu (po pierwszej dawce), 38.
• Silne poczucie pewności siebie (po drugiej dawce), 38.
• Uczucie jak pod wpływem żalu (po drugiej dawce), 38.
• Jęki (piąty dzień), 38.
• Nie chcę, aby ktokolwiek do mnie mówił ani na mnie patrzył (po pierwszej dawce), 38.
• Nie chcę mówić; lęk przed towarzystwem (po drugiej dawce), 38. [670.]
• Położyła się w stanie pewnego osłupienia; obudziła się mniej więcej godzinę później, pokrzepiona snem (po trzeciej dawce), 38.

GŁOWA

• Zamęt w głowie, hałas sprawia ból, odgłos wiatru dręczy (po trzeciej dawce), 38.
• Wrażenie, że mózg jest zbyt duży (trzeci dzień), 38.
• Obudziła się z odczuciem, jakby mózg był zbyt duży, z silnym bólem czoła ustępującym pod wpływem ucisku; ból napadowy, nasilony przez ruch (piąty dzień), 38.
• Mózg wydaje się zbyt duży z przodu; potylica sprawia wrażenie pustej; później w czole odczucie odwrotne, a potylica wydaje się opadać ku przodowi; skłonność do położenia się i obracania głowy z boku na bok; poczucie bezradności jak u niemowlęcia, jakby pragnęła leżeć w ramionach matki; skłonność do podkurczania stóp jak niemowlę (piąty dzień), 38.
• Ból głowy nad oczami, rozchodzący się do skroni, z odczuciem, jakby skóra była mocno napięta na czole, oraz ze skłonnością do marszczenia brwi; uczucie słabości w głowie (po pierwszej dawce), 38.
• Odczucie, jakby skronie miały pęknąć (po pierwszej dawce), 38.

OKO

• Tępy, uporczywy ból oczodołu; wielkie pragnienie przebywania w ciemnym pokoju (po pierwszej dawce), 38.
• Kłucie i pieczenie powiek (po dwóch minutach), 38.
• Zamglenie wzroku (po dwóch minutach), 38. [680.]
• Wzrok przysłonięty (po pierwszej dawce), 38.
• Rano niezdolna przeczytać listu z powodu zamglenia wzroku (szósty dzień), 38.
• Światłowstręt (piąty dzień), 38.

NOS

• Nieżyt lewego nozdrza (po pierwszej dawce); nasilony (po drugiej dawce), 38.

USTA

• Odczucie, jakby zimne powietrze przechodziło przez ubytki w zębach (po pierwszej dawce), 38.

ŻOŁĄDEK

• Wieczorem nudności ze skrajnym wyczerpaniem, ustępujące po gorzkich wymiotach, po których następuje poczucie bezradności; niechęć, aby do niej mówiono lub na nią patrzono (trzeci dzień), 38.
• W nocy nudności, wyczerpanie i gorzkie wymioty (piąty dzień); nudności po jedzeniu (szósty dzień), 38.
• W nocy gorzkie wymioty (trzeci dzień), 38.
• Wymioty zielonkawej, śluzowatej substancji, 38.
• Pieczenie w żołądku (po drugiej dawce), 38. [690.]
• Odczucie, jakby płyn wlewał się do żołądka (po trzeciej dawce), 38.
• Przeszywające bóle od nadbrzusza do odbytnicy (piąty dzień), 38.

BRZUCH

• Rozdęty brzuch, gazy w jelitach (po trzeciej dawce), 38.

ODBYTNICA I ODBYT

• Rozpierające uczucie pełności w odbytnicy (po pierwszej dawce), 38.
• Tępe pobolewanie w odbytnicy (po drugiej dawce), 38.
• Ucisk w odbytnicy (trzeci dzień), 38.
• Uczucie pełności w odbytnicy (piąty dzień), 38.
• Świąd jak od owsików (trzeci dzień), 38.

NARZĄDY MOCZOWE

• Silne parcie na oddanie moczu (po pierwszej dawce), 38.

NARZĄDY PŁCIOWE

• Ból w okolicy prawego jajnika (po trzeciej dawce), 38.

NARZĄDY ODDECHOWE. [700.]

• Duszność podczas czytania lub mówienia (po pierwszej dawce), 38.
• Oddycha lepiej z otwartymi ustami (po drugiej dawce), 38.
• Wieczorem oddychanie utrudnione (trzeci dzień), 38.

KLATKA PIERSIOWA

• Ból kłujący w lewej piersi w pobliżu pachy; ból przeszywający (po drugiej dawce), 38.
• Ból w pobliżu pachy (po trzeciej dawce), 38.
• Przy poruszaniu się ból lewej piersi i barku, schodzący wzdłuż ramienia do łokcia (po trzeciej dawce), 38.
• Przy pochylaniu się ból lewej piersi (po trzeciej dawce), 38.

SERCE I TĘTNO

• Uczucie ciężkości w okolicy serca (szóstego dnia), 38.
• Ból w okolicy serca (po drugiej dawce), 38.
• Gwałtowne pulsowanie serca (po dwóch minutach), 38. [710.]
• Tętno drobne i słabe, 78 (piątego dnia), 38.

SZYJA I PLECY

• Ból pod prawą łopatką (po trzeciej dawce), 38.
• Ból pod lewą łopatką (po drugiej dawce), 38.
• Tępy, uporczywy ból pleców powyżej pasa, z kołysaniem się z boku na bok (po drugiej dawce), 38.

KOŃCZYNY

• W nocy po położeniu się do łóżka rozdzierające i rozrywające bóle stawów, jakby stawy miały zostać rozerwane (czwartego dnia), 38.
• Bóle kończyn jak przy reumatyzmie; bóle jakby w kościach (piątego dnia), 38.
• Uczucie bezwładu kończyn. Wydają się duże i ciężkie; można je unieść jedynie z trudem (szóstego dnia), 38.

KOŃCZYNY GÓRNE

• Ból w lewym barku, który wydaje się położony wyżej niż prawy (po drugiej dawce), 38.

KOŃCZYNY DOLNE

• Tępy, uporczywy ból kończyn dolnych w miarę ich ogrzewania się (po drugiej dawce), 38.

OBJAWY OGÓLNE

• Ból i kłucie w języku, cieśni gardzieli i gardle. Jak sama to określiła: „jakby wbijało się tam sto szpilek”. Występowało bolesne parcie na mocz oraz uczucie zaciskania gardła, z trudnością w połykaniu; ból w nadbrzuszu i bardzo gwałtowne nudności. Język zaczął obrzmiewać, podobnie jak pozostałe narządy połykania; z ust wydzielała się duża ilość lepkiego śluzu; oczy były zapadnięte; występował nadmierny upadek sił; zmiana zabarwienia wokół powiek, ze znaczną zapaścią sił życiowych; kończyny były zimne, a cała powierzchnia ciała pokryta zimnym, lepkim potem; tętno wahało się od 30 do 50 uderzeń na minutę, było bardzo drobne, a chwilami ledwie wyczuwalne, 37. [720.]
• Drżenie całego ciała (po pierwszej dawce), 38.
• Silny niepokój; pobudliwość, niecierpliwość, pełne nadziei usposobienie; uczucie, jakby krążenie było wzmożone; poczucie, że można pobiec w wyścigu i dokonać wielkich czynów; nieustraszoność; uczucie, jakby mózg się gotował (po trzeciej dawce), 38.
• Wielki spokój i pragnienie położenia się (po pierwszej dawce), 38.
• Zmęczenie i senność (po pierwszej dawce), 38.
• Bardzo silne zmęczenie (po trzeciej dawce), 38.
• Uczucie zmęczenia przez cały dzień (trzeciego dnia), 38.
• Skłonność do ciągłego siedzenia (po drugiej dawce), 38.
• Osłabienie (szóstego dnia), 38.
• Ciało wydaje się miękkie (piątego dnia), 38.
• Bolesność ciała (szóstego dnia), 38. [730.]
• Uczucie, jakby ciało było obolałe; bolesność uciskowa całego ciała (czwartego dnia), 38.
• Uczucie, jakby krew była rzadka i uboga; apatia i brak sił życiowych (po drugiej dawce), 38.

GORĄCZKA

• Odczucie chłodu, z tępymi bólami głowy (drugiego dnia); wrażliwość na zimno, z ostrymi bólami jak ukłucia igieł w oczach i wokół nich oraz z nudnościami (trzeciego dnia), 38.
• Zimno całego ciała (po drugiej dawce), 38.
• Zimne ręce (po drugiej dawce), 38.
• Zimne stopy (po pierwszej dawce), 38.
• Czoło wydaje się gorące w dotyku; pragnienie przyłożenia lodu do głowy (piątego dnia), 38.
• Zimny pot, 36.