Amyl Nitrosum

, C5H11O2

Przygotowanie do użycia , Rozcieńczenie alkoholem.

Źródła. [ 1 , Jahresbericht d Dresden Gesellschaft, etc., 1871; 2 , „Practitioner”, 9, 881; 3 , „Practitioner”, 77, 213; 4 , „Practitioner”, t. 6, 12, siedem doświadczeń; 5 , Month. Hom. Rev., 1871, pięć doświadczeń; 6 , Monograph, Berlin, 1874; 7 do 11 , próby lekowe w rękopisie, przeprowadzone drogą węchową, podobnie jak wszystkie pozostałe doświadczenia.] (Wszystkie próby lekowe przeprowadzono drogą węchową.)

1 , Batteman; 2 , Madden; 3 , Jones; 4 , Goodhart; 5 , Blake; 6 , Fick; 7 , W. P. Wesselhoeft; 8 , T. F. Allen; 9 , St. Clair Smith; 10 , Hugh M. Smith; 11 , G. L. Freeman.

UMYSŁ

• Niepokój, jakby coś miało się wydarzyć; musi mieć dostęp do świeżego powietrza, 7.
• Tętnienie w głowie, uczucie rozsadzenia uszu oraz ucisk gardła i serca nasunęły mi myśl, że zażyłem zbyt dużo; ogarnięty rzeczywistym strachem pobiegłem do okna, aby oddychać świeżym powietrzem, 9.
• Całkowita niepamięć niedawnej rozmowy (w ciągu kilku minut), 5.

GŁOWA

• Splątanie w głowie, 11.
• Gdy tętnienie i uczucie pełności w głowie ustąpiły, pojawiły się po nich uczucie zamętu i osłabienia oraz ciężar na szczycie głowy, jakby miał on zostać wgnieciony, 9.
• Zawroty głowy (rzadko), 1.
• Zawroty głowy (po trzech minutach), 5.
• Lekkie zawroty głowy (po kilku sekundach), 5.
• Zawroty głowy (od czasu do czasu), 3. [10.]
• Lekkie zawroty głowy (po dwóch minutach), 4.
• Zdawało się, że wszystko wiruje w głowie (po sekundzie lub dwóch), 5.
• Uczucie zatrucia, 3.
• Dziewczęta, które wdychały tę substancję, często skarżyły się, że wywoływała u nich ból głowy, 3.
• Gorąco i tętnienie w głowie, 1.
• Uczucie niezwykle silnego przepełnienia głowy (natychmiast), 4.
• Uczucie pełności i zamętu w głowie, głównie w czole; następnie uderzanie, tętnienie i uczucie rozsadzania, 9.
• Silny, tępy i uporczywy ból w całej głowie (po dwóch minutach), 4.
• Po wszystkich doświadczeniach tępe pobolewanie głowy utrzymywało się przez ponad trzydzieści lub czterdzieści minut, 4.
• Szum w czole, 5. [20.]
• Nieznaczny pot na czole (natychmiast), 4.
• Na czole wystąpił pot, 11.
• Rozsadzanie w czole (po trzech minutach), 5.
• Tętnienie w skroniach; widoczne pulsowanie, 10.
• Wyraźnie odczuwał tętnienie tętnic skroniowych, 9.
• Uczucie napięcia w skroniach, 2.
• Pionowy szum (po dwudziestu pięciu sekundach), 5.
• Wrażenie, jakby coś wznosiło się gwałtownie ku górze i pulsowało na szczycie głowy, 7.
• Ucisk, jakby obie okolice ciemieniowe były wciskane do środka, 10.
• Tępe tętnienie po bokach i z tyłu głowy, 11. [30.]
• Tętnienie w potylicy, 5.
• Po ustąpieniu uczucia osłabienia tętnice na całym swoim przebiegu zdawały się zdrętwiałe, 10.

OCZY

• W badaniu oftalmoskopowym tętnice tarczy nerwu wzrokowego były małe, natomiast żyły — poszerzone i żylakowate, 4.
• W badaniu oftalmoskopowym obserwowano, jak żyły tarczy nerwu wzrokowego powiększały się, stawały żylakowate i kręte; tętnice były małe, lecz nie w stopniu nieprawidłowym (po 5 minimach), 4.
• Tępe uczucie ciężkości nad brwiami, 8.
• Spojówki przekrwione (po dwóch minutach), 4.
• Rozszerzone źrenice, 1.
• Widzenie bardzo zamglone (po pięćdziesięciu sekundach), 4.
• Po pełnych dawkach 8 lub 10 kropli wzrok ulega nieznacznemu upośledzeniu, a zarysy przedmiotów stają się zamglone i niewyraźne, 4.
• Jasnożółta aureola, nawet przy zamkniętych i osłoniętych oczach, 5. [40.]
• Przedmioty zaczynają wydawać się żółte, 5.
• Oczy wytrzeszczone, nieruchomo wpatrzone, [°].

USZY

• Pieczenie uszu, 2.
• Silne tętnienie w uszach (po dwóch minutach), 4.
• Uszy zaczynają tętnić (po sekundzie lub dwóch), 5.
• Uderzanie za uszami, 5.
• Wrażenie, jakby w uszach pracował tłok, poruszając się w górę i w dół (po trzydziestu sekundach), 5.
• Uczucie rozsadzania uszu, jakby błona bębenkowa każdego ucha miała zostać wypchnięta na zewnątrz przy każdym uderzeniu serca, 9.

NOS

• Ucisk nad nasadą nosa, 9.

TWARZ

• Twarz szkarłatna (natychmiast), 4.
• Głębokie zaczerwienienie twarzy (po dwudziestu pięciu sekundach), 5. [50.]
• Napadowe zaczerwienienie twarzy (po trzydziestu do czterdziestu sekundach), 3.
• Twarz silnie zaczerwieniona, 4.
• Jaskrawe, rumiane zaczerwienienie rozlało się po jego twarzy (po kilku sekundach), 5.
• Napadowe zaczerwienienie twarzy, po którym następowało nabrzmienie żył twarzy, 5.
• Zaczerwienienie twarzy najczęściej pojawiało się dopiero po piętnastu do trzydziestu sekundach od rozpoczęcia inhalacji, 4.
• Niezwykle silny, gwałtowny napływ krwi do twarzy i głowy, 8.
• Twarz początkowo bardzo czerwona; po kilku minutach blada, 9.
• Twarz stała się niezwykle czerwona i gorąca; objaw narastał i ustępował jak fala; po jego ustąpieniu twarz była bledsza niż zwykle, 8.
• Gorąco i zaczerwienienie twarzy, 11. [60.]
• Silne gorąco i zaczerwienienie twarzy, z uczuciem, jakby krew miała trysnąć przez skórę, oraz ze łzawieniem, 9.
• Ciepło twarzy, 3.

GARDŁO

• Uczucie dławienia w gardle, po obu stronach tchawicy, wzdłuż tętnic szyjnych; uczucie ucisku, 9.
• Kołnierzyk zdawał się zbyt ciasny, z pragnieniem poluzowania go, 9.
• Łaskotanie w gardle, 1.

ŻOŁĄDEK

• Nudności, 8.
• Lekkie nudności, 11.
• Lekkie, nieprzyjemne uczucie w żołądku, 8.
• Ucisk i parcie w okolicy przedsercowej, jakby chciał ją rozcierać, 8.

UKŁAD ODDECHOWY

• Uczucie ucisku w gardle rozciągało się na klatkę piersiową i wywoływało duszność oraz uczucie astmatyczne w krtani i tchawicy, z pragnieniem odbijania, 9. [70.]
• Swoiste uczucie dławienia, 5.
• Częstość oddychania nie uległa zmianie, lecz we wszystkich przypadkach występowała silna skłonność do kaszlu, z niemożliwym do opisania uczuciem pełności w obrębie klatki piersiowej, 4.
• Kaszel i podrażnienie oskrzeli, 2.
• Silny kaszel (po pięćdziesięciu sekundach), 4.
• Mimowolny kaszel (po dwóch minutach), 4.
• Oddechów 24 zamiast 20 (po dwóch minutach), 5.
• Prawidłowa częstość oddechów 18; po dziewięćdziesięciu sekundach 20; po stu pięćdziesięciu sekundach 20, 5.
• Prawidłowa częstość oddechów 16; po dziewięćdziesięciu sekundach 20; po stu pięćdziesięciu sekundach 20, 5.
• Oddychanie znacznie łatwiejsze i głębsze, najwyraźniej wskutek rozszerzenia oskrzeli (inhalacja 1 kropli), 6.
• Przyspieszony oddech, 2. [80.]
• Pragnienie kurczowego westchnięcia (po trzydziestu sekundach), 5.
• Lekka duszność ze skłonnością do kaszlu (natychmiast), 4.
• Niekiedy powoduje lekką duszność i kaszel, 3.

KLATKA PIERSIOWA

• Pojemność życiowa płuc (spirometryczna) ani się nie zwiększyła, ani nie zmniejszyła (średnia z dużej liczby doświadczeń), 6.
• Wrażenie, jakby przednia ściana klatki piersiowej wybrzuszyła się, przybierając kształt wypukły, a dolny koniec mostka tworzył głębokie zagłębienie i wyginał się ku kręgosłupowi (bez obiektywnych oznak skurczu przepony lub mięśni brzucha), 2.
• Niepokój w okolicy przedsercowej (po trzydziestu sekundach), 5.

SERCE I TĘTNO

• U niektórych osób uderzenia serca i tętnienie tętnic szyjnych są bardzo wyraźne, 3.
• Przyspieszona czynność serca (po trzydziestu sekundach), 5.
• Zwiększona częstość uderzeń serca, 3.
• Ucisk w okolicy serca i gwałtowna, burzliwa czynność serca (po kilku minutach), 5. [90.]
• Gwałtowna, burzliwa czynność serca, 2.
• Ból i ucisk wokół serca; tępy, uporczywy ból, 9.
• Tępy, uporczywy ból i ucisk serca utrzymywały się w mniejszym lub większym stopniu przez co najmniej trzy tygodnie, po czym ustąpiły po zażyciu

Cactus grand., 9.

• Tępy ból serca, 8.
• (Tętno bez wyraźnych zmian, 8.)
• We wszystkich przypadkach tętno było niezmiennie pierwszą czynnością, w której ujawniały się oznaki działania leku.
• Zwykle w ciągu trzech do dziesięciu sekund częstość uderzeń znacznie się zwiększała.
• Częstość tętna często wzrastała w ciągu kilku sekund z 70 do 160 uderzeń na minutę, po czym szybko ponownie spadała po zaprzestaniu podawania leku, lecz prawie zawsze tętno pozostawało nieco nieregularne, 4.
• Na zapisach sfigmograficznych stwierdzono, że w najwcześniejszej fazie działania leku ramię wstępujące, wytwarzane przez kurczącą się komorę, było niemal niedostrzegalne, wywołując nieprzyjemne wyobrażenia zbliżającego się omdlenia.
• Cecha ta wynikała najwyraźniej z nadmiernej szybkości czynności serca, a po zaledwie kilku uderzeniach następował po niej nagły, szarpiący impuls, który nie wskazywał jednoznacznie na nic więcej niż nasilenie stanów prawidłowych, 4.
• Sfigmograficzna krzywa tętna kończy się nagle bardzo gwałtownym opadaniem, 4.
• Częstość tętna gwałtownie się zwiększa (w ciągu ośmiu do dwunastu sekund), 3.
• Tętno przyspieszone; 96 do 136; po minucie małe; po dwóch minutach pełne; po trzech minutach bardzo pełne, 1.
• Tętno wynoszące 20 uderzeń na kwadrans minuty często wzrasta w ciągu dziesięciu lub piętnastu sekund do 40, 3. [100.]
• Tętno wzrosło z 66 (prawidłowe) do 114 (inhalacja 3 kropli), 6.
• Tętno wzrosło z 72 (prawidłowe) do 128; po dwóch minutach powróciło do normy.
• (Twarz stała się bardzo czerwona), 6.
• Tętno 136, miarowe (prawidłowo 54), (po dwóch minutach), 4.
• Tętno 80, bardzo niemiarowe (po czterech minutach), 4.
• Tętno 72, bardziej miarowe (po siedmiu minutach), 4.
• Tętno 80, miarowe (po trzydziestu jeden minutach), 4.
• Tętno 65 (po pół minuty), 4.
• Tętno 72, niemiarowe (po czterech minutach), 4.
• Tętno 64 (po dwudziestu trzech minutach), 4.
• Tętno zmniejszyło się o 64 uderzenia (ze 168 do 104), (po dwóch minutach), 4. [110.]
• Tętno 80 (po siedmiu minutach), 4.
• Tętno 160 zamiast 120 (po trzydziestu sekundach), 4.
• Tętno 104 zamiast 84 (po dziesięciu sekundach), 4.
• Tętno 96 zamiast 84 (po dwóch minutach), 4.
• Tętno 84, bardzo niemiarowe (po ośmiu minutach), 4.
• Tętno 108 na minutę zamiast 84 (po pięciu sekundach), 4.
• Tętno 120 zamiast 84 (po dziesięciu sekundach), 4.
• Tętno 144 (po piętnastu sekundach), wcześniej 84, 4.
• Tętno 84, bardzo niemiarowe (po dwóch minutach), 4.
• Tętno 84, miarowe (po trzech minutach i pięćdziesięciu sekundach), 4. [120.]
• Prawidłowe tętno 60; po dziewięćdziesięciu sekundach 130; po stu pięćdziesięciu sekundach 80, 5.
• Prawidłowe tętno 64; po dziewięćdziesięciu sekundach 106; po stu pięćdziesięciu sekundach 68, 5.
• Tętno początkowo wolne i bardzo silne; później szybsze i szarpiące, 9.

SZYJA I PLECY

• Ciepło szyi, 3.

KOŃCZYNY OGÓLNIE

• Uczucie zmęczenia kończyn, 7.*
• Drżenie mięśniowe ramion (po dwóch minutach), 4.
• Drżenie rąk oraz sztywność i nieznaczne drętwienie palców, 7.*
• Podczas pisania ręka tak zmęczona, że z trudem utrzymuje pióro, z uczuciem kurczu w nadgarstku i kciuku, które czasem trudno przezwyciężyć; kciuk zdaje się ściskać pióro tak mocno, że trudno nim kierować (minęło już ponad piętnaście minut, a działanie nadal jest bardzo silne), 9.

OBJAWY OGÓLNE

• Mięśnie na ogół wydawały się rozluźnione i ciężkie; powodowało to uczucie niepewności podczas chodzenia (inhalacja 1 kropli), 6.
• Ciśnienie tętnicze jest obniżone, 4. [130.]
• Lekkie uczucie osłabienia (po siedmiu minutach), 4.
• Po wszystkich doświadczeniach uczucie osłabienia utrzymywało się jeszcze przez trzydzieści lub czterdzieści minut, 4.
• Ogólne uczucie rozluźnienia i osłabienia całego ciała, 9.*
• Uczucie osłabienia w całym ciele, 10.
• Nieokreślone uczucie drżenia w całym ciele, 9.

GORĄCZKA

• Ciepło, często ogólne, 3.
• Temperatura 97,9°, z 97,7° (natychmiast), 4.
• Temperatura 98,1° (po czterech minutach), 4.
• Pot, często na całym ciele, 3.*

DODATEK: AMYL NITROSUM. Źródła.

12 , dr Kelp, Deutsche Archiv für Klin. Med., 1875, t. xv, s. 602, skutki inhalacji 5 kropli podanych na wacie w przypadku melancholii; 13 , dr Aug. Ladendorf, Berliner Klin. Woch., Nr 43 (Lond Med. Med. Rec., t. iii, 1875, s. 18); ( 14 do 26 , C. Wesselhœft, M.D., New Eng. Med. Gaz., t. xi, s. 388); 14 , C. E. H., M.D., próba lekowa poprzez inhalację; 15 , p. L. A. P., to samo; 16 , p. W. R. B., inhalował 1st dec. dil. trzykrotnie w odstępach pięciominutowych; 17 , panna M. M., próba lekowa poprzez inhalację; 18 , panna A. E. S., to samo; 19 , p. E. B. H., przyjmował wewnętrznie 2d cent. dil.: przyjął 1 kroplę, po trzydziestu minutach 3 krople, a po kolejnych trzydziestu minutach ponownie 3 krople; następnego dnia 10 kropli, po godzinie 20 kropli, następnego ranka 40 kropli; 20 , p. H. E. R., przyjął 2d cent. o 1.15, 3 i 3.30 P.M., 2 krople o 4 P.M., rozcieńczył lek i przyjął 3 krople o 4.30 P.M., 4 krople o 5 P.M.; 21 , panna A. W. S., przyjęła 1 kroplę 2d cent. o 1.30 i 3 P.M., 2 krople o 5 i 9 P.M.; 21 a , ta sama osoba, dwa dni później, przyjęła 5 kropli o 3 i 7.45 P.M.; 21 b , ta sama osoba, pięć dni później, przyjęła 10 kropli; 21 c , ta sama osoba, skutki inhalacji; 22 , p. L. A. P., przyjął 3 krople 2d cent. o 7, 8 i 10 P.M. (pierwszy dzień), taką samą dawkę o 9 A.M. (drugi dzień); 23 , L. G. H. R., przyjął 2 krople 2d cent. w połowie łyżki wody o 1.45 P.M. oraz o 3.17 P.M.; 24 , p. H. P. C., przyjął 1 kroplę o 3.30 P.M., 3 o 5 P.M., 6 o 7.30 i 9.30 P.M. (pierwszy dzień), 10 o 10 A.M. (drugi dzień), 15 o 4 P.M., 20 o 4.30 P.M.; 40 o 5.15 P.M. (szósty dzień); 25 , panna A. E. S., przyjęła 3 krople 2d cent. w około trzech łyżkach stołowych wody, po jednej łyżce o 7, 7.15 i 7.30 A.M.; umieściła 12 kropli w połowie szklanki wody i przyjęła po 2 łyżeczki o 2.30, 2.45 i 3 P.M.; 26 , M. M., przyjął 1 kroplę 2d cent. o 2.35 P.M.; 27 , A. M. Cushing, New Eng. Med. Gaz., t. xi, s. 408, inhalacja 1st dec. atten.; 28 , dr Morrison, Month. Hom. Rev., 1877, s. 302, objawy wywołane parowaniem z zamykanej szklanym korkiem butelki o pojemności dwóch drachm, którą rano wstrząśnięto; 29 , N. F. Cooke, Cincin. Med. Advance, 1878, s. 269, skutki dwóch silnych inhalacji z fiolki zawierającej 4 uncje nierozcieńczonej substancji.

GŁOWA

• Zawroty głowy.
• Zawroty głowy, 7, 10 ; (po siedemnastu i pół), 25. [140.]
• Zawroty głowy przy wstawaniu rano (drugi dzień), 22.
• Zawroty głowy i nudności (natychmiast), 15.
• Wyraźne zawroty głowy i uczucie ciężkości głowy (po trzydziestu pięciu minutach), 26.
• Zawroty głowy z lekkimi nudnościami, nasilające się przy zamkniętych oczach (po pierwszej dawce), 22.
• Głowa ogólnie.
• Silny napływ krwi do głowy i twarzy, 17.
• Głowa ciężka (po trzech i pół godzinach), 21.
• Otępienie w głowie (po dwóch godzinach), 23.
• Gwałtowny wysiłek trwający minutę wywołał tępy ból głowy (trzydzieści sześć minut po 40 kroplach); później pod wpływem ciepła (małe pomieszczenie ogrzewane gazem) tępy ból rozszerzył się głównie od skroni do potylicy; tępe uczucie ucisku w potylicy utrzymywało się przez dwie lub trzy godziny, 19.
• Ból głowy i nudności przy wstawaniu rano (drugi dzień), 22.
• Ucisk (bardzo lekki) w głowie, zwłaszcza w czole i skroniach (dwanaście minut po 40 kroplach); ucisk nieznacznie się nasilił (siedem minut później), 19. [150.]
• Uczucie, jakby wokół głowy mocno zaciśnięto opaskę (po ośmiu i pół godzinach), 25.
• Natychmiast wystąpił intensywny, miażdżący ból głowy, który zdawał się przeradzać w uczucie splątania, przez chwilę grożące mi utratą przytomności. W tej samej chwili uświadomiłem sobie szybkie, dość ostre pulsowanie w głowie oraz silne rozpalenie twarzy, z ogólnym poceniem się, szczególnie wyraźnym na dłoniach, gdzie pot był całkiem widoczny. Występowało także uczucie, jakby skórę głowy szarpano ku przodowi, od potylicy w stronę czoła, przy czym ustawało ono tuż przed dotarciem do tego miejsca; powtarzało się to wielokrotnie. Przez pewien czas, być może trzy godziny, odczuwałem tępy ból głowy, 14.
• Czoło.
• Uczucie ciężkości i rozpierającego na zewnątrz ucisku w czole i skroniach (natychmiast); ból głowy nasilił się, z towarzyszącym uczuciem otępienia i senności oraz pieczeniem w żołądku, sięgającym aż do gardła. Podczas i po przejściu mili, dwie godziny po inhalacji leku, ciężkość i ucisk w głowie nadal się utrzymywały; ustąpiły całkowicie dwie godziny później, 15.
• Wielka ciężkość w przedniej części głowy; głowa opadała najpierw na jedną, potem na drugą stronę (po pierwszej dawce), 21a.
• Silne, tępe, ciężkie bóle w poprzek czoła, bez wyraźnego zewnętrznego gorąca, rano (drugi dzień), 21a.
• Tępe uczucie w czole (po półtorej godziny), 23.
• Lekki ból głowy w okolicy czołowej (po dwóch godzinach), 20.
• Lekkie uczucie ucisku przy szwie czołowo-ciemieniowym, następnie przechodzące ku kości czołowej (szósty dzień), 14.
• Skronie.
• Lekki ból w prawej skroni (po czterech godzinach), 20.
• Ucisk w skroniach, 17. [160.]
• Ból uciskający w skroniach, 18.
• Bolesny ucisk rozpierający skronie na zewnątrz, zwłaszcza lewą, z tępym, ciężkim, ćmiącym bólem w okolicy potylicznej, rozciągającym się ku karkowi (podczas chodzenia), (pierwszy i drugi dzień), 22.
• Lekkie pulsowanie w skroni (dwadzieścia jeden minut po 40 kroplach), 19.
• Pulsowanie w skroniach (po dwóch godzinach), 22.
• Szczyt głowy i okolice ciemieniowe.
• Gwałtowne pulsowanie na szczycie głowy i w tętnicach szyjnych; zaczerwienienie i gorąco twarzy, głowy i szyi, 27.
• Ból głowy po lewej stronie, w okolicy ciemieniowej (po czterech godzinach), 24.
• Ledwie zaznaczony ból po prawej stronie głowy (po czterdziestu minutach), 26.
• Ból w prawej okolicy potylicznej (po pięciu minutach), 21.
• Ból potylicy, przeważnie po prawej stronie (po trzech kwadransach oraz po półtorej godziny), 23.
• Ból potylicy, nasilany przez ciepło w pokoju i pisanie; kiedy bolesne było czoło, ból potylicy był słabszy (po dwóch i pół godzinach), 23. [170.]
• Tępy ból potylicy (po dwudziestu minutach), 23.
• Tępy ból w niewielkim, ograniczonym obszarze potylicy (po czterech godzinach), 24.
• Wiercący ból potylicy (po pół godzinie), 23.

OKO

• Tępy, ciężki ucisk nad oczami, jakby wewnątrz znajdował się znaczny ciężar (po pierwszej i czwartej dawce), 22.
• Tępy ból nad oczami (po ośmiu i pół godzinach), 25.
• Lekki ból nad obojgiem oczu (po dziesięciu minutach), 23.
• Ćmiący ból oczu w świetle słonecznym, z obfitym łzawieniem, po którym następowało kichanie (drugi dzień), 22.
• Ból za oczami podczas patrzenia na bliskie przedmioty (po trzech godzinach), 20.
• Nagły, kłujący ból pod lewym okiem (po pięciu minutach), 21.
• Wyraźne drganie pod zewnętrznym kątem lewego oka (po drugiej dawce), 24.
• Wzrok. [180.]
• Przyćmienie wzroku (szósty dzień), 24.
• Wszystko zdaje się drżeć i falować (drugi dzień), 22.
• Lekkie zamazywanie się liter podczas czytania (trzynaście minut po 3 kroplach), 19.
• Potwierdza obserwację Picka (poczynioną także przez innych), że po inhalacji przedmioty wydają się żółte, 13.

NOS

• Stała potrzeba kichania (po trzech i pół godzinach), 21.
• Nieżyt i dysfagia (następstwa niedawnego napadu błonicy) ustąpiły całkowicie podczas działania leku, lecz powróciły po jego ustaniu, 22.
• Lekkie krwawienie z lewego nozdrza (po godzinie), 14.
• Uczucie drętwienia kości nosowych, 16, 27.

TWARZ

• Twarz zaczerwieniona, 7 ; (po ośmiu dniach), 25.
• Twarz zaczerwieniona i gorąca (po pięciu minutach), 21. [190.]
• Po kilku minutach twarz stała się bardzo czerwona, a czynność serca gwałtowna; tętno wzrosło o 30 lub 40 uderzeń na minutę; objaw ten zniknął po jednej lub dwóch minutach, 12.
• Uczucie pieczenia twarzy (po pół godzinie i po dwóch godzinach), 13.
• Pieczenie prawego policzka, sięgające ku górze do oka i dalej wokół, aż do prawego ucha (po czterdziestu minutach), 26.
• Mrowienie w lewym policzku (po czterech godzinach), 24.
• Po kilku minutach lekkie, chwilowe mrowienie w prawym policzku, poniżej kości jarzmowej; dziesięć minut później drganie i mrowienie pod lewym okiem, również lekkie i chwilowe, 24.

GARDŁO

• Uczucie w gardle wywołujące potrzebę kaszlu, podobne do wywoływanego przez dym palącej się zapałki, 14.
• Obudziłem się około 5 P.M. ze skrajnym uczuciem suchości i spieczenia gardła oraz ust; wstałem, aby przepłukać usta wodą, i czyniąc to, zauważyłem wyraźną sztywność i suchość warg (drugi dzień), 20.
• Uczucie zaciskania gardła, jakby się zamykało; ustępujące pod wpływem ruchu, 27.
• Uczucie zaciskania w gardle oraz uczucie, jakby coś narastało w nim ku górze, 16.
• Lewy migdałek znacznie opuchnięty i objęty stanem zapalnym (po dwóch godzinach), 20.

ŻOŁĄDEK. [200.]

• Utrata apetytu (drugi dzień), 22.
• Odbijania (po czterdziestu minutach), 26.
• Nudności (po siedemnastu i pół godzinach), 14.
• Początkowo lekkie nudności, a po dziesięciu minutach skłonność do wymiotów, 16, 27.
• Uczucie pełności i ucisk w żołądku, z odbijaniem gazu, 15.
• Pieczenie w żołądku (po dwóch godzinach), 22.
• Gorące uczucie pieczenia w żołądku, z pustymi odbijaniami (po pierwszej i czwartej dawce), 22.
• Kurczowe bóle w nadbrzuszu (po dwóch godzinach), 22.

BRZUCH

• Lekki ucisk w okolicy wątroby (po drugim dniu), 24.
• Chwytający ból w okolicy pępkowej, 15. [210.]
• Kurczowe bóle w okolicy pępkowej (drugiego dnia), 22.
• Nieznaczne wzdęcie brzucha z tępym bólem (po czterech godzinach), 24.
• Lekkie burczenie w jelitach (po piętnastu minutach), 25.
• Nastąpiło wypróżnienie z burczeniem, pozostawiające potem uczucie pustki (po półgodzinie), 25.
• Lekki, chwytający ból w jelitach (po ośmiu i pół godzinach), 25.
• Silne bóle kolkowe w brzuchu, nasilające się podczas leżenia (po pierwszej dawce), 21a.
• Skurcz mięśni dolnej części brzucha, jak gdyby wszystkie były ściągane ku sobie nad okolicą macicy; okolice macicy, jajowodów i jajników przy ucisku sprawiały wrażenie bardzo twardych (po siedemnastu i pół godzinach), 25.

NARZĄDY ODDECHOWE

• Suchy, urywany kaszel (pięć minut po pierwszej inhalacji i ponownie po trzech kwadransach), 16, 27.
• Przez około minutę ledwie mógł oddychać, 18.
• Uciskowe, utrudnione i przyspieszone oddychanie; uczucie, jakby na mostku spoczywał ciężar; uciskowe oddychanie utrzymywało się podczas i po przejściu jednej mili, dwie godziny po inhalacji leku, a całkowicie ustąpiło dwie godziny później, 15. [220.]
• Uczucie duszenia się wskutek kołatania serca, 17.

KLATKA PIERSIOWA

• Ucisk w klatce piersiowej podczas chodzenia (po czterech godzinach), 24.
• Uczucie ucisku w klatce piersiowej, zwłaszcza w dolnej części mostka (drugiego dnia), 22.
• Ucisk przy dolnym końcu mostka podczas schodzenia ze schodów (po dwóch godzinach i kwadransie), 24.
• Swoiste odczucie w prawym płucu lub prawej stronie klatki piersiowej, jednak niezupełnie będące bólem (wkrótce), 20.
• Często występujący ból ciągnący w lewym boku, między siódmym a dziewiątym żebrem (drugiego dnia), 22.
• Lekki, tępy, uporczywy ból po prawej stronie klatki piersiowej (po godzinie i kwadransie); ból silniejszy (po dwóch godzinach), 20.
• Kłujący ból w okolicy serca, ustępujący po odbijaniu; odbijanie utrzymywało się przez kilka dni, 16, 27.
• Ból po lewej stronie w okolicy serca, rozciągający się wokół ku plecom (po dwóch godzinach), 23.
• Krótki, niewyraźnie umiejscowiony skurcz po lewej stronie serca (po drugiej dawce), 24.

SERCE I TĘTNO. [230.]

• Ból kłujący w okolicy serca i uczucie zaciskania, 15.
• Bardzo gwałtowne kołatanie serca, 21c.
• Po wysiłku kołatanie serca gwałtowniejsze niż zwykle po takiej samej wielkości wysiłku, 19.
• Uderzenia tętna wyraźnie odczuwane w palcach (po półtorej godziny), 23.
• Tętno przyspieszone (szóstego dnia), 24.
• Tętno przyspieszone, pełne i twarde (drugiego dnia), 22.
• Tętno przyspieszone o około dwanaście uderzeń na minutę, lecz z powodu splątania w głowie nie byłem w stanie od razu go policzyć, 14.
• Tętno przyspieszone o 10 lub 12 uderzeń (piętnaście minut po pierwszej dawce); wzrosło o 20 uderzeń, utrzymywało się na tym poziomie przez kilka minut, po czym stopniowo obniżyło się do wartości prawidłowej (dwanaście minut po 40 kroplach), 19.
• Tętno 60 (po trzech godzinach), 20. [240.]
• Tętno przyspieszone z 60 do 72, twarde i pełne, 15.
• Tętno 64, normalnie 70 (po drugiej dawce), 24.
• Tętno 83 (przed przyjęciem leku); 63 (po dwudziestu pięciu minutach); 73 (po dwóch godzinach); przez dwa dni nie powróciło do zwykłego stanu, 21b.
• Tętno 63 (przed przyjęciem leku); 68 (po dziesięciu minutach); 65, nieregularne (po dwudziestu minutach); 68 (po trzydziestu minutach); 63 (po półtorej godziny); 70 i nieregularne (po godzinie i trzech kwadransach); 65 (po dwóch godzinach); 63 i całkiem pełne (po dwóch godzinach i trzech kwadransach), 23.
• Tętno nieprzyspieszone, lecz o nieregularnej czynności, niemal niemożliwe do policzenia, 16, 27.

KARK I PLECY

• Sztywność i ból po prawej stronie karku oraz w prawym barku, schodzące w dół prawej kończyny górnej aż do nadgarstka, o charakterze neuralgicznym lub reumatycznym (po pięciu minutach); bóle powracają (po trzech i pół godzinach), 21.
• Krótkie ukłucia w pobliżu kręgów piersiowych (po dwóch godzinach), 24.
• Ból i osłabienie w dolnej okolicy lędźwiowej, rano (drugiego dnia), 21a.

KOŃCZYNY

• Drżenie kończyn z uczuciem słabości, 17.
• Słabość kończyn, 21c. [250.]
• Niesprawność ruchowa i bolesność mięśni kończyn górnych oraz ud całkowicie ustąpiły, być może z upływem czasu, 22.
• Bolesność mięśni prostowników (po czterech godzinach), 24.
• Uczucie niepokoju w kończynach (po półgodzinie), 23.

KOŃCZYNY GÓRNE

• Lekki dyskomfort w prawym barku (po dwudziestu siedmiu minutach), 26.
• Niesprawność ruchowa mięśni zginaczy prawej kończyny górnej (po czterdziestu pięciu minutach), 26.
• Ból i sztywność prawej kończyny górnej, szczególnie w pobliżu nadgarstka, znacznie nasilające się przy ruchu; próba zgięcia kończyny lub pisania bardzo bolesna (po półtorej godziny), 21.
• Bóle ciągnące, z uczuciem napięcia, w nadgarstku i stawach palców lewej ręki, 15.
• Pulsowanie wyraźnie odczuwane w opuszkach palców, 15.

KOŃCZYNY DOLNE

• Sztywność kończyn dolnych (po trzech i pół godzinach), 21.
• Bóle reumatyczne w lewej nodze i kolanie, po których nastąpiła bolesność prawej kończyny górnej i prawego barku; następnie niesprawność ruchowa w okolicy prawej łopatki (po czterech godzinach), 24. [260.]
• Kłujący ból w lewej łydce (po ośmiu i pół godzinach), 25.

OBJAWY OGÓLNE

• Ladendorf i dr O. J. B. Wolff badali działanie azotynu amylu na krew za pomocą badania mikroskopowego. Kroplę świeżo pobranej krwi umieszczono na szkiełku pod obiektywem i zbliżono do niej małą drewnianą drzazgę zwilżoną azotynem amylu. Gdy drzazga znajdowała się w odległości 1,5–2 milimetrów (w przybliżeniu od 1/16 do 1/13 cala) od kropli krwi, natychmiast, niezależnie od ruchów płynnej masy krwi, występowało gwałtowne wzburzenie krwinek w pobliżu drzazgi; szybko oddalały się od niej, po czym nieco wolniej wracały po linii krzywej na swoje dawne miejsce, a następnie szaleńczo śpieszyły (sic), by rozpocząć tę samą grę od nowa. Równoczesne doświadczenia z ciałami obojętnymi wykazały jedynie zwykłe ruchy fizyczne. Bezpośredni kontakt z azotynem amylu miał powodować rozpuszczanie krwinek z wytworzeniem barwnika przypominającego lakę (barwy miechunki). Opary najpierw powodowały zblednięcie krwinek, a następnie je rozpuszczały. Ladendorf nie stosował komory wilgotnej; całe działanie azotynu amylu przypisuje jednak temu wpływowi na krwinki, który powoduje wsteczne ciśnienie najpierw w płucnym układzie tętniczym, a następnie w układzie krążenia ogólnego, wywołując w końcu, jako naturalne następstwo, przekrwienie żylne, 13.
• Natychmiast odczułem pełność w głowie i zaczerwienienie twarzy, które w ciągu minuty narosły do prawdziwej męki, lecz bez bólu; wówczas zaczęło się gwałtowne kołatanie serca, wstrząsające całym ciałem; świadomość pozostawała w pełni zachowana i nie odczuwałem lęku. Poczułem wtedy, że osuwam się na podłogę; zdawało się to czynnością dobrowolną, gdyż złagodziłem upadek, podpierając się o dwa stoły, między którymi stałem, i powoli opuszczałem się, aż ległem wyciągnięty na całą długość. Moją ostatnią świadomą czynnością była próba utrzymania głowy prosto, aby przepełnione naczynia mózgowe nie napełniły się jeszcze bardziej. Pierwszą czynnością po odzyskaniu świadomości było rozpoznanie osoby, która mi towarzyszyła i podawała mi chloroform. Od pierwszego wziewu azotynu do całkowitego powrotu do normy nie upłynęło pięć minut; powrót był zupełny z wyjątkiem znieczulenia w obrębie drugich paliczków palca środkowego i serdecznego lewej ręki. Objaw ten utrzymywał się przez około godzinę. Powiedziano mi, że moja „twarz i oczy miały ciemną, sinoczerwoną barwę” i że „wyglądałem strasznie”, 29.
• Wchodząc do pokoju o 10.25 wieczorem, zauważyłem ostry zapach azotynu. Skutki były następujące: narastające uczucie odurzenia z zaczerwienieniem twarzy i skóry głowy. Nagłe pieczenie spojówek z przekrwieniem spojówek gałkowych oraz zamglenie widzenia, jakby spowodowane przesłaniającą oczy błoną. Umiarkowanie ostre pieczenie w okolicy przedsercowej; następnie w prawej okolicy nerkowej; potem w prawym dole pachowym; następnie w środkowej części mostka; potem w okolicy lędźwiowej; następnie w dolnym płacie prawego płuca, przy koniuszku serca i w dolnym płacie lewego płuca, z tkliwością przy ucisku. Narastająca duszność z kichaniem, nieżytem nosa i wzdychającym oddechem. Tętno (w pozycji siedzącej) 68, małe, słabe. Pieczenie szybko zmieniało umiejscowienie, najdłużej utrzymując się w oczach, podstawach płuc i kręgosłupie. Po znoszeniu narastających dolegliwości przez około dwadzieścia minut oddychanie przekształciło się w serię gwałtownych łapczywych wdechów, wobec czego się wycofałem (pierwszy dzień). Po przebudzeniu bóle powróciły ze zwiększoną intensywnością, szczególnie w kręgosłupie, płucach i spojówkach; występowały też przemieszczające się bóle, wywoływane ruchem, na grzbietowej powierzchni prawej ręki, w lewej rzepce i na odcinku od lewego kciuka do dołu pachowego; ponadto objawy nieżytowe i silny czołowo-oczodołowy ból głowy. Wiele z tych objawów powracało w ciągu dnia z różnym nasileniem; niekiedy towarzyszył im wzdychający oddech. Nasilały się przy ponownym wdychaniu oparów. Mocz przejrzysty, kwaśny; ciężar właściwy 1014; bez białka i fosforanów; lekkie zmętnienie wywołane szczawianem (prawdopodobnie wapnia) oraz wyraźne ślady cukru. Tętno (w pozycji siedzącej) 78–84, słabe (drugi dzień). Rano tępe pobolewanie w okolicy szyjnej, które stopniowo przesunęło się do okolicy podpotylicznej, a następnie ustąpiło. Wieczorem pieczenie gałek ocznych z przekrwieniem spojówek. Mocz przejrzysty, kwaśny; ciężar właściwy 1020; ślady szczawianów i znaczna ilość cukru (trzeci dzień). Po wstaniu trzykrotnie silnie kichnął; silny potyliczno-czołowy ból głowy, odczuwany głównie w okolicy podpotylicznej; pieczenie spojówek i osłabienie wzroku. Mocz przejrzysty, oddawany swobodnie, kwaśny; ciężar właściwy 1016; zawiera cukier. Tętno (w pozycji siedzącej) 80; ogólne osłabienie (czwarty dzień). Potyliczno-czołowy ból głowy z tępymi bólami w prawej okolicy nerkowej; pieczenie spojówek. Mocz przejrzysty, oddawany swobodnie, kwaśny; ciężar właściwy 1020; zawiera cukier (piąty dzień). Silne tępe bóle potyliczno-szyjne ze zwiększoną częstością tępych bólów okolicy nerkowej; pieczenie spojówek. Mocz przejrzysty, oddawany swobodnie, kwaśny; ciężar właściwy 1020; obfita zawartość cukru. Tętno (w pozycji siedzącej) 70, miarowe (szósty dzień). Stały potyliczny ból głowy i tępe bóle w poprzek lędźwi. Mocz przejrzysty, kwaśny; ciężar właściwy 1018; mniej cukru (siódmy dzień). Tępe bóle utrzymują się wraz z osłabieniem wzroku i pieczeniem spojówek. Mocz przejrzysty, kwaśny; ciężar właściwy 1016; ślady cukru (dziewiąty dzień). Lekki potyliczny ból głowy i pieczenie spojówek; nawroty tępych bólów lędźwi po przebudzeniu oraz po położeniu się wieczorem. Mocz przejrzysty, kwaśny; ciężar właściwy 1018; ślady cukru (dwunasty dzień). Pozostałości tępych bólów podpotylicznych i lędźwiowych, nasilających się wskutek zmęczenia. Mocz przejrzysty, kwaśny; ciężar właściwy 1012; zaledwie ślad cukru. Tętno (w pozycji siedzącej) 66, miarowe, słabe (dziewiętnasty dzień). Osłabienie wzroku utrzymuje się. Mocz przejrzysty, kwaśny; ciężar właściwy 1014; ślady cukru. Tętno (w pozycji siedzącej) 68, miarowe (czterdziesty dzień). Wspomniane tępe bóle nasilały się wskutek zmęczenia i były najbardziej wyraźne wieczorami, 28.
• Ogólna słabość ze skłonnością do łatwego pocenia się przy niewielkim wysiłku (po dziewięciu godzinach), 20.
• W ciągu dnia ogólne znużenie; nie miał ochoty nic robić. Mogło to wynikać z pogody (drugi dzień), 20.
• Niespokojny ruchowo (drugi dzień), 24.
• Wielki niepokój ruchowy i uczucie niepokoju, 15.
• Sztywność jak po zaziębieniu (po pięciu minutach), 21.
• Uczucie drżenia w całym ciele; nie może usiedzieć spokojnie z obawy, że wydarzy się coś strasznego, 16, 27. [270.]
• Uczucie mrowienia w różnych częściach ciała (po godzinie i kwadransie), 20.
• Wszystkie objawy ustępowały pod wpływem ruchu na świeżym powietrzu, 16, 27.

SKÓRA

• Zaleca chronić wargi, nozdrza itd. przed bezpośrednim kontaktem, ponieważ bez takiego zabezpieczenia łatwo dochodzi do powstawania pęcherzy, 13.

SEN

• Senność (drugi dzień), 22.
• Bardzo senny (po czterdziestu minutach), 26.
• Zdezorientowany i senny (szósty dzień), 24.
• Obezwładniająca senność, utrzymująca się ponad godzinę (po pierwszej dawce), 21a.
• Sen niespokojny, pełen lękowych snów; częste budzenie się z silnym bólem skroni oraz żołądka i jelit (pierwsza noc), 22.

GORĄCZKA

• Lekki dreszcz przebiegł po plecach i bokach (szesnaście minut po 20 kroplach), 19.
• Jego obserwacje, obejmujące ponad czterdzieści przypadków, prowadzono częściowo u tych samych osób, a częściowo u osób powracających do zdrowia po różnych psychozach. Na badania wybierano zwykle czas od godziny 15 do 17 albo po godzinie 20. Termometr umieszczano w jamie ustnej, między policzkiem a szczęką. Ogólny wynik jest taki, że po inhalacji temperatura zawsze wzrasta. Na wielkość tego wzrostu wpływa wiele okoliczności, takich jak ilość wdychanych oparów, temperatura otoczenia, skurcz naczyń krwionośnych, właściwości osobnicze itd.; dlatego u dwóch osób o tej samej temperaturze wyjściowej różnica może wynosić 0,53°C. Interesujące jest, że wzrost ten można zwykle wykazywać przez jedną do dwóch godzin. Podano tabelę trzydziestu sześciu przypadków; najmniejszy maksymalny wzrost wynosił ostatecznie 0,1°C (w trzech przypadkach), najwyższy maksymalny wzrost 1,88°C (w jednym przypadku), a średni wzrost 0,39°C (w trzydziestu sześciu przypadkach). Wzrost ten staje się bardzo wyraźny w ciągu drugiej minuty inhalacji. Im czystsze są wdychane preparaty, tym wyraźniejsze jest działanie. Wpływ na źrenice badanych nie był zbyt jednolity. We wszystkich przypadkach, w których prowadzono równoczesne obserwacje, temperatura w dole pachowym wzrastała odpowiednio, 13. [280.]
• Ręce wilgotne; uczucie ciepła w głowie i ciele, szczególnie w brzuchu (trzynaście minut po drugiej dawce); większe ciepło, szczególnie w klatce piersiowej (trzydzieści minut po drugiej dawce); ciepło odczuwane w głowie i wzdłuż przełyku aż do żołądka; ciepło utrzymywało się ponad pół godziny (pięć minut po 10 kroplach); ciepło odczuwano głównie w żołądku; skóra wilgotna (dziesięć minut po 20 kroplach), 19.
• Zaczerwienienie i gorąco głowy, twarzy i szyi z gwałtownym tętnieniem na szczycie głowy i w tętnicach szyjnych, 16.
• Gorąco twarzy, 21c.
• Lekkie gorąco twarzy (po dwudziestu minutach), 23.
• Gorąco i zaczerwienienie twarzy (natychmiast), 15.
• Wyraźne uczucie gorąca twarzy z jej zaczerwienieniem (po trzech kwadransach), 23.
• Gorąco w lewym uchu (po czterdziestu pięciu minutach), 26.
• Obfite pocenie się rąk, 21c.
• Skóra wilgotna; obfite pocenie się podczas umiarkowanego wysiłku (drugi dzień), 22.
• Choć nie było mi ciepło, zacząłem obficie się pocić, a jednocześnie zimne dreszcze przebiegały mi po plecach, 15.

MODALNOŚCI

• Pogorszenie.
• ( Rano ), Po wstaniu, zawroty głowy; ból głowy; nudności.
• ( Ciepło w pokoju ), Ból potylicy.
• ( Leżenie ), Kurczowy ból brzucha.
• ( Ruch ), Ból i sztywność ramienia.
• ( Pisanie ), Ból potylicy.
• Poprawa.
• ( Odbijanie ), Ból w okolicy serca.
• ( Ruch ), Uczucie zaciskania gardła.