Dulcamara

Dit geneesmiddel schijnt vooral op de slijmvliezen in te werken. Het lijkt de neiging te hebben afscheidingen, zowel acute als chronische, tot stand te brengen of tot ontwikkeling te laten komen.

Modaliteiten: De Dulcamara-patiënt raakt ontregeld door iedere weersverandering, van warm naar koud, van droog naar vochtig, en door het lichaam plotseling te laten afkoelen terwijl men transpireert. Hij is beter bij droog, gelijkmatig weer; kou en vocht verergeren alle toestanden. Hij is erger 's avonds en 's nachts en tijdens rust.

Diarree: Dulcamara veroorzaakt catarre van de maag, darmen, neus, ogen, oren, en ontstekingstoestanden van de huid met erupties. Als men een van deze toestanden in bijzonderheden nagaat, zal men verbaasd zijn te zien hoezeer de constitutionele toestand van deze patiënt door weersveranderingen verstoord wordt.

Het is een wonderbaarlijk nuttig middel bij diarree aan het einde van de zomer, met hete dagen en koude nachten, met wisselende ontlasting; diarree van zuigelingen. Het lijkt alsof er geen spijsvertering plaatsvindt; gele, slijmerige ontlasting; geelgroene ontlasting, met onverteerde bestanddelen; frequente ontlasting, bloed in de ontlasting en een hele massa slijm, wijzend op een uitgesproken catarrhale toestand.

Dit wordt beter en weer slechter; dit wordt beter onder gewone middelen; het zal vaak verbeteren door Pulsatilla, omdat Pulsatilla-symptomen schijnen te overheersen, en soms wordt het verlicht door Arnica; maar telkens wanneer het kind kou vat, komt het weer terug, en spoedig zal de arts beseffen dat hij niet het middel heeft getroffen dat bij het geheel van de symptomen hoort. Het is heel vaak een lastige toestand, omdat de symptomen pas worden herkend nadat twee of drie aanvallen zijn opgetreden. Het is niet gemakkelijk te ontdekken dat de aanvallen door kou ontstaan.

Baby's: Ieder jaar brengen vrouwen hun baby's aan het einde van het seizoen uit de bergen terug, en dan krijgen wij enkele Dulcamara-gevallen te zien. Men moet aan het einde van het zomerseizoen in de bergen zijn om te weten hoe deze toestand is.

Als u op zo'n tijdstip de bergen in gaat, hetzij in het Noorden of Westen, zult u merken dat de zonnestralen overdag met grote kracht neerslaan, maar tegen zonsondergang, als u naar buiten wandelt, daalt er een tocht van koude lucht neer die u tot in het merg doet verkillen.

Dat maakt de baby ziek; het is te warm om het kind midden op de dag mee naar buiten te nemen, en daarom wordt het 's avonds in zijn wagentje naar buiten gebracht; het is overdag in huis oververhit geweest, en dan vat het 's avonds deze tocht.

Dulcamara is passend voor toestanden die uit precies zo'n toestand zouden ontstaan. Zo ook bij een volwassene die in de hitte van de zon is geweest en 's nachts een koude tocht vat, wat hete dagen en koude nachten betekent, zoals die zich voordoen in het najaar, aan het einde van de zomer en bij het inzetten van de winter; deze vermenging van hete lucht en koude tocht.

Als men na een hete dag naar de voet van de heuvels gaat, loopt men door een luchtlaag die u doet transpireren en het volgende ogenblik door koude lucht die u naar uw overjas doet verlangen, en dan weer een laag hete lucht enzovoort.

Zo'n toestand wekt zweet op en onderdrukt het vervolgens. De symptomen die door Dulcamara ontstaan, lijken op symptomen die uit precies zulke oorzaken voortkomen. En dan mogen wij uit zo'n ervaring afleiden dat Dulcamara deze gevallen geneest.

Ik heb vroeger vaak met deze baby's geworsteld die uit de bergen werden thuisgebracht, en voorgeschreven op de zichtbare symptomen, totdat ik er zorgvuldig over nadacht en eruit afleidde dat zij uit deze hete en koude streken kwamen.

Baby's moeten soms haastig naar huis worden gebracht wegens diarreeën die in de bergen niet genezen kunnen worden, maar een dosis Dulcamara zal hen in staat stellen daar te blijven en juist in datzelfde klimaat te leven. Chronische recidiverende dysenterie door kou. Als zij een dosis Dulcamara krijgen, versterkt dat hen tegen het telkens opnieuw kou vatten.

Diarree: Er zijn mensen in een bepaald soort beroep die werkelijk een Dulcamara-toestand vormen. Denk eens aan onze ijsverkopers, ijsdragers en koelhuisarbeiders; in een koude ruimte behandelen zij ijs; het zomerweer is heet, zij moeten naar buiten en wat van de warmte meepikken, en daarna gaan zij hun koude ruimtes weer in en werken met ijs. Ik heb deze dingen gezien en heb aanleiding gehad ze na te gaan. Deze mannen zijn soms vatbaar voor darmklachten en andere catarrhale aandoeningen, maar in het algemeen voor diarreeachtige aandoeningen.

Hun werk kan niet stilstaan, want het is hun middel van bestaan. Dulcamara geneest zulke chronische diarreeën wanneer de symptomen overeenkomen. Arsenicum is een middel dat voor zulke patiënten passend zou zijn als de symptomen overeenkwamen, maar de symptomen stemmen soms overeen met Dulcamara, want het behoort tot de aard van dit middel te passen bij kou vatten op koude, vochtige plaatsen, bij onderdrukking van zweet, bij het uit een hete atmosfeer in een ijshuis gaan, in ijskoude ruimten, in koude kamers; in dit klimaat, bij klachten die ontstaan door overmatige inspanning, oververhitting, en daarna het afwerpen van de kleding en verkild raken, waardoor het zweet wordt onderdrukt; koortsen kunnen optreden, pijn in de beenderen, beven met die pijn, trillen in de spieren, en naarmate de koorts voortduurt verkeert hij in een benauwde toestand, kan zich niet herinneren, vergeet waarover hij wilde spreken, vergeet het woord dat zijn gedachte vanzelf zou uitdrukken, en geraakt in een versufte toestand, een toestand van verwarring.

Het past bij die verkoudheden met deze trage circulatie in de hersenen, met beven en rillerigheid, een koudheid alsof die in de beenderen zit.

Rheumatisme: Dulcamara is vol rheumatisme, vol reumatische pijnen en klachten, overal pijnlijk en beurs, de gewrichten zijn ontstoken, worden rood, gevoelig voor aanraking en zijn gezwollen. Het is passend in gevallen van inflammatoir rheumatisme, ten gevolge van onderdrukte transpiratie , opgewekt door overgang van een hoge naar een lage temperatuur, of door koud nat weer. Erger 's avonds en 's nachts en tijdens rust.

Nu heeft het veel chronische klachten. Een catarrhale toestand van de ogen, purulente afscheidingen, dikke gele afscheidingen, granuleuze oogleden; de ogen worden rood telkens wanneer hij kou vat;

"iedere keer dat ik kou vat, zet het zich op de ogen," is een gewone uitdrukking van de patiënt. De patiënt zal vaak vragen,

"Waarom is het toch, dokter, dat iedere keer wanneer ik kou vat, het zich op mijn ogen zet? Als ik in een koude atmosfeer kom, of mijn jas uittrek nadat ik verhit ben geweest, moet ik oppassen."

Als het 's nachts koud wordt en hij de dekens heeft afgeworpen, vat hij kou, of als er een koude regen opkomt, vat hij kou en krijgt vervolgens pijnlijke ogen.

Zulke ogen worden heel vaak doeltreffend genezen door Dulcamara. Wat het oog zelf betreft, is het slechts een gewone catarrhale toestand, maar de wijze waarop zij ontstaat is het belangrijke. Dat behoort tot de aard van de patiënt: pijnlijke ogen whenever hij kou vat; dat behoort ook tot sommige andere middelen, maar vooral tot dit middel.

Neus

Dulcamara heeft ook catarrhale afscheidingen uit de neus, met bloederige korsten; voortdurend dikke, gele slijm uit de neus snuiten.

Bij zuigelingen en kinderen met snotterigheid zijn zij altijd erger bij koud, vochtig weer. Wanneer de patiënt zegt:

"Dokter, bij koud, vochtig weer kan ik niet door mijn neus ademen; mijn neus raakt verstopt;" of,

"Ik moet met open mond slapen."

Dulcamara is een zeer nuttig middel om te kennen in catarrhale gevallen die altijd verstopt raken wanneer er een koude regen valt.

Het is in uitgesproken mate een herfstmiddel. De Dulcamara-patiënten komen heel comfortabel door de zomer heen; hun catarrhale toestanden verdwijnen grotendeels; de warme dagen en warme nachten schijnen hun, vanwege de gelijkmatige temperatuur, goed te doen, maar zodra de koude nachten beginnen en de koude regens komen, keren al hun moeilijkheden terug; er is een toename van het rheumatisme en van de catarrhale afscheidingen.

Dit geneesmiddel wordt al heel lang door onze moeders gebruikt. Zij maakten vroeger zalven van Dulcamara. U zult merken dat de oude vrouw in bijna ieder landelijk district waar Dulcamara groeit, het verzamelt en er een zalf van maakt voor zweren. Welnu, het is verbazingwekkend hoe verzachtend het is wanneer het uitwendig wordt aangebracht op brandende wonden, hetzij in oplossing, als zalf, of op enige andere wijze. Maar het is natuurlijk een beter geneesmiddel wanneer het door symptomen van de constitutionele toestand geïndiceerd wordt; het is een beter geneesmiddel wanneer het inwendig wordt gebruikt.

Zweren: Het veroorzaakt zweren en een neiging tot ulceratie van de slijmvliezen en deze toestand zal fagedenisch worden. Soms begint het als niets meer dan een herpetische eruptie, maar zij breidt zich uit en ten slotte vormt zich gele etter en dan komen de granulaties die zouden moeten komen niet; er verschijnt een invretende toestand en het oppervlak geneest niet.

Vooral langs het scheenbeen zullen rauwe plekken ontstaan, die zich zelfs tot het periost, tot het bot, uitstrekken en necrose en cariës veroorzaken; zo krijgen wij aandoeningen van slijmvliezen of huid die eerst blaasjes vormen en daarna openbreken en invreten.

Het staat vooral in betrekking tot zeer gevoelige, bloedende zweren met valse granulaties, fagedenische zweren. Dit is niet algemeen bekend; het is een ervaringszaak voor hen die dit geneesmiddel hebben gadegeslagen; en opnieuw, vreemd genoeg, heeft Arsenicum , dat ik al eens of tweemaal heb genoemd, deze toestand. Arsenicum voert alle andere middelen aan bij invretende zweren, fagedenische zweren. Arsenicum is een typisch middel voor zich uitbreidende zweren, voor zich uitbreidende ulceraties, en vooral voor die welke uit een geopende bubo zijn ontstaan en niet willen genezen.

Huid

Een ander kenmerk van dit geneesmiddel is de neiging erupties over het lichaam naar buiten te drijven. Het is een wonderbaarlijk eruptief middel, dat blaasjes, korsten, droge bruine korsten, vochtige korsten, herpes veroorzaakt. Dulcamara veroorzaakt erupties die zo sterk op impetigo lijken dat het in die toestand een nuttig middel is gebleken, d.w.z. talrijke kleine, op steenpuisten lijkende erupties; het veroorzaakt kleine steenpuisten, en die steenpuisten breiden zich uit.

Vergroting en hardheid van de klieren. Erupties op de hoofdhuid die zo sterk op crusta lactea lijken dat Dulcamara een zeer nuttig middel is gebleken. Uiterste pijnlijkheid, jeuk, en de jeuk wordt niet door krabben verlicht, en het krabben gaat door totdat bloeding en rauwheid ontstaan.

Erupties die in het gelaat verschijnen, op het voorhoofd, over de hele neus, maar vooral op de wangen, die geheel met deze korsten bedekt raken; eczeem van zuigelingen. Kinderen van slechts enkele weken oud krijgen deze hoofdhuid-erupties, en Dulcamara is een van de geneesmiddelen die u moet kennen.

Het is ongeveer even vaak geïndiceerd als welk ander middel ook. Sepia, Arsenicum, Graphites, Dulcamara, Petroleum, Sulphur en Calcarea zijn ongeveer in gelijke mate geïndiceerd, maar van deze is, althans in dit klimaat, naar mijn mening Sepia waarschijnlijk vaker geïndiceerd.

Al deze catarrhale symptomen, de reumatische symptomen, de erupties op de huid, zijn onderworpen aan de eigenaardige verergeringen van de constitutionele toestand. Het maakt niet uit welke symptomen het zijn, de constitutionele toestand is erger bij koud, vochtig weer.

"Catarrhale en reumatische hoofdpijnen bij koud, vochtig weer."

Hoofdpijn: Wanneer de hoofdpijn de voornaamste klacht is, neemt de catarre een andere weg dan wanneer de catarre het voornaamste lijden is. Er zijn twee manieren waarop zich dat voordoet. Bij sommige Dulcamara-patiënten begint hij, wanneer hij door koud, vochtig weer kou vat, te niezen en een coryza te krijgen, en al spoedig komt er een overvloedige, dikke, gele vloei uit de neus.

Aan de andere kant heeft Dulcamara in zijn eerste stadium een droge catarre, en pas in het tweede stadium een vloeiende catarre.

Wie vatbaar is voor Dulcamara-hoofdpijnen, heeft die droge catarre; telkens wanneer hij kou vat, heeft hij in plaats van de gebruikelijke catarrhale vloei eerst niezen en voelt dan droogheid in de luchtwegen, een afnemen van de gebruikelijke afscheiding, die hem anders verlichting zou geven, en dan weet hij dat hij moet oppassen, want dan volgen neuralgische pijnen, pijnen in het achterhoofd, en ten slotte over het hele hoofd. Congestieve hoofdpijnen, met neuralgische pijnen en droge neus.

Elke periode van koud, vochtig weer zal die hoofdpijn doen ontstaan. De catarre is niet altijd acuut genoeg om zijn aandacht te trekken. Hij zegt er niet veel over. De Dulcamara-hoofdpijn is zeer hevig, gaat gepaard met ontzettende pijnen, en hij kan naar de dokter gaan met het idee van zijn hoofdpijn af te komen, maar het is een catarrhale toestand die onderdrukt is, die is afgenomen, en de neus wordt droog.

Zodra de vloei weer op gang komt, wordt zijn hoofdpijn verlicht. Dan behoort ook hoofdpijn van deze catarrhale soort, die bij iedere koude, vochtige periode opkomt, of door oververhit raken, door in een koude tocht te komen nadat men oververhit is geraakt, of door oververhit te raken door te veel kleding en daarna de jas af te werpen, tot de Dulcamara-toestand.

Een vorm van eruptie die zeer waarschijnlijk een Dulcamara-eruptie is, is de ringvormige herpes, herpes circinatus. Zij komt soms voor in het gelaat en op de hoofdhuid. Kinderen hebben soms ringwormen in het haar. Dulcamara zal deze ringwormen in het haar bijna altijd genezen.

Oor: Het Dulcamara-kind is zeer vatbaar voor oorpijn.

"Coryza droog, verlicht door beweging, erger tijdens rust, en opnieuw opgewekt door de geringste blootstelling, en erger in koude lucht."

Sommige coryza's verdragen de warme kamer niet, en andere verlangen een warme kamer. De Dulcamara-coryza is erger door naar buiten in de open lucht te gaan en beter door beweging. De Nux vomica-coryza is beter in de open lucht. De patiënt voelt veel pijnlijk, drukkend onbehagen in de neus. De Nux vomica-patiënt verlangt gewoonlijk warmte en warme lucht en een warme kamer, maar bij de coryza is hij juist het tegendeel; hij verlangt beweging in de open lucht, hij zoekt koele lucht, want dat verlicht het hinderlijke gevoel.

In de warme kamer is er een kietelend gevoel in de neus, en de neus zal dag en nacht lopen. De Nux vomica-coryza is erger binnenshuis, en erger 's nachts, en erger in het warme bed, zodat de afscheiding over het hele kussen loopt.

Bij Dulcamara is die vloei overvloediger binnenshuis, in de warmte, en minder vloeiend in koude lucht in een koude kamer. Bij de Dulcamara-coryza, als de patiënt in een koude kamer komt, begint er pijn in de neusbeenderen en begint hij te niezen, en er wordt water uit de neus afgescheiden. Juist die toestand zou een Nux vomica-patiënt verlichten. Allium cepa wordt erger in een warme kamer; het is, evenals Nux vomica, beter in koude, open lucht. Hij begint te niezen zodra hij in een warme kamer komt. Zo zien wij de betekenis van zulke dingen, de noodzaak om in bijzonderheden te treden en ieder geval te onderzoeken.

Hier is een toestand die u vaak zult aantreffen in het najaar, ergens omstreeks 20 augustus. Men noemt het soms hooikoorts. Ieder jaar, zodra de nachten koud worden en er koud, vochtig weer en herfstregens zijn, krijgt hij een verstopping van de neus met voortdurend niezen en wil hij dat de neus warm gehouden wordt.

Ik heb zulke gevallen gekend die soms in een warme kamer zaten met doeken, uitgewrongen in heet water, over gezicht en neus om de benauwdheid, de catarrhale toestand van de ogen en de verstopping van de neus te verlichten. Warmte verlicht de verstopping van de neus.

Deze patiënten kunnen soms met zulke hete doeken over de neus ademen, maar als zij in de nachtlucht komen, of op een koude plaats, en vooral als er een vochtige herfstregen valt, lijden zij veel. Andere gevallen van hooikoorts lijden overdag, en zij zoeken een zo koud mogelijke plaats op, en worden zelfs naar de bergen gedreven om een koele plek te vinden.

Deze dingen wijzen op een constitutionele toestand; die toestand geeft tekenen en symptomen af om de verstandige arts tot genezing te leiden. Als die toestand geen middel had om zich door tekenen en symptomen kenbaar te maken, zou zij ook niet door geneesmiddelen te genezen zijn.

"Overvloedige waterige afscheiding uit neus en ogen, erger in de open lucht," "beter in een gesloten kamer, bij het ontwaken in de morgen," enz.

De Dulcamara-patiënt is zo gevoelig voor pas gemaaid gras en drogende onkruiden, dat hij genoodzaakt is zich afwezig te houden van het land waar zij gevonden worden.

Hooikoorts: Bij hooikoorts moeten wij vooral zulke middelen opzoeken die klachten hebben die erger zijn in het najaar. Er zijn andere toestanden die evenzeer hooikoorts zijn, bijvoorbeeld "rozenverkoudheid" die in juni opkomt.

Er zijn andere toestanden die in het voorjaar opkomen, soms genezen door Naja en Lachesis . Zodat wij het jaargetijde, het tijdstip van de dag, nacht- of dagverergeringen, de natte en de droge middelen, de warme en de koude middelen moeten waarnemen. Wij moeten het middel naar de omstandigheden bestuderen.

De Dulcamara-patiënt wordt vaak een ziekelijke patiënt, met dreiging dat de catarrhale afscheidingen zich op de bronchiale buizen gaan concentreren, d.w.z., op het slijmvlies van het ademhalingsapparaat. Veel volwassenen sterven aan acute phthisis die door Dulcamara genezen hadden kunnen worden, en onder deze klasse patiënten zult u heel vaak degenen aantreffen die erger zijn door iedere koude, vochtige weersperiode. Zulken vallen precies binnen de sfeer van Dulcamara. Zij worden beter door naar het Zuiden te gaan waar een voortdurend warm klimaat heerst. De Dulcamara-patiënt is een ziekelijke patiënt, bedreigd met acute phthisis; bleek gelaat, ziekelijk geel en vaal. Dit toont dat het diep in het leven ingrijpt en zodanige stoornissen schept als men vindt bij zeer zieke patiënten, d.w.z. chronisch zieken, bij personen wier vitale huishouding zozeer ontregeld is dat zij het lichaam niet meer in stand kan houden.

Keel

De keel krijgt ook haar deel van de klachten. Personen die bij iedere koude, vochtige periode keelpijn hebben, door oververhit te raken, de omslagdoeken af te werpen, in een koude plaats te komen. De Dulcamara-patiënt zegt:

"Welnu, nu weet ik dat het raak is; ik ben nu verkild; ik begin heesheid in mijn keel te voelen."

Dan komt de keelpijn; zij vult zich met slijm, met geel slijm; de tonsillen raken ontstoken; zelfs keelabces komt op.

Of het kan de keel gelijkmatig aantasten; zij kan rood en ontstoken en soms droog worden, en op andere tijden gevuld zijn met slijm, en 's nachts vult de keel zich met dik, geel, taai slijm, dat in grote hoeveelheden wordt opgehaald. Deze verkoudheden die zich eerst in neus en keel vastzetten, postnasale catarre van de ergste soort, sluipen geleidelijk voort totdat het hele ademhalingsapparaat in een toestand van catarrhale ontsteking verkeert.

Elke verkoudheid die hij oploopt verergert zijn catarre, waar die ook gelokaliseerd is. Zit die in de neus, dan wordt de neus verergerd; zit die in de borst, dan worden die delen verergerd. Een voortdurend opflakkeren. Iedere ervaren arts moet veel gevallen hebben ontmoet waarin hij zich een tijdlang niet in staat voelde met het geval om te gaan, omdat hij de onderliggende constitutionele toestand die aan dit voortdurend kou vatten ten grondslag ligt niet kon bereiken.

Zo puzzelt hij lange tijd voort en schrijft voor op de onmiddellijke aanval en pallieert die. De onmiddellijke aanval kan er bijvoorbeeld uitzien als Belladonna of Bryonia, Ferrum phos. of Arsenicum , enz.; hij behandelt die aanval zonder rekening te houden met de onderliggende constitutionele toestand van de patiënt. Het is een heel winstgevende bezigheid voor iemand die niet veel geweten en niet veel intelligentie heeft.

Maar een consciëntieuze arts voelt zich bezorgd en weet dat hij niet doet wat hij tegenover zijn patiënt behoort te doen, tenzij hij het middel vindt dat de constitutie raakt. Het is veel nuttiger mensen te beletten verkoudheden op te lopen dan verkoudheden te genezen.

Ziekte van Bright: Er is een vorm van acute ziekte van Bright die Dulcamara geneest. U kunt waarschijnlijk uit wat wij gezegd hebben over de aard van het middel nu vermoeden dat in gevallen van Bright-ziekte na roodvonk, of na malaria, of bij enige acute ziekte die ongunstig is geëindigd, d.w.z. waarbij de patiënt te vroeg aan kou is blootgesteld geweest en "kou" heeft gevat, of door plotselinge weersverandering, vochtig en koud, de voeten beginnen te zwellen, er albumine in de urine is, de ledematen wasachtig zijn, het gelaat wasachtig en vaal wordt, en er voortdurend aandrang tot urineren bestaat. Dulcamara, met andere constitutionele symptomen, zal dan passend zijn.

Bij blaascatarre, waarbij er een overvloedige afscheiding van slijm, of slijm-etter in de urine is; wanneer de urine blijft staan, vormt zich een dik, purulent bezinksel, geelachtig-wit, en er is voortdurende aandrang tot urineren; telkens wanneer hij een beetje kou vat, wordt de urine bloederig, de frequentie van het urineren neemt toe, de urine wordt prikkelend, de catarre van de urineblaas laait op als een vlam, alle symptomen zijn erger bij koud, vochtig weer en door verkild raken; beter door warm te worden. Zo ziet u dat, of het nu niercatarre is of een catarrhale toestand van de urineblaas, of een aanval van dysenterie, of een aanval van plotselinge diarree, iedere koude weersperiode een toename van de klacht teweegbrengt.

Er is nog een ander Dulcamara-symptoom dat vaak plotseling geuit zal worden te midden van een groot aantal andere symptomen. Nadat u lang gezocht hebt, zal de patiënt zeggen:

"Dokter, als ik verkild raak, moet ik mij haasten om te urineren; als ik op een koude plaats kom, moet ik ontlasting maken of urineren."

Zo zien wij dat de symptomen opkomen wanneer de patiënt koud is, en beter zijn wanneer hij warm is. Iedere catarrhale klacht van de urineblaas die in de zomer beter en in de winter erger is.

Bij droge, prikkelende hoesten die winterse "verkoudheden" zijn, die in de zomer verdwijnen en in de winter terugkeren. Psorinum heeft een droge, prikkelende winterhoest. Arsenicum heeft een winterhoest.

"Uitslag komt in het gelaat vóór de menstruatie tevoorschijn."

"Als voorbode van de menstruatie, met buitengewone seksuele opwinding, herpetische erupties."

Zijn "koude"-herpes is zeer lastig.

De patiënten zijn vatbaar voor deze "koude"-herpes op de lippen en op de genitaliën.

Telkens wanneer hij "kou" vat, herpes labialis, herpes preputialis.

"Catarrhale aandoeningen bij koud, vochtig weer."

"Mammae gestuwd, hard, gevoelig en pijnlijk."

"Mammaire klieren gezwollen, inactief, pijnloos, jeukend, ten gevolge van een 'verkoudheid' die zich schijnbaar daarin heeft vastgezet."

"Hoest, door vochtige, koude atmosfeer, of door nat te worden."

"Hoest, droog, hees en ruw, of los, met overvloedige slijmopgave en dof gehoor; catarrhale koorts."

De hoest is erger in liggende houding en in een warme kamer en beter in de open lucht.

Reumatische mankheid en stijfheid in de rug door kou vatten, beter door beweging. Trekkende pijn in de lendenstreek uitstralend naar de onderste ledematen tijdens rust. Stijve nek na iedere blootstelling aan kou.

Stekende, scheurende, reumatische pijnen in de ledematen na blootstelling aan kou, beter door beweging, erger 's nachts of 's avonds, met enige koorts. Over het hele lichaam een pijnlijk, beurs gevoel.

Wratten op handen, vingers en gelaat.