Rhododendron chrysanthum

Tom III — Tekst główny

Rhododendron chrysanthum, Pallas. Róża syberyjska. Rodz. bot., Ericaceae.

I. Próby lekowe. — 1. Wahle przeprowadził próbę lekową nalewki w dawkach 5–30 kropli. Uczucie kołysania w głowie; mózg wydaje się jakby spowity mgłą; podczas mówienia łatwo zapomina, o czym mówił, i może to sobie przypomnieć tylko z wysiłkiem; otępienie w głowie i nieuwaga; głowa wydaje się zamglona i splątana, jakby całą noc spędził na hulance (24 godz.); głowa wydaje się dzika i splątana (½ godz.); ciężar i ucisk w głowie; cały mózg boli, jakby był zbyt mocno dociskany do czaszki; silny ból uciskający od wewnątrz ku zewnątrz w prawej kości czołowej; uciskające tętnienie w czole, jakby wszystko miało się tamtędy wydostać, ustępujące w spoczynku (12 godz.); ból uciskający w lewej skroni; uciskająco-ciągnący ból pod lewą kością skroniową, a pod prawą — rozpieranie ku zewnątrz; uciskający ból jak od otarcia w prawej połowie całego mózgu podczas siedzenia; wstrząsające uczucie w głowie podczas chodzenia, jakby mózg był potrząsany ze wszystkich stron, zwłaszcza od góry. Swędzenie i szczypanie w okolicy prawej brwi; ból uciskający w prawym kącie przyśrodkowym oka, jak od ziarnka piasku; ból przeszywający w prawej gałce ocznej, jakby rozpalona do czerwoności igła wsuwała się i wysuwała; źrenice rozszerzone albo zwężone; brzęczenie w lewym uchu przez całe przedpołudnie, najgłośniejsze podczas gwizdania; ból w prawym uchu, jakby było rozpierane; silne kłucie od wewnątrz ku zewnątrz w prawym uchu; szczypanie skóry grzbietu nosa. Tępy ból przeszywający w zębie z ubytkiem; język pokryty zielonkawym nalotem, z gorzkim smakiem; smak zgniło-gorzki, jak słoma, kwaskowaty albo po prostu zły; odbijanie uciskających gazów po obiedzie, wywołujące pieczenie w całej klatce piersiowej i sięgające przez plecy do kręgów piersiowych; nudności jak po środku wymiotnym, z parciem na stolec; silne kłucia w śledzionie, zatrzymujące oddech, wieczorem w spoczynku; stałe borborygmy; burczenie w brzuchu po jedzeniu i piciu, po którym następuje bezbolesna biegunka; szczypiąca kolka, po której następuje rzadkie wypróżnienie; powłoki brzuszne bolesne, jakby otrzymał w nie wiele powtarzających się uderzeń; przerywane kłucia nad lewym grzebieniem biodrowym, od zewnątrz ku wewnątrz; biegunka pojawia się natychmiast po porannym wstaniu z łóżka; stolce zawsze wyglądają na sfermentowane; biegunka, która nie osłabia; rodzaj lienterii; brązowy, papkowaty stolec; stolec pozostawiający żrące odczucie w odbytnicy; papkowaty stolec 20 godz. po zwykłej porze; kurczowy ból w odbytnicy, jak od uwięzionych gazów (10 godz.); ból przeszywający w odbytnicy, sięgający tuż pod żebra (10 godz.); uczucie pełzania w odbycie, jak od glist; szczypanie i szarpnięcia w żołędzi, w spoczynku i podczas ruchu; swędzące pełzanie pod napletkiem; mocz przejrzysty, z zielonkawym odcieniem; gorący mocz; po pewnym czasie mocz staje się mętny; zmniejszone wydzielanie moczu. Drapanie w gardle, z uczuciem, jakby w tchawicy wisiał lepki śluz, którego nie można odkrztusić; łaskotanie w gardle wywołujące kaszel; suchy kaszel wcześnie rano; odchrząkuje dużą ilość białego, lepkiego śluzu; bolesne przeszywanie po lewej stronie pod żebrami, sięgające do kręgów piersiowych (w spoczynku); ból przeszywający pośrodku lewej piersi, odczuwany aż pod lewą łopatką i nasilający się przy ruchu oraz przy obracaniu się w prawo; dręczący ból uciskająco-palący w klatce piersiowej pod żebrami, nieutrudniający oddychania (44 godz.); uderzenia serca silniejsze i wyraźniej odczuwalne; ucisk w klatce piersiowej. Tętniący ból wzdłuż lewej obojczyka i poniżej niego; rano w łóżku ból reumatyczny o charakterze porażennym

w prawym barku, na którym leży, niekiedy sięgający poniżej łokcia i ustępujący po obróceniu się na drugi bok (19 godz.); o podobnej porze, podczas obracania się, ból w lewej łopatce jak po nadwerężeniu albo zaziębieniu; przy zginaniu tułowia w prawo i do tyłu czuł się tak, jakby nóż wbito przez lewą stronę klatki piersiowej aż do pleców; bardzo silny uciskająco-ciągnący ból w okolicy prawej łopatki, budzący go z porannego snu i ustępujący stopniowo po obróceniu się na przeciwny bok (36 godz.); ból uciskający na lewo od kręgów lędźwiowych w spoczynku; uczucie dreszczowego drżenia w kręgach lędźwiowych podczas siedzenia; bóle uciskające w kości krzyżowej i odcinku piersiowym kręgosłupa; dręczące bóle kości krzyżowej podczas siedzenia, ustępujące przy ruchu; kość krzyżowa boli podczas siedzenia, jak od zbyt długiego schylania się albo leżenia na plecach; ból w prawym stawie biodrowym podczas chodzenia, jak po nadwerężeniu; kilka bolesnych kłuć w lewym udzie, zarówno podczas ruchu, jak i w spoczynku; przy schodzeniu ze schodów kolana grożą ugięciem się; po porannym wstaniu nogi, zwłaszcza lewa, nie wydają się wypoczęte — jakby poprzedniego dnia odbył długi spacer; rwące kłucia po zewnętrznej stronie lewego uda w spoczynku; ból w prawym kolanie, jakby miejsce to było wewnątrz otarte albo jakby otrzymał uderzenie w jego wewnętrzną powierzchnię; po popołudniowej drzemce kolana grożą ugięciem się, a równocześnie chory jest obojętny i przygnębiony; znużenie i niepokój w nogach, jak po zbyt długim chodzeniu; na prawej podeszwie mały bolesny punkt, jakby znajdował się tam nagniotek; ból ciągnący wzdłuż całego prawego ramienia; bardzo silny ból uciskający, jakby w okostnej, po wewnętrznej stronie lewego ramienia; szczypiący ból na wyniosłości łokcia; chwytający ból nadgarstków jak po skręceniu; bolesne znużenie lewego nadgarstka, odczuwane tylko w spoczynku; na małym obszarze kości śródręcza bolesne uczucie, jakby miała powstać wyrośl kostna; kurczowe bóle kości paliczków lewej ręki; ból lewego kciuka jak przy porażeniu; ból prawego kciuka jak po skręceniu, trwający kilka dni; ciągnący ból jak przy porażeniu, występujący to w jednym, to w innym palcu, to w kościach śródręcza, to w przedramieniu. Chwiejny chód, jak po długiej chorobie (4 godz.); uczucie w całym ciele jak po nadwerężeniu. Przez kilka kolejnych poranków budzi się wcześnie o tej samej porze i nie może ponownie zasnąć; kończyny odczuwa tak dziwnie, że musi się przeciągać i rzucać na łóżku; sen niedobry, przez niepokój w nogach musi rzucać się przez całą noc; drżenie rąk i nóg w nocy; sny o ogniu, wobec którego pozostaje obojętny. Uczucie zimna w całym ciele, zwłaszcza rano w łóżku; marznie przez cały dzień, a najlżejszy powiew powietrza wywołuje dreszcze; gdy tylko wchodzi ze świeżego powietrza do pokoju, odczuwa ciepło i niepokój w górnej części ciała. (Stapf’s Beiträge)

2. Henkb przyjął nalewkę w pięciu dawkach: odpowiednio 6, 12, 18, 24 i 12 kropli. Szczyt głowy boli przy dotyku, jakby był owrzodziały; ucisk w głowie, zwłaszcza w okolicy czołowej, z bólami uciskającymi w lewej okolicy skroniowej; oba objawy na pewien czas łagodnieją po oparciu głowy na stole i ustępują podczas poruszania się na świeżym powietrzu; rwąco-wiercący ból w lewej okolicy skroniowej; kilka krótkich, silnych kłuć w tym samym miejscu (10 min); skóra głowy bolesna przy dotyku. Krostki po lewej stronie nad zewnętrzną częścią brwi i pod prawym kątem ust, bolesne przy dotyku; uciskająco-przeszywający ból wokół lewego oczodołu, z kurczowym zamykaniem powiek lewego oka; wilgotność oczu i sklejanie powiek; pieczenie oczu przy spoglądaniu na światło słoneczne przed porannym wstaniem, a także przy uważnym wpatrywaniu się w przedmiot; w prawym oku występuje ból palący, a widzenie wydaje się zamglone, zwłaszcza podczas czytania. Lewe nozdrze zatkane w pobliżu nasady, z bólem jak od otarcia w prawym nozdrzu oraz uczuciem nagromadzenia śluzu na świeżym powietrzu. Wargi suche i piekące; często nawracające pobolewanie i ból rwący w przednich zębach trzonowych — raz górnych, raz dolnych, raz prawych, raz lewych;

uczucie ściągania wzdłuż lewego przewodu Stenona (2. dzień); pieczenie języka podczas wdechu; drapanie i skrobanie w gardle, które sprawia wrażenie wyścielonego śluzem; puste odbijania; cofanie się małej ilości płynu o gorzkim smaku; ból uciskający w żołądku podczas schylania się i przy wciskaniu ręki w tę okolicę; szczypanie w nadbrzuszu; ból w podżebrzach jak od uwięzionych gazów; borborygmy; bolesne wzdęcie brzucha; kilka przenikających kłuć w brzuchu; stolce miękkie, lecz oddawane opieszale i tylko z wysiłkiem; zatrzymanie stolca. Gwałtowne przeszywanie w prawym jądrze, jakby było mocno stłuczone — zwłaszcza wieczorem podczas siedzenia; ustępuje przy ruchu, lecz powraca po ponownym zajęciu pozycji siedzącej; pieczenie przed mikcją i podczas niej. Ucisk i zwężenie klatki piersiowej, z bólem przy zginaniu tułowia. Ból kości krzyżowej, stający się nieznośny podczas schylania się. Znużenie mięśni prawego uda podczas chodzenia; delikatny ból rwący głęboko w kolanie, jakby w kościach, w spoczynku i podczas zginania stawu; zewnętrzny brzeg prawego palucha nadmiernie bolesny w spoczynku; w lewej ręce uczucie ciężaru i osłabienia jak po nadmiernym wysiłku, ustępujące przy poruszaniu nią; delikatny ból rwący, jakby w okostnej prawego ramienia i łokcia, tylko w spoczynku; swędzenie prawego palca środkowego i serdecznego, zmuszające do drapania, z zaczerwienieniem jak w róży (7. dzień i później); zimno trzech środkowych palców prawej ręki; bardzo silny ból w środkowym stawie lewego małego palca, utrudniający jego poruszanie. Krótki spacer bardzo go męczy i sprawia, że wszystkie kończyny bolą jak po stłuczeniu; częste ziewanie bez znużenia. O godz. 18 wielkie gorąco głowy z zimnymi stopami (bez pragnienia), nieznośny ból głowy rozpierający ku zewnątrz, pieczenie oczu, suchość nosa i palące gorąco w nosie podczas wdechu, osłabienie i uczucie rozbicia w kończynach wraz z depresją — noc była niespokojna, niemal bezsenna z powodu żywych snów i suchego gorąca ciała; nad ranem trochę drzemał, po czym wystąpił lekki pot ogólny, który złagodził dolegliwości (gorączka powracała przez dwa następne wieczory, lecz w mniejszym stopniu). Posępny nastrój, obojętność na wszystko.

b. Ten sam badany przyjął najpierw 10, a następnie 20 kropli 6. rozcieńczenia. Utrzymujący się delikatny ból ciągnąco-rwący blisko os frontis, z uczuciem rozpierania i ucisku, nasilony przez wino (½ godz.); utrzymujący się ból uciskający po lewej stronie czoła, promieniujący do skroni i podobnie nasilany przez wino (1 godz.); swędzenie skóry głowy jak od pasożytów przez kilka wieczorów. Pieczenie i uczucie suchości oczu, zwłaszcza wieczorem (5. dzień). Łaskotanie w lewym przewodzie słuchowym, które po wierceniu palcem zmienia się na godzinę w ból. Wkrótce po przyjęciu leku zatkanie lewego nozdrza wysoko w górze, występujące w ciągu dnia naprzemiennie z podobnym uczuciem w prawym nozdrzu i zmniejszające się na świeżym powietrzu. Taki sam ból zębów jak poprzednio; pieczenie w tylnej części jamy ustnej, jakby miał się rozpocząć nieżyt (30 godz.); puste odbijania; cofanie się jełkiego płynu drażniącego gardło; apetyt bardzo dobry, lecz szybko zaspokajany (2.–4. dzień); ściągający ucisk w scrob. cordis z dusznością, występujący kilkakrotnie podczas chodzenia; uczucie pełności, ciężaru i rozdęcia brzucha, zwłaszcza rano w łóżku i wieczorem, z borborygmami oraz obfitym pustym odbijaniem i oddawaniem gazów (10 min); okresowe mdłości, jakby miała się rozpocząć biegunka (10 min); stolce jak poprzednio. W prawym jądrze i powrózku nasiennym ból ciągnąco-kłujący, ustępujący przy ruchu — czasami przypominał ukłucie igłą i szerzył się zygzakami do krocza i odbytu, trwał kilka sekund i zatrzymywał oddech

(6. dzień); po oddaniu moczu wypływa jeszcze kilka kropli, powodując pieczenie w cewce moczowej i dreszczowe drżenie całego ciała (2. dzień); przez kilka dni brak zwykłych porannych wzwodów. Delikatny ból rwący przy dolnym końcu mostka; ból karku jak po stłuczeniu; ból kości krzyżowej z delikatnym bólem ciągnąco-rwącym, jakby umiejscowionym na kości (20 min); delikatny ból rwący w prawym kolanie, zmniejszający się przy ruchu (4. dzień; 5. dnia szerzący się na kość piszczelową); bóle stóp jak od dawnych odmrozin; ból mięśni ramienia jak po nadmiernym wysiłku (1. dzień); delikatny ból rwący głęboko w kościach, biegnący od prawego łokcia ku górze i ku dołowi wzdłuż tylnej powierzchni ramienia. Swędzenie i gryzienie w różnych miejscach ciała podczas zasypiania przez kilka wieczorów. Lodowato zimne stopy w ciepłym pokoju, zwłaszcza wieczorem; nie można ich ogrzać w łóżku i często zakłócają sen (3.–6. dzień). Drażliwość bez widocznej przyczyny. (Ibid.)

3. a, Herzog przyjął 5 dawek nalewki, odpowiednio po 10, 15, 20, 30 i 50 kropli. Uczucie zawrotów głowy podczas pisania, ustępujące na świeżym powietrzu (2nd d.); ucisk w głowie natychmiast po wstaniu (2nd d.); głowa wydaje się uciśnięta i ciężka jak po hulance (1st d.); po przebudzeniu ucisk w głowie, z niedrożnością nosa i szumem w uszach (6th d.); łomoczący ból głowy (2nd d.); tępy ból głowy (11 h.); przelotne kłucia w l. połowie głowy (3rd d.); ból rwący w p. połowie głowy (5th d.); pulsujący ból w p. połowie głowy (6th d.); uciskowy ból głowy na szczycie głowy (10th d.); zawroty głowy i ucisk w czole; ból uciskający w czole (8th d.); ból uciskający w l. połowie czoła (1 h.); uczucie pulsowania w l. okolicy czołowej (2nd d.); kilka bolesnych krost na czole. Drganie p. górnej powieki (9 h.); wrażenie, jakby przed oczami znajdowała się gaza (2nd d.). Uczucie w l. uchu, jakby pełzał w nim robak (2nd d.); szarpiący ból w l. uchu i skroni (7th d.); uczucie pulsowania w l. uchu (13th d.); uczucie rwania w p. uchu i jego okolicy (2 h.). Niedrożność nosa (l. nozdrza) przez kilka kolejnych poranków. Zmieniony węch i smak — wszystko wydaje się jednakowe; bezbolesna wysypka w l. kąciku ust (8th d.); nagromadzenie śliny w jamie ustnej, z nudnościami; ucisk w żołądku po wypiciu zimnej wody (8th d.); nieprzyjemne uczucie pełzania w okolicy żołądka; ból uciskający w scrob. cordis, nocą w łóżku (1st d.); stałe uczucie ucisku w scrob. cordis przed jedzeniem, podczas niego i po nim (1 h.); ból przeszywający w p. podżebrzu, wieczorem (12 h.); burczenie w żołądku (wkrótce); kilka papkowatych wypróżnień w ciągu dnia, choć badany zwykle cierpiał na zaparcie (4th d.). Kilka przelotnych kłuć w cewce moczowej po mikcji (1st d.); obrzęknięte, dotychczas bezbolesne jądra, powiększone do rozmiaru kurzego jaja (zwłaszcza l.), z krótkotrwałymi, lecz ostrymi bólami kłującymi i rwącymi w obu jądrach (2nd d.); następnie obrzęk, utrzymujący się od lat, ustąpił*; brunatnoczerwony mocz o odrażającym zapachu (2nd and 3rd d.). Nieustanne gwałtowne kichanie z gorącem twarzy przy rannym wstawaniu (9th and 10th d.); suchy nieżyt nosa z częstym kichaniem (8th d.); katar z obfitą wodnistą wydzieliną, ze zmniejszeniem węchu i smaku, utrzymujący się 14 d.; męczący suchy kaszel rano i nocą (12th d.); suchy kaszel z drapaniem (12 h.); kaszel z drapaniem i odkrztuszaniem śluzu, uniemożliwiający sen — przez kilka kolejnych dni. Bardzo silne rwanie w p. barku przez kilka wieczorów podczas leżenia w łóżku, zakłócające nocny wypoczynek; bóle najpierw ciągnące, następnie rwące w p. kolanie, utrzymujące się kilka godzin, nocą w łóżku (1st d.); uczucie drgania w p. kolanie (3rd d.); bóle rwące w p. kości piszczelowej (8th d.);

• Nastąpiło to po dawce 50 kropli.

714

rwanie w p. stopie, zwłaszcza w kostce bocznej (6th d.); delikatne ciągnięcie i zrywania w p. ramieniu oraz l. dłoni (4 h.); ból przeszywający w p. ramieniu (2nd d.); ból, jakby p. ramię było zwichnięte, tak że badany z trudem mógł utrzymać cokolwiek w tej ręce, trwający przez cały (5th) d.; kilka bezbolesnych krost na p. przedramieniu (8th d.); rwanie w przedramieniu (2nd and 4th d.); szarpiący ból w l. przedramieniu (6th d.); uczucie osłabienia i porażenia w tym samym przedramieniu (2nd d.); przelotne kłucia w p. nadgarstku (2nd d., e.); podczas chodzenia na świeżym powietrzu bardzo silny ból rwący w l. nadgarstku (5th d.); ból ciągnący w l. nadgarstku i p. nodze (8 h.); napadowe rwanie w p. dłoni (11th d., e.); napadowe zrywania i rwanie po stronie łokciowej p. dłoni, w kierunku małego palca (2nd d., c.); bardzo silny ból rwący w p. dłoni, zwłaszcza w kciuku i palcu wskazującym (8th d., c.); uczucie świądu l. palców, zmuszające do drapania, po którym pojawia się pieczenie, szybko ustępujące po umyciu zimną wodą (7th d.); utrzymujący się szarpiący ból l. palców, zwłaszcza małego (5th d.); delikatne, ostre kłucia w l. palcu wskazującym, wieczorem w łóżku (4th d.); drganie l. palca wskazującego (2nd d., c.). Wędrujące bóle rwące w kończynach (7th d.); nieznaczne uczucie ciągnięcia i szarpania w całym ciele, raz tu, raz tam, lecz zwłaszcza w stawach, nawracające w nieregularnych odstępach i utrzymujące się ponad dwa tygodnie. Senność po południu, której badany z trudem potrafi się oprzeć; bardzo senny przez cały dzień (1st d.); niespokojny sen, zakłócany przez błahe sny (1st n.); niespokojne sny, między innymi o pożarze (12th n.); wzmożone ciepło dłoni, zwykle zimnych (3 h.); pot na kończynach dolnych w łóżku (nad ranem 2nd d.).

b. Ten sam badany przyjął 1 kroplę 3rd dil. Ucisk i ciężar w czole natychmiast po wstaniu (5th d.); nieustanne brzęczenie w uszach i uczucie, jakby napływała do nich woda — głośne dźwięki rozbrzmiewają echem jeszcze przez długi czas (4th and 6th d.); nudności z uciskiem w okolicy żołądka (24 h.); brunatnoczerwony mocz o odrażającym zapachu (2nd and 3rd d.); rwące ciągnięcie w p. nodze (11th d.); sen pełen marzeń sennych, a po wstaniu większe znużenie niż przed położeniem się (3rd d.). {Ibid.} 4. Helbig przeprowadził próbę lekową z dawkami 20–60 kropli. Napad zawrotów głowy (2nd d.); uczucie zataczania się w głowie, jak w stanie upojenia (natychmiast); palące kłucie przeszywające głowę (1st d.); ucisk w czole, z bólem tej okolicy przy ruchu; krosty na czole; silnie uciskający ból w l. okolicy skroniowej, jakby w kości; przemijające szczypanie tu i ówdzie na skórze głowy (2nd and 3rd d.). Pieczenie i kłucie w policzku pod p. okiem (1st d. i okresowo jeszcze długo potem); l. górna powieka przez pewien czas często drga. Jaskrawoczerwona plama na nosie, wrażliwa na dotyk i utrzymująca się przez kilka dni; kłujące szczypanie w policzku przez kilka dni, pojawiające się nagle i szybko ustępujące; ciągnące kłucia od l. ślinianki podżuchwowej do policzka (3rd d.). Ból ciągnący i przeszywający w l. tylnym zębie, który nie znosi dotyku; rwący, ostro ćmiący ból górnych tylnych zębów, nasilany przez ciepłe pokarmy i przebywanie w ciepłym pomieszczeniu (e. of 1st d.); kłucie i szczypanie w przednich zębach; nadejście burzy albo pochmurnej, wietrznej pogody zawsze poprzedza ból zębów i ucha, łączący uczucie ciągnięcia, ucisku i cięcia — odpowiednio na 1–2 h. lub na kilka godzin przed zmianą pogody; przez całą noc ból l. żuchwy, zębów i l. ucha, występujący także po p. stronie, lecz słabiej, na przemian łagodzony i nasilany przez ucisk; ból między p. dziąsłem a policzkiem, jakby miejsce to było obrzęknięte i podrażnione (2nd d.); przy bocznej powierzchni nasady języka bolesne, nieco obrzęknięte miejsce w jamie ustnej; nudności, nagromadzenie wodnistej śliny w jamie ustnej i skłonność do wymiotów; szybko przemijający tępy ból od klatki piersiowej do l. podżebrza, podobny do „kłucia w boku” (1st d.); fale ciepła w okolicy serca; dieta owocowa wywołuje biegunkę i uczucie osłabienia w jelitach; podczas chodzenia robi mu się niedobrze i musi usiąść; skłonność do biegunki nawraca podczas wilgotnej pogody (3rd d.); kał twardy, wymagający silnego parcia przy wydalaniu. Raczej suchy kaszel wskutek chrypki, wcześnie rano; ściskający ból w klatce piersiowej; ucisk w klatce piersiowej podczas snu, rodzaj zmory sennej; ból mięśni piersiowych, nasilany dotykiem (1st d.); ból mięśni karku (1st d.); ból kości krzyżowej, jakby była obolała po stłuczeniu, nasilający się w spoczynku, szczególnie silny podczas deszczowej pogody (1st d.); przemijające bóle nóg, a także palców, dość tępe, jak silny ucisk ku dołowi (1st and 2nd d.); kończyny dolne odmawiają mu posłuszeństwa i czuje, że musi usiąść (1st d.); ból ścięgna Achillesa przy stawianiu stóp na ziemi; ostre bóle w kostkach, jak od wbijania pazurów; bóle kończyn, zwłaszcza przedramion i nóg, sięgające palców rąk i stóp, szybko ustępujące i przypominające kurczowe ciągnięcie. Kłucie tu i ówdzie w skórze; ciągnięcie jak w szpiku, nasilające się przy złej pogodzie; bolesna nadwrażliwość podczas wietrznej, zimnej pogody (kilka dni). Niechęć do wszystkiego, zwłaszcza do poważnych zajęć. {Ibid.}

5. Seidel przyjął 3 dawki, odpowiednio po 10, 20 i 20 kropli. Cała głowa wydaje się ciężka i otępiała, z uciskiem w czole (1½ h.); bardzo silny ból ciągnąco-rwący w czole, rozciągający się ku skroniom i oczom, zwłaszcza podczas chodzenia po pokoju (1st d.); głęboko w p. części potylicy ból uciskający z napadowym ciągnięciem ku górze (1st–3rd d.); bardzo silny ból w tym samym miejscu, jakby wepchnięto tam ciało obce (10th d.); świąd skóry głowy, zmuszający do drapania, po którym pojawia się pieczenie (przez kilka wieczorów, ze stopniowym osłabieniem). Ciągnięcie od l. połowy twarzy do oka, pozostawiające w nim ucisk (1 h.); obrzęknięte, nieznacznie zaczerwienione powieki (1st d.); ropienie powiek podczas pierwszych nocy; wcześnie rano pieczenie i ucisk w wewnętrznych kącikach oczu, ze zwiększoną ilością wydzieliny sklejającej powieki (2nd d.); nieznaczne pieczenie i ucisk w oczach; ból palący oczu oraz ich gorąco i zaczerwienienie podczas czytania lub pisania; okresowy, szczypiący ból p. oka; p. źrenica bardzo poszerzona, l. zwężona, z uciskiem w l. gałce ocznej (1st d.); okresowy ból świdrujący lub ciągnący w uszach i wokół nich (pierwsze dni); dokuczliwa suchość nosa (8 h.); niedrożność nosa rano (pierwsze dni); nietypowa wydzielina z nosa na świeżym powietrzu (pierwsze dni). Ciągnięcie w l. tylnych zębach (1st d., później często nawracające); szybko przemijający ból pojedynczych zębów, nawracający zwłaszcza przy wilgotnej pogodzie lub przed burzą; ślina o kwaskowatym smaku, w nieco zwiększonej ilości (wcześnie rano w pierwszych dniach); podczas połykania pokarmu ból w tylnej części gardła (e. of 1st d.); po zjedzeniu chleba pieczenie w gardle i ziewanie (1st and 3rd d.); nieco wzmożone pragnienie; nudności podczas schylania się, zmniejszające się po odbiciu (wkrótce); ostry ucisk w scrob. cordis 1 h. po obiedzie (1st and 2nd d.); uciskający ból w scrob. cordis, jak od wbijania pazurów, niekiedy promieniujący do obu podżebrzy i utrudniający oddychanie (2nd d.); głęboko w scrob. cordis utrzymujący się ból uciskający, z naprzemiennym ciągnięciem i tępymi kłuciami wzdłuż brzegów żeber rzekomych, często narastający aż do ucisku oddechu, dojmującego lęku i gorąca twarzy, zwłaszcza po południu podczas stania (3rd–5th d.); powierzchowny ból kłujący, raz delikatny, raz tępy, z uciskiem tu i ówdzie w scrob. cordis oraz przy żebrach rzekomych, zwłaszcza po l. stronie (3rd and 4th d.);

716

Okresowy ból chwytający pod krótkimi żebrami; rano ból uciskający i ciągnący pod krótkimi żebrami, z uczuciem pełności w scrob. cordis i uciskiem oddechu (1. d.); w lewym podżebrzu głęboko umiejscowiony ból z napięciem przy schylaniu się (1. i 2. d.); po kolacji szczypiący ból poprzecznie przez nadbrzusze (6. d.); po jedzeniu najpierw ból tnący, potem uciskający w brzuchu (po 2 godz.); zwykłe śniadanie wywołuje nieprzyjemne uczucie pełności w brzuchu, ustępujące po odbijaniu (po ½ godz.); lekkie drążenie w brzuchu z uczuciem jego pełności (wkrótce); wzdęciowe bóle kurczowe w różnych miejscach brzucha (w pierwszych dniach); uwięźnięcie gazów rano, na czczo; ból ciągnący od lewej pachwiny do lewego uda (1. i 2. d.); ból ciągnący w prawym, a słabszy w lewym pierścieniu pachwinowym podczas siedzenia, przy chodzeniu zaś napięcie w tym miejscu; częste bezskuteczne parcie na stolec, po którym następuje papkowate wypróżnienie (1. i 2. d.); parcie na stolec, jakby miała nastąpić biegunka, lecz dochodzi tylko do prawidłowego wypróżnienia, wymagającego jednak silnego parcia (1., 2. i 3. d.; w późniejszych dniach siła skurczu zwieracza odbytu odczuwana jako osłabiona); po stolcu najpierw uczucie pustki, potem szczypanie w brzuchu (2. d.); pulsujący ból odbytu (1. i 5. d.); gryzący ból odbytu z sączeniem się niewielkiej ilości wydzieliny (4. d.). Piekący ból jak od otarcia między narządami płciowymi a udami, zwłaszcza podczas chodzenia (w pierwszych dniach); pulsujący ból prącia; sporadyczne drgania przy ujściu cewki moczowej między kolejnymi oddaniami moczu; świąd i wzmożona potliwość moszny (1.–3. d.); moszna łatwo się kurczy, zwłaszcza podczas chodzenia i stania albo gdy powietrze choć trochę się ochładza; jądra nieco podciągnięte, obrzęknięte i bolesne jak po stłuczeniu, na przemian z bólem ciągnącym w ich obrębie, bardzo tkliwe na dotyk (podobnie najądrza); ból rozciąga się na brzuch i uda, zwłaszcza po prawej stronie (przez kilka dni); parcie na mocz z bólem ciągnącym w okolicy pęcherza i w pachwinach (2. d.); nieco obfitszy, blady mocz ma odrażający, gryzący zapach (2. i 3. d.); popęd seksualny i potencja początkowo obniżone, później wzmożone. Kilkakrotne kichanie z wyciekiem z nosa (1. d.); znaczna suchość w tchawicy (rano 2. d.); kilka napadów suchego kaszlu wywołanego łaskotaniem w tchawicy (1. d.); drapiące, szorstkie uczucie w gardle z uczuciem ciężkości, zmuszające do częstego odchrząkiwania (1. d.); uciskający ból w klatce piersiowej z dusznością (3. d.); ściskający ból przebiegający poprzecznie przez klatkę piersiową (5. i 6. d.); niepokojące uczucie bulgotania wznoszące się z brzucha i utrudniające oddychanie; uczucie napięcia mięśni piersiowych z takim samym skutkiem; cała klatka piersiowa sprawia wrażenie nadwyrężonej i obolałej jak po stłuczeniu (w pierwszych dniach); okresowy szczypiący ból powierzchownie w klatce piersiowej, zwłaszcza podczas poruszania się po pomieszczeniu (1. d.). Bolesne uczucie, jakby szyja była obrzęknięta (po 6 godz.); napięciowy ból reumatyczny zewnętrznie po prawej stronie szyi, z bólem ciągnącym się za ucho (4. d.); sztywność karku i rwący ból barku rano w łóżku (3. i 4. d.); gwałtowny, pulsujący ból ciągnący w prawym stawie barkowym (5. d.); reumatyczny ból ciągnący w lewym barku (2. d.); ból reumatyczny między łopatkami, utrudniający ruch (po 8 godz.); rano w łóżku drążący, ciągnący ból pleców, barków i kończyny górnej, zakłócający sen, z obolałością całego ciała jak po stłuczeniu (2.–4. d.); kilka dużych krost na barkach (12. d.); ból okolicy krzyżowej podczas siedzenia, jakby kość krzyżowa była zwichnięta. Podczas leżenia na prawym biodrze drążący ból w tym miejscu (wieczorem 2. d.); sporadyczne bóle jak po stłuczeniu w poszczególnych mięśniach kończyn dolnych podczas siedzenia (3. d.); osłabienie i uczucie ciężkości w całej prawej kończynie dolnej (4. d.); ból prawego stawu biodrowego jak przy nadwyrężeniu podczas chodzenia (4. d.); bolesne ciągnięcie w prawym udzie (5 godz.); uczucie zimna z gęsią skórką w kilku miejscach na kończynach dolnych; przy wstawaniu z pozycji siedzącej uczucie zimna i sztywności ud (1. dnia, wieczorem); uczucie ciężkości w udach przy rozpoczynaniu chodzenia, zmniejszające się w miarę dalszego chodu (1. dnia); świąd na wewnętrznej powierzchni ud i drobne czerwone plamy; ból z uczuciem napięcia na wewnętrznej powierzchni prawego uda (1. dnia); na tym samym udzie kilka ciemnoczerwonych plam, powodujących podczas chodzenia ból jak od otarcia (4. i 5. dnia); ból z uczuciem napięcia, jak po skręceniu, w prawym kolanie podczas jego zginania (16. i 18. dnia, podczas niepogody); ciągnięcie w prawym kolanie w spoczynku, a podczas chodzenia — w dole podkolanowym tego samego kolana (1. dnia); ciągnięcie wzdłuż przedniej powierzchni podudzia (5. dnia); uczucie sztywności lewej nogi z lekkim mrowieniem w niej (2 godz.), po 3 i 10 godz. samo mrowienie w tym miejscu, a po 1 godz. — w lewej stopie; przeszywające mrowienie (jak przy „zasypianiu”) w prawej stopie i ręce (2½ godz.); nieprzyjemne mrowienie w stopach, zwłaszcza w ich poduszkach i piętach (2. dnia); nagłe ukłucie przeszywa lewą piętę (2½ godz.); tępy ból w prawej pięcie (4. dnia); ciągnąco-świdrujący ból w stawach kończyn górnych, zwłaszcza lewej, w spoczynku (1. i 2. dnia); uczucie ciężkości oraz drżące osłabienie prawego ramienia jak przy porażeniu, w spoczynku, zmniejszające się podczas ruchu (4. dnia); kurczowy, ściskający ból w lewym ramieniu z uczuciem jak przy porażeniu, wskutek czego można je unieść tylko z trudnością (3 godz.); ciągnięcie w ramieniu (1. dnia), pulsowanie w tym miejscu (6. dnia); ciągnięcie w mięśniach lewego ramienia z osłabieniem całej kończyny górnej (2. dnia); ból ciągnący wzdłuż całego lewego ramienia ku dołowi (1½ godz.); ostre ukłucia z głębi lewego ramienia (5. dnia); ciągnięcie w prawym łokciu (1. dnia); uczucie w przedramionach, jakby krew w nich zastygła, ze słabością i uczuciem ciężkości kończyn, zwłaszcza w spoczynku — jednocześnie żyły na rękach są bardzo wydatne, przyjemne ciepło rozchodzi się po dłoniach, a w pojedynczych palcach odczuwa się kłucie, jakby „zasnęły” (kilkakrotnie); ból w nadgarstkach jak po nadwerężeniu, ze wzmożonym ciepłem; bardzo bolesne świdrowanie i ciągnięcie w nadgarstkach oraz wzmożone ciepło w dłoniach; znaczne świdrowanie ku górze i ciągnięcie w nadgarstkach, zwłaszcza w spoczynku (kilkakrotnie podczas niepogody); podczas ruchu nadgarstków i po nim ból w nich jak po nadwerężeniu; utrzymujący się ból w lewym nadgarstku, ciągnący w kierunku dłoni, z ograniczeniem ruchu (10. dnia); obrzmienie rąk (2 godz.); uczucie ciężkości i osłabienia rąk, z częstym ciągnięciem w pojedynczych małych punktach kości (1. dnia); nagłe mrowienie w pojedynczych palcach lub innych miejscach dłoni i stóp, ciągłe w prawym kciuku; utrzymujący się bolesny świąd między palcem wskazującym a środkowym lewej ręki budzi go w nocy ze snu (17. dnia, podczas niepogody); najpierw drętwienie, następnie mrowienie w prawym małym palcu (7. dnia). Uczucie mrowienia w kończynach (zwłaszcza górnych), powodujące ich niepokój w spoczynku i zmuszające go do poruszania nimi (kilkakrotnie, zwłaszcza podczas niepogody). Wielkie znużenie i obolałość całego ciała jak po stłuczeniu (1. dnia). Wielka senność z pieczeniem oczu po południu (1. i 2. dnia); początkowo szybko zasypia, a sen jest głęboki i spokojny, lecz nad ranem często się budzi i rzuca w łóżku (2. i 3. dnia); wbrew swemu zwyczajowi leży w łóżku na plecach ze skrzyżowanymi nogami. Zimne stopy (1. dnia); uczucie zimna biegnące wzdłuż uda od lewego kolana (2. dnia); napadowe palące gorąco twarzy (wieczorem 1. dnia); ręce, zwłaszcza opuszki palców, wydają się gorące, z widocznym potem (½ godz.); lekka wilgotność kończyn dolnych rano w łóżku (w pierwszych dniach); wzmożony i cuchnący pot w dole pachowym (w pierwszych godzinach); podczas chodzenia na świeżym powietrzu bardzo łatwo się poci i czuje zmęczenie. Zapominalstwo i nagłe zanikanie myśli; pomija słowa podczas pisania; nastrój obojętny, flegmatyczny; nie oddziałują na niego ani przyjemne, ani nieprzyjemne wrażenia.

718

b. Pojawiły się również następujące objawy, lecz poprzedniego dnia wypito kieliszek wina, dlatego odpowiednio ujęto je w nawiasy: rano w łóżku uciskowy ból głowy, tak silny, że niemal pozbawiał go przytomności, z uczuciem, jakby cały mózg był pełen ołowiu, ustępujący po wstaniu; wraz z tym tępy ból ciągnący nad lewym okiem. [Ibid.)

6. a, O — * przyjął pod obserwacją Seidela 10 kropli nalewki, wcześnie rano. Po 1 godz. znaczna suchość warg i całej jamy ustnej oraz uczucie kłucia w języku; po 1 godz. mdły, gorzki smak, ogólne uczucie ciepła i lekki pot na całym ciele; przez kilka dni papkowate stolce z bolesnym parciem na stolec oraz naglące parcie na mocz.

b. Przyjął 20 kropli o podobnej porze. Po 1/2 godz. ponownie suchość warg i jamy ustnej oraz borborygmy; po 1 godz. ciepło i pot, kłucia w języczku podniebiennym; po 3 godz. gwałtowne przekrwienie w obrębie klatki piersiowej, nawracające przez 2 dni z większym lub mniejszym nasileniem; po 8 godz. znaczne uczucie słabości w prawej kończynie górnej, z mrowieniem opuszek palców; po 27 godz. gwałtowny, świdrujący ból rwący w lewym stawie ramiennym, z „zasypianiem” kończyny górnej i mrowieniem opuszek palców — nawracał przez kilka dni, podobnie jak papkowate stolce z bolesnym parciem na stolec. Siódmego dnia świdrujący, pulsujący ból w prawym stawie ramiennym i w jamie prawej kości piszczelowej. Występowało to samo częste parcie na mocz. [Ibid.)

7. A — przyjęła wieczorem 10 kropli pod tą samą obserwacją. Wkrótce potem silne i ciągłe nudności ze skłonnością do wymiotów; podczas leżenia w łóżku zawroty głowy, jakby głowa miała zapadać się coraz głębiej w poduszkę, z niepokojem — objawy te nawróciły w łagodniejszej postaci drugiego wieczoru. Następnego ranka okresowe pieczenie oczu, które jednak nie są objęte stanem zapalnym; kwaśnawy, słonawy smak w ustach; odczuwa nudności przy przełykaniu śliny; w ciągu dnia ucisk w głowie z ciągnięciem w oczach, nasilający się na świeżym powietrzu; nasilony wyciek z nosa; miesiączka, która ustała przed 2 dniami, pojawia się ponownie. Drugiego dnia rano ten sam smak itd.; biegunkowe wypróżnienia; gwałtowny ból ciągnący od odbytnicy do sromu; wieczorem szum i dzwonienie w uszach (odczuwane również wkrótce po przyjęciu leku). Trzeciego dnia nieco zwiększona ilość śluzu w nosie z niedrożnością nozdrzy (także czwartego dnia); małe pęcherzyki na wewnętrznej powierzchni dolnej wargi i pod językiem, powodujące gryzący ból podczas jedzenia; napadowy ból ciągnąco-uciskający w nadbrzuszu, z nudnościami; luźny stolec z silnym parciem. Czwartego dnia gwałtowny ból ciągnący w prawych dolnych zębach, ustępujący po jedzeniu; silne zaparcie. Podczas niepogody, 17–18 dni później, wystąpił ostry ból ciągnący w kostce i nodze, a także wzdłuż prawej kończyny górnej. (Ibid,)

8. ScH — przyjął wieczorem 24 krople pod tą samą obserwacją. Po kilku minutach przyjemne ciepło rozeszło się po całym ciele. Po 1/2 godz. umiarkowane krwawienie z lewego nozdrza; bolesne uczucie ucisku w kości śródręcza odpowiadającej lewemu palcowi wskazującemu. Po 5 godz. przelotne, tępe kłucia po lewej stronie głowy i w całej lewej kończynie górnej. Tej nocy obfity pot. Drugiego dnia wieczorem nagłe, bolesne przeszycie w ujściu cewki moczowej. Piątego i szóstego dnia ból głowy jak przed wystąpieniem kataru oraz przeszywające bóle głowy, zwłaszcza w czole. Podczas niepogody ból prawego nadgarstka jak po nadwerężeniu, gorszy w spoczynku, lecz utrudniający ruch. (Ibid,)

9. [Następujące objawy jedynie przypisano do wspomnianego źródła, które jest niedostępne, bez wyjaśnienia, w jaki sposób je uzyskano.]

• Nie podano opisu tego ani dwóch następnych badanych.

Zawroty głowy, jakby miał upaść to w jedną, to w drugą stronę, jak po mocnym tytoniu; gwałtowne ciągnięcie po lewej stronie os frontis, po którym natychmiast następuje zimny dreszcz przebiegający przez twarz; ból uciskający w tym samym miejscu, jakby wywierany kciukiem; uczucie napięcia w tym samym miejscu; lekkie, pełzające uczucie chłodu w górnej połowie okolicy skroniowej; ucisk w kościach skroniowych. Dużo śliny w jamie ustnej; bezsmakowe odbijania; szczypanie w okolicy pępkowej po jedzeniu; uczucie ciężaru i bezwładności w brzuchu, ale nie takie, jakby zalegał tam pokarm; ból uciskający w lewej okolicy lędźwiowej. W ujściu cewki moczowej krótkotrwały, lecz ostry ból, niezależny od oddawania moczu. Ból z uczuciem napięcia w mięśniach po lewej stronie karku, nawet podczas spoczynku; wstrząsy przebiegające w poprzek dolnej części kręgosłupa, a właściwie raczej pojedyncze, ciągłe uciski, jak od nacisku tępym końcem. Uczucie chłodnego bulgotania w kolanach; drżenie rąk zarówno w ruchu, jak i w spoczynku. Ciepło na twarzy i na całym ciele aż po uda; wolne tętno. {Prakt. Mittheilungen, marzec 1817; wg Allena.}

10. Lembke przyjął 23 marca o godz. 7.00 10 kropli nalewki. Bez objawów. — 30 marca o godz. 9.00, 30 kropli. Bez objawów. — 14 kwietnia o godz. 7.00, 50 kropli. W południe oddał dużo prawidłowego moczu. O godz. 13.00 ból uciskający w lewym stawie kciuka, nasilający się przy poruszaniu; utrzymuje się kilka godzin, aż do wieczora, i przez cały następny dzień. O godz. 17.00 wielokrotnie powtarzający się ucisk w stawie lewego palucha. (N. Zeitsch,

f. hom. Kl., IV, 197.)

11. Poniższe objawy zostały odnotowane przez różnych autorów jako następstwa zaobserwowane po przedawkowaniu Rh., głównie u osób z zapaleniem stawów: — Zawroty głowy; zawroty głowy ze stanem soporowym; osłupienie; stępienie zmysłów; rodzaj zatrucia; ponure uczucie w głowie; ból głowy; łzawienie; świąd oczu; świąd i uczucie pełzania w nosie; suchość w ustach; pieczenie i ucisk w cieśni gardzieli; pragnienie; nudności; wymioty; ból żołądka; biegunka; diureza; utrudnione oddychanie i uczucie duszenia się; mrowienie i nieprzyjemne odczucia w kończynach dotkniętych dną; utrata czucia i porażenie kończyn; świąd i bóle wszelkiego rodzaju; wykwity; drgawki; senność; niespokojny sen; pot o aromatycznym lub odrażającym zapachu, ze świądem i mrowieniem; zwolnione i osłabione tętno; przerażające wizje; napady anxietas; zaburzenia psychiczne, rodzaj majaczenia. (Staff, op. cit.)