Sporysz; żyto porażone sporyszem. Grzyb.

Nalewkę alkoholową sporządza się ze świeżego sporyszu, zebranego na krótko przed żniwami.

Lek ten oczekuje na próbę lekową.

Doniesienia toksykologiczne oraz opisy skutków zatrucia sporyszem są obszerne. Zob. Allen's Encyclopædia, t. 8, s. 551.

AUTORYTETY KLINICZNE.

Astenopia, Willebrand, B. J. H., t. 17, s. 692; krwawienie z nosa, Hrg., Gross, Rück. Kl. Erf., t. 1, s. 414; utrudnione ząbkowanie, Syrbius, Rück. Kl. Erf., t. 1, s. 476; kardialgia, Hamb., Gueyrand, Rück. Kl. Erf., t. 1, s. 659; krwawe wymioty, Gross, Drescher, Rück. Kl. Erf., t. 1, s. 575; Rummell, Lobeth, Jean, Syrbius, Gross, Behlert, Weigel, Griessel, Rück. Kl. Erf., t. 1, s. 847; Von Tagen, A. J. H. M. M., t. 1, s. 183; napady zapaści wskutek biegunki, Crow, Hah. Mo., t. 10, s. 167; cholera, Rummell, Lobeth., Henke, Tietzer, Knorre, Adler, Kurtz, Rück. Kl. Erf., t. 1, s. 960; krwiomocz, Trinks, Rück. Kl. Erf., t. 4, s. 63; ból macicy, Burnett, B. J. H., t. 35, s. 87; wypadanie macicy, Kallenbach, Rück. Kl. Erf., t. 2, s. 345; wypadanie macicy, Kallenbach, B. J. H., t. 1, s. 407; krwotok maciczny, Hartm., Hirzel, Griessel., Jean, Gross, Ehrhardt, Diez, Nenning, Rupprich, Drescher, Frank Bernstein, Thorer, Rück. Kl. Erf., t. 2, s. 332; Stens, A. H. Z., t. 19, s. 153, tłum. S. L., A. J. H. M. M., t. 3, s. 98; Fisher, Bib. Hom., t. 8, s. 140; Löw, B. J. H., t. 16, s. 306; krwawienie międzymiesiączkowe, Hirsch, B. J. H., t. 26, s. 215; Ruppich, A. J. H. M. M., t. 4, s. 150; nadmiernie obfite miesiączki, Linsley, A. J. H. M. M., t. 1, s. 73; Frank, B. J. H., t. 1, s. 259; Drysdale, A. J. H. M. M., t. 1, s. 254; kolka miesiączkowa, Syrbius, Hamb, Rück. Kl. Erf., t. 2, s. 253; zagrożone poronienie, Lembke, Rück. Kl. Erf., t. 2, s. 386; Hendricks, A. J. H. M. M., t. 3, s. 98; poronienie, Frank, B. J. H., t. 1, s. 258; poronienie samoistne, Ruhfus, Stens, A. H. Z., t. 79, s. 152; poród utrudniony, poród przedwczesny, Belcher, N. A. J. H., t. 3, s. 70; bezwład macicy, Searle, A. H. O., t. 7, s. 513; zatrzymane łożysko, Fielitz, Bethmann, Rück. Kl. Erf., t. 2, s. 404; gwałtowne bóle poporodowe i krwotok wskutek nieregularnych skurczów, Beckwith, T. A. I. H., 1871, s. 262; krwotok poporodowy, J. F. E., Org., t. 2, s. 239; zastosowanie podczas porodu, Lobeth., Kurtz, Kallenbach, Diez, Rummell, Ehrhardt, Gross, Nenning, Rück. Kl. Erf., t. 2, s. 396; cuchnące odchody połogowe, Smith, Med. Inv., t. 8, s. 116; gorączka połogowa, M., A. H. Z., t. 109, s. 76; Gross, Rück. Kl. Erf., t. 2, s. 454; kaszel, Goullon, H. Kl. 1872, s. 4; krwioplucie, Hirsch, B. J. H., t. 26, s. 216; kołatanie serca, Mossa, Hom. Kl. 1869, s. 118; tętniak, Peare, M. I., 1875, s. 48; schorzenie kręgosłupa, Hirsch, B. J. H., t. 26, s. 218; M. I., t. 10, s. 633; Raue's Rec., 1874, s. 250; Hah. Mo., t. 24, s. 390; skręcenie w plecach, Schüssler; A. H. Z., t. 78, s. 38; kurcze palców rąk, Kasemann, Rück. Kl. Erf., t. 4, s. 613, porażenie nóg, Hale, N. E. M. G., t. 4, s. 37; kurcze nóg, Syrbius, Rück. Kl. Erf., t. 2, s. 386; kurcze łydek, Hirsch, B. J. H., t. 26, s. 219; cuchnący pot stóp, Gallavardin, N. A. J. H., t. 15, s. 61; neuralgia, Willebrand, Hom. Kl. 1869, s. 117; histeria, G. B., Rück. Kl. Erf., t. 5, s. 613; drgawki, Helbig, Anal. Ther., t. 1, s. 185; tężec, Navarro, Times Ret., 1876, s. 154; pląsawica, Hartmann, Rück. Kl. Erf., t. 4, s. 513; Bodenstab, B. J. H., t. 6, s. 28; padaczka, Lobethal, Rück. Kl. Erf., t. 4, s. 590; porażenie, Laucerosse, Rück. Kl. Erf., t. 4, s. 484; A. H. Z., t. 52, s. 112; porażenie pobłonicze, Hall, Hom. Phys., t. 6, s. 407; nocne poty, Goullon, M. I., 1875, s. 125; zgorzel, Arnold, Rück. Kl. Erf., t. 5, s. 861; zgorzel starcza, Hendricks, A. H. Z., t. 105, s. 128.

UMYSŁ [1]

Stan otępienia i półsenności.

Upośledzona zdolność myślenia.

Majaczenie: spokojne; z błądzeniem myśli.

Mania: ze skłonnością do gryzienia; ze skłonnością do utopienia się.

Dyskomfort i depresja.

Lęk przed śmiercią.

Niepokój, smutek, melancholia.

Wielka udręka; szaleje z lęku.

Apatia, obojętność.

Stałe jęki i lęk przed śmiercią.

Silny lęk i utrudnione oddychanie.

Nadmierny smutek stopniowo przechodzi w wesołość; mówi i zachowuje się niedorzecznie; napad wściekłości, po którym następuje ciągły, głęboki sen.

Choroby umysłowe o charakterze porażennym; traktuje krewnych pogardliwie i sarkastycznie; bezładna mowa i omamy; apatia i całkowita utrata zmysłów.

Śmieje się, klaszcze w dłonie nad głową, zdaje się nie panować nad sobą. θ Po poronieniu.

SENSORIUM [2]

Utrata świadomości z twardym snem, poprzedzona mrowieniem w głowie i kończynach.

Osłabienie i utrata zmysłów: wzroku, słuchu itd.

Wszystkie zmysły odrętwiałe.

Świadomość zdaje się utrzymywać aż do ostatniego oddechu, a tuż przed śmiercią wydaje się, jakby stan chorego miał się poprawić.

Otępienie; osłupienie.

Zawroty głowy: stale narastające; z otępieniem i uczuciem ciężkości głowy; zataczanie się, niemożność stania prosto; osobliwe uczucie lekkości głowy, szczególnie w potylicy; jak po odurzeniu; niepewny chód.

Uczucie ciężkości głowy i mrowienie w nogach.

Wrażenie odurzenia podczas rozbierania się.

W GŁĘBI GŁOWY [3]

Pulsowanie w głowie z zawrotami głowy; nie może chodzić.

Ból i zamroczenie, najsilniejsze w potylicy.

Przekrwienie głowy i klatki piersiowej.

Ból głowy; lewostronna hemikrania.

SKÓRA GŁOWY [4]

Wypadanie włosów.

Skręcanie głowy na boki.

Bolesność skóry głowy.

WZROK I OCZY [5]

Światłowstręt.

Przyćmienie wzroku; mgła przed oczami. θ Zaćma.

Podwójne lub potrójne widzenie.

Niebieskie i ogniste punkty latające przed oczami.

Ból oczu z uczuciem, jakby gałki oczne obracano skurczowo.

Ból kłujący oczu; ucisk na gałki oczne.

Po epidemii zatrucia sporyszem u młodych ludzi wystąpiła niezwykle duża liczba przypadków zaćmy; 23 osoby stopniowo utraciły wzrok (15 mężczyzn i 8 kobiet), czemu towarzyszyły ból głowy, zawroty głowy i szum w uszach; spośród zaćm dwie były twarde, dwanaście miękkich, a dziewięć mieszanych.

Cataracta senilis.

Ropienie rogówki; < od ciepłych okładów.

Retinitis diabetica.

Rozszerzenie źrenic.

Zahamowane wydzielanie łez.

Przekrwienie spojówek.

Oczy zapadnięte, otoczone siną obwódką.

Porażenie powiek górnych wskutek działania gazu węglowego.

Nieruchomość powiek po róży twarzy.

Oczy nieruchome, dzikie, szkliste; uporczywe, nieruchome spojrzenie.

Krostkowe zapalenie spojówek i powiek.

Wytrzeszcz z wolem.

(OBS.:) Wole wytrzeszczowe.

SŁUCH I USZY [6]

Nadmierna wrażliwość słuchu; nawet najlżejszy dźwięk odbijał się echem w jej głowie i przyprawiał ją o dreszcz.

Zaburzenia słuchu; głuchota. θ Po pląsawicy.

Dzwonienie w uszach i niedosłuch.

Brzęczenie i szum w uszach z okresową głuchotą.

WĘCH I NOS [7]

Kichanie.

Nos wydaje się zatkany, a jednak wypływa z niego wodnista wydzielina.

Lewa strona nosa zatkana jak twardym czopem.

Krwawienie z nosa: ciemna krew wypływa nieustannie, ze znacznym wyczerpaniem i małym, nitkowatym tętnem; u osób starszych lub pijaków; u młodych kobiet; wskutek osłabienia.

GÓRNA POŁOWA TWARZY [8]

Twarz: ściągnięta, blada, o ziemistym wyglądzie; zapadnięta, hipokratesowa, popielata; obrzękła; skurczona, o zmienionym zabarwieniu, z zapadniętymi oczami i sinymi obwódkami wokół oczu; risus sardonicus; wykrzywiona; blada, niespokojna.

Mrowienie twarzy.

Drgania mięśni zwykle rozpoczynają się na twarzy, po czym obejmują całe ciało, czasem nasilając się aż do ruchów tanecznych i podskoków.

Kurczowe wykrzywienie ust i warg.

Czoło gorące.

DOLNA POŁOWA TWARZY [9]

Szczękościsk.

Wargi trupio blade lub sinawe.

ZĘBY I DZIĄSŁA [10]

Rozchwianie zębów.

Zgrzytanie zębami.

Krwawienie z dziąseł.

Utrudnione ząbkowanie; znaczne osłabienie; wymioty wszystkim, co przyjęto; silne pragnienie; blada twarz; oczy matowe, zapadnięte; sucha gorączka z szybkim tętnem; niepokój i bezsenność.

SMAK, MOWA, JĘZYK [11]

Język: obficie pokryty żółtawobiałą, suchą, lepką substancją; przebarwiony, brązowy lub czarniawy; trupio blady; zimny i siny; bez nalotu, z suchym, czerwonym koniuszkiem; koniuszek i brzegi czerwone, środek pokryty nalotem.

Nieznaczne, lecz nieprzyjemne ciepło na języku w ciągu dnia.

Skurcz języka, wysuwający go z ust, wciskający między zęby i czyniący mowę niewyraźną.

Mowa słaba, jąkliwa i niewyraźna, jakby język był porażony.

JAMA USTNA [12]

Krwawa lub żółtawozielona piana na ustach.

Wzmożone wydzielanie śliny; ślinotok.

Dużo kwaśnego płynu w jamie ustnej.

Plucie krwią.

Cuchnący oddech.

Mowa utrudniona, powolna i słaba; przy każdym ruchu odczuwa, jakby trzeba było pokonać pewien opór.

Suchość jamy ustnej.

PODNIEBIENIE I GARDŁO [13]

Suchość podniebienia miękkiego, gardła i przełyku, z pragnieniem.

Pieczenie w gardle z gwałtownym pragnieniem.

Bolesne mrowienie w gardle i na języku.

Bolesność gardła po lewej stronie, biegnąca ku górze do ucha.

Grudkowe zapalenie gardła; odchrząkiwanie drobnych wysięków z grudek chłonnych.

Błonica: utrata sił; szybka utrata czucia; drętwienie kończyn; bolesne mrowienie i uczucie pełzania na języku; sucha zgorzel; apatia; rozszerzone źrenice; bóle palące zajętych części; jąkliwa mowa; brak wszelkiej reaktywności.

Ciężkie porażenie zarówno połykania, jak i mowy; z trudem przyjmował pokarm bez wielkiego niebezpieczeństwa zadławienia; mowa ograniczona do szeptu; nie znosił ciepła ani okrycia i zrzucał z siebie wszelkie przykrycie. θ Porażenie pobłonicze.

APETYT, PRAGNIENIE. UPODOBANIA, AWERSJE [14]

Wilczy, nienasycony apetyt, nawet gdy chory umiera wskutek wyniszczających wypróżnień.

Głód jak po długim poście.

Wstręt do jedzenia, szczególnie do mięsa i tłustych potraw.

Pragnienie: we wszystkich stadiach gorączki; nieugaszone; kwaśnych napojów.

Silne pragnienie oraz suchość jamy ustnej i gardła, z pieczeniem i mrowieniem języka.

Upodobanie do: kwaśnych rzeczy; lemoniady.

CZKAWKA, ODBIJANIE, NUDNOŚCI I WYMIOTY [16]

Odbijania o nieprzyjemnym smaku; kwaśne; bez smaku, lecz z subiektywnie odczuwanym nieprzyjemnym zapachem spalenizny; puste.

Nudności: skłonność do wymiotów; bolesne odruchy wymiotne; stałe, < po jedzeniu.

Nadmierne nudności i osłabienie, z bardzo skąpymi wymiotami ciemnobrązowym płynem o wyglądzie fusów kawowych.

Wymioty: treścią pokarmową; żółcią; śluzem; zielonym, cuchnącym, wodnistym płynem, bez bólu i wysiłku, ze znacznym osłabieniem; natychmiast po jedzeniu; glistami; krwią; czarne wymioty.

Krwawe wymioty; chory leży nieruchomo; znaczne osłabienie, lecz bez bólu; brzuch miękki.

DOŁEK PODSERCOWY I ŻOŁĄDEK [17]

Tkliwość nadbrzusza.

Niepokój i ucisk w dołku podsercowym, ze znaczną wrażliwością na dotyk.

Silny niepokój i pieczenie w dołku podsercowym.

Ból w dołku podsercowym.

Gwałtowny ucisk w żołądku, jak od wielkiego ciężaru.

Ciepło i uczucie przepełnienia.

Pieczenie w żołądku.

Bolesne przewężenie nadbrzusza.

Dotkliwe cierpienie i ucisk żołądka.

Wymioty żółcią z bólami kurczowymi w żołądku; pieczenie w żołądku, szerzące się ku górze do przełyku; głowa opadnięta na pierś, twarz blada, żółtawa, głos słaby, tętno małe. θ Kardialgia.

Napady silnego ucisku i przewężenia w okolicy żołądka, promieniujących w głąb aż do kręgosłupa, skrajnie bolesne, po których po upływie pół godziny następowały wymioty płynem bez smaku lub treścią żołądkową, a potem kilkugodzinna przerwa; podczas napadu okolica żołądka wydawała się jakby skurczona, a przy opukiwaniu dawała odgłos bębenkowy; występują trzy do czterech napadów dziennie.

Krwotok z żołądka; chory leży nieruchomo, ze znacznym osłabieniem, lecz bez bólu; twarz, wargi, język i ręce trupio blade; skóra pokryta zimnym potem, tętno częste, nitkowate; uczucie ucisku; brzuch miękki, niebolesny. θ Krwawe wymioty.

Krwawe wymioty; napady poprzedzone bólami w nadbrzuszu i nudnościami; przy ucisku w nadbrzuszu ból przechodzi na lewą stronę; wyraźne, bolesne uwypuklenie w lewym podżebrzu; krew czerwona, nigdy nie zawiera cząstek pokarmu, a zebrana w misce przypomina raczej krwawą surowicę niż czystą krew i ma odrażający zapach; ilość zwymiotowanej treści niezbyt duża; częste uczucie zimna w nocy, po którym następuje obfity pot; siły niezbyt osłabione; apetyt i sen dobre.

PODŻEBRZA [18]

Powiększenie wątroby.

Ostry ból w okolicy wątroby.

Zapalenie i zgorzel wątroby; ostre bóle w okolicy wątroby; język grubo pokryty brunatną, lepką substancją; pieczenie w gardle; pragnienie nie do ugaszenia; znaczne osłabienie, lecz bez bólu; kończyny zimne i pokryte zimnym potem.

Pieczenie w śledzionie; zakrzepica naczyń jamy brzusznej.

BRZUCH I LĘDŹWIE [19]

Wzdęcie brzucha; bębnica; gazy jelitowe.

Wzdęcie z burczeniem.

Bolesna wrażliwość i burczenie, z utrzymującymi się nudnościami i splątaniem w głowie.

Skłonność do kolki, biegunki i wzdęcia brzucha.

Ból w podbrzuszu uniemożliwiający wyprostowaną postawę, a nawet zmuszający chorego do leżenia w łóżku z ciałem zgiętym wpół.

Kolka z drgawkami.

Ból brzucha z pieczeniem w żołądku.

Bóle w okolicy podbrzusza.

Ból w lędźwiach jak od rzekomych bólów porodowych.

Nieustanne parcie w dół w podbrzuszu.

Pieczenie w brzuchu.

Uczucie zimna w brzuchu i plecach.

Silne pulsowanie w okolicy pępka.

Guzy i obrzmienia brzucha; w chorobach macicy.

Tętniak tętnicy krezkowej u kobiet.

STOLCE I ODBYTNICA [20]

Biegunka: bardzo wyczerpująca; zgubna; bardzo cuchnąca; mimowolna, obfita, wodnista, gnilna, brunatna; stolec wydalany z wielką siłą; bardzo wyczerpująca; zahamowanie moczu; bolesna, z krańcowym wyczerpaniem; bezbolesna, z mrowieniem i drętwieniem kończyn; gnilna, cuchnąca, wyniszczająca — chory nie chce być przykrywany ani przebywać blisko źródła ciepła, lecz woli przebywać na powietrzu albo chce, by go wachlowano; nagłe napady; u dzieci wydaliny białawe, wodniste; przewlekła u przekarmionych dzieci, ze znacznym wyczerpaniem; w sierpniu; stolce obfite, niestrawione lub wodniste, niekiedy żółtawe, także zielonkawe, gwałtownie wydalane, z oddawaniem gazów; porażenna słabość zwieracza odbytu z mimowolnymi wypróżnieniami.

Stolce: żółtawe; zielonkawe; brunatnawe; wodniste i kłaczkowate; bezbarwne, wodniste; obfite; częste; gnilne; tryskające; mimowolne; wodniste, śluzowate; rzadkie, oliwkowozielone; cuchnące, wodniste; fetorystyczne, ciemno zabarwione; rzadkie, mimowolne; wodniste, żółtawe lub zielonkawe, wydalane szybko, z wielką siłą, a nawet mimowolnie; bezbolesne, bez wysiłku i ze znacznym osłabieniem.

Przed stolcem: ból tnący i burczenie w brzuchu.

Podczas stolca: ból tnący; krańcowe wyczerpanie; zimno.

Po stolcu: wyczerpanie.

W pięć do dziesięciu minut po przyjęciu choćby najmniejszej ilości pokarmu ciężka kolka, zmuszająca ją do zginania się wpół i krzyku; ból zaczyna się między okolicą żołądka a pępkiem, stamtąd rozchodzi się na boki i pozostałą część brzucha oraz w dół, ku okolicy krzyżowej; towarzyszą mu silne parcie i bolesne parcie na stolec, po czym następuje rzadki, śluzowaty, żółtawy stolec, przynoszący pewne złagodzenie bólu; cztery do pięciu takich napadów następuje jeden po drugim, następnie pojawia się ulga, dopóki chora ponownie nie zje; cztery do pięciu wypróżnień w ciągu nocy; chora porównuje bóle do bólów porodowych; silne pragnienie; gruby śluzowy nalot na języku; sen zaburzony; krańcowe osłabienie. θ Biegunka.

Nieprzyjemne uczucie pełności brzucha, z przemijającymi bólami szczypiącymi w nadbrzuszu, jak od gazów; w nocy silne bóle tnące w całym brzuchu; niespokojne, lękliwe rzucanie się, z krótkimi, niepokrzepiającymi drzemkami; w ciągu nocy odbyt mocno zaciśnięty, „jakby zaryglowany”; rano częste, krótkie, wodniste wypróżnienia, tryskające strumieniami, poprzedzone bólami tnącymi w brzuchu.

Stolce żółtawobiałe, śluzowate, niestrawione, wydostające się mimowolnie, < o świcie. θ Biegunka.

Niekończąca się biegunka latem, niepoddająca się żadnym środkom, zwłaszcza u dzieci skrofulicznych; gnilna, fetorystyczna i wyniszczająca; objawy choleryczne, z zimnym, lepkim potem; napady zapaści o godz. 3 nad ranem (bez niespokojnej udręki właściwej Arsenicum).

Biegunka wyniszczająca.

Choleryna z częstszymi odruchami wymiotnymi niż wymiotami.

Cholera infantum; obfite stolce zawierające niestrawiony pokarm, wodniste i bardzo cuchnące, wydalane napadami i z przerwami, po których następuje skrajne wyczerpanie; blada twarz, zapadnięte oczy, sucha gorączka, przyspieszone tętno, niepokój i bezsenność; silna niechęć do ciepła i przykrywania. θ Cholera infantum.

Zawroty głowy, kurcze lub ciągnięcie w łydkach, burczenie w brzuchu, nudności, stolce następujące szybko jeden po drugim, brunatnawe lub bezbarwne, gwałtownie narastające wyczerpanie, zimno kończyn, język tylko nieznacznie obłożony.

Obfite, wyczerpujące wypróżnienia; silne, bolesne kurcze stóp, palców stóp, dłoni i palców rąk, które są rozstawione albo odgięte ku grzbietom dłoni; kurczowy ucisk w żołądku; skóra sucha, pomarszczona i zimna; sinica. θ Cholera.

Cholera infantum; cholera morbus; cholera Asiatica.

Chory zimny, niemal bez wyczuwalnego tętna, ze skurczowymi drganiami mięśni w różnych częściach ciała; rozstawia palce; oczy zapadnięte, rysy twarzy ściągnięte; liczne skurczowe odruchy wymiotne, choć wymioty niezbyt obfite; skóra szorstka, pomarszczona i sucha, jakby w organizmie nie pozostała żadna wilgoć; mocz zatrzymany; mrowienie lub uczucie pełzania po całym ciele; stolce obfite, wodniste, wyrzucane z ogromną siłą; choremu jest zimno, lecz nie znosi przykrywania. θ Cholera.

Niechęć do ciepła lub przykrywania, z lodowatym zimnem kończyn. θ Cholera.

Biegunka po cholerze.

Cholera Asiatica z zapaścią, zapadniętą, wykrzywioną twarzą, szczególnie w okolicy ust; uczucie pełzania jak od mrówek.

Porażenie odbytnicy; odbyt szeroko rozwarty.

Krwawienie z jelit.

Zaparcie.

NARZĄDY MOCZOWE [21]

Zatrzymanie moczu; mocz blady lub krwawy; wydalanie z nerek gęstej, czarnej krwi; zamglenie wzroku. θ Szkarlatyna.

Cukrzyca; znaczne ogólne osłabienie; uczucie ciężkości kończyn; utrata sił; wychudzenie; zgorzel; skóra sucha i zwiędła; czyraki; wybroczyny; gorączka z pragnieniem nie do ugaszenia; osłabiona sprawność zmysłów; suchość w ustach; chorobliwie wzmożony apetyt; kardialgia; zaparcie; biegunka; wodnisty mocz; zwiększona ilość moczu.

Krwiomocz u chłopca cierpiącego na ropienie gruczołów szyi po szkarlatynie; mocz również bardzo silnie białkomoczowy; puchlina całego ciała; silne pragnienie.

Bierne krwawienie; krew rzadka; brak krwinek wskutek ich rozpadu; albo bezbolesne wydalanie gęstej, czarnej krwi wskutek choroby nerek; zimno ciała; zimny pot na czole; znaczne osłabienie. θ Krwiomocz.

Mocz zatrzymany; po wprowadzeniu cewnika odpłynął jeden gill (około 120 ml) ciemnego moczu barwy suszonej śliwki, który wydawał się pełen ziarnistego, piaskowatego osadu wydzielającego bardzo nieprzyjemny zapach.

Bezskuteczne parcie na mocz.

Ischuria paralytica.

Porażenie pęcherza moczowego.

Moczenie mimowolne: u osób starych; mocz blady, wodnisty lub krwawy.

Osad moczowy wyglądający jak biały ser.

Mocz krwawy, białkomoczowy.

Wydalanie z pęcherza gęstej, czarnej krwi; choroby nerek.

MĘSKIE NARZĄDY PŁCIOWE [22]

Po uczuciu lekkości w potylicy gwałtowne ciągnięcie w powrózku nasiennym, wywołujące wrażenie, jakby jądro było podciągane ku pierścieniowi pachwinowemu.

Po nadużyciach płciowych kołatanie serca.

Osłabienie pamięci po wyczerpującym stosunku; impotencja.

Kloniczne, skurczowe zwężenie cewki moczowej.

ŻEŃSKIE NARZĄDY PŁCIOWE [23]

Macica i prawy jajnik silnie przekrwione, bardzo wrażliwe na dotyk.

Ból jajników i macicy.

Bóle macicy o charakterze wypierającym.

Przedłużające się bóle macicy z parciem w dół i wypieraniem; u osób wątłych i wychudzonych.

Bóle palące w silnie rozciągniętej macicy, która była twarda i bolesna przy dotyku.

Rozpad gnilny macicy; brzuch wzdęty, niezbyt bolesny; brunatnawe, cuchnące upławy; przebarwione, szybko szerzące się owrzodzenia zewnętrznych narządów płciowych; gorączka z palącym żarem, przerywana wstrząsającymi dreszczami; tętno drobne, niekiedy przepuszczające; wielka udręka, ból w dołku podsercowym, wymioty rozłożoną treścią; cuchnąca biegunka; zahamowane wytwarzanie moczu; skóra pokryta wykwitami wybroczynowymi i prosówkowymi albo wykazuje przebarwione, zapalne miejsca ze skłonnością do zgorzeli; chora leży pogrążona w spokojnym majaczeniu albo wpada w szał, z wielkim lękiem i nieustannym pragnieniem wstania z łóżka. θ Zapalenie macicy.

Zapalenie macicy; skłonność do rozpadu gnilnego; zapalenie wywołane zatrzymaniem odchodów połogowych lub miesiączki; wypływ rzadkiej, czarnej krwi, będącej rodzajem posoki, z mrowieniem w nogach i znacznym osłabieniem. θ Zapalenie macicy.

Rak i zgorzel macicy.

Owrzodzenia macicy dają uczucie, jakby były oparzone; wydzielają gnilny, krwawy płyn.

Macica, która wcześniej znajdowała się w prawidłowym położeniu, obniżyła się tak bardzo, że niemal wystawała; była gorąca i bolesna; ujście macicy rozwarte na szerokość środkowego palca; nadmierne parcie na mocz; bóle porodowe łagodzone jedynie przez mokre opaski lub ucisk brzucha; stan trwał trzy dni, chora nie poroniła, choć przez cały ten czas ujście pozostawało otwarte; następnie macica stopniowo się uniosła, bóle osłabły, a po pięciu lub sześciu dniach ujście się obkurczyło; ciąża trwała do ósmego miesiąca, kiedy nastąpiło poronienie.

Macica w odległości około jednego cala (2,5 cm) od dolnych warg sromowych; błona wokół niej w dotyku twarda, podczas gdy pozostała część błony śluzowej pochwy była bardzo silnie rozluźniona i w dolnej części zebrana w fałd.

Częściowe wypadanie macicy utrzymujące się przez osiem miesięcy po porodzie kleszczowym; bolesne oddawanie moczu; uczucie ciężaru nad spojeniem łonowym, jakby zawartość brzucha miała wypaść do przodu.

Wypadanie macicy trwające od trzech miesięcy; częste, silne bóle tnące w brzuchu; sporadyczne nudności.

Straszliwe parcie w dół i uczucie wyciągania na zewnątrz w podbrzuszu, czyniące jej życie niemal nieznośnym; co cztery lub pięć dni obfite, gęste, żółte upławy; trudność w rozpoczęciu oddawania moczu; reumatyzm. θ Histeralgia.

Krwawienie z macicy; pozorna śmierć noworodka.

Nieustanny krwotok maciczny.

Krwawienie z macicy: gdy macica jest silnie przekrwiona; z bólami w kości krzyżowej, schodzącymi w dół ud i uciskającymi podbrzusze; po silnym uderzeniu w brzuch ciężarnej kobiety; obfity, przedłużający się wypływ; kolka rozdzierająca i tnąca, zimne kończyny i zimny pot, chora osłabiona, krwawienie < od najmniejszego ruchu; krew rzadka i czarna; czarna, grudkowata albo brunatna ciecz o odrażającym zapachu; czarna, płynna krew.

Kobieta, lat 45, siedem lat wcześniej odbyła prawidłowy poród; około dwóch lat wcześniej poroniła, po czym krwawienie utrzymywało się przez pięć miesięcy pomimo leczenia alopatycznego, nasilając się w porze miesiączki; po siedmiomiesięcznej przerwie krwawienie rozpoczęło się ponownie, z jedno- lub dwutygodniowymi przerwami; skrajna niedokrwistość; zapadnięte rysy twarzy; skóra zimna i sucha; tętno drobne i przyspieszone; język silnie obłożony; utrata apetytu; ból głowy; od pięciu dni codziennie dziesięć lub dwanaście bezbolesnych stolców, złożonych ze śluzowatych, wodnistych, niekiedy cuchnących mas; rzadkie, czarne, cuchnące, krwiste upławy.

Osłabiona i skrajnie wychudzona, skóra wiotka, twarz bardzo blada i zapadnięta, z wyrazem cierpienia, błony śluzowe blade i chłodne, dłonie i stopy pozbawione naturalnego ciepła, czynność serca przyspieszona, oddech krótki i utrudniony, tętno bardzo małe, 120 ; brzuch wzdęty ; ujście macicy szeroko rozwarte, o powcinanych i obrzękłych brzegach, wiotkie i miękkie, pochwa tkliwa i chłodna ; badanie ręczne wywoływało znaczny niepokój i obfity krwotok ; gwałtowny ból głowy ograniczony do jednego miejsca, tętnienie w skroniach, szum w uszach, zawroty głowy przy najmniejszym ruchu ; osłabiony układ nerwowy wykazywał niezwykłą pobudliwość ; wiele razy w ciągu dnia, a szczególnie w nocy, kurcze łydek i skurczowe drgania kończyn, powodujące wyczerpanie; przez kilka godzin pozostaje w łóżku jak sparaliżowana ; trawienie i sen do pewnego stopnia zaburzone ; krwotok nadal trwał, nawet w pozycji poziomej, a uniesienie miednicy nie zmniejszało wielkiej ilości sczerniałych skrzepów, które stale się wydalały, podczas gdy najmniejszy ruch bardzo znacznie zwiększał wypływ. θ Przewlekły bierny krwotok.

Krwotok maciczny, wypływ bierny, ciemny i mogący mieć cuchnącą woń ; mrowienie lub uczucie pełzania po całym ciele, trzyma palce szeroko rozstawione, prosi o nacieranie kończyn ; w końcu leży nieprzytomna i zimna.

Krwotok maciczny ; zwiotczenie ciała ; przygnębiony, lękowy stan umysłu ; niezwykła senność w dzień ; gwałtowny wypływ rzadkiej, czarnej krwi przy najmniejszym ruchu ciała ; ogólne uczucie krańcowego osłabienia ; obniżona temperatura ciała ; uczucie drewnianych, zdrętwiałych kończyn dolnych.

Krwotok maciczny ; nie chciała być przykryta, pragnęła otwarcia okien, chociaż w pokoju było bardzo zimno, a powierzchnia ciała była zimna jak u zwłok.

Bezbolesny, obfity krwotok u osłabionych kobiet z charłactwem i skazą chorobową albo u takich, które długo mieszkały w klimacie tropikalnym.

Od ostatniego porodu miesiączka zbyt rzadka i bardzo nieregularna, ostatnim razem dość obfita wskutek niezwykłego wysiłku ; w nocy śniło jej się, że wchodzi po schodach z dużym ciężarem, i nagle wydalił się skrzep krwi, po czym krew zdawała się tryskać ; przerażenie ją obudziło i stwierdziła, że gwałtownie krwawi ; następnego ranka siły były znacznie osłabione ; wargi i całe ciało, nawet język, śmiertelnie blade ; tętna nie można było wyczuć ; częste omdlenia ; okresowe bóle z wydalaniem skrzepów krwi, a między tymi napadami stałe sączenie się rzadkiej, jasnej krwi. θ Krwotok miesiączkowy.

Nadmierne krwawienie miesiączkowe co dwa tygodnie, trwające od siedmiu do dziewięciu dni ; od ostatnich czterech tygodni krwawienie jest ciągłe ; bardzo osłabiona i wychudzona ; silne bóle lędźwi i okolicy macicy ; bóle z parciem ku dołowi jak podczas porodu.

Miesiączka : zbyt obfita i trwająca zbyt długo ; z rwącą i tnącą kolką, zimnymi kończynami, zimnym potem, znacznym osłabieniem i małym tętnem ; albo z gwałtownymi skurczami.

Krew miesiączkowa : rzadka i czarna ; czarna, grudkowata albo brunatna, płynna i o odrażającym zapachu.

Kolka miesiączkowa ; bóle tak silne, że często wywołują skurcze ; okolica macicy bardzo wrażliwa na dotyk ; wysoka gorączka ; bóle > po pojawieniu się krwawienia.

Kolka miesiączkowa ; blada twarz ; zimno kończyn ; zimny pot ; tętno małe, ledwie wyczuwalne ; rwące, tnące bóle brzucha.

Miesiączka nieregularna ; co cztery tygodnie przez trzy do czterech dni obfity wypływ ciemnoczerwonej, płynnej krwi, z uciskającymi bólami brzucha jak podczas porodu ; zaparcie ; ucisk w potylicy ; następnie ciągły wypływ wodnistej krwi aż do kolejnej miesiączki.

Zatrzymanie miesiączki z bólem.

Zgorzel całej błony śluzowej pochwy ; po rozchyleniu warg sromowych stwierdzono, że błona ta ma ciemnołupkową barwę i wydziela charakterystyczną woń.

Pochwa gorąca albo chłodna.

Wydzielina z pochwy niemal czarna, płynna i bardzo cuchnąca

Upławy : u szczupłych, wychudzonych kobiet, z wypadaniem macicy ; zielone, brunatne, cuchnące ; podobne do śmietany, wskutek osłabienia i zastoju żylnego.

Owrzodzenia zewnętrznych narządów płciowych, przebarwione i szybko się szerzące.

CIĄŻA. PORÓD. LAKTACJA [24]

Laktacja. Zahamowanie rozwoju płodu.

Wypływ krwi podczas ciąży.

Zagrażające poronienie : szczególnie w trzecim miesiącu ; z obfitym wypływem czarnej, płynnej krwi ; rzekome bóle porodowe z krwistą wydzieliną ; u osłabionych kobiet z charłactwem, o poszarzałej, zalęknionej twarzy, z niemal niewyczuwalnym tętnem i lękiem przed śmiercią ; ruchy drgawkowe.

Skrajnie gwałtowne bóle, niemal bez przerwy; wydawało się, że jest w ostatnim okresie porodu, lecz badanie wykazało ujście macicy wielkości mniej więcej półdolarówki, grube i nieco sztywne.

Skrajnie gwałtowne, uciskające bóle porodowe, ujście macicy jednak wielkości zaledwie dziesięciocentówki ; drgawki histeryczne.

Około siódmego i pół miesiąca ciąży wystąpiły bóle porodowe, przy których wiła się i które nie miały wyraźnych przerw ; ujście macicy rozwarte, wielkości mniej więcej szylinga ; otępienie i lekki ból głowy ; przygnębiona.

Skłonność do poronień w trzecim miesiącu ; przebyła ich pięć, chociaż kładła się do łóżka zaraz po zajściu w ciążę ; pewne bóle porodowe z krwistą wydzieliną ; mogła zajmować się obowiązkami domowymi i donosiła ciążę do terminu.

Po podniesieniu dużego ciężaru w szóstym miesiącu ciąży silne bóle żołądka, brzucha i okolicy krzyżowej oraz uczucie parcia ku dołowi ; gwałtowne ruchy płodu ; zimne stopy ; drętwienie i mrowienie stóp ; małe, słabe tętno.

Po poronieniu : utrudniony skurcz macicy ; rzadka, czarna, cuchnąca wydzielina.

Zatrzymane łożysko po poronieniu, szczególnie występującym we wczesnych miesiącach ciąży ; cuchnąca wydzielina ; chora zimna i często niemal bez wyczuwalnego tętna wskutek utraty krwi ; skurcze macicy bardzo niedostateczne albo przeciwnie — przedłużony skurcz toniczny.

W ósmym miesiącu ciąży gwałtowne drgawki z pianą na ustach itd., po których następowały zmienne skurcze ; utrata czucia i skurcze kloniczne, < przy każdym bólu ; po odzyskaniu świadomości skarżyła się na tępy ból czoła i potylicy oraz nieustające bóle macicy. θ Poród przedwczesny.

Podczas ciąży : częste i przedłużające się bóle parte, szczególnie u szczupłych kobiet w złym stanie ; kurcze łydek.

Bóle macicy przedłużające się, lecz nieskuteczne.

Uczucie stałego, tonicznego ucisku w okolicy macicy ; powoduje wielkie cierpienie ; pragnie świeżego powietrza ; nie lubi być przykryta.

Klepsydrowaty skurcz macicy.

Podczas porodu : przedłużające się bóle macicy z parciem ku dołowi i bóle parte ; bóle nieregularne ; bóle zbyt słabe ; bóle słabnące albo ustające ; wszystko wydaje się rozluźnione i otwarte, brak czynności skurczowej ; omdlenia.

Siła macicy osłabiona przez zbyt wczesne albo nieprawidłowe wysiłki.

Szczupłe, wychudzone kobiety, skóra pomarszczona, sucha i szorstka, twarz ziemista, słaba czynność porodowa ; wydaje się, że bóle zupełnie nie występują ; macica wiotka ; parcie ku dołowi w okolicy krzyżowej, rodzaj przedłużającego się uczucia przynaglenia w brzuchu.

Gdy główka wchodziła do dolnej cieśni miednicy, nagle wystąpiły gwałtowne drgawki trwające około trzech do czterech minut, po których nastąpił stan otępienia z chrapliwym oddechem i niespokojnym pojękiwaniem, jakby z bólu.

Poród ustaje i rozpoczynają się drgania albo drgawki.

Drgawki połogowe z opistotonusem.

Zatrzymane łożysko, ze stałym, silnym parciem ku dołowi w brzuchu albo z uczuciem zwiotczenia narządów.

Po porodzie blada, osłabiona ; macica rozdęta, bóle palące w jej obrębie, twarda, bolesna przy najlżejszym dotyku ; wypływ czarnej, skrzepłej albo brunatnej, wodnistej, cuchnącej krwi ; tętniące, rwące bóle ud, sięgające w dół aż do palców stóp ; ból < od ruchu ; silne pulsowanie w okolicy pępkowej, wyczuwalne ręką ; tętno na nadgarstku słabe i szybkie ; częste ziewanie.

Krwotok poporodowy ze zwiotczeniem macicy, tylko przejściowo łagodzony uciskiem ; nadmierne bóle poporodowe, < gdy dziecko ssie pierś.

Bóle poporodowe : zbyt długie i zbyt bolesne.

Gwałtowne bóle poporodowe z krwotokiem wynikającym z nieregularnych skurczów ; kurczą się wyłącznie włókna podłużne, tworząc pośrodku bruzdę, przez co macica wygląda, jakby była rozszczepiona od góry do dołu.

Ustanie odchodów połogowych, z gorączką ; zapalenie macicy, następnie ropień otwierający się do pochwy.

Odchody połogowe : ciemne, bardzo cuchnące ; skąpe albo obfite ; bezbolesne albo z towarzyszeniem przedłużającego się bólu z parciem ku dołowi ; zahamowane, po czym następuje zapalenie macicy ; nagle zmieniają charakter i przybierają brudnobrunatną albo czekoladową barwę oraz cuchnącą woń, chora staje się smutna i melancholijna oraz boi się śmierci ; trwają zbyt długo.

Gorączka z częstymi wodnistymi stolcami. θ Gorączka połogowa.

Silna skłonność do gnicia ; wypływ posokowatej krwi, z mrowieniem w nogach i znacznym wyczerpaniem ; zatrzymanie moczu ; cuchnąca biegunka ; głos głuchy, przy utrudnionym oddychaniu, słaby i niesłyszalny ; paląca gorączka przerywana wstrząsającymi dreszczami, nie zależy jej na przykryciu ; zimne kończyny ; zimny pot na całym ciele ; zgorzel. θ Gorączka połogowa.

Zahamowanie wydzielania mleka ; mleko nie wypływa z piersi.

Brak mleka z silnym kłuciem w piersi.

U kobiet bardzo wyczerpanych krwotokiem żylnym ; szczupłe, wychudzone kobiety ; piersi nie napełniają się należycie mlekiem.

Szczupłe, wychudzone dzieci o pomarszczonej skórze ; skurczowe drgania, nagłe krzyki, gorączkowość. θ Sinica.

Obwisły brzuch.

GŁOS I KRTAŃ. TCHAWICA I OSKRZELA [25]

Głos : głuchy, ochrypły, z utrudnionym oddychaniem ; słaby i niesłyszalny ; słaby, niezrozumiały, jąkający się.

Pogrubienie błony śluzowej dróg oddechowych.

ODDYCHANIE [26]

Oddychanie : powolne ; wysiłkowe i lękowe ; utrudnione ; z pojękiwaniem ; stałe wzdychanie ; czkawka.

Podczas gwałtownych wysiłków oddechowych niekiedy odkrztusza krew.

KASZEL [27]

Twardy, ochrypły kaszel, z bardzo skąpym odkrztuszaniem.

Wstrząsający kaszel ; obfity pot ; bezsenne noce ; skłonność do kolki ; biegunka ; wzdęcie brzucha ; rozedma. θ Zapalenie oskrzeli.

Plucie krwią, z kaszlem albo bez niego.

W GŁĘBI KLATKI PIERSIOWEJ I PŁUCA [28]

Kurcz w klatce piersiowej.

Bóle obejmujące niemal całą przednią część klatki piersiowej, < od kaszlu i ruchu.

Odkrztuszanie ciemnej, pienistej, dość lepkiej krwi, wydobywającej się przy lekkim kaszlu, w ilości filiżanki do herbaty w ciągu czterech godzin ; po prawej stronie klatki piersiowej, na prawo od brodawki sutkowej, obszar wielkości monety koronowej o stłumionym odgłosie opukowym, z oddechem oskrzelowym i rzężeniami śluzowymi nad tym obszarem.

SERCE, TĘTNO I KRĄŻENIE [29]

Kołatanie serca ; gorące czoło ; senność ; skurczowe wstrząsy przechodzące z prawej połowy klatki piersiowej do prawego ramienia i nogi ; napadowo co dwie albo trzy godziny ; częściej w nocy, po każdym posiłku ; słabiej na świeżym powietrzu ; zimno i drętwienie prawej dłoni, z mrowieniem w czwartym i piątym palcu ; utrata siły mięśniowej i czucia w dłoni ; po nadużyciach seksualnych.

Kołatanie serca : z małym, często przepuszczającym tętnem.

Tętno : często niezmienione nawet podczas gwałtownych napadów ; zwykle wolne i małe, czasami przepuszczające albo niewyczuwalne ; podczas gorąca nieco przyspieszone, małe ; puste, słabe ; nitkowate przy krwotokach.

SZYJA I PLECY [31]

Guzy na szyi, wydzielające żółtą ropę.

Łagodne uczucie pełzania w plecach, jakby przepływał przez nie delikatny podmuch powietrza.

Mrowienie w plecach, rozciągające się do palców rąk i stóp.

Ból okolicy krzyżowej.

Kłucie w plecach.

Nagłe „chwycenie” albo „skręcenie” w plecach. θ Postrzał lędźwiowy.

Bóle kości krzyżowej z parciem ku dołowi, jakby narządy miały zostać wypchnięte, < podczas ruchu.

Twardy, ochrypły kaszel, z bardzo skąpym odkrztuszaniem ; bóle obejmujące niemal całą przednią część klatki piersiowej, < od kaszlu i ruchu ; od kilku lat tkliwość wyrostków kolczystych dolnych kręgów szyjnych i górnych kręgów piersiowych, ze sztywnością szyi ; < od każdego wysiłku albo przeciążenia kręgosłupa ; ucisk chorego odcinka kręgosłupa wywołuje ból w tym miejscu, jak również w całej klatce piersiowej, z drażnieniem wywołującym kaszel. θ Podrażnienie kręgosłupa.

Kłucia w górnych kręgach piersiowych (między łopatkami), stałe podczas siedzenia, przerywane podczas stania, niekiedy rozciągające się do rąk, < od ucisku na kręgi ; częste mrowienie we wszystkich kończynach ; niekiedy sztywność i skurczowe wyprostowywanie palców, tak że przez kilka minut nie może szyć ; częsty ucisk i obrzęk poniżej nadbrzusza ; ból pleców < podczas szycia.

Bardzo silny ból pleców, szczególnie w okolicy krzyżowej ; znieczulenie i porażenie kończyn, konwulsyjne szarpnięcia i wstrząsy w porażonych kończynach ; bolesny skurcz mięśni zginaczy ; porażenie pęcherza i odbytnicy. θ Zapalenie rdzenia kręgowego.

Rozlane zapalenie rdzenia kręgowego.

Paraplegia poprzedzona kurczami i bólami mięśniowymi.

Chód utrudniony, chwiejny ; całkowita niemożność chodzenia, nie z braku siły, lecz wskutek osobliwej niezdolności do wykonywania lekkich ruchów kończynami i rękami ; skurcze kończyn dolnych, wskutek których chory zatacza się ; drżenie kończyn, niekiedy z towarzyszeniem bólu ; mrowienie rąk i stóp ; nadmierne uczucie gorąca, z niechęcią do ciepła lub przykrycia. θ Wiąd rdzenia.

Choroba kręgosłupa z gressus vaccinus.

KOŃCZYNY GÓRNE [32]

Ramiona drętwieją.

Szorstka wysypka na całym ramieniu.

Skurczowe szarpnięcia ręki, ze zgięciem ręki w nadgarstku lub przedramienia.

Drętwienie i brak czucia w rękach i ramionach. θ Choroba rdzenia kręgowego.

Palenie w rękach.

Ręce śmiertelnie blade.

Zimno i drętwienie prawej ręki, z mrowieniem palca serdecznego i małego.

Utrata czucia na grzbietach palców.

Utrata siły mięśniowej i czucia w ręce.

Palce konwulsyjnie przyciągnięte do dłoni, obejmują kciuk.

Skurcz palców.

Palce odgięte ku tyłowi lub skurczowo odwiedzione.

Lewy kciuk skurczowo przyciągnięty ku grzbietowi ręki, po czym w ciągu kilku minut występuje kurcz i zgięcie pozostałych palców ku powierzchni dłoniowej ; ręce wydają się zdrętwiałe, jak z aksamitu ; następnego dnia objaw objął obie ręce, a po kilku dniach pojawiły się mrowienie i kłucia w nogach, po których następowało uczucie ciężkości nóg, > po chodzeniu, występujące na ogół podczas siedzenia, natomiast kurcze rąk zawsze pojawiają się po posługiwaniu się nimi.

Utrata czucia w opuszkach palców.

Drętwienie opuszek palców.

Pełzanie w opuszkach palców, jakby pod skórą poruszało się coś żywego albo jakby palce zdrętwiały wskutek ucisku na ramię.

Osobliwe kłujące odczucie w opuszkach palców ; są wrażliwe na zimno.

Bolesny obrzęk palców.

Bardzo silne bóle opuszek palców.

Zgorzel palców ; zgorzel starcza.

KOŃCZYNY DOLNE [33]

Tłukący, rwący ból w obu udach, nasilający się przy ruchu.

Nogi ciężkie i zmęczone.

Mrowienie w nogach.

Uczucie pełzania w przednich okolicach udowych i tylnych okolicach piszczelowych.

Szurający chód, jakby stopy były wleczone.

Bóle reumatyczne stawów.

Kurcze łydek i podeszw stóp, zakłócające nocny sen i utrudniające chodzenie u ciężarnych.

Po napadzie cholery kurcze łydek oraz uczucie drętwienia i mrowienia w palcach stóp.

Kurcz łydek.

Palenie w stopach.

Stopy wydają się zdrętwiałe i sztywne.

Palce prawej stopy skurczowo podciągnięte ku górze, nieprzerwanie w dzień i sporadycznie w nocy, powodując osobliwy utykający chód ; temu kurczowi nie towarzyszył ból, lecz bardzo dokuczliwe odczucie, które niezwykle utrudniało chodzenie, szczególnie wchodzenie i schodzenie po schodach ; ścięgna biegnące po grzbiecie stopy do palców były napięte jak druty, a odpowiadające im mięśnie nogi większe i twardsze niż prawidłowo ; od czasu do czasu lekkie uczucie zimna w plecach, a także osobliwe brzęczenie (mrowienie) w kręgosłupie.

Obrzęk stóp z czarnymi plamami.

Początek zgorzeli starczej ; obrzęk i sine zabarwienie prawej stopy, sięgające kostek ; stopa zimna ; silne, nieopisane bóle.

Zgorzel starcza rozpoczęła się w paluchu prawej stopy i powoli się szerzyła ; stopa była sina i obrzęknięta ; wszystkie objawy wskazywały na jej całkowitą utratę.

Sucha zgorzel stopy ze stałymi, silnymi bólami palącymi i rwącymi.

Silne bóle podeszwy stopy i palców ; czarna plama na podeszwowej powierzchni pięty ; palce sine, niebieskie, zimne ; bóle palące ; stopa obrzęknięta ; chodzenie niemożliwe. θ Zgorzel starcza.

Obfite, cuchnące i żrące pocenie się stóp, rozmiękczające i odbarwiające podeszwy oraz szybko niszczące pończochy i obuwie ; trwające od dwóch miesięcy u osiemnastoletniej dziewczyny.

Mrowienie w palcach stóp.

Zgorzel palców stóp.

KOŃCZYNY OGÓLNIE [34]

Osłabienie, brak siły, uczucie ciężkości i drżenie kończyn.

Kończyny zimne, pokryte zimnym potem.

Mrowienie ; kłucie ; cierpnięcie ; drętwienie ; brak czucia w kończynach.

Bóle skurczowe ; ciągnięcie i pełzanie w kończynach.

Palenie w rękach i stopach.

Uczucie jakby kończyny były pokryte meszkiem.

Kurcze rąk i palców stóp.

Bolesne szarpnięcia kończyn w nocy.

Najgwałtowniejsze ruchy konwulsyjne kończyn występują kilka razy dziennie ; w przerwach palce są zdrętwiałe i często przykurczone.

Nagłe, okresowe skurcze kończyn, z bólem naprężającym.

Skurcze rąk, stóp oraz palców rąk i stóp.

Zgorzel kończyn ; kończyny nagle stają się zimne, ołowianosine i tracą wszelkie czucie.

Paraplegia.

Ból wewnętrzny znacznie < od ciepła, zarówno łóżka, jak i powietrza ; nieco > po wystawieniu na chłodniejsze powietrze, chociaż nawet wtedy był niemal nie do zniesienia ; ból stopniowo rozciągał się od palców stóp na nogi i uda oraz od palców rąk na ramiona i barki, po czym wystąpiła zgorzel.

Brak najmniejszego bólu w zgorzelinowej kończynie przy nakłuwaniu lub nacinaniu, chociaż często ruch nie jest całkowicie utracony.

Całkowity brak czucia w opuszkach palców rąk i stóp.

Zimna zgorzel kończyn.

Prawdziwy wąglik, szybko przechodzący w zgorzel.

Ręce i stopy obrzęknięte, ze zgorzelinową, czarną i ropiejącą osutką.

Ból z pewnym obrzękiem bez zapalenia, po którym następują zimno, niebieskie zabarwienie, zimna zgorzel i obumarcie kończyny.

Kończyny stają się zimne, blade i pomarszczone, jakby przez długi czas znajdowały się w gorącej wodzie.

SPOCZYNEK. POZYCJA. RUCH [35]

Musi leżeć w łóżku zwinięty wpół : ból brzucha.

Siedzenie : kłucia w kręgach stałe ; nie może pochylić się do przodu ani do tyłu bez utraty równowagi.

Trzyma ręce z palcami szeroko rozstawionymi.

Stanie : kłucia w kręgach przerywane.

Niemożność stania prosto : zawroty głowy.

Każdy wysiłek : tkliwość wyrostka szyjnego <.

Ruch : krwotok < ; zawroty głowy ; po pracy bóle < ; bóle nad klatką piersiową < ; bóle kości krzyżowej < ; rwanie w udach <.

Chodzenie : uczucie ciężkości nóg > ; niemożliwe z powodu zgorzeli.

Przy każdej próbie chodzenia kolana uginają się pod nim.

Nie może chodzić : zawroty głowy.

NERWY [36]

Przeczulica nerwów skórnych, szczególnie w obrębie kręgosłupa.

Uczucie obolałości w brzuchu ; tworzenie się dużych guzów i obrzęków brzucha ; prawa ręka bardzo słaba, szczególnie palce, tak że nie mogła niczego utrzymać ani szyć tą ręką ; gdy przykłada otwartą dłoń do boku i ją odsuwa, występuje skurcz ręki, palce rozstawiają się i nie może zamknąć dłoni ; szybkie naprzemienne odczuwanie gorąca i zimna w rękach i stopach ; kurcze nóg ; lodowate zimno kolan ; drżenie prawego ramienia i ręki podczas jedzenia, musi posługiwać się lewą ; uczucie zimna w żołądku, > na krótko po ciepłych napojach ; nawykowe zaparcie. θ Histeria.

Palenie : we wszystkich częściach ciała, jakby spadały na nie iskry ognia.

Neuralgia spowodowana uciskiem rozszerzonych żył na pień nerwowy.

Skurczowe drgania.

Nieregularne ruchy całego ciała.

Skurczowe wykręcanie kończyn, ustępujące po ich wyprostowaniu.

Wyraz twarzy zmieniał się co chwilę wskutek nieustannej gry mięśni ; oczy obracały się, źrenice rozszerzone, język gwałtownie się wysuwał, głowa poruszała się na boki ; ramiona pozostawały w ciągłym ruchu, wykonując najróżniejsze gesty ; chory gwałtownie chwytał przedmioty, zamiast ujmować je zwyczajnie, i nie mógł niczego pewnie utrzymać ; tułów również był w ciągłym ruchu ; nie można było utrzymać moczu ; tętno małe, słabe, szybkie ; serce biło burzliwie ; apetyt słaby ; jelita atoniczne ; pobolewanie potylicy ; uczucie mrowienia w kończynach ; pamięć osłabiona ; mowa utrudniona, pospieszna ; brak ulgi w nocy ; niemal całą noc zataczał się po domu. θ Pląsawica.

Pląsawica związana z zaburzeniami miesiączki.

Drgania mięśni zwykle rozpoczynają się na twarzy i stamtąd szerzą się na całe ciało, niekiedy nasilając się aż do tańczenia i podskakiwania. θ Pląsawica.

Skurcze z szeroko rozstawionymi palcami.

Konwulsyjne szarpnięcia i wzdrygnięcia w porażonych kończynach.

Bolesne skurcze mięśni zginaczy.

Skurcze tężcowe przy pełnej świadomości, po których następuje krańcowe wyczerpanie.

Drgawki.

Skurcze toniczne.

Skurcze padaczkopodobne ; padaczka.

Uskarża się na znaczne osłabienie, zaparcie, uczucie ciężkości w nadbrzuszu, mrowienie w nogach i kurcze ; w nocy podczas snu występują napady padaczkopodobne, o których następnego ranka nic nie wie, poza tym, że czuje się krańcowo wyczerpana i ma stałe uczucie ciężkości w głowie.

Po poronieniu skurcze przy pełnej świadomości, następnie krańcowe wyczerpanie ; uczucie ciężkości w głowie i mrowienie w nogach.

Drgawki, które po raz pierwszy wystąpiły ze strachu, gdy była małą dziewczynką, powracały po każdym porodzie.

Drgania pojedynczych mięśni ; skręcanie głowy na boki ; wykręcanie rąk i stóp ; utrudniony, trwożny oddech. θ Skurcze.

Drętwienie kończyn ; porażenie niektórych części ; bolesne mrowienie (jak pełzanie mrówek) na języku. θ Porażenie pobłonicze.

Porażenie po skurczu oraz udarze, z szybkim zanikiem zajętych części i mimowolnym oddawaniem kału i moczu.

Nagle upadł na ziemię, lecz bez utraty świadomości ; przy każdej próbie chodzenia kolana uginały się pod nim, szczególnie prawe ; podczas siedzenia nie może pochylić się do przodu ani do tyłu bez utraty równowagi ; ramiona nieco słabe, czucie dotyku niezaburzone ; ogólne otępienie ; mowa utrudniona ; skłonność do płaczu ; uskarża się na ból głowy i ból w okolicy lędźwiowej ; sen słaby ; mocz i kał wydostają się mimowolnie ; brak stolca przez kilka dni ; niekiedy ucisk oddechu. θ Porażenie.

Porażenie kończyn dolnych u kobiety po klimakterium ; od kilku lat rozwijał się twardy, tkliwy guz w jednej piersi, lecz w ciągu ostatniego roku lub dwóch szybko się powiększył i stał się bardzo bolesny ; wskutek stałego stosowania przez kilka miesięcy żółtawej maści guz uległ wyłuszczeniu ; około miesiąca po zaprzestaniu stosowania maści w paluchach pojawiło się osobliwe odrętwienie lub brak czucia, które rozszerzyły się na całą stopę i staw skokowy ; stopy wydawały się duże i ciężkie i można je było poruszyć jedynie przez poruszanie całą kończyną ; chód szurający, jakby stopy były wleczone wskutek unoszenia nóg ; lekkie drętwienie rąk.

Porażenie z szybkim zanikiem oraz zwiotczeniem zwieraczy.

Zapalenie i rozmiękanie rdzenia kręgowego.

Drżenie ; niestabilność całego ciała.

Niepokój ; skrajna niemoc i wyczerpanie.

Utrata zdolności do wykonywania ruchów dowolnych.

Napady zapaści wskutek biegunki, o 3 w nocy.

Zapaść w chorobach cholerynopodobnych itd., ze zimną skórą, przy jednoczesnej nietolerancji ciepła.

SEN [37]

Częste ziewanie.

Skłonność do snu ; senność ; głęboki, ciężki sen, osłupienie.

Sen nocny zaburzony przez straszne sny.

Niespokojny i bezsenny.

CZAS [38]

O 3 w nocy : napady zapaści.

O świcie : biegunka.

Rano : częste, krótkie wypróżnienia.

W dzień : ciepło na języku ; niezwykła senność ; palce stóp stale podciągnięte ku górze.

W nocy : odbyt mocno zamknięty ; kurcze łydek i drgania kończyn ; śniło jej się, że wstępowała po schodach ; kołatanie serca ; palce stóp sporadycznie podciągnięte ku górze.

Szarpnięcia kończyn ; przy pląsawicy zataczał się po domu ; owrzodzenia <.

TEMPERATURA I POGODA [39]

Na świeżym powietrzu : kołatanie serca mniejsze.

Pragnie przebywać na powietrzu lub być wachlowany : z biegunką.

Ciepłe okłady : ropienie rogówki < ; owrzodzenia <.

Ciepłe napoje : zimno w żołądku <.

Nie chce być przykryty ; biegunka ; krwotok maciczny.

Ciepło : nie mógł go znieść i zrzucał wszelkie okrycie, w porażeniu pobłoniczym ; przy biegunce nie chciał przebywać w pobliżu ciepła ; niechęć do niego przy cholerze ; ból wewnętrzny znacznie < ; zgorzel <.

Mokre bandaże : > bóle porodowe.

Zimno : owrzodzenia > ; zgorzel >.

GORĄCZKA [40]

Nieprzyjemne uczucie zimna w plecach, brzuchu i kończynach.

Skóra zimna, z dreszczami.

Zimno powierzchni ciała, szczególnie kończyn.

Gwałtowny dreszcz, lecz krótkotrwały ; wkrótce po nim wewnętrzne palące gorąco, z wielkim pragnieniem.

Dreszcz z pragnieniem.

Gwałtowne wstrząsające dreszcze, po których następuje gwałtowne gorąco, z lękiem, majaczeniem i niemal nieugaszonym pragnieniem.

Silne, lodowate zimno skóry, z dreszczami ; twarz blada, zapadnięta.

Zimne kończyny, zimny pot, wielkie osłabienie.

Okres zimna poprzedzony wymiotami, po nim umiarkowane pocenie się.

Silne i długotrwałe suche gorąco, z wielkim niepokojem i gwałtownym pragnieniem.

Gorąco z pragnieniem i gorącą skórą.

Palące gorąco, przerywane wstrząsającymi dreszczami, następnie wewnętrzne palące gorąco, z wielkim pragnieniem.

Pot : na całym ciele z wyjątkiem twarzy ; obfity, zimny, kończyny zimne ; od głowy do dołka podsercowego ; szczególnie na górnej części ciała ; zimny, lepki na całym ciele ; wyniszczający.

Wyczerpujące pocenie się, któremu towarzyszą wieczorna gorączka i niepokojący kaszel.

Powierzchnia ciała zimna ; twarz zapadnięta, blada, a wargi sine ; nie pozwala się przykryć ; mrowienie w kończynach ; trzyma dłonie z szeroko rozstawionymi palcami ; zimny, lepki pot ; mowa słaba, jąkliwa. θ Zimnica.

Niechęć do ciepła lub przykrycia ; może odczuwać zimno, lecz nie chce być przykryty.

Wielka skłonność do przebiegu tyfoidalnego. θ Gorączka okresowa.

NAPADY, OKRESOWOŚĆ [41]

Nagłe napady : biegunki.

Naprzemiennie : gorąco i zimno w dłoniach i stopach.

Pięć do dziesięciu minut po przyjęciu najmniejszej ilości pokarmu silna kolka.

Co dwie lub trzy godziny : napady kołatania serca.

Kilka razy dziennie : konwulsyjne ruchy kończyn.

Przez kilka tygodni : mrowienie w opuszkach palców.

Co dwa tygodnie : nadmierne krwawienie miesiączkowe ; trwające od siedmiu do dziewięciu dni.

Przez dwa tygodnie : obfity, drażniący pot stóp.

Przez cztery tygodnie : krwawienie jest ciągłe.

W sierpniu : biegunka.

Latem : niekończąca się biegunka.

Przez kilka lat : tkliwość wyrostków kręgów szyjnych.

UMIEJSCOWIENIE I KIERUNEK [42]

Prawa strona : przekrwiony jajnik ; miejsce na bocznej ścianie klatki piersiowej o stłumionym odgłosie opukowym ; skurczowe wstrząsy biegnące z połowy klatki piersiowej do ręki i nogi ; zimno dłoni ; palce stopy przyciągnięte ku górze ; obrzęk i sine zabarwienie stopy ; zgorzel palucha ; dłoń bardzo słaba ; drżenie dłoni i ramienia.

Lewa strona : połowiczy ból głowy ; zatkany nos ; bolesność gardła ; uwypuklenie w podżebrzu ; kciuk kurczowo przyciągany ku grzbietowi dłoni.

ODCZUCIA [43]

Jakby był odurzony podczas rozbierania się ; jakby oczy obracały się kurczowo ; jakby w nosie tkwił twardy czop ; jakby język był sparaliżowany ; jakby podczas mówienia należało pokonać pewien opór ; jakby w żołądku spoczywał duży ciężar ; jakby okolica żołądka była ściśnięta ; jakby odbyt był zamknięty ; jakby jądra były podciągane ku pierścieniowi pachwinowemu ; jakby macica była spalona ; jakby zawartość macicy miała wypaść do przodu ; jakby łagodne powietrze pełzło przez plecy ; jakby kość krzyżowa miała zostać wypchnięta na zewnątrz ; jakby coś żywego pełzało pod skórą ; jakby palce zdrętwiały podczas snu ; jakby kończyny długo znajdowały się w gorącej wodzie ; jakby iskry ognia spadały na różne części ciała ; w okolicy lędźwiowej ; jakby myszy pełzały pod skórą.

Ból : w potylicy ; w oczach ; w dołku podsercowym ; w nadbrzuszu ; w podbrzuszu ; w brzuchu ; w okolicy podbrzusza ; w lędźwiach ; w jajnikach i macicy ; w kości krzyżowej, schodzący w dół ud i do podbrzusza ; nad przednią częścią klatki piersiowej ; w krzyżu ; w kości krzyżowej.

Rozdzierające bóle : w kręgosłupie.

Bardzo silny ból : w plecach ; w opuszkach palców.

Ostry ból : w okolicy wątroby.

Silne bóle : w żołądku ; w brzuchu i krzyżu ; w podeszwie stopy i palcach stóp.

Ból tnący : w brzuchu.

Bóle rwące : w obu udach ; w stopie.

Bóle pulsujące, rwące : w udach.

Bóle rwące, piekąco-kłujące : w kończynach.

Bóle szczypiące : w brzuchu.

Ból wypierający : w macicy.

Kłucia : w górnych kręgach piersiowych.

Bóle kłujące : w oczach ; w nogach.

Kłucie : w plecach.

Nagłe chwytanie : w plecach.

Pulsowanie : w skroniach.

Skurcze : łydek ; stóp, palców stóp, dłoni i palców rąk ; w klatce piersiowej.

Bóle kurczowe : w żołądku.

Kurczowy ucisk : w żołądku.

Bóle reumatyczne : w stawach.

Ból napinający : w kończynach.

Bóle ciągnące : w łydkach.

Ciągnięcie : w kończynach.

Ciągnięcie ku dołowi : gwałtowne w powrózku nasiennym ; w brzuchu.

Ból żądlący : w piersi.

Palenie : w gardle ; języka ; w dołku podsercowym ; w śledzionie ; w brzuchu ; w macicy ; w dłoniach ; w stopach.

Bolesność : gardła ; w brzuchu.

Tkliwość : nadbrzusza ; wyrostków kolczystych dolnych kręgów szyjnych i górnych kręgów piersiowych.

Dolegliwość : żołądka.

Bolesne ściśnięcie : nadbrzusza.

Bolesne szarpnięcia : w kończynach.

Szarpanie : pod skórą.

Pulsowanie : w głowie.

Ucisk : na gałki oczne ; w dołku podsercowym ; w potylicy ; w okolicy macicy.

Uczucie ciężkości : głowy ; w nadbrzuszu.

Uczucie lekkości : głowy.

Swoiste uczucie kłucia : w opuszkach palców.

Mrowienie : na twarzy ; w gardle i języku ; nóg ; na języku ; w kończynach ; na całym ciele ; w czwartym i piątym palcu ręki ; w plecach ; w palcach stóp.

Uczucie pełzania : na języku ; w opuszkach palców ; w kończynach ; na całym ciele ; między skórą a ciałem ; w wardze górnej ; wokół całych ust.

Mrowienie jak od mrówek : na twarzy ; w dziąsłach ; w kończynach ; w opuszkach palców ; na całym ciele.

Łagodne uczucie pełzania : w plecach.

Uczucie jakby kończyny były pokryte meszkiem : w kończynach.

Suchość : podniebienia miękkiego, gardła i przełyku ; jamy ustnej.

Drętwienie : w kończynach ; stóp ; prawej dłoni ; opuszek palców.

Uczucie zimna : w brzuchu i plecach ; w kończynach ; całego ciała ; prawej dłoni ; w żołądku.

TKANKI [44]

Niszczy czynność rdzenia kręgowego ; konwulsyjne drgania i wstrząsy, bolesne skurcze, objawy tężcowe ; całkowity paraliż ze wzmożoną aktywnością odruchową ; niezwykle rozdzierające bóle kręgosłupa, szczególnie w okolicy krzyżowej ; porażenie pęcherza i odbytnicy ; skłonność do zgorzeli ; szybkie wychudzenie.

Rozpad krwinek ; krew rzadka ; krwotoki bierne.

Stan niedokrwistości, wskutek chorób wyniszczających lub sztucznego upustu krwi ; krew jest rzadka i nie krzepnie.

Zakrzepica naczyń jamy brzusznej.

Neuralgia wywołana uciskiem nerwów przez rozdętą żyłę.

Obrzmienie gruczołów.

Guzy limfatyczne.

Zapaść wskutek chorób cholerycznych.

Szybkie wychudzenie porażonych części.

Krosta złośliwa.

Obrzęki rozedmowe.

Bierny krwotok ; krew ciemna, czerwona, u osób słabych i wyniszczonych, z towarzyszącym mrowieniem w kończynach i krańcowym osłabieniem ; pragnie powietrza ; nie lubi być przykryty ; chce mieć kończyny wyprostowane ; skóra zimna.

Reumatyzm (peliosis rheumatica Schönleina) występuje na ogół u osób wyniszczonych, z plamicą ; zajmuje stawy, szczególnie kończyn dolnych ; zakrzepica naczyń jamy brzusznej.

Owrzodzenia : krwawiące ; czerniejące ; z uczuciem jakby oparzenia ; bezbolesne ; kłujące, wywołujące uczucie świądu ; ropa cuchnąca ; < w nocy, od dotyku, od ciepła zewnętrznego ; > od zimna.

Zgorzel : wskutek niedokrwistości ; urazów zewnętrznych, zastosowania pijawek lub gorczycy ; > od zimna, < od ciepła ; sucha, u ludzi starych.

Sucha zgorzel kończyn, części są suche, zimne, twarde i nieczułe, jednolicie czarne i bez odoru ; duże wybroczyny, krwawe pęcherze na kończynach, przechodzące w zgorzel, czarne ropiejące pęcherze ; kończyny stają się blade, zimne, pomarszczone lub ołowianoszare, tracąc wszelkie czucie.

DOTYK. RUCH BIERNY. URAZY [45]

Dotyk : dołek podsercowy bardzo wrażliwy na dotyk ; prawy jajnik wrażliwy ; macica bolesna ; owrzodzenia <.

Ucisk : na brzuch > bóle porodowe ; kłucia < od ucisku na kręgi.

Po podniesieniu dużego ciężaru : w szóstym miesiącu ciąży ; silny ból żołądka, brzucha i krzyża.

Urazy zewnętrzne : zgorzel.

SKÓRA [46]

Skóra sucha i chłodna.

Zimna i sucha ; brudnoszara, pomarszczona, sucha i nieczuła ; złuszczanie.

Mrowienie jak od mrówek : z uczuciem, jakby myszy pełzały pod skórą ; na twarzy, dziąsłach i innych częściach ciała ; w kończynach z bólami rwącymi, piekąco-kłującymi ; w opuszkach palców, trwające kilka tygodni, z częściową utratą czucia ; na całym ciele.

Uczucie pełzania : na całym ciele ; między skórą a ciałem ; oraz szarpnięcia pod skórą.

Gwałtowne pełzanie i kłucie na całym ciele, szczególnie w wardze górnej, a niekiedy wokół całych ust.

Krwawe pęcherze na kończynach, przechodzące w zgorzel.

Czyraki, małe, bolesne, z zieloną zawartością, dojrzewają bardzo powoli i równie powoli się goją ; bardzo osłabiające.

Karbunkuły ; rozległe wybroczyny.

Wybroczyny i osutki prosówkowe.

Purpura hemorrhagica.

Wyniszczone kobiety o szorstkiej skórze ; krosty wykazujące skłonność do zgorzeli.

Owrzodzenia żylakowe i poszerzone żyły u ludzi starych.

Owrzodzenia czernieją, obfite wymioty mieszaniną gęstej, czarnej, smolistej, żółciowej lub lśniącej treści.

Owrzodzenie gnuśne, z rzadką, posokowatą, cuchnącą ropą, > od zimna.

Uogólnione złuszczanie skóry w szkarlatynie.

Krosty ospy prawdziwej o nieprawidłowym wyglądzie, wypełniają się krwistą surowicą albo zbyt wcześnie zasychają.

OKRES ŻYCIA, KONSTYTUCJA [47]

Osoby drażliwe, o konstytucji pełnokrwistej.

Temperament nerwowy.

Kobiety o bardzo wiotkich włóknach mięśniowych.

Kobiety słabe, wyniszczone ; chude, kościste.

Osoby bardzo stare, zniedołężniałe.

Kobiety o bardzo wiotkich włóknach mięśniowych ; krwotoki bierne, obfity wypływ rzadkiej, czarnej, wodnistej krwi ; krwinki ulegają rozpadowi.

Skaza krwotoczna ; najmniejsza rana krwawi przez wiele tygodni (Phos.) ; wypływ posokowatej, płynnej krwi, z silną skłonnością do gnicia ; mrowienie w kończynach i wielkie osłabienie, gdy osłabienie nie jest spowodowane wcześniejszą utratą płynów.

Dziecko skrofuliczne, æt. 18 miesięcy, choruje od trzech tygodni ; biegunka.

Chłopiec, æt. 5, cierpiący na ropienie gruczołów szyi po napadzie szkarlatyny ; krwiomocz.

Dziewczynka, æt. 10, choruje od czterech lat ; krwawe wymioty.

Chłopiec, æt. 13 ; ślepota.

Chłopiec, æt. 17, szczupły, blady i chudy, ojciec tkacz ; pląsawica.

Pani P., æt. 18, temperament sangwiniczny, zdrowa, dobrze rozwinięty układ mięśniowy, pierworódka ; poród dystocjny.

Mężczyzna, æt. 18, uczeń szewski, słaby, blada twarz, jasne włosy, wiotkie mięśnie, pulchne policzki ; skurcze palców.

Dziewczyna, æt. 18 ; cuchnący pot stóp.

Kobieta, æt. 20, łagodnego usposobienia, temperament limfatyczny, urodziła dziecko kilka tygodni temu ; krwawe wymioty.

Mężczyzna, æt. 20, uczeń krawiecki, silny, dobrze odżywiony ; skurcze palców.

Dziewczyna, æt. 22, temperament sangwiniczny, krzepka ; kolka miesiączkowa.

Pani A., æt. 25 ; ból macicy.

Kobieta, æt. 28 ; kolka miesiączkowa.

Kobieta, æt. 28, temperament limfatyczno-sangwiniczny, blada, leukoflegmatyczna, urodziła troje dzieci i wcześniej była zdrowa ; krwotok miesiączkowy po poronieniu.

Mężczyzna, æt. 30, silny, dobrze odżywiony, krótka szyja, nadużywa alkoholu ; krwawienie z prawego nozdrza.

Kobieta, æt. 30 ; wypadanie macicy.

Kobieta, æt. 32, blondynka, słaba, po porodzie ; krwotok maciczny.

Kobieta, æt. 32, dobrze zbudowana, zamężna, bezdzietna ; krwotok maciczny.

Mężczyzna, æt. 32, żonaty ; schorzenie rdzeniowe.

Pani W., æt. 35, matka trojga dzieci, bardzo słaba i chuda ; krwotok miesiączkowy.

Kobieta, æt. 35, matka trojga dzieci ; krwotok maciczny.

Mężczyzna, æt. 40, temperament choleryczny ; ciemna karnacja ; biegunka.

Kobieta, æt. 40, matka siedmiorga dzieci, słaba, o wyniszczonym wyglądzie, cierpiąca na wypadanie macicy ; histeria.

Kobieta, æt. 41, potężnej budowy, słaba i wychudzona, cierpi od powrotu z tropików ; krwotok maciczny.

Kobieta, æt. 41, przebyła zapalenie macicy po porodzie zabiegowym, po którym wystąpiły upławy, wyleczone następnie przez Stannum. ; padaczka.

Architekt, æt. 42, krzepkiej konstytucji ; schorzenie rdzeniowe.

Kobieta, æt. 45 ; krwotok maciczny.

Kobieta, æt. 45, słaba, dawniej cierpiąca na hemoroidy ; krwotok miesiączkowy.

Leśniczy, æt. 50, silny, choruje od trzech miesięcy ; paraliż.

Mężczyzna, lat 53, temperament nerwowo-żółciowy, od wielu lat cierpi na zaburzenia żołądkowe; gastralgia.

Kobieta, lat 62, cierpi od czterech dni; krwawienie z nosa.

Kobieta, lat 70, o skazie dnawej; biegunka.

Kobieta, lat 80; zgorzel starcza.

Kobieta, lat 82; zgorzel starcza.

Dziewczyna, temperament sangwiniczny, zdrowa, lecz wątła, miesiączka prawidłowa, cierpi od kilku tygodni; kardialgia.

Pani E., ciemna karnacja, chorobliwie żółta cera, temperament nerwowo-limfatyczny; poród utrudniony.

Pani ---, temperament nerwowo-żółciowy, ciemna karnacja, niska, krępa, urodziła czworo dzieci; poród utrudniony.

Kobieta, tuż po okresie przekwitania, miała guz w piersi, który został wyłuszczony wskutek stosowania maści; od tego czasu cierpi na paraliż nóg.

RELACJE [48]

Zgodny z: Cinchon .

Porównaj: Colchic . (cholera morbus); Arsen ., lecz zimno i ciepło działają odwrotnie; Cinnam . (krwotok po porodzie); Plumbum (cukrzyca).