Moschus

moschiferus. Piżmowiec syberyjski. Rząd naturalny: Mammalia. Roztarcie zagęszczonej wydzieliny zawartej w mieszkach napletkowych.

Zastosowanie kliniczne

Dławica piersiowa / Katalepsja / Krup / Cukrzyca / Duszność / Padaczka / Omdlenia / Serce, niewydolność / Opryszczka, rtęciowa i weneryczna / Czkawka / Hipochondria / Histeria / Histeroepilepsja / Impotencja / Kurcz krtani / Płuca, porażenie / Ciąża, dolegliwości / Wściekłość, napady / Ukąszenia i użądlenia / Dur brzuszny / Zawroty głowy / Krztusiec

Charakterystyka

Dobrze znana zdolność piżma — substancji zapachowej — do wywoływania u niektórych osób omdlenia już przez samo jego wąchanie stanowi główną wskazówkę do jego stosowania w homeopatii: łatwo mdleje; od najmniejszego podniecenia traci zupełnie przytomność; beszta i wpada we wściekłość, aż traci przytomność; kula histeryczna kończąca się utratą przytomności; mdleje podczas jedzenia w czasie miesiączki; mdleje wskutek choroby serca. We wszystkich dolegliwościach, którym jako główny objaw towarzyszy łatwe omdlewanie, może być potrzebny Mosch. Zimno jest inną kluczową wskazówką. „W dolegliwościach nerwowych lub skurczowych, gdy chory odczuwa wielkie zimno; w napadach padaczkowych, gdy występuje silny dreszcz lub dreszczowość albo wstrząsanie, jak gdyby choremu było bardzo zimno” (H. N. G). Zimno może być ogólne albo obejmować pojedyncze części, takie jak jeden policzek lub jedna stopa. Towarzyszy mu bladość. Uczucie, jakby na poszczególne części wiał chłodny wiatr. Zimno w piszczelach. Z dreszczem wiąże się inna cecha Mosch. — napięcie: napięcie mięśni, skóry i umysłu. Napięcie pleców lub przed miesiączką; napięcie kończyn, które wydają się za krótkie. Rozpieranie na zewnątrz w okolicy serca. Skurcze i drgania. Subsultus tendinum w gorączkach. Kurcz krtani. Skurcz klatki piersiowej; skurcz serca; uogólnione drgawki. Popęd płciowy jest bardzo wzmożony u obu płci, nawet w podeszłym wieku. Mosch. wyleczył cukrzycę z impotencją; ma też nadmierne pragnienie i inne objawy cukrzycy. Mosch. jest odpowiedni dla rozpieszczonych, wrażliwych natur oraz histerycznych kobiet i mężczyzn. Do szczególnych odczuć należą: jakby spadał z wysokości. Jakby obracano go tak szybko, że odczuwał wywołany ruchem pęd powietrza. Jakby na głowie leżały zimne, mokre okłady. Ból głowy jak od wielkiego ciężaru. Jakby sznur często naciągano i zaciskano tak mocno, że przecinał głowę na dwoje. Jakby gwóźdź uciskał potylicę, a jego ostrze przebijało mózg. Szum w uszach jak od silnego wiatru lub skrzydła ptaka. Jakby mięśnie twarzy były za krótkie. Ruchy żuchwy jak przy żuciu. Jakby wszystko w jamie brzusznej było ściśnięte. Część ciała, na której leżał, wydaje się zwichnięta lub nadwerężona. Jakby krtań zamykała się podczas wdechu. Jakby owiewało go zimne powietrze. Dolegliwości < od ucisku. Ruch <; musi się położyć i leżeć nieruchomo. Zawroty głowy < przy pochylaniu się; > po wyprostowaniu się. Palące gorąco w łóżku. Ogrzanie się > napięcie w głowie. Siedzenie w pokoju < napięcie w głowie; = ból głowy i nudności; = ból potylicy. > Na świeżym powietrzu. Oziębienie < napięcie w tylnej części głowy; = kurcze; kurczowe, duszące ściśnięcie klatki piersiowej. Chce się odkryć. < Po stosunku płciowym (wymioty). < Po posiłku; podczas posiłku. < Po stronie, na której leży.

Relacje

Antidota: Camph. (utrata przytomności i zimno), Coff. Stanowi antidotum dla: Therid. (bóle głowy). Porównać: W bólach neuralgicznych i zaburzeniach czynnościowych wskutek przeziębienia: Amm., Ign., Mag. m., Valer. Jedna ręka zimna, druga gorąca: Chi., Dig., Pul., Ip. Nudności na widok jedzenia: Colch., Lyc., Phos. ac., Saba, Spi. (na zapach jedzenia: Colch., Eup. perfol.). < Po stosunku płciowym: K. ca. Ból przed miesiączką > po rozpoczęciu krwawienia: Lach. (Mosch. ma ciągnące szarpanie na początku miesiączki, ustępujące wraz z rozpoczęciem krwawienia; Zinc. ma pieczenie w lewym jajniku, ustępujące wraz z rozpoczęciem krwawienia). Histeria: Plat. Besztanie: Pallad. (lecz Mosch. nie przestaje, dopóki nie utraci przytomności), Therid. Łatwo mdleje: Ign. Brak reakcji wskutek drażliwej słabości: Ambr., Agar., Asaf., Camph., Cast., Chi., Cocc., Coff., Cypr., Scutel., Tarent., Val., Zn. [Castor. ma bóle > od ucisku; Nux m. — błędne postrzeganie, senność, omdlenia, wzdęcie bębenkowe. Val. — podrażnione nerwy, nie może pozostawać w spokoju, > w ruchu, smak łojowaty, śluzowaty. Asaf. — odwrócona perystaltyka; zjełczałe odbijania. Mag. m. — mdleje przy obiedzie, > po odbijaniu; ból głowy > od ucisku i szczelnego otulenia; kołatanie serca > w ruchu; kruszące się stolce.]

Przyczyna

Oziębienie.

1. Umysł

Podniecenie jak po alkoholu. Wielkie roztargnienie, czasem z bezładną mową. Pogrążenie w myślach, podczas którego chory mówi do siebie i gestykuluje, jakby postradał rozum. Krząta się gorączkowo, lecz jest tak osłabiony, że wszystko wypada mu z rąk. Umysł rozdrażniony. W jednej chwili płacze, w następnej niepohamowanie się śmieje. Skargi i lamenty z powodu nadmiernego cierpienia, przy niemożności wskazania chorego miejsca; pytany, skarży się jeszcze natarczywiej, lecz nie mówi, gdzie cierpi. Lęk przed śmiercią i nadmierna trwożliwość na myśl o umieraniu. Hipochondryczny lęk, czasem z kołataniem serca. Niezwykle kłótliwe usposobienie i wielka drażliwość, z wybuchami gniewu dochodzącymi aż do furii. Bardzo gwałtowny gniew; chora szaleje i beszta, aż jama ustna wysycha, wargi sinieją, oczy stają się nieruchome i wytrzeszczone, twarz przybiera śmiertelną bladość, po czym chora traci przytomność. Utrata pamięci.

2. Głowa

Zawroty głowy i falowanie przed oczami przy najmniejszym ruchu głowy lub powiek. Zawroty głowy < przy pochylaniu się, > po wyprostowaniu się. Zawroty głowy aż do utraty przytomności albo z omdleniem. Zawroty głowy z uczuciem spadania. Zawroty głowy z nudnościami i wymiotami, potrzebą położenia się oraz pragnieniem kawy. Zawroty głowy jak po upojeniu. Ból głowy z nudnościami i wymiotami, zmuszający do położenia się. Uczucie ciężkości w głowie. Uciskający i ogłuszający ból głowy, zwłaszcza tuż nad nasadą nosa; wieczorem z nudnościami, > przy poruszaniu głową i w pokoju, > na świeżym powietrzu. Kurczowe, napięte ciągnięcie w głowie, zwłaszcza w potylicy, sięgające niemal do karku; z nudnościami, < wieczorem, podczas siedzenia w pokoju oraz przy oziębieniu, > na świeżym powietrzu i po ogrzaniu się. Przekrwienie głowy. Napływ krwi do głowy, uczucie ciężkości głowy. Ból tępy i wiercący w potylicy, jakby gwóźdź wbijano w mózg; < podczas siedzenia w pokoju.

3. Oczy

Oczy matowe, z bólem uciskającym w kącikach. Łzawienie. Oczy nieruchome, błyszczące, z pewnego rodzaju zawrotami głowy i roztargnieniem. Nagłe zaciemnienie widzenia. Oczy zwrócone ku górze, nieruchome i lśniące. Ucisk, świąd i krostki w okolicy oczu. Drobne czerwone krostki na górnych powiekach. Świąd w kącikach oczu.

4. Uszy

Wykwity na uszach, z bólem palącym po rozdrapaniu. Trzeszczenie i pękanie w uszach. Huczenie w uszach. Huk w (p.) uchu jak wystrzał armatni, z wypływem kilku kropli krwi. Śpiewający szum uszny. (Szum w uszach trwający cztery lata, podobny do przeraźliwego gwizdu lokomotywy parowej, ustaje i zmienia swój charakter; rozpoczął się po porodzie i pojawia się w okresie miesiączki. R. T. C.). Niedosłuch. Wypływ woskowiny z uszu.

5. Nos

Krwawienie z nosa. Mrowienie na końcu nosa, jakby od owadów.

6. Twarz

Gorąco twarzy, czasem bez zaczerwienienia i z matowymi oczami. Gorąco jednego (l.) policzka bez zaczerwienienia, podczas gdy drugi (p.) jest czerwony, lecz nie jest gorący. Blada twarz, pokryta potem. Ruchy żuchwy, jakby chory żuł. Ziemistoblada cera. Napięcie mięśni twarzy, jakby były za krótkie.

8. Jama ustna

Łuszczenie się warg. Wielka suchość jamy ustnej.

11. Żołądek

Gnilny smak pokarmu. Wielkie pragnienie piwa lub brandy. Pragnienie. Wstręt do jedzenia. Mdleje podczas jedzenia. Skurczowa czkawka. Gwałtowne odbijania, czasem z nudnościami. Nagłe napady nudności na widok lub myśl o jedzeniu. Nudności wznoszące się z nadbrzusza, z wciągnięciem pępka i kurczowymi bólami. Gwałtowne wymioty, zwłaszcza rano, którym często towarzyszą ból żołądka i klatki piersiowej oraz rozdęcie nadbrzusza. Pobolewanie żołądka. Uczucie pełności i przeszkody w okolicy żołądka i nadbrzusza, czasem z niepokojem, < po umiarkowanym posiłku. Szczypiące, palące uczucie jak od otarcia w okolicy żołądka po posiłku.

12. Jama brzuszna

Histeryczne skurcze brzuszne. Napady bolesnego skurczu w okolicy pępkowej, z zatrzymaniem oddechu. Uczucie napięcia w jamie brzusznej, jakby ubranie było za ciasne, któremu towarzyszy lęk niepozwalający ani skupić uwagi na jakiejkolwiek pracy, ani pozostawać w jednym miejscu, lecz zmuszający do ciągłego biegania z jednej strony na drugą. Uwięźnięcie gazów.

13. Stolec i odbyt

Zaparcie, zwłaszcza po wypiciu kawy. Stolce miękkie, o słodkawym zapachu. Biegunka (mimowolna), zwłaszcza w nocy, a czasem podczas snu. Biegunka z gwałtownymi bólami tnącymi. Luźne wypróżnienia są zawsze zmieszane z masami kałowymi. Kał barwy sepii. Naglące, lecz bezskuteczne parcie na stolec. Kłucia w odbycie, sięgające do pęcherza moczowego.

14. Narządy moczowe

Obfity, wodnisty mocz.

15. Męskie narządy płciowe

Znaczne wzmożenie popędu płciowego, czasem z nieznośnym łaskotaniem w narządach płciowych albo z bólami napinającymi prącia. Małe, wciągnięte prącie starego mężczyzny nagle odzyskuje dawną wielkość; mężczyzna cierpiący na impotencję odzyskał sprawność. Impotencja wywołana przeziębieniem; poprzedzająca cukrzycę. Bolesne, mimowolne polucje bez wzwodu. Wzwód z bólem palącym w cewce moczowej. Wzwody z parciem na mocz. Nudności i wymioty po stosunku płciowym.

16. Żeńskie narządy płciowe

Gwałtowny popęd płciowy. Miesiączka: zbyt wczesna i zbyt obfita, z bólem ciągnącym; z nieznośnym łaskotaniem w narządach płciowych; wielka skłonność do omdleń. Znacznie wzmożone pożądanie (u starej kobiety). Ciągnięcie i uczucie parcia ku podbrzuszu i narządom płciowym podczas miesiączki. Bolesne miesiączkowanie z omdleniem. Parcie w dół, jakby miała pojawić się miesiączka. W czasie ciąży bardzo się skarży, lecz na nic konkretnego.

17, 18. Narządy oddechowe i klatka piersiowa. — Nagłe uczucie w górnej części krtani, jakby zamykała się przy wdechu; jakby wywołane oparami siarki. Silny suchy kaszel < rano; ból pod l. piersią podczas kaszlu. Krztusiec w ostatnim stadium, z zawrotami głowy oraz ściśnięciem klatki piersiowej i tchawicy. Utrudnione oddychanie i duszność, z przeszywającymi bólami w klatce piersiowej. Kurczowe, duszące ściśnięcie klatki piersiowej, zwłaszcza po przeziębieniu (albo po wyjściu na zimne świeże powietrze lub wskutek oziębienia). Histeryczne skurcze klatki piersiowej. Kurcze w klatce piersiowej, rozpoczynające się czasem od skłonności do kaszlu, a następnie nasilające się tak bardzo, że wywołują rozpacz. Ból uciskający w klatce piersiowej, utrudniający oddychanie. Gryzienie w klatce piersiowej z uczuciem duszenia się. Porażenie płuc, głośne rzężenie śluzu; niepokój ruchowy; omdlenie. Przeszywające bóle w klatce piersiowej i bokach, czasem z zaczerwienieniem i obrzmieniem twarzy, rozszerzeniem źrenic, szorstkim i suchym językiem oraz palącym pragnieniem. Klatka piersiowa jest dotknięta ostrymi dolegliwościami i bolesna ze wszystkich stron, z gwałtownym, suchym kaszlem. Bolesna wrażliwość klatki piersiowej pod pachami, zwłaszcza na ucisk. Ból uciskający w l. piersi, jakby miał przebić się na zewnątrz przez brodawkę sutkową. Dławica piersiowa, uczucie ucisku w klatce piersiowej, zmuszające do nasilonego oddychania.

19. Serce

Lękowe kołatanie serca. Kołatanie serca; duszność; krańcowe osłabienie; pobudzenie nerwowe — mówi: „Umrę, wiem, że umrę”. Uczucie drżenia wokół serca, ze ściśnięciem całej klatki piersiowej. Krańcowe osłabienie, po którym następuje grożąca zapaść.

20. Szyja i plecy

Gwałtowne ciągnięcie w karku; nie może obrócić głowy. Ból mięśni szyi, jakby oderwano je od górnych i dolnych przyczepów. Ból ciągnący od drugiego kręgu szyjnego do p. barku. Bóle ciągnące w kręgosłupie, sięgające do stawu biodrowego i stające się tam tak gwałtowne, że chory krzyczy. Gwałtowny ból ciągnący w plecach, jakby tkanki naciągnięto do granic (jak przed miesiączką). Bóle kręgosłupa częściowo szarpiące, częściowo ciągnące. Ostry ucisk po l. stronie kości krzyżowej, powyżej kości guzicznej, jakby wywołany tępym narzędziem.

22. Kończyny górne

Bóle ciągnące na całej długości ramienia, zwłaszcza w nadgarstkach, jak od kurczu. Pieczenie z uczuciem zimna w końcowych stawach palców. Obrzęk rąk z przeszywającymi bólami. Konwulsyjne ruchy rąk i palców.

23. Kończyny dolne

Niepokój ruchowy w nogach z porażenną słabością, zmuszający do ciągłego poruszania nimi. Drżenie nóg podczas siedzenia, jak po wielkim zmęczeniu. Ból ściskający w dołach podkolanowych, jakby ścięgna były za krótkie. Porażenna słabość nóg po siadaniu po chodzeniu. Uczucie zimna na piszczeli. Palący ucisk na końcach palców p. stopy. Szarpiące bóle w paznokciach dwóch pierwszych palców stopy, jakby miały ropieć; chory nie znosił żadnego dotyku i mógł chodzić tylko boso, opierając się na pięcie.

24. Objawy ogólne

Kłucie w kończynach, czasem z bólem w dotkniętej części. Kurczowe bóle kończyn. Drżenie i szarpnięcia w całym ciele. Osłabienie odczuwane bardziej w spoczynku niż w ruchu. Osłabienie aż do omdlenia, z nocnym zimnem całej skóry. Napady omdlenia: zwłaszcza nocą (w łóżku), wieczorem lub na świeżym powietrzu, po których następuje ból głowy; u osób histerycznych. Dolegliwości hipochondryczne wywodzące się z układu płciowego. Ból jak od wykręcenia i stłuczenia po stronie, na której chory leżał. Dolegliwości < po oziębieniu ciała. Wielka wrażliwość na świeże powietrze. Szczypanie, przeszywające bóle i świąd zmuszający do drapania w różnych częściach ciała. Tężec. Drgawki z kurczami w klatce piersiowej. Objawy histeryczne, nawet u mężczyzn. [Lek ten należy zdecydowanie brać pod uwagę w dolegliwościach nerwowych lub skurczowych, gdy chory odczuwa wielkie zimno; na przykład w napadach padaczkowych, gdy występuje silny dreszcz lub dreszczowość albo wstrząsanie, jak gdyby choremu było bardzo zimno. W dolegliwościach, w których zapach piżma przynosi wielką ulgę. Gdy występuje uczucie pełności w częściach wewnętrznych. Odczucia: zimna skóry; silnego zimna w pojedynczych zewnętrznych częściach ciała; zewnętrznego zimna z wewnętrznym gorącem. Ból, któremu towarzyszy uczucie ucisku, albo bardzo silny ból uciskający. H. N. G.]

25. Skóra

Opryszczka z nadmiernym pieczeniem.

26. Sen

Wielka senność w dzień, z częstym i gwałtownym ziewaniem. Śpiączka. W nocy niemożność długiego leżenia w tej samej pozycji; ból części ciała, na której chory leżał, jak po zwichnięciu lub stłuczeniu. Żywe sny, w których namiętności są silnie pobudzone. Sny, w których nic się nie udaje. Bezsenność przez całą noc wskutek pobudliwości układu nerwowego. Bezsenność osób histerycznych.

27. Gorączka

Tętno pełne i przyspieszone, z gwałtownymi napływami krwi. Tętno słabe, omdlenia wskutek niedokrwistości. Przyspieszone krążenie krwi. Częste uczucie, jakby chorego owiewało chłodne powietrze, zwłaszcza w odkrytych częściach ciała. Zewnętrzne zimno z wewnętrznym gorącem. Jeden policzek jest blady i gorący, drugi czerwony i zimny. Jedna ręka jest paląco gorąca i blada, druga zimna i czerwona. Uczucie zimna, głównie w kręgosłupie, z bólami ciągnącymi. Powietrze wydaje się zimne; chory szuka miejsca przy ogniu. Częste lekkie dreszcze, rozpoczynające się w głowie i rozchodzące się po całym ciele. Napady palącego gorąca wieczorem; w łóżku często tylko po p. stronie, z niepokojem i skłonnością do odkrywania się. Pot każdego ranka. Lepki pot rano, pachnący piżmem.