Hypericum

perforatum, H. perfoliatum. Dziurawiec zwyczajny. N. O. Hypericaceæ. Nalewka z całej świeżej rośliny.

Wskazania kliniczne

Bóle poporodowe / Astma / Ugryzienia / Neuralgia ramienna / Schorzenia piersi / Wstrząśnienie mózgu / Stłuczenia / Haluksy / Złamania otwarte / Nagniotki / Koksalgia / Biegunka / Rany postrzałowe / Hemoroidy / Ból głowy / Wścieklizna / Nadwrażliwość / Impotencja / Następstwa porodu / Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych / Zaburzenia psychiczne / Neuralgia / Następstwa operacji / Zastrzał / Porażenie / Reumatyzm / Blizny / Rwa kulszowa / Porażenie spastyczne / Wstrząśnienie rdzenia kręgowego / Podrażnienie rdzenia kręgowego / Sztywność karku / Tężec / Owrzodzenie / Krztusiec / Rany

Charakterystyka

Liście różnych gatunków Hypericum są usiane przeświecającymi punktami i czarnymi gruczołami zawierającymi olejek eteryczny. Elementy te, najbardziej widoczne u H. perforatum, najwyraźniej stanowią sygnaturę, która doprowadziła do głównego zastosowania tej rośliny w lecznictwie, mianowicie jako leku na rany lub przedziurawienia powłok ciała. Ponadto liście mają kształt lancetowaty. Liście H. androsænum, zwyczajowo zwanego Tutsan (toute saine), od dawnych czasów przykładano do świeżych ran. Słowo Hypericum oznacza „pod-wrzos” (ύπό i έρείκη), wskazując na jego wyraźne pokrewieństwo z wrzosowatymi, co od razu przywodzi na myśl Ledum. Próba lekowa Hyp. przeprowadzona przez Müllera i innych jest bardzo kompletna i uwidacznia związek leku z ranami oraz ich następstwami, a także jego zastosowanie w chorobach innego rodzaju. Uczucie pełzania w dłoniach i stopach; wydawały się pokryte meszkiem; kłucie w nich jak od igieł. Bóle rwące, reumatyczne, wstrząsające; osłabienie porażenne. Jedna z uczestniczek próby lekowej po przebudzeniu o 4 rano odczuwała, jakby była zawieszona, a nie leżała w łóżku; innym razem — jakby leżała w łóżku niezwykle ciężka. Pierwszy z tych stanów doprowadził do wyleczeń następstw wypadków, którym towarzyszyło wrażenie, „jakby była unoszona wysoko w powietrze, oraz wielki lęk, że spadnie z tej wysokości”. Szczególne rodzaje ran, w których Hyp. okazał się wyjątkowo skuteczny, to rany części bogato unerwionych: mózgu, kręgosłupa (podrażnienie rdzenia kręgowego wskutek upadków), kości guzicznej i opuszek palców; rany powstałe wskutek nadepnięcia na gwoździe oraz wszelkie rany kłute. Charakterystyczną cechą ran wymagających Hyp. jest ich znaczna wrażliwość na dotyk (rany kłute wymagające Led. nie są szczególnie wrażliwe). W. J. Guernsey (H. R., x. 475) opisuje następujący przypadek: dziewięcioletni chłopiec został ugryziony przez oswojonego szczura w pierwszy palec lewej ręki. Początkowo nie zauważono niczego szczególnego, lecz po pewnym czasie chłopiec zachorował, a kiedy wezwano dra Guernseya, jego stan był alarmujący. Chłopiec mówił z wielkim trudem; zęby były mocno zaciśnięte; zachowywał świadomość; kark był tak sztywny, że głową prawie nie można było poruszyć. Występowała większa tkliwość w okolicy rany, niż wskazywałby jej wygląd. Z tego względu wybrano Hyp. zamiast Led. Lek podano (o 20.00) w 500. potencji, rozpuszczony w wodzie, początkowo co piętnaście minut, później co dwie godziny. O 3 rano nastąpiła poprawa, chłopiec zasnął, a następnego ranka był praktycznie rekonwalescentem. Hyp. jest wskazany w osłabieniu nerwowym następującym po ranach oraz w następstwach wstrząsu, przestrachu i mesmeryzmu. Owrzodzenie i martwica ran. Na gojącej się ranie tworzą się twarde, suche, żółte strupy. Haluksy i nagniotki, gdy ból jest rozdzierający. Wzmożona jest nie tylko wrażliwość na ból, lecz także zmysły słuchu i węchu. Gwałtowne bóle porodowe i bóle poporodowe. Bębenkowe wzdęcie brzucha; bóle tnące. Gilchrist twierdzi, że Hyp. 3x, podawany co dwadzieścia minut przez dwanaście godzin lub dłużej, zdaje się całkowicie opanowywać ból po laparotomii. Nie należy jednak sądzić, że zakres działania Hyp. ogranicza się do ran i ich następstw. Podobnie jak Arnica, ma on wiele zastosowań w obrębie układu oddechowego. Wyleczył astmę < podczas mglistej pogody; napady były > przez obfite odkrztuszanie. Krztusiec < od 18.00 do 22.00. Uczucie ucisku w klatce piersiowej; piekące kłucie < przy poruszaniu się. Biegunka letnia z wysypką. Kołatanie serca i miejscowe przekrwienia, z krwotokiem lub bez niego oraz z osłabieniem nerwowym, występujące po ranach. Roehrig (H. R., xii. 40) uważa Hyperic., stosowany zewnętrznie i wewnętrznie, za lek najbardziej zbliżony do swoistego środka na krwawiące hemoroidy. Podaje go chorym na zapalenie płuc, którzy mają hemoroidy; lek leczy zapalenie płuc i zapobiega zahamowaniu krwawienia hemoroidalnego, które w takich przypadkach zawsze stanowi niebezpieczny objaw. Ussher (H. W., xxvii. 500) to potwierdza; jego wskazaniami są „ból, krwawienie i tkliwość”. „Lek zdaje się odpowiadać osobom pełnokrwistym, ze znaczną bolesnością”. Stosuje potencję 1x. Ból zęba > podczas leżenia na bolesnej stronie i pozostawania w bezruchu. Hyp. jest wrażliwy na zimno: < w zimnym powietrzu; w wilgoci; we mgle. Męczący kaszel jest < zarówno od gorąca, jak i od zimnego powietrza. Wszystkie objawy < przy najmniejszym wystawieniu na wpływy atmosferyczne. < Od dotyku.

Zależności

Antidota: Ars. (osłabienie lub nudności przy poruszaniu się); Cham. (bóle twarzy). Stanowi antidotum na: następstwa mesmeryzmu (Sulph.). Porównać: Aco., Cham., Coff. (wzmożona wrażliwość); Arn., Calend., Led., Ruta, Con., Bellis, Staph., Al. cep. (rany); Hydrob., Lach. (ugryzienia); Nux (tężec); Gels., Lathyrus; porażenie spastyczne.

Przyczyny

Przestrach. Ugryzienia. Rany. Wstrząs.

1. Umysł

Popełnia błędy podczas pisania; opuszcza litery; zapomina, co chciała powiedzieć. Nocą po 4 rano mówi bezładnie przez sen; jest pełna lęku; łapie powietrze. Pobudzenie psychiczne jak po wypiciu herbaty. Osłabienie pamięci. Znaczne osłabienie nerwowe po ranach. Drażliwość. Usuwa następstwa przestrachu i skutki wstrząsu.

2. Głowa

Znaczne uczucie ciężkości w głowie. Splątanie, zawroty głowy i uczucie ciężkości. Rwące ukłucia w mózgu. Nocą uczucie brzęczenia w szczycie głowy, jakby w mózgu znajdowało się coś żywego. Pulsowanie, gorąco i pieczenie w szczycie głowy (po południu). Uczucie na czole, jakby dotknęła go lodowato zimna dłoń. Uczucie, jakby głowa się wydłużała. Ból głowy promieniujący do kości jarzmowej lub policzka. Ból głowy z bolesnością oczu po upadku. Włosy wilgotne, reszta ciała paląco gorąca.

3. Oczy

Kłucie na wskroś (r.) oka. Piekące kłucie w chrząstkach powiek. Jęczmień na l. dolnej powiece.

4. Uszy

Wieczorem kłucie na wskroś (r.) ucha. Świąd w r. przewodzie słuchowym. Nadwrażliwość słuchu podczas miesiączki.

5. Nos

Ból grzbietu nosa przy wstawaniu. Bolesność wewnątrz nosa; świąd; ciągłe dłubanie w nosie. Suchość nosa, z kichaniem; suchość l. nozdrza ze strupami. Węch bardzo wyostrzony.

6. Twarz

Gorąca i obrzmiała. Napięcie w policzku. Ból rwący w policzku; w l. kości jarzmowej. Wysypka wokół ust i na r. uchu. Żółtawozielone strupy, pękające i wilgotne.

8. Jama ustna

Suchość warg i jamy ustnej. Suche, palące gorąco w jamie ustnej. Język: obłożony na biało; albo brudnożółty. Smak: mdły; krwi. Pragnienie z uczuciem gorąca w jamie ustnej.

9. Gardło

Uczucie, jakby w gardle poruszał się robak. Uczucie gorąca wstępującego w przełyku po przestrachu lub z uczuciem niepokoju.

11. Żołądek

Wielkie pragnienie. Pragnienie ciepłych napojów. Odbijanie po wypiciu wody. Pragnienie wina; pikli. Apetyt zwiększony rano i wieczorem. Ucisk w żołądku już po zjedzeniu niewielkiej ilości. Nudności i skłonność do wymiotów.

12. Brzuch

Kłucie w żołądku; w r. podżebrzu. Bębenkowe wzdęcie brzucha; ustępujące po oddaniu stolca. (Następstwa laparotomii).

13. Stolec i odbyt

Luźne, żółciowe, żółte stolce wieczorem lub rano. Biegunka letnia z wysypką. Biegunka wypędzająca rano z łóżka. Niezwykle silne parcie. Zaparcie; gwałtowne bolesne parcie z wydaleniem małej, twardej kulki; z nudnościami. Rano uczucie suchości w odbytnicy. Hemoroidy. Pieczenie, gryzienie i uczucie suchości w odbytnicy. (Hemoroidy ze znacznym bólem, krwawieniem i wielką bolesnością).

14. Narządy moczowe

Nocne parcie na mocz z zawrotami głowy. Potrzeba oddania moczu z gwałtownym bólem rwącym w narządach płciowych. Obrzęk i stwardnienie cewki moczowej u kobiety, z piekącą bolesnością i nadwrażliwością.

16. Żeńskie narządy płciowe

Miesiączka zbyt późna; ból głowy; ból brzucha wywołujący nudności; nadwrażliwość na hałas. Napięcie w okolicy macicy, jak od ciasnego bandaża. Upławy. Bóle poporodowe po porodzie zabiegowym. Twardy rak piersi wskutek urazu.

17. Narządy oddechowe

Chrypka; drapanie i szorstkość w krtani, górnej części gardła i nozdrzach podczas mglistej pogody. Astma < podczas mglistej pogody. Częsty, suchy, męczący kaszel; krótki, szczekający kaszel. Krztusiec < od 18.00 do 22.00.

18. Klatka piersiowa

Uczucie lęku w klatce piersiowej przed południem, z krótkim oddechem. Kłucia w klatce piersiowej poniżej piersi. Kłucia od wewnątrz na zewnątrz, poprzez l. pierś i mostek, < od ruchu. Ucisk i pieczenie w klatce piersiowej. Uczucie ucisku w klatce piersiowej. < Podczas mglistej pogody. (Zapalenie płuc u osób z hemoroidami). Piekące kłucie w l. części klatki piersiowej, < podczas poruszania się.

19. Serce

Wieczorem serce sprawia wrażenie, jakby miało opaść. Kołatanie serca. Tętno szybkie i twarde. Miejscowe przekrwienia i eretyzm naczyń włosowatych, z krwotokami lub bez nich oraz ze znacznym osłabieniem nerwowym, występujące po ranach.

20. Szyja i plecy

Po upadku najmniejszy ruch ramion lub szyi wywołuje krzyk. Kręgi szyjne bardzo wrażliwe na dotyk. Następstwa wstrząśnienia rdzenia kręgowego. Bardzo silne bóle i niemożność chodzenia lub schylania się po upadku na kość guziczną. Tępy, uporczywy ból w okolicy krzyża oraz uczucie, jakby powodowała ona utykanie. Kłucia w okolicy krzyża. Leży na plecach, gwałtownie odrzucając głowę do tyłu.

21. Kończyny

Nie może chodzić wskutek schorzenia kręgosłupa. Uczucie osłabienia i drżenie wszystkich kończyn. Uczucie niesprawności l. ramienia i utykania na r. stopę. Reumatyzm stawowy (głównie kolan), znaczny wysięk, mętny mocz. Reumatyzm małych stawów. Drętwienie i uczucie pełzania w kończynach, dłoniach i stopach. Dłonie i stopy wydają się pokryte meszkiem. Złamania otwarte. Schorzenia stawów.

22. Kończyny górne

Kłucia w szczycie barku przy każdym wdechu. Przelotne bóle w r. barku. Neuralgia i ból porażenny w l. ramieniu. Napięcie obu ramion i dłoni. Drętwienie l. ramienia, > od rozcierania.

23. Kończyny dolne

Uczucie, jakby l. stopa była nadwyrężona lub zwichnięta. Stopy wydają się gąbczaste, jakby kłute igłami. Przeraźliwy, kłujący ból kolan; niemal nie można ich dotknąć. Koksalgia po porodzie. Rwa kulszowa, reumatyzm; wskutek urazu. L. noga zdrętwiała i zimna podczas siedzenia. Następstwa wbicia gwoździa lub szpilki w stopę. Stopy znacznie obrzęknięte.

24. Objawy ogólne

Następstwa wstrząsu lub przestrachu. Zapobiega szczękościskowi wskutek ran podeszew, palców i dłoniowej powierzchni rąk. Drgawki wskutek uderzeń lub wstrząśnień. Po upadku najmniejszy ruch ramion lub szyi wywołuje krzyk. Ciało bolesne, całe obolałe jak po stłuczeniu. Urazy części bogatych w nerwy czuciowe, zwłaszcza palców rąk i nóg oraz macierzy paznokci. Urazy mechaniczne: rany od gwoździ lub drzazg wbitych w stopy, igieł pod paznokciami, zgnieceń i uderzeń młotkiem; urazy palców rąk i nóg, zwłaszcza opuszek palców; gdy nerwy zostały poszarpane, zranione lub rozdarte, z rozdzierającym bólem. Rany szarpane, w których nieznośny, rozdzierający ból wskazuje na ciężkie uszkodzenie nerwów. Po tkankach nerwowych najczęściej zajęte są stawy. Uczucie unoszenia wysoko w powietrze.

25. Skóra

Piekąca wysypka na dłoniach, podobna do pokrzywki. Bolesne blizny w tkankach bogatych w nerwy.

26. Sen

Stała senność. Skurczowe szarpnięcia ramion lub nóg podczas zasypiania; drgania. Sny: pełne aktywności i podróży; żywe; przykre. O 4 rano mówi przez sen bez sensu; oczy wykrzywione, nieruchomo wpatrzone; tętnice pulsują. Budzi się o 4 rano z uczuciem lewitacji. Po przebudzeniu: znużenie, > do południa; czuje się pokrzepiony; jelita wzdęte.

27. Gorączka

Tętno twarde, przyspieszone. Dreszcze na całym ciele z potrzebą oddania moczu. Gorąco z majaczeniem; dzikie, nieruchomo wpatrzone spojrzenie; gorąca głowa; tętnienie tętnic szyjnych; jasnoczerwona, obrzmiała twarz; wilgotne włosy na głowie; palące gorąco skóry; znaczny ucisk i trwoga.