Saponinum

Saponina. (Glikozyd otrzymywany z Saponaria officinalis, Gypsophila, Struthium, Senega, Quillaja itd.) C 32 H 54 O 18 . Rozcierka. Roztwór. (Roztwory wodne szybko się rozkładają.)

Klinika

Czyraki / Zaparcie / Biegunka / Bolesne miesiączkowanie / Moczenie mimowolne podczas chodzenia / Wytrzeszcz / Gorączka / Ból głowy / Upławy / Reumatyzm / Bezsenność / Bóle śledziony / Zez / Obniżona temperatura / Język truskawkowy

Charakterystyka

Saponin. poddano dość rozległej próbie lekowej (w potencjach od 1x do 30.), przeprowadzonej przez A. J. Hillsa. Jeden z uczestników próby, który przyjął potencję 30. i od wielu lat cierpiał na reumatyzm stawowy, podczas próby nie odczuwał żadnych ze swych zwykłych bólów, a znaczne powiększenie lewego kolana ustąpiło całkowicie. U dwóch uczestniczek wystąpiły wyraźne zaburzenia czynności miesiączkowej, zwłaszcza ból i dolegliwości przed rozpoczęciem krwawienia. Przed miesiączką pojawiły się wysypka prosówkowa, kolka i upławy; po rozpoczęciu krwawienia ból łagodniał, lecz nie ustępował. Kilku uczestników próby doznało silnej bolesności gardła, < po stronie prawej, a u Hillsa obrzęk migdałków był tak duży, że musiał przerwać próbę lekową. Wśród objawów występowały nudności i wymioty, kolka oraz biegunka, a objawem szczególnym były „nudności odczuwane bardziej w przełyku i gardle, < w ciepłym pomieszczeniu”. To < pod wpływem ciepła występowało w odniesieniu do wielu objawów i prawdopodobnie stanowi objaw kluczowy. Jednocześnie występowała znaczna dreszczowość, a obniżona temperatura jest cechą charakterystyczną. U jednego z uczestników, który przyjął potencję 12., drugiego dnia temperatura spadła do 96°. Allen (Appendix) opisuje doświadczenie mające z tym związek: 0,1 grama Saponin. wstrzyknięto w lewe udo mężczyzny. Natychmiastowym skutkiem było silne miejscowe zapalenie przypominające różę, lecz znacznie boleśniejsze; ból rozciągał się do kolana i biodra, a węzły chłonne pachwinowe obrzmiały. W ciągu pierwszych trzech godzin temperatura szybko wzrastała, po czym w ciągu dwudziestu czterech godzin spadła do normy. Przez następne dwa dni występowała niewielka gorączka, najwyraźniej podtrzymywana przez miejscowe podrażnienie, lecz piątego dnia temperatura spadła do 93°, a tętno do 65. (Silne miejscowe podrażnienie wiąże się z objawami skórnymi próby lekowej, podczas której powstała duża liczba czyraków.) Pozostałymi objawami tego doświadczenia były wyraźne osłabienie fizyczne i depresja psychiczna, a także wytrzeszcz i zez lewego oka (po stronie wstrzyknięcia). Do Szczególnych objawów Sap. należą: mimowolne oddawanie moczu podczas chodzenia. Szorstkość błony śluzowej jamy ustnej, z uniesionymi brodawkami na podniebieniu i języku. Język truskawkowy. Objawy były wyraźnie < od ruchu; nawet poruszanie oczami powodowało < podczas pracy umysłowej. < Od ciepła. > Od zimna; od zimnych kąpieli; podczas siedzenia. < Przy połykaniu. Parcie na wymioty i stolec, < w bezruchu. > Po stolcu; po rozpoczęciu miesiączki.

Zależności

Porównać: Lepki śluz, K. bi. > Po rozpoczęciu miesiączki, Lach. Ból śledziony, Cean. Ból nerki, Santal. < Od ruchu; przy poruszaniu oczami, Bry. Senny, lecz nie może zasnąć, Bell. Wczesne budzenie się, Bels., Nux. < W ciepłym pomieszczeniu, Puls. Jakby miał na sobie wilgotne pończochy, Calc., Sanic. Język truskawkowy, Frag., Bac. Mimowolne oddawanie moczu podczas chodzenia, Fer., Caust. Porównać także Seneg.

1. Umysł

Wyraźne osłabienie fizyczne i depresja psychiczna. Drażliwy; opryskliwy; chce, by pozostawiono go w spokoju. Niechęć do nauki. Niezdolność skupienia myśli i przypominania sobie nazwisk.

2. Głowa

Zawroty głowy i nudności przy pochylaniu się. Po wymiotach wystąpiły zawroty głowy. Tępy, ciężki ból głowy z przygnębieniem; < między godz. 16 a 18. Po poruszaniu się rano tępe, ciężkie odczucie w głowie, głównie w czole, zwłaszcza nad l. oczodołem, < przy pochylaniu się; gałka oczna bolesna i pobolewa; później ból rozprzestrzenia się ku potylicy; uczucie gorąca w czole > od ucisku i zimna, znacznie < przy pochylaniu się do przodu. Ból głowy < od najmniejszej pracy umysłowej lub ruchu. Silny ból głowy z tętnieniem tętnic szyjnych; < po l. stronie. Głowa niezwykle wrażliwa na ruch; chory nie może jej obrócić ani nawet poruszyć oczami bez wywołania nudności. Ból głowy w skroniach; uczucie, jakby obie skronie były wypychane na zewnątrz. Kłujący ból w l. skroni.

3. Oczy

Nie mógł skierować oczu ku górze ani nimi obracać z powodu tak wielkiej bolesności; poruszanie nimi = przeszywujący ból biegnący wstecz ku potylicy. Uczucie pełności w oczach wieczorem. Spojówka żółta i nieco przekrwiona. Widzenie przytępione. Ból, wytrzeszcz i zez l. oka (po podskórnym wstrzyknięciu w l. udo).

5. Nos

Suchy nieżyt nosa i częste kichanie. P. nozdrze zatkane rano, z bólem głowy. Tępy ból u nasady nosa i w skroniach. Nos zimny i blady.

6. Twarz

Wysypka prosówkowa na twarzy, szyi i głowie przed miesiączką. Twarz blada. Wargi suche i piekące.

8. Jama ustna

Tylna część języka pokryta żółtawobiałym nalotem; koniuszek i brzegi czerwone; brodawki uniesione (język truskawkowy), zwłaszcza na koniuszku. Język brunatny pośrodku, na brzegach intensywnie żółty. Podniebienie twarde szorstkie. Ślinotok. Smak: słodki, mdły; nijaki; gryzący.

9. Gardło

Gęsty, ciągliwy śluz w nozdrzach tylnych, sięgający do krtani. Gardło bolesne, < po p. stronie, z uczuciem zaciskania; chory z trudem może połykać. W gardle: szczypanie, drapanie, uczucie obnażenia i szorstkości. Podrażnienie jak od kurzu. Migdałki silnie obrzęknięte, jaskrawoczerwone.

11. Żołądek

Brak apetytu. Wstręt do jedzenia przez dwa dni, aż do wystąpienia nudności. Pragnienie nie > po piciu. Nudności, odruchy wymiotne, wymioty zielonkawożółtym płynem; z rozdzierającym bólem obu skroni, który znikał, gdy parcie na wymioty ustępowało (>). Gdy pewnej zimnej nocy wracała do domu z miejsca rozrywki, nudności w przełyku i gardle wystąpiły, gdy tylko przyjemnie się ogrzała; w miarę nasilania się nudności na koniuszkach palców rąk i nóg pojawiło się uczucie zimna, które powoli rozprzestrzeniało się ku brzuchowi; gdy oba nurty spotkały się w brzuchu, wywołały wstrząs podobny do elektrycznego; następnie wystąpiły ściskający ból, biegunka i wymioty. Uczucie pustki i osłabienia w dołku podsercowym bez apetytu; z pełnością i gorącem w czole.

12. Brzuch

Tępy ból w l. podżebrzu, przechodzący do nadbrzusza i stający się bardzo silny, a następnie strzelający ku górze pod l. łopatkę, < od ruchu, > podczas siedzenia. Bolesne kłucia w l. podżebrzu. Tępy ból w okolicy pępkowej po każdym stolcu. Kolka o godz. 3 nad ranem po obudzeniu. Przez dwadzieścia cztery godziny poprzedzające miesiączkę kolka, kurcze i obfite wodniste upławy, > po rozpoczęciu miesiączki. Nagła kolka, natychmiast > po stolcu. Ból w l. okolicy pachwinowej.

13. Stolec i odbyt

Silny świąd odbytnicy po południu i w nocy. Pieczenie w odbytnicy. Szczypanie w odbycie z zaparciem. Stałe parcie; stolec niedostateczny, raczej biały. Parcie na stolec zarówno wieczorem, jak i rano. Biegunka z parciem bolesnym. Stolec: obfity, biegunkowy, bezbolesny, lecz naglący; z kolką; początkowo twardy, następnie płynny i stający się mimowolny; brunatnawy, śluzowaty; parcie na stolec lub wymioty pojawia się natychmiast przy najmniejszej uldze, oba < od ciepła.

14. Narządy moczowe

Nerki pracują ospale; kłujący ból w okolicy p. nerki. Pieczenie podczas oddawania moczu. Budził się wcześnie, aby oddać mocz, w którym pozostawał osad barwy pyłu ceglanego. Mimowolne oddawanie moczu podczas chodzenia. Mocz obfitszy i intensywnie zabarwiony.

16. Żeńskie narządy płciowe

Miesiączka opóźniona i skąpa. Miesiączka: o tydzień za wcześnie; obfita, < od ruchu; krew ciemnoczerwona; przez cały okres bezwładne uczucie parcia ku dołowi (nietypowe); przed miesiączką drżenie całego ciała, nieznośny ból w plecach i kończynach dolnych; chce, by pozostawiono ją w spokoju. Kolka podczas miesiączki. Przez dwadzieścia cztery godziny poprzedzające miesiączkę kolka, kurcze i obfite wodniste upławy; po rozpoczęciu miesiączki ból był mniejszy, lecz utrzymywał się przez wszystkie cztery dni krwawienia, pozostawiając ją osłabioną i przygnębioną. Drobna wysypka prosówkowa na twarzy, szyi i głowie przed miesiączką.

17. Narządy oddechowe

O godz. 16 osobliwy kaszel, wywoływany każdym wymuszonym wdechem przez nos; za każdym razem tylko jedno kaszlnięcie.

18. Klatka piersiowa

Mrowienie głęboko w tkance płuca. Powtarzające się ostre, kłujące bóle w p. płucu, w płacie środkowym; tępe pobolewanie w l. płucu. Tępe bóle przeszywające klatkę piersiową na wskroś. Podczas dreszczu uczucie zaciskania w l. połowie klatki piersiowej.

19. Serce

Tępy ból w okolicy serca. Tętno: przyspieszone; słabe, ledwie wyczuwalne.

20. Plecy

Plecy i kończyny męczą się podczas chodzenia; buty wydają się niezwykle ciężkie. Tępe tętnienie w l. łopatce, biegnące ku górze. Silny tępy ból w okolicy krzyża oraz uczucie ciężaru, jakby cała odzież zwisała z pleców; to uczucie dźwigania znacznego ciężaru rozciągało się na biodra i kolana, < od wstrząsów podczas jazdy tramwajem konnym. Tępe pobolewanie w okolicy lędźwiowo-krzyżowej, schodzące w dół ud, ze wzmożonym mrowieniem podeszew. Bóle przeszywające w lędźwiach, < podczas chodzenia.

21. Kończyny

Uczucie wyczerpania i znużenia kończyn, z nieznaczną skłonnością do nudności. Osłabienie dłoni i stóp.

22. Kończyny górne

Nagły ból w l. ramieniu, najwyraźniej mięśniowy, w okolicy przyczepu mięśnia naramiennego; ramiona słabe, mięśnie wyczerpane jak po podnoszeniu dużych ciężarów. Ból kości l. przedramienia. Drętwienie i mrowienie l. palca serdecznego i małego (nerw łokciowy).

23. Kończyny dolne

Tępe pobolewanie w kończynach dolnych i l. okolicy lędźwiowej; bóle mięśniowe. Tępy ból w l. kończynie dolnej. Pobolewanie łydek. Podeszwy bolesne, obrzęknięte, tkliwe, zdrętwiałe i mrowiące.

24. Objawy ogólne

Niepokój ruchowy. Osłabienie mięśni. Wyczerpanie. Uczucie omdlewania: z krańcowym osłabieniem; podczas dreszczu.

25. Skóra

Wysypka prosówkowa przed miesiączką. Zaognione krosty na klatce piersiowej. Czyraki, pojedyncze lub występujące rzutami. Świąd oraz pełzające mrowienie w różnych częściach ciała.

26. Sen

Senność. Senny, lecz nie może zasnąć. Nie może dobrze spać po godz. 4 lub 5 nad ranem. Wczesne budzenie się o godz. 5.30 (objaw bardzo nietypowy dla uczestnika próby). Sen zakłócany przez sny; śniło mu się oddawanie moczu.

27. Gorączka

Lekki dreszcz z uczuciem omdlewania. Silny dreszcz przebiegający po plecach po wejściu do ciepłego pomieszczenia. W miarę nasilania się nudności lodowate uczucie pełzło w górę kończyn, rozpoczynając się na samych koniuszkach palców rąk i nóg; postępowało stopniowo ku górze i ku dołowi, a gdy oba nurty spotkały się w brzuchu, odczuwałem to tak, jakby przyłożono do nich prąd elektryczny, wywołując wstrząs, który omal nie sprawił, że podskoczyłem. W ciągu dnia znaczne zimno kończyn; dłonie i stopy sprawiają wrażenie, jakby były okryte wilgotnymi pończochami. Temperatura obniżona. Temperatura wzrastała stale przez trzy godziny (po podskórnym wstrzyknięciu 0,1 grama w wewnętrzną stronę l. uda), następnie stopniowo spadła do normy, którą osiągnęła po dwudziestu czterech godzinach; przez kolejne dwa dni występowała pewna gorączka, lecz piątego dnia temperatura była znacznie niższa od prawidłowej, osiągając poziom zapaści — 93°; tętno, początkowo nieco przyspieszone, piątego dnia spadło do 65. Stan gorączkowy i osłabienie. Głowa gorąca, skóra sucha. Uczucie rozprzestrzeniającego się gorąca, rozpoczynające się w klatce piersiowej i szerzące się w obu kierunkach, zwłaszcza ku głowie.