Bryonia alba

Alle klachten < door beweging.

Droogheid van de slijmvliezen in het algemeen (lippen, mond, maag; verlangt met lange tussenpozen grote hoeveelheden te drinken; darmen; droge, harde ontlasting alsof zij verbrand is).

Uitstortingen in sereuze vliezen (meningen, pleura, peritoneum enz.).

Constipatie (geen aandrang) of diarree, < 's morgens bij het beginnen te bewegen.

Stekende pijnen, vooral in sereuze vliezen en gewrichten.

Rechtop zitten veroorzaakt misselijkheid en flauwte.

Modaliteiten: < door bewegingen, warm weer na koude; > door rust, liggen op de pijnlijke zijde.

Geschikt voor droge, magere, nerveuze, tengere personen met een prikkelbare aard; reumatische neiging. Klachten bij heet weer, of blootstelling aan droge, koude lucht, bij nat weer (Rhus tox.).;

Hoest, droog, hard, afmattend, met schaars sputum; met barstende hoofdpijn; delier over de dagelijkse werkzaamheden; (tyfoïde) hoofdpijn; < bukken; strijken; heet weer; hoesten; beweging; duizeligheid; met misselijkheid en flauwte; < door rechtop zitten na te hebben gelegen. Druk alsof er een steen in de maagkuil ligt, verlicht door oprispingen.

Plaatsvervangende menstruatie; neusbloeding wanneer de menstruatie zou moeten verschijnen (Phos.).

Mammae zwaar, steenhard; bleek maar hard; heet en pijnlijk.

Gewrichtsreuma; met bleke zwelling, hevige pijn, erger door aanraking of de geringste beweging.

---

Evenals bij Pulsatilla ligt bij Bryonia het voornaamste kenmerk in de “modaliteit”. Drie woorden drukken haar uit: verergering door beweging.

Wat wordt door beweging verergerd? Lijden van bijna iedere mogelijke soort. Wij zullen niet proberen het op te sommen. Alles wat Hering daarover op zijn kaarten zegt is: “Gewrichten rood, gezwollen, stijf, met stekende pijn door de geringste beweging”; voor zover het gaat is dit echt, maar het is slechts het begin van alle kwalen die < door beweging zijn.

Kijk in “Guiding Symptoms” onder “Motion” en zie de lange lijst symptomen die door beweging worden verergerd; zelfs die omvat nog niet alles. Nu beginnen wij de waarde van deze modaliteit te beseffen.

Het maakt niet uit hoe de ziekte heet: wanneer de patiënt zich veel > voelt door stil te liggen en hevig lijdt door de geringste beweging, en des te meer lijdt naarmate hij meer en langer beweegt, is Bryonia het eerste middel waaraan men moet denken; er moeten op andere gebieden zeer sterke contra-indicaties zijn om het uit te sluiten.

Evenmin maakt het veel uit welk orgaan of weefsel de zetel van de ziekte is—slijmvlies, sereus vlies of spierweefsel—dezelfde regel geldt.

Nog een zeer waardevolle modaliteit van Bryonia wordt opnieuw in drie woorden uitgedrukt: verbetering door druk. Daarom wil de patiënt, tot grote verbazing van de verpleegster, op de pijnlijke zijde of het pijnlijke deel liggen. (Tegengesteld: Belladonna, Kali carbonica.)

Niemand kan de waarde van deze twee modaliteiten beseffen voordat hij ze vaak aan het ziekbed heeft aangetroffen en getuige is geweest van de snelle verlichting door Bryonia.

Bij het schrijven over Pulsatilla bespraken wij de kenmerkende werking van dat middel op slijmvliesoppervlakken. Bryonia werkt daarop even kenmerkend, maar heel anders. Bij Bryonia bestaat er overmatige droogheid of gebrek aan secretie. Dit begint bij de lippen, die verschroeid, droog en gebarsten zijn, en eindigt pas bij het rectum en de ontlasting, die hard en droog als verbrand is. Dezelfde toestand bestaat ongetwijfeld in de maag, hetgeen blijkt uit de overmatige dorst die alleen door grote teugen water kan worden gelest; een beetje voldoet niet.

Dezelfde toestand bestaat in longen en bronchiën en veroorzaakt een harde, droge hoest met weinig of geen sputum en met rauwheid en pijn in de borst wanneer de patiënt hoest. (Natrum sulphuricum heeft losse hoest met rauwheid.) De urine is schaars en slechts bij uitzondering (of zoals ik het zou uitdrukken, als reactie) overvloedig. Wij moeten bedenken dat ieder middel een dubbele werking heeft. Deze twee werkingen worden primair en secundair genoemd. Ik denk dat de zogeheten secundaire werking slechts de reactie van het organisme op de eerste of primaire (zogeheten) werking van het middel is. Bijvoorbeeld: de werkelijke werking van Opium is slaap of stupor te veroorzaken, de reactie is slapeloosheid; die van Podophyllum, Aloes enz. is catharsis, de reactie constipatie. Ik meen dat de werkelijk homeopathische genezing met de primaire (zogeheten) effecten van ieder middel moet overeenstemmen om de beste en meest radicale genezing te verkrijgen. Wordt een middel echter gegeven voor de secundaire (zogeheten) symptomen nadat de primaire voorbij zijn, dan moeten wij zorgvuldig naar alle symptomen vragen die aan de aanwezige zijn voorafgegaan; verleden en heden samen moeten deel uitmaken van het beeld waarvan het tegenbeeld moet worden gevonden in het geneesmiddel dat zal genezen. Iedere andere methode is slechts palliatief en niet curatief. Bryonia heeft ook een zeer uitgesproken werking op de sereuze vliezen. Het is zeer nuttig in het tweede ontstekingsstadium, nadat sereuze uitstorting is begonnen. In de meeste van deze gevallen ging het eerste stadium gepaard met symptomen die om middelen als Aconite, Belladonna, Ferrum phos. enz. vroegen, maar niet altijd; laat mij hier meteen de aandacht vestigen op de kenmerkendste pijnen van dit middel. Het zijn stekende pijnen. Merk nu op: de kenmerkende pijnen bij ontstekingen van sereuze vliezen zijn stekende pijnen; daarom is Bryonia zo'n koninklijk middel bij pleuritis, meningitis, peritonitis, pericarditis enz. De subjectieve symptomen die bij het middel passen moeten ervoor wijken en de objectieve zullen even zeker volgen. Slechts één middel kan Bryonia bij stekende pijnen evenaren, namelijk Kali carbonica. (Stekende borstpijn wordt vooral gevonden bij Bryonia, Kali carb., Natrum mur., Squilla en Mercur. viv.) Het verschil is dit: de steken van Bryonia ontstaan of verergeren door de geringste beweging, terwijl die van Kali carbonica optreden ongeacht of de patiënt beweegt. (Bryonia > door druk, Kali carb. niet.) Bij beide middelen schreeuwt men echter scherp van de pijn. Apis heeft pijnen die de patiënt eveneens scherp doen uitschreeuwen, maar het zijn stekende pijnen—als een bijensteek. Alle drie zijn grote middelen voor uitstortingen in sereuze holten, en Sulphur gaat ieder ervan even goed vooraf en volgt er even goed op.

Hier een woord over het tussenvoegen van Sulphur wanneer, zoals wij zeggen, “het schijnbaar geïndiceerde middel niet werkt”. Sommigen zouden hierover struikelen en terecht vragen: hoe zit het bij zo'n gebruik van Sulphur met uw similia enz.? Ik antwoord: Sulphur heeft een breed werkingsgebied en dekt de toestanden en symptomen die uit psora voortkomen vollediger dan enig ander middel; daardoor past het vaak bij een door psora gecompliceerd geval en geneest het dit of neemt de complicatie weg, zodat de andere middelen kunnen werken. Bedenk echter dat het dit niet altijd doet en dat andere antipsorische middelen gekozen moeten worden. Het moet het simillimum voor de psorische toestand zijn.

Bryonia staat naast Nux vomica en Pulsatilla bij voedingsstoornissen. Alle drie hebben een gevoel alsof er een steen in de maag ligt, Bryonia en Nux vomica sterker dan Pulsatilla. Bryonia staat voorop bij dorst, Nux vomica heeft minder en Pulsatilla weinig of geen. Alle hebben een slechte smaak in de mond; bij Bryonia en Pulsatilla bitter, bij Nux vomica zuur. Alle hebben misselijkheid en braken; Bryonia erger door beweging, zoals overeind komen; Nux vomica 's morgens en na eten; Pulsatilla 's avonds en eveneens na eten.

De maagstoornissen van Bryonia ontstaan vaak door voedingsfouten, vooral wanneer na koude warm weer inzet. Die van Nux vomica meer door voortdurend overeten en inactiviteit, misbruik van geneesmiddelen, koffie, tabak of alcohol; Pulsatilla door te rijk voedsel, gebak, vet voedsel en roomijs (in overmaat); een beetje roomijs voelt goed in de Pulsatilla-maag, maar veel maakt de zaak erger omdat het te rijk is.

Alle drie hebben aanvallen van diarree, hoewel constipatie het meest kenmerkend is voor Bryonia en Nux vomica en bij Pulsatilla slechts bij uitzondering voorkomt.

Bryonia-diarree is 's morgens bij beweging erger en ontstaat vaak door oververhitting in de zomerhitte. Nux vomica-diarree is eveneens vaak 's morgens erger, wordt meestal door overeten veroorzaakt en neemt gemakkelijk het dysenterische type aan. Pulsatilla-diarree treedt vaker 's nachts op door de bovengenoemde oorzaken en gaat gepaard met sterk rommelen in de darmen.

Alle hebben een witte, soms zeer dik beslagen tong, maar als men de oorzaken van deze maag- en darmklachten, het temperament en de modaliteiten in aanmerking neemt, hoeft de keuze van het juiste middel voor geen enkel geval erg moeilijk te zijn.

Wat het temperament betreft lijkt Bryonia op Nux vomica, maar Bryonia heeft veel meer van de “reumatische diathese”. Beide zijn gemakkelijk geïrriteerd of boos en zijn meestal geïndiceerd bij magere, donkergekleurde personen. Beide zijn in het algemeen erger door beweging, maar Bryonia veel sterker, terwijl Pulsatilla soms evenals Rhus toxicodendron door beweging wordt verlicht.

Nu enkele bijzondere indicaties voor Bryonia, waarna wij het verlaten:

“Barstende hoofdpijn, alsof het hoofd zou opensplijten, verergerd door bukken; hoesten; strijken; openen of bewegen van de ogen; iedere beweging; bij heet weer. Misselijkheid en flauwte bij overeind komen, verlicht door stil te liggen.

“Epistaxis in plaats van menstruatie (plaatsvervangende menstruatie), ook bloedspuwen.

“Mastitis; borsten bleek, heet, hard, zwaar en pijnlijk.

“Onderdrukking van lochiën met barstende hoofdpijn.

“Onderdrukking van melk, menstruatie, mazelen of scarlatina-uitslag, of wanneer al deze langzaam verschijnen; uiteraard moeten de overige Bryonia-symptomen aanwezig zijn.

“Veelvuldige behoefte diep adem te halen; moet de longen uitzetten. (Cactus, Ignatia, Nat. sulph.)

“Hoest droog, < na eten, soms met braken; < bewegen; < bij het vanuit open lucht binnengaan van een warme kamer. (Nat. carb.)

“Hoesten doet hoofd en borst pijn; houdt ze met de handen vast.” (Eupatorium perf., Natrum sulph.)

Dit zijn enkele bijzondere symptomen die niet onder een algemene rubriek kunnen worden gerangschikt en voortreffelijke wegwijzers zijn naar Bryonia. Ieder ervan zal samen met de reeds besproken algemenere kenmerken worden gevonden.

De dominante school beseft niet wat zij mist doordat zij de deugden van dit middel, zoals ontwikkeld in onze provings en klinische toepassing, niet kent; wij weten echter wat wij hebben gewonnen.