Stramonium

Ziele z Jamestown, bieluń dziędzierzawa. Solonaceæ.

Roślina występuje w sąsiedztwie terenów uprawnych, na żyznej glebie, gdzie składa się odpadki, we wszystkich częściach świata.

Nalewkę alkoholową sporządza się z dojrzałych, drobno sproszkowanych nasion.

Wprowadzony przez Hahnemanna; próbę lekową przeprowadzili on sam, Fr. Hahnemann i Franz, Reine Arzneimittelehre, t. 3 ; Berridge, Mon. Hom. Rev., t. 15, s. 298 ; t. 16, s. 34 ; N. Am. Jour. of Hom., N. S., t. 2, 1871, s. 62. Doniesienia toksykologiczne są liczne ; zob. Allen's Encyclopædia, t. 9, s. 175 .

AUTORYTETY KLINICZNE.

• Melancholia , Smith, H. W., t. 11, s. 27 ; Halucynacja , Fanning, N. Y. S. Trans., 1870, s. 769 ; Majaczenie , Kitchen, A. J. H. M. M., t. 2, s. 237 ; Hendricks, A. H. Z., t. 109, s. 15 ; Gifre, H. W., t. 12, s. 165 ; Mania , Pfander, A. H. Z., t. 113, s. 202 ; (2 przypadki), Sztaraveski, B. J. H., t. 1, s. 361 ; Müller, B. J. H., t. 12, s. 472 ; Hartlaub, A. J. H. M. M., t. 2, s. 233 ; Butler, N. Y. S. Trans., 1875 ; Fotomania , Farrington, A. J. H. M. M., t. 8, s. 212 ; Wodowstręt , Hahnemann, Rück. Kl. Erf., t. 4, s. 625 ; Morgan, Hah. Mo., t. 8, s. 439 ; Delirium tremens , Ng., Hirzel, Müller, Rück. Kl. Erf., t. 1, s. 147 ; Gerson, Rück. Kl. Erf., t. 5, s. 66 ; (4 przypadki), Mossa, A. H. Z., t. 90, ss. 178-195 ; Mossa, A. H. Z., t. 92, s. 53 ; t. 93, s. 133 ; Fincke. A. J. H. M. M., t. 3, s. 57 ; Obłęd , Jones, N. A. J. H., t. 5, s. 677 ; Zaburzenie psychiczne , Hartlaub, Trinks, Sztar, Schellh., Rück. Kl. Erf., t. 1, s. 46 ; Gerson, Hermel, Rück. Kl. Erf., t. 5, s. 11 ; Rozstrój psychiczny , Huber, A. H. Z., t. 101, s. 6 ; Rozstrój psychiczny po przestrachu , Mossa, Hom. Rec., t. 3, s. 246 ; Rozstrój psychiczny , Berridge, N. E. M. G., t. 10, s. 166 ; Morgan, H. W. , t. 12, s. 70 ; Zawroty głowy , Schrön, Rück, Kl. Erf., t. 5, s. 23 ; Schrön, B. J. H., t. 11, s. 303 ; Guernsey, A. J. H. M. M., t. 2, s. 207 ; Ból głowy , Schrön, B. J. H., t. 11, s. 304 ; Zastoinowy ból głowy , Leibold, A. J. H. M. M., t. 2, s. 247 ; Neuralgiczny ból głowy , Price, Med. Inv., t. 2, s. 194 ; Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych , Stapf, Gross, Rück. Kl. Erf., t. 1, s. 129 ; Bœnninghausen , A. H. Z., t. 46, s. 133 ; Alvarez, Raue's Rec., 1875, s. 35 ; Choroba mózgu , Gueyrard, Rück. Kl. Erf., t. 5, s. 56 ; Ból ucha , Reil, Rück, Kl. Erf., t. 5, s. 161 ; Füllgraff, N. A. J. H., t. 4, s. 333 ; Neuralgia twarzy , (3 przypadki), Schrön, Rück. Kl. Erf., t. 1, s. 434 ; Schrön, Käsemann, Rück, Kl. Erf., t. 5, s. 193 ; Róża twarzy , Wesselhœft, Hom. Phys., t. 8, s. 210 ; Afagia , Hull, Raue's Rec., 1870, s. 155 ; Utrata mowy , Parsenow, Rück. Kl. Erf., t. 5, s. 18 ; Dreszcze podczas oddawania moczu , Berridge, A. J. H. M. M., t. 4, s. 103 ; Guz jajnika , Miller, Med. Inv., lis., 1875, s. 416 ; Bolesne miesiączkowanie , Guernsey, Org., t. 1, s. 147 ; Martin, H. M., t. 10, s. 316 ; Wodnista miesiączka , Williamson, T. H. M. S. Pa., 1873 ; Drgawki połogowe , Baer, T. A. I. H., 1872, s. 226 ; Graham, A. H. O., t. 6, s. 255 ; Astma (7 przypadków wyleczonych paleniem Stram .), Frank, N. A. J. H., t. 9, s. 257 ; Krztusiec , A. R. , Rück., Kl. Erf., t. 5, s. 730 ; Zapalenie płuc (2 przypadki), Schmidt, Hom. Phys., t. 7, s. 243 ; Choroba serca , Hilberger, Rück., Kl. Erf., t. 5, s. 862 ; Morbus coxarius , H. M., t. 6, s. 404 ; Pourazowe zapalenie nerwu , Gilchrist, Med. Inv., t. 6, s. 269 ; Skurcze , Parsenow, Rück. Kl. Erf., t. 4, s. 594 ; Rummel, Rückert, Rück. Kl. Erf., t. 4, s. 609 ; Trinks, Rück. Kl. Erf., t. 5, s. 874 ; Trinks, B. J. H., t. 19, s. 318 ; Berridge, N. A. J. H., t. 22, s. 191 ; Drgawki histeryczne , H. M., t. 7, s. 408 ; Pląsawica , Müller, Kirschlyer, Bethm., Gross, Ægidi, Bicking, Rück. Kl. Erf., t. 4, s. 514 ; Müller, B. J. H., t. 23, s. 374 ; Payne, H. M., t. 6, s. 354 ; White, A. H. O., t. 4, s. 124 ; Padaczka , Lobeth., Kleinert, Rück. Kl. Erf., t. 4, s. 593 ; Gorączka okresowa , Kunkel, A. H. Z., t. 112, s. 42 ; Zimnica , Fahnestock, A. H. O., t. 9, s. 364 ; Dur brzuszny , Löw, Bojanus, Rau, Knorre, Rückert, Rück. Kl. Erf., t. 4, s. 787 ; Stens, A. H. Z., t. 91, s. 197, Neidhard, A. J. H. M. M., t. 2, s. 208 ; Lippe, H. M., t. 10, s. 196 ; Lee, Hom. Phys., t. 9, s. 42 ; Odra , Müller, Rück. Kl. Erf., t. 4, s. 101 ; Złośliwa płonica , Bell, N. E. M. G., t. 7, s. 1.

UMYSŁ [1]

Otępienie zmysłów ; przed wysypką.

Śpiączka, skurcze ; później chrapanie, utrata świadomości, opadnięta żuchwa, drgania rąk i stóp, przewracanie oczami ; rozszerzone źrenice ; automatyczne ruchy chwytne rąk ku nosowi, uszom itd. ; trudność w połykaniu płynów.

Nieustanne ruchy dłońmi i ramionami, jak przy przędzeniu lub tkaniu ; częste unoszenie głowy, czerwona twarz, wytrzeszczone oczy z dużymi, nieruchomymi źrenicami, stałe mamrotanie, częste wzdychanie, całkowite otępienie zmysłów.

Półprzytomny ; wyraźne rozszerzenie źrenic.

Całkowita utrata świadomości ; nie odpowiadał na pytania ; tępo rozglądał się dookoła ; źrenice silnie rozszerzone, niereagujące na światło ; oznaki zawrotów głowy, niechęć do płynów.

Twarz czerwona ; oczy niespokojne, błyszczące ; źrenice silnie rozszerzone, wytrzeszczone, nieruchome ; pijany wygląd ; nieprzytomny ; mówi bez związku ; zrywa się ; niespokojny ruchowo ; wzdryga się ; chwyta rękami w powietrzu, próbując złapać wyimaginowane przedmioty, bez gorączki ; tętno wolne, ociężałe ; dreszcze ; poci się, skóra ciepła ; łapczywie połyka napój.

Nieprzytomny ; chrapanie ; opadnięta żuchwa ; drgania rąk i stóp ; przewracanie oczami ; rozszerzone, nieruchome źrenice ; ruchy automatyczne ; chwytanie rękami dookoła ; skóra chłodna ; tętno nieco przyspieszone, pojedyncze uderzenia wypadają ; największa trudność w połykaniu płynów.

Siadał nieprzytomny na łóżku, nieustannie bełkocząc, niekiedy gwałtownie się zrywając ; ręce miał pozornie skierowane ku wyimaginowanym przedmiotom w powietrzu ; tętno bardzo wolne, bez gorączki, silne pragnienie i obfity pot wskutek nieustannego ruchu.

Był niemy, nie poruszał się ; tętno niewyczuwalne ; kończyny bezwładne przez sześć lub siedem godzin ; leżał bez świadomości ; potem miotał się w łóżku z wielką wściekłością, wykonywał niezliczone, niezrozumiałe dla otaczających go osób gesty, po czym znów się uspokajał.

Nieprzytomny i otępiały : podczas dreszczy ; < w okresie gorąca, czasem podczas potów ; w tyfusie plamistym.

Osłupienie : osłabienie intelektu ; odrętwienie i napady ; skrajne pobudzenie narządów płciowych, zaparcie ; przypomina najgłębszy stan upojenia alkoholem.

Utrata pamięci.

Napady utraty pamięci, podczas których nie rozpoznaje ani osób, ani przedmiotów ; pytania pozostają bez odpowiedzi.

Pamięć zaburzona ; wielki niepokój ruchowy ; czerwona twarz i wytrzeszczone oczy ; przygnębienie, płacz, myśli o śmierci ; jąkanie, wydobywa słowa z wielką trudnością ; zimne stopy, niespokojny sen z widziadłami ; lęk przed dzikimi zwierzętami i czarnymi psami.

Pamięć słaba ; traci wątek myśli, zanim zdoła go wypowiedzieć ; płacze z powodu słabości swego umysłu. θ Po udarze słonecznym.

Utrata pamięci wydaje się związana z wewnętrznym niepokojem i z niego wynikać.

Nie rozpoznaje przyjaciół ani rodziny, wołając osoby stojące obok, jak gdyby były nieobecne. θ Tyfus plamisty.

Po przebudzeniu nie rozpoznaje niczego wokół siebie.

Nikogo nie rozpoznaje, nie zwracała uwagi nawet na najgłośniejsze wołanie, stale poruszała głową z jednej strony na drugą ; czoło pokryte potem.

Nie rozpoznaje osoby, do której mówi.

Zdaje się nie zauważać otaczających go przedmiotów.

Nazywa rzeczy niewłaściwymi nazwami: buty nazywa kawałkami drewna, a sypialnię stajnią, nie zdając sobie z tego sprawy.

Nieprawidłowo ocenia odległość lub wielkość przedmiotów ; wyciąga ręce, aby pochwycić przedmioty po drugiej stronie pokoju, i wpada na ludzi oraz rzeczy, które wydają mu się odległe.

Podczas gorączki nie może mówić ani odpowiedzieć na żadne pytanie ; rękami wskazuje miejsce bólu, a przy zapisywaniu musi zastanawiać się, jakich liter użyć.

Podczas mówienia używa niewłaściwych słów.

Chce opowiedzieć jakąś historię, lecz nie potrafi zbudować spójnego zdania ; nie może znaleźć właściwych słów i jest niezadowolony z powodu tej przeszkody.

Niezdolny udzielić właściwej odpowiedzi, szybko zmienia wątki, tak że rzadko kończy zdanie, lecz np. łączy połowę odpowiedzi z pytaniem skierowanym do nieobecnej osoby.

Rozmawia w różnych językach. θ Tyfus plamisty.

Mówi żydowskim żargonem. θ Mania.

Próbuje znaleźć właściwe określenie.

Myślenie otępiałe, utrudnione ; nie potrafi jasno myśleć o niczym ; traci wątek myśli, zanim zdoła go wypowiedzieć.

Po wstaniu z łóżka zawroty głowy i utrata toku myślenia ; wszystko jawi się jego pamięci mgliście i odlegle, jakby przed oczami znajdowała się zasłona.

Chodzi po pokoju, pogrążony w sobie, z nieruchomymi, iskrzącymi oczami otoczonymi sinymi obwódkami, nie zwraca uwagi na otaczające przedmioty, zajęty wyłącznie tworami własnej wyobraźni.

Siedzi w milczeniu, ze wzrokiem utkwionym w ziemi, jakby pogrążona w rozmyślaniach, podczas gdy rękami skubie ubranie.

Wypowiada oderwane słowa wysokim, krzykliwym głosem.

Błądzenie myśli oraz nietypowo szybkie ruchy oczu i rąk.

Splątanie myśli.

Dzikie myśli, gdy nie śpi ; przerażające doznania, bez potu.

Rozstrój psychiczny ; gwałtowny ból głowy, po którym następują nadmierne majaczenie, utrata wzroku i słuchu, uderzanie rękami i nogami dookoła, nadmierne rozszerzenie źrenic, wolne tętno.

Rozstrój psychiczny z objawami skurczowymi, wytrzeszczonym spojrzeniem, próbami ucieczki wśród wrzasków, przerażającymi widziadłami, gorączkowym żarem, zaczerwienieniem twarzy i wilgotną skórą.

Zaburzenie umysłu ; jeden znosi do domu wszelkiego rodzaju drewno, aby wyrabiać z niego wódkę ; drugi kładzie dwie siekiery w poprzek, aby w ten sposób rąbać drewno ; trzeci ryje ustami w ziemi jak świnia ; czwarty twierdzi, że jest kołodziejem, i zaczyna wiercić otwory ; piąty wbiega do kuźni, aby łowić ryby, które widzi tam pływające ; koronczarka nieustannie rozrzuca swoje klocki i wprowadza we wszystkim zamęt ; inna dziewczyna biega po pokoju i krzyczy, że ścigają ją wszystkie złe duchy.

Patrzy tępo ; rozgląda się nieobecnym wzrokiem.

Czuje otępienie ; tępotę w głowie, jest niemal nieczuła i obojętna na wszystko i wszystkich.

Otępiały, niezdolny artykułować słów, z osobliwą dzikością wyrazu twarzy i zaczerwienionym obliczem, leży w łóżku.

Wyraz twarzy zdradza otępienie i wzburzenie ; niewrażliwość na bodźce psychiczne, z nieruchomymi, łzawiącymi oczami i powiększonymi źrenicami, ledwie reagującymi na podrażnienie.

Otępiały po majaczeniu.

Jest jak zaczarowany i nie panuje nad sobą.

W ekstazie.

Naprzemiennie stany uniesienia i utrwalona melancholia.

Po skurczach zapadła w trans, mówi, że znajduje się pod wpływem duchów, że rozmawiała z duchami i otrzymała przekazy od Boga ; wygłasza dobitne kazania i proroctwa.

Wieczorem w łóżku bardzo niespokojny ruchowo ; rozmawia z duchami zbliżającymi się do jego łóżka, chwyta kij i uderza nim dookoła, aby wypędzić z pokoju ścigającego go czarta ; czerwona twarz, lśniące oczy, silne pragnienie, rozdęty brzuch i wielkie pobudzenie seksualne.

Otaczające go rzeczy i osoby wydają się zmienione ; chociaż wie, że jego przyjaciele są obecni, natychmiast potem o tym zapomina ; wyobraża sobie, że jest zupełnie sam na pustkowiu, opuszczony ; boi się ; zwierzęta gwałtownie wyskakują bokiem z ziemi, więc szybko odsuwa się na drugą stronę, lecz tam wyskakują kolejne i ruszają za nim w pogoń, toteż biegnie przed siebie.

Śni z otwartymi oczami. θ Tyfus plamisty.

Omamy, które przerażają chorego ; widzi duchy, słyszy głosy za uchem ; widzi obcych ludzi.

Sądzi, że umiera i nie przeżyje nocy, raduje się i wydaje polecenia dotyczące swego pogrzebu.

Wierzy, że znajduje się w grobie ; spowiada się, modli, prosi, aby go zabito ; oskarża żonę o niewierność ; łaje i uderza każdego, kto próbuje go powstrzymać ; sądzi, że są psami, i szczeka na nich, aby go zrozumieli.

Dziwne, niedorzeczne wyobrażenia; sądzi, że jest wysoka, podwójna albo że leży w poprzek; że jedna połowa ciała została odcięta; łóżko jest pełne fałd; że został zabity, upieczony i jest zjadany.

Wyobraża sobie, że przedmioty są mniejsze niż w rzeczywistości.

Wyobraża sobie, że jest sam, i ogarnia go strach.

Gwałtownie zrywała się z przerażeniem, wołając, że zaraz spadnie; z taką rozpaczą czepiała się matki, jak gdyby miano ją zrzucić z urwiska.

Wyobraża sobie, że jest bardzo duży i wysoki, otaczające go przedmioty zaś — małe.

Sądzi, że nie nadaje się do zajmowanego stanowiska.

Wyobraża sobie, że widzi wielu dziwnych ludzi, i usiłuje ich schwytać, chociaż nikogo tam nie ma.

Pewna starsza pani od sześciu tygodni miała co noc widzenie, w którym wiele osób, sami nieznajomi, wchodziło do jej pokoju i podchodziło do łóżka,

budząc w niej tak wielki strach, że musiała wstawać z łóżka.

Widziała ludzi wychodzących ze wszystkich kątów.

„Tam — odparł — długi szereg pluskiew, a za nimi pochód chrząszczy, tutaj zaś pełznie po mnie cała chmara karaluchów”; opadł do tyłu z przerażeniem, po czym nagle powiedział: „Zdaje mi się, że wiem, iż to naprawdę nie są robaki, ale poza sporadycznymi chwilami wydają mi się rzeczywiste”.

Obudziła się nagle w nocy i powiedziała, że pod nią i wokół niej są węże; miała dziki wzrok, krzyczała i wskazywała na nie.

Po przebudzeniu wszystko wydawało mu się nowe, nawet jego przyjaciele — jak gdyby nigdy ich nie widział.

Słyszy tańce i muzykę, widzi mężczyzn i słyszy, jak mówią obcymi językami.

Omamy, jak gdyby w pobliżu prawego wyrostka sutkowatego jakiś głos ją łajał, < w nocy; niekiedy głos zdawał się dochodzić spod łóżka.

Omamy wprawiają go we wściekłość.

Obawia się: że postrada zmysły; że jego wargi zrosną się ze sobą; uduszenia; upadku; że wszystko na nią spada;

Straszne urojenia opanowują jego umysł, a rysy twarzy wyrażają strach i przerażenie.

Widzi obok siebie bardziej przerażające obrazy niż przed sobą, a wszystkie napawają go grozą.

Omamy wywołują strach i przerażenie.

Wykrzykuje, że koty, psy i króliki zbliżają się do niej z góry, z boku i ze środka pokoju.

Przerażające postacie, szczury, myszy; widziała poruszające się zwierzęta, koty, psy itd.

Rozmawia z nieobecnymi osobami, jak gdyby były obecne, i zwraca się do przedmiotów nieożywionych, takich jak figury szachowe, imionami tych osób, nie dostrzega natomiast nikogo ze stojących wokół niego.

Chory stale widział stojącego przed nim kata; mimo to był ożywiony i rozmowny, śmiał się i żartował ze swego omamu, choć wydawał mu się on rzeczywistością.

Chłopiec zdawał się widzieć czarne przedmioty, mówił o czarnych ludziach i czarnych chmurach oraz chwytał powietrze.

Budzi się z bojaźliwym, cofającym się spojrzeniem, jak gdyby bała się pierwszej ujrzanej rzeczy. θ Zapalenie macicy.

Majaczenie: łagodne; mamrotliwe; gwałtowne; niedorzeczne; radosne; gadatliwe; niespójne; paplanie; z otwartymi oczami; żywe; wesołe; ze skurczowym śmiechem; wściekłe; szaleńcze; dzikie, próbuje dźgać i gryźć; z najdziwaczniejszymi pomysłami; z pobudzeniem seksualnym; strach, jak gdyby atakował go pies; świadoma swego stanu; woła tatę i mamę, którzy są obecni i próbują pocieszyć dziecko; z otwartymi oczami; hałaśliwe, z omamami; płochliwe, chowa się; próbuje uciec; pełne strachu; mówi bezustannie i niedorzecznie, śmieje się, klaszcze dłońmi nad głową, oczy szeroko otwarte.

Napływ krwi do głowy, z wściekłym, gadatliwym majaczeniem.

Gadatliwe majaczenie; skłonność do ciągłego mówienia, z pragnieniem ucieczki z łóżka; obnaża narządy płciowe.

Majaczący i mówiący niezrozumiale chory był pochłonięty tysiącem nieprzykrych fantazji; bez słów, gestami oznajmiał swoje potrzeby i przez kilka dni biegał, radośnie zajęty swymi fantazjami.

Majaczenie o żywym, aktywnym i wyrazistym charakterze, występujące w krótkich okresach naprzemiennie z wyraźnym przerażeniem i lękiem; chory zdawał się obawiać nadejścia jakiegoś wyimaginowanego potwora i wydawał najbardziej żałosne wołania o pomoc.

Szybko popadła we wściekłe majaczenie; uderzała, odpychała lub usiłowała ugryźć każdą zbliżającą się osobę albo każdy podawany jej przedmiot.

Majaczenie dniem i nocą, bez odpoczynku ani snu; śpiewał, gwizdał albo rozmawiał w różnych językach z odchodzącymi osobami bądź dziko wyskakiwał z łóżka, aby uciec lub zająć się interesami. θ Róża pęcherzykowa.

Po straszliwym wstrząsie wywołanym śmiercią brata, który padł martwy w jego ramionach, mówił niespójnie, uderzał rękami i nogami wszystkich wokół, szalał i pluł opiekunom w twarz, rozdzierał ubranie, mówił raz po węgiersku, a następnie po wołosku; śpiewał po łacinie „Pater noster”, oznajmiał, że jest Bogiem, a potem — że diabłem; bezustannie wygaduje niezrozumiałe niedorzeczności; siada i znów wstaje; klęka, po czym napiera na ścianę, na przemian wyciągając ręce na całą długość i wkładając palec do ust; z niezwykłą szybkością rozdarł ubranie oraz zerwał bardzo mocny łańcuch i kłódkę; palcami wywiercił w ścianie duże otwory; nie odpowiada na żadne pytania, unika spojrzenia; źrenice zwężone, oczy zmęczone i zapadnięte; nie może spać ani jeść.

Wściekłe majaczenie podczas napadu erysipelas faciei et capitis; zahamowanie wydalania moczu; śpiewanie i gwizdanie między napadami.

Majaczenie, skłonność do rzucania się z łóżka, wielki niepokój ruchowy i bezsenność. θ Róża twarzy.

Gadatliwe majaczenie, z pragnieniem ucieczki z łóżka; język żółtawobrązowy, suchy pośrodku; wargi bolesne i popękane; brudny nalot na zębach. θ Dur brzuszny o przebiegu żółciowym.

Mania: z napadami wściekłości, omamami wzrokowymi i słuchowymi, utratą pamięci; skarży się, że pies gryzie go i odrywa ciało z klatki piersiowej; wesołe uniesienie; z pychą i afektacją; biega, skarży się na gwałtowny ból głowy; klaszcze w dłonie, kradnie współmieszkańcom wszystko, co zdoła pochwycić; z niepokojem oraz skłonnością do łajania słowem i czynem osób, które poza tym kochał.

Mania; sądzi, że leży na swoim grobie; spowiada się, modli, chce zostać zabity; śmieje się, jak gdyby go łaskotano; chce, by go całowano; oskarża żonę o niewierność; łaja i bije we wściekłości, nie pozwala opiekunom się schwytać; bierze ich za psy i szczeka na nich; mówi żydowskim żargonem; przypuszcza, że jego dom otaczają wozy, Żydzi i gęsi, które go obrażają i doprowadzają do wściekłości; blady, nic nie je, nie śpi, mięśnie twarzy zaś znajdują się w ciągłym ruchu drgającym.

Mania; wielki niepokój ruchowy, splątana pamięć; gorąca twarz, z chłodem ciała występującym naprzemiennie z niepokojem i pragnieniem; często czerwona twarz o nieruchomym spojrzeniu; przygnębienie, płacz, myśli o śmierci; jąkanie i mamrotanie, zanim zdoła wypowiedzieć słowo; zimne stopy; niespokojny sen na tle nerwowym, z dziwnymi widzeniami, lękiem przed złośliwymi zwierzętami i czarnymi psami; młody mężczyzna prowadzący rozwiązły tryb życia.

Spojówki przekrwione, źrenice ogromnie poszerzone; cały wyraz oczu błyszczący, niespokojny, podejrzliwy i błądzący; czoło zmarszczone.

Mania, z napadami drgawkowymi co pół godziny; nagłe upadanie; zaciskanie palców; chciał krzyczeć, lecz nie mógł, gdyż usta miał pełne rzężącej plwociny, a na wargach pianę; wyginanie kręgosłupa do tyłu; jedną ręką uderza, drugą chwyta; twarz blada; brak świadomości.

Mania puerperalis.

Mania; udaje wybitną osobę o wysokiej randze; jest pełen strachu.

Ostra mania; szał; rozdziera ubranie; omamy; gwałtowny przymus aktywności; grozi, że użyje noża przeciw otaczającym go osobom.

Napady, podczas których grozi, że wszystkich powali, połamie meble i wyrzuci się przez okno.

Mania z pragnieniem światła i towarzystwa; nie znosi samotności.

Mania, z bezsennością; bardzo gadatliwy; sądzi, że ma każdą możliwą chorobę; że ma władzę nad wszystkimi chorobami; masturbuje się; chwilami całkowicie racjonalny; napełnia kieszenie wszystkim, co znajdzie; sądzi, że ma w sobie węże.

Miał wiele dziwnych urojeń, na przykład wyobrażał sobie, że żona ukryła kochanków za piecem; błąkał się niespokojnie i tylko siłą można go było powstrzymać przed wybiegnięciem na ulicę; później dostał napadu tak podobnego do udaru apoplektycznego, że dokonano upustu krwi.

Mania puerperalis w przebiegu zapalenia otrzewnej; phlebitis puerperalis.

Mania powstała w połogu; siada w łóżku, mówi bezustannie jednym ciągiem przez piętnaście minut i z wielką gwałtownością; zawsze chce odejść.

Lękowa mania podczas porodu.

Delirium tremens: omamy, które zwłaszcza nocą wprawiają chorego w najdzikszy niepokój ruchowy i gnają go z miejsca na miejsce jak szalonego; stale słyszał po prawej stronie potylicy donośny głos, który łajał go, obrzucał obelgami i oskarżał o bezbożność; okolica pęcherza moczowego rozdęta, oddawanie moczu od kilku poprzednich dni bardzo skąpe, a od dnia poprzedniego niemal całkowicie zahamowane; zaparcie; język biały; spojówki brudnożółte; podczas czytania litery zlewały się i tańczyły przed oczami; mówił bezustannie, czasami się modlił, z wielkim niepokojem oczekując błyskawicy, która miała go zabić; znaczne pragnienie; obfity, cuchnący, ciepły pot; na kończynach dolnych, które silnie się pocą, czerwona, ziarnista, swędząca wysypka (lichen); gwałtowne drżenie kończyn; tętno małe; myli się co do czasu, mówi o wszelkiego

rodzaju sprawach, które wydarzyły się w jego biurze; zdaje mu się, że ukazują się przed nim ludzie; noc bardzo niespokojna, dużo mówił do siebie, chciał opuścić łóżko; dygotanie, drżenie kończyn; przestawia słowa podczas mówienia; oczy lśniące, o przenikliwym, nieruchomym spojrzeniu, źrenice na ogół poszerzone; niemożność rozróżniania przedmiotów z niewielkiej odległości; gdy patrzył na przedmioty znajdujące się nieco dalej (dwadzieścia do trzydziestu kroków), fantazje znikały, dlatego szukał otwartego powietrza.

Młody mężczyzna z delirium tremens doznał krótko wcześniej rozcięcia policzka, a rana była objęta stanem zapalnym; ból czoła; skłonność do pocenia się; ruchy niepewne, pospieszne; ręce i język drżą; apetyt słaby; dreszcze w plecach; ciągłe migotanie przed oczami; mówił o jaszczurkach i robakach znajdujących się na jego ubraniu oraz w powietrzu przed nim; nagle zrywa się jak ze strachu; tętno słabe.

Często zrywa się z krzesła, aby rzucić się na ludzi, których — jak mu się zdawało — widział przed sobą bijących się i kłócących.

Pił zdecydowanie za dużo, pogoda bardzo gorąca; od około pięciu dni chodzi dniem i nocą, nie może zaznać spokoju; nie mógł spać; widział otwarte drzwi tam, gdzie ich nie było; straszne sny o walce i zabijaniu; w wyimaginowanych kłótniach przechodzi do ataku i napada na agresora; rzuca się na domniemany przedmiot, aby go zaatakować; nadaje głosom osobowość, słyszy mówiący zegar i spiera się z nim; owrzodzenia jamy ustnej i języka, prawdopodobnie wskutek przygryzania; nieugaszone pragnienie; mrowienie w rękach, które niekiedy stają się zimne; uczucie ciężkości i otępienia w głowie; lewe nozdrze zamknięte; czuje się > na zimnym powietrzu; chciałby umrzeć; przewracanie oczami; drżenie rąk; mocz skąpy, czerwony; tętno pełne i twarde; boi się delirium tremens; pogoda bardzo gorąca.

Nimfomania; z zapaleniem przepony; gwałtowne napady, aż do wściekłości; wzmożony popęd płciowy.

Mania religijna; pobożny wyraz twarzy, modlitwa; niespokojne noce; natchniona mowa, śpiew; rozpacza nad swoim zbawieniem.

Wodowstręt; woda, lustro lub cokolwiek błyszczącego wywołuje drgawki; krzyczy lub wyje wysokim głosem; gryzie; suchość jamy ustnej; źrenice duże; nieprzytomny; boi się samotności; wielki przymus gryzienia i rozdzierania własnego ciała zębami; chce gryźć otaczających go ludzi, wydając straszliwy krzyk i wpadając we wściekłość; wyobrażenia pełne strachu i przerażenia, nieruchome oczy, poszerzone źrenice, przekrwiona, opuchnięta twarz, krwista piana na ustach, nadmierny niepokój ruchowy; niechęć do wodnistych płynów; częste plucie, ślina zwisa z ust; potworne drgawki; sztywność całego ciała.

Bardzo gwałtowny; gadatliwy; dziki; trudny do powstrzymania; widzi szczury i koty w pokoju oraz na ścianach; tętno 120; wysoka gorączka; trzeba było kilku mężczyzn, aby nie dopuścić, by wstał z łóżka lub wyskoczył przez okno; chciał brzytwy; nie chciał nic przyjmować z łyżki ani z kubka. θ Róża głowy i twarzy.

Wściekłość; nie do opanowania; chwyta rękami; śmieje się; tarza się i pełza po łóżku; nie może ustać na nogach; źrenice szeroko otwarte; nieprzytomny; chce zabić innych lub siebie.

Z przeraźliwymi krzykami uderza osoby znajdujące się wokół niego i wpada we wściekłość.

Niepohamowana furia, ledwie można go powstrzymać; rzuca się na ludzi; bije ich i usiłuje pochwycić.

Bardzo zmienne usposobienie, naprzemiennie oczekuje śmierci i wpada we wściekłość; śmieszne gesty i melancholijne zachowanie; afektowana wyniosłość i niepocieszoność; głośny śmiech i jęki.

Kobieta, lat 50, stała się ograniczona umysłowo, dziecinna i śmiała się bez przyczyny; miała dwa napady porażenne, każdy o godz. 2 w nocy; leżała spokojnie na plecach z zamkniętymi oczami; majaczeniowa mowa, < wieczorem; chce uciec, wyrzuca rzeczy przez okno; o godz. 3 w nocy gwałtowne skurcze, powracające co pół godziny; chce krzyczeć, lecz nie może; bulgoczący odgłos w gardle; piana na ustach; opistotonus; jedną ręką uderza, drugą chwyta; blada twarz; utrata świadomości.

Niespójna mowa; nieustanna; jak w otępieniu; mówi wiele dziwnych, niezrozumiałych, niedorzecznych rzeczy; paplanie; ciągłe gaworzenie; nieprzerwana bezsensowna gadanina; mówi wciąż w tym samym tonie, z udręczonym wyrazem twarzy. θ Tyfus plamisty.

Gadatliwy; mówienie jest jednak utrudnione.

Nadmierna gadatliwość za każdym razem podczas miesiączki; płacz, modlitwy i żarliwe błagania.

Natchniona mowa.

Wielka gadatliwość; pełen dowcipu, lecz nieprzyzwoity, niekiedy wpada we wściekłość i rozdziera ubranie; tętno przyspieszone, pełne i twarde.

Gadatliwość na lubieżne tematy.

Nieustannie mówi niedorzeczne rzeczy, których nikt nie może zrozumieć; siada, wstaje, klęka lub przyjmuje inne dziwaczne pozycje; rozdziera ubranie i łamie krzesła z godną uwagi szybkością; nie odpowiada i starannie unika spojrzeń innych osób.

Nieustanna mowa, przeważnie pobożna; bardzo żarliwe błagania. θ Bolesne miesiączkowanie.

Ciągle mamrocze do siebie.

Myśli krążyły wokół nieprzyzwoitych rzeczy, często kładł ręce na penisie we wzwodzie; usiłował gryźć lub łapać muchy.

Mówi w obcym języku. θ Tyfus plamisty.

Gadatliwy, mówi bez przerwy, śpiewa, układa wiersze.

Dziecko budzi się przerażone, nikogo nie poznaje, krzyczy ze strachu i lgnie do osób znajdujących się w pobliżu.

Śpiewa, mówi, wyobraża sobie, że w pokoju są psy, które opisuje i usiłuje przegonić, nagle zrywając się na nogi i równie nagle przewracając.

Śpiewa i wypowiada nieprzyzwoite słowa.

Majaczeniowy śmiech, strojenie min i zachowywanie się na ogół jak osoba nietrzeźwa lub głupiec; ciągnie za ubranie, robi śmiejące się grymasy, ze sztywnym, wpatrzonym spojrzeniem.

Paple bez ustanku, bez żadnego sensu ani zrozumienia.

Krzyczy, aż ochrypnie lub straci głos.

Oszalała z trwogi; wyskakuje z łóżka; zachowuje się, jakby wysuwano spod niej łóżko; ze skurczowymi ruchami głowy.

Pada z krzykiem; głośny wrzask podczas napadów.

Krzyczy z powodu warczenia w brzuchu.

Chciałby krzyczeć, lecz nie może z powodu flegmy.

Jęki; rzucanie się.

Nieustannie jęczał, z okresowymi wrzaskami, i można go było uspokoić jedynie, przyciskając jego klatkę piersiową mocno do piersi matki.

Jęczenie; zawodzenie po miesiączce; niespokojne ruchy.

Żona skarży się, że mąż ją zaniedbuje; mężczyzna oskarża żonę o niewierność.

Jest niemy, nie odpowiada; wyraża życzenie, wskazując przedmioty.

Mówi niewiele i wypowiada pojedyncze, urywane słowa wyższym głosem.

Okresami podejmuje usilne próby mówienia.

Nie mógł wypowiedzieć ani słowa; siedział w milczeniu, ponuro zamyślony.

Skłonna do płaczu: gwałtownego; mimowolnego; w dzień; w nocy; z powodu swej słabości umysłowej.

Śmiech.

Strojenie wszelkiego rodzaju min oraz naśladowanie ruchów, gestów i głosów różnych zwierząt.

Po złagodzeniu (>) przez tinc. amygd. amaræ napadów duszenia z unoszeniem mostka: cała twarz czerwona, oczy szkliste, bezczelnie lub złośliwie wpatrzone; śledziła wzrokiem młodszego brata, poruszając wargi w przód i w tył; wargi pokryte lśniącą wilgocią; częste krztuszenie się; rok wcześniej ugryziona przez psa, o którym nie było wiadomo, aby był wściekły.

Gdy ojciec skłonił chłopca, by go rozpoznał, chłopiec powiedział: „Jak to, tato, to ty?” i zaczął głaskać, a raczej drapać palcami twarz ojca.

Rozdziera ubrania; łamie krzesła z niewiarygodną szybkością; niszczy przedmioty.

Skłonność samobójcza; chciał brzytwy, aby poderżnąć sobie gardło.

Usiłuje uciec, wyobraża sobie, że przez cały czas jest sam, i boi się.

Błąka się tam i z powrotem po podłodze.

Mimowolnie podrywa się, szybko, jakby przez jej ciało przeszedł wstrząs elektryczny, z wyrazem przerażenia i głośnym wrzaskiem; kończyny wiją się w ruchach drgawkowych, a rysy twarzy i ciało wykrzywiają się we wszystkich kierunkach.

Chwyta przedmioty szybko i w pośpiechu, sądzi, że pochwycił przedmiot, zanim go dotknął; jeśli rzeczywiście go trzyma, nie czuje, że ma go w dłoni.

Wszystkie ruchy wykonuje pospiesznie, z wielką siłą i w pośpiechu, tak że odczuwa niepokój, jeśli nie może natychmiast ich dokończyć.

Siedząc na sofie, wyobrażała sobie, że z niej spada, i kurczowo chwytała się wszystkiego; leżąc w łóżku, mówiła, że łóżko jest spod niej wysuwane.

W chwilach odzyskania świadomości prosił, aby go trzymano, ponieważ spadał.

Krzyczy

przeraźliwie, ukrywa twarz w poduszce, jest przerażony obecnością lub zbliżaniem się lekarza; po ataku duru brzusznego.

Silny ból prawej strony głowy z obfitym łzawieniem; miała przerażające wyobrażenia, zrywała się i krzyczała; gdy się do niej odezwano, odpowiadała prawidłowo, lecz natychmiast ponownie popadała w stan dzikiego pobudzenia; głowa skurczowo ściągana na bok, lecz nie stale.

Skłonność do wspinania się.

Porywczy; jeśli chce udać się w inne miejsce, pędzi zbyt szybko, ile tylko ma sił.

Wesołe pobudzenie, naprzemiennie śmiech, krzyki, śpiew, gwizdanie, podskakiwanie, łapanie much i skubanie kłaczków.

Flegmatyczny, ze znużeniem umysłu i przygnębieniem serca; wszystko jest mu obojętne.

Nie ma ochoty na żadną rzeczywistą pracę.

Posępny, płaczący, z myślami o śmierci.

Płaczliwy nastrój, ze skłonnością do urażania innych i obrażania się.

Przygnębiona i pełna dojmującego lęku, uważa się za niegodną wiecznego zbawienia, ponieważ nie potrafi wypełniać swoich obowiązków.

Czuje, jakby nic nie mogło sprawić jej żadnej przyjemności.

Wieczorem, po położeniu się, bardzo smutna, z myślami o śmierci i gwałtownym płaczem.

Smutny; obawia się złych następstw błahych rzeczy.

Melancholia z chodzeniem tam i z powrotem, płaczem i lamentami; skarży się, że mąż ją zaniedbuje.

Niepocieszona; silnie przejmuje się drobiazgami; skłonna do płaczu, czasem rozdrażniona; zaniedbuje obowiązki, uważa, że nie nadaje się do zajmowanej pozycji; < po równonocy jesiennej; w ciemności, gdy jest sama, i rano; pragnie światła (słońca) i towarzystwa; gorąco i niepokój wznoszą się z brzucha, powodując zaczerwienienie policzków.

Swoiste uczucie niepokoju; dojmujący lęk; rozpacz.

Wyrzuty sumienia; uważa, że nie jest uczciwy.

Zły humor dochodzący do gwałtowności, po którym natychmiast pojawia się skłonność do śmiechu, nawet głośnego.

Gdy się do niego odezwano, wydawał się zgryźliwy i drażliwy; odpowiadał ostrym krzykiem albo mówił szorstko: „Zostaw mnie w spokoju”, przy czym wszystkie jego słowa były w osobliwy sposób skracane.

Dawniej posłuszny chłopiec, teraz jest krnąbrny i uporczywie uparty; w obecności obcych jednak nieśmiały i niespokojny.

Bardzo porywczy, łatwo daje się sprowokować do wściekłości.

Skrajna drażliwość; wszystkie ruchy wykonuje tak szybko, że w końcu nie może się już poruszać, a przed oczami wszystko mu czernieje.

Najmniejszy sprzeciw drażni ją tak bardzo, że szlocha ze złości.

Utrzymujące się gwałtowne wymyślanie; bezsensowne kłótnie.

Dziecko jest bardzo rozdrażnione, bije lub gryzie.

Po przestrachu: mania; melancholia; pląsawica; napady padaczkowe; skurcze.

Po udzieleniu nagany źrenice natychmiast się rozszerzają.

SENSORIUM [2]

Stan jak w upojeniu; zataczanie się, utrata ruchów dowolnych.

Niepewny podczas chodzenia w ciemności, ze skłonnością do upadania w lewo lub do tyłu, wieczorem po zachodzie słońca.

Zatacza się jak przy zawrotach głowy; chód niestabilny; nie może iść po linii prostej; trzeba go prowadzić.

Zatacza się, lecz kończyny tak łatwo poddają się woli, że czuje się, jakby ich nie miał; wydają mu się znacznie dłuższe niż w rzeczywistości, toteż podczas chodzenia sądzi, że dotknął już podłogi, gdy stopa znajduje się jeszcze sześć cali nad nią, przez co zawsze stawia stopę zbyt szybko.

Potyka się o drzwi, zanim przejdzie przez pokój.

(U chorej:) Siedząc na sofie, wyobrażała sobie, że z niej spada, i kurczowo chwytała się wszystkiego.

(U chorej:) Leżąc w łóżku na prawym boku, krzyczała i mówiła, że łóżko jest spod niej wysuwane, a wszystko na nią spada; kurczowo chwytała się ścian; prosiła matkę, aby jej nie opuszczała, ponieważ coś miało ją skrzywdzić; od godz. 21.30 do północy.

Zawroty głowy: nie może chodzić w ciemności ani z zamkniętymi oczami; zataczanie się, zaciemnienie widzenia lub migotanie przed oczami, czerwona twarz; chwieje się jak pijany; ma wrażenie, jakby głowę odciągano do tyłu, a jednocześnie jest nadmiernie ospały; z bólem kolkowym i biegunką; z gorącem; przed katalepsją; z omamami wzrokowymi i splątaniem myśli.

Zawroty głowy, zwłaszcza w nocy; < podczas leżenia na boku, musiał leżeć na plecach; ucisk jak od ciężkiego brzemienia w przedniej części głowy; mógł otworzyć oczy tylko do połowy, nie mógł unieść wzroku ku sufitowi; bolesne drgania na twarzy, po których następowały skurcze w klatce piersiowej, całkowicie zatrzymujące oddech na minutę, występujące naprzemiennie z napadami śmiechu trwającymi kwadrans.

Osłupienie, z którego okresami zrywał się w dziki sposób; otwierał częściowo zamknięte oczy, lecz nie mógł utrzymać ich otwartych; mówił nieskładnie, kłócił się z matką, której nie poznawał; twarz bardzo czerwona, policzki pałające gorącem, suche gorąco całego ciała; okresami poruszał wargami i językiem, wołał o płyn; tętnienie tętnic szyjnych, tętno pełne i bardzo szybkie, oddech szybki, źrenice nadmiernie poszerzone, nieprzytomny; utrudnione połykanie.

Przytępienie sensorium, szczególnie widoczne podczas mówienia, kiedy myli słowa.

Osłupienie z zanikaniem wzroku i słuchu oraz drgawkowymi ruchami głowy.

Omdlenie z bladością twarzy, suchością w gardle i następującym po niej zaczerwienieniem twarzy.

Nagle pada, z bladą twarzą i niemal niewyczuwalnym oddechem; czasami twarz jest obrzmiała i czerwona; omdlenie może trwać długo.

W GŁĘBI GŁOWY [3]

Uczucie lekkości, słabości, tępoty i ogłupienia w głowie.

Uczucie ciężkości głowy; przed katalepsją.

Przekrwienie głowy, uderzanie tętnic szyjnych; błyszczące oczy; pulsowanie na szczycie głowy, utrata wzroku i słuchu, twarz obrzmiała i nalana, całkowita utrata świadomości.

Głowa gorąca, także całe ciało.

Gorąco głowy: podczas dreszczy; z bólem głowy; następnie ogólne zimno, po którym występuje gorąco z pragnieniem; z potem na czole.

Po udarze słonecznym dręczące uczucie gorąca w całej głowie, najsilniejsze na szczycie głowy, ze znacznym otępieniem; ból karku uniemożliwiający zgięcie głowy poza pewien punkt; nabrała zwyczaju podtrzymywania głowy rękami podczas pochylania się lub wstawania; stały ból kręgów szyjnych i górnych kręgów piersiowych; pamięć i zdolność myślenia zaburzone; gubi myśl, zanim zdoła ją wypowiedzieć; usiłuje znaleźć właściwe wyrażenia i płacze z powodu osłabienia zdolności myślenia; bardzo wrażliwa na hałas; najmniejszy sprzeciw drażni ją tak bardzo, że szlocha ze złości.

Gwałtowne zaburzenia mózgowe w przebiegu róży pęcherzykowej lub po niej.

Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych: oczy czerwone i zmienione zapalnie, dzikie, o uporczywym spojrzeniu; spojrzenie stroniące, jakby z lęku, z towarzyszeniem majaczenia pewnego stopnia, rozszerzonych źrenic, bólu głowy i nudności; drgawkowe ruchy głowy i częste unoszenie jej znad poduszki; głowa wysunięta do przodu; spojówki przekrwione; źrenice zwężone; pragnienie światła albo jasne światło i błyszczące przedmioty wywołują skurcze; woła obecnych przy nim rodziców, lecz ich nie poznaje; gwałtowne majaczenie; jąkanie; wielka suchość jamy ustnej; dysfagia; zatrzymanie moczu; drżenie i drgawkowe ruchy kończyn; uderzanie rękami i stopami; częste skręcanie tułowia; przerażające wizje; krzyk; błaganie o pomoc albo wielka drażliwość z bredzeniem bądź skłonnością do uderzania, gryzienia lub ranienia innych; zahamowane wykwity prosówkowe.

Wodogłowie; drgawkowe ruchy głowy, uczucie lekkości głowy i częste jej unoszenie; wielka gadatliwość; wesołe majaczenie; pragnienie ucieczki z łóżka i pokoju; zgrzytanie zębami; błyszczące oczy; uporczywe spojrzenie; ciemno zabarwione stolce; podczas drgawek głowa zostaje gwałtownie poderwana znad poduszki, po czym ponownie na nią opada.

Napady apoplektyczne; napadowe omdlenia z charczącym oddechem; krwista piana na ustach; ciemnobrunatna twarz; leży na plecach z otwartymi, uporczywie wpatrzonymi oczami; z wielką trudnością łapie oddech.

Paraliż po apopleksji, skurczowe ściąganie głowy na jedną lub drugą stronę; krzyk z drgawkowymi ruchami ramion ponad głową, szczególnie w rzucawce.

Przy wstawaniu ucisk na czoło; mógł otworzyć oczy tylko do połowy; nie mógł spojrzeć w górę.

Ból głowy ściskający, jakby głowę chwytano pazurami.

Pulsujący ból głowy: w czole; w prawej skroni, z biegunką; na szczycie głowy; w tyfusie plamistym, z napadami omdlenia.

Ból w prawej skroni, kłujący i przeszywający, od godz. 8 P. M. do zaśnięcia o godz. 11 P. M.

Ból głowy w obu skroniach, przeszywający ku potylicy, z pragnieniem.

Tępy ból potylicy.

Ból głowy i nudności.

Ból głowy z suchością gardła, nudnościami i wymiotami.

Naprzemiennie ból głowy i obrzmienie brzucha.

Ból głowy wskutek przebywania na słońcu.

Okresowy ból neuralgiczny czoła nad jedną lub drugą brwią, rozpoczynający się około godz. 9 A. M.; < do około południa, kiedy zaczyna słabnąć, i do godz. 3 P. M. ustępuje, lecz powraca o godz. 9 następnego ranka.

Dręczące uczucie gorąca w całej głowie, głównie na szczycie, z wielkim otępieniem; po udarze słonecznym.

Ucisk na czoło przy wstawaniu; mógł otworzyć oczy tylko do połowy, nie mógł spojrzeć w górę.

Zastoinowe bóle głowy rano, < ku południu, stopniowo > ku wieczorowi; bóle straszliwe, obawia się, że oszaleje, biega albo przyciska głowę do ściany.

Pulsujące gorąco na szczycie głowy, napady omdlenia, utrata wzroku i słuchu, twarz obrzmiała, turgorystyczna; drgawkowe ruchy głowy, częste unoszenie jej znad poduszki lub odginanie do tyłu; > podczas nieruchomego leżenia.

Uczucie lekkości głowy.

Ból głowy, nudności, majaczenie, oczy dzikie, wpatrzone, zmienione zapalnie; szał, skurcze drgawkowe i drgania nerwowe; ręce i stopy stają się zimne, tętno słabnie. θ Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych.

Ból głowy z utratą wzroku i słuchu.

Reumatyczny ból głowy z otępieniem; trudność myślenia; < na szczycie głowy lub w czole, < wieczorem i w nocy.

Rwanie w szyi i nad głową, unikanie światła; > od ciepła; < od zimna; < przy wstawaniu rano.

Reumatyczno-zapalne schorzenia mózgu u dzieci poniżej siódmego roku życia, występujące epidemicznie w porze zimowej; zrywanie się we śnie; pojękiwanie z niespokojnymi ruchami; po przebudzeniu wpatrują się w jeden punkt, z rozpaczą na twarzach, i albo powoli oraz bojaźliwie cofają się, albo uciekają z gwałtownym, pełnym lęku krzykiem; chwytają znajdujące się w pobliżu przedmioty; gorączkowe gorąco, czerwona twarz; wilgotna skóra.

Ból reumatyczny na szczycie głowy, trwający od kilku lat.

Przy wstawaniu rano rwanie w szyi i nad głową; upośledzenie wzroku; unikanie światła; pełzające dreszcze chłodu po całym ciele; palce rąk i pięty zdrętwiałe, pięty niekiedy bolesne; > w cieple, < w zimnie.

SKÓRA GŁOWY [4]

Gwałtownie podrywa głowę znad poduszki.

Wciska głowę w poduszkę.

Głowa odgięta do tyłu.

Porusza głową, wyrzuca ją we wszystkich kierunkach; podczas skurczów przeważnie w prawo.

Podpiera głowę rękami podczas pochylania się lub wstawania; po udarze słonecznym.

Głowa ściągnięta na jedną stronę; toczenie głową albo skurczowe unoszenie i opuszczanie głowy.

Drętwienie lewej strony głowy.

Głowa i czoło gorące w dotyku.

Głowa poci się bardziej niż zwykle.

WZROK I OCZY [5]

Światło oślepia; unika światła; drgawki od jasnego światła, wody lub lśniących przedmiotów; oczy łzawią.

Zmiana oświetlenia — zarówno przejście z ciemności do światła, jak i nagłe przejście z jasnego miejsca do ciemnego — powoduje ból gałki ocznej.

Największa wrażliwość na światło dzienne i pragnienie światła lampy.

Hemeralopia.

Przyćmienie wzroku: skarży się na ciemność, chce światła; widzenie zamglone, jak przez zasłonę; całkowita ślepota w tyfusie plamistym; jakby przed oczami była mgła lub gaza; jakby patrzył przez szybę z mętną wodą; przedmioty wydają się rozpływać lub być zbyt odległe; rano.

Złudzenia wzrokowe: patrząc na jakiś przedmiot, sądzi, że widzi koty, psy, szczury i wszelkiego rodzaju owady w nieustannym ruchu; ogniste wizje; migotanie przed oczami; jedwab, który rzekomo nawija, jest niebieski; zdaje mu się, że wokół białych przedmiotów widzi czerwonawoszarą obwódkę; czarne przedmioty wydają mu się szare; czarne litery wydają mu się szare, a obok lub powyżej każdej z nich jakby znajdowała się druga, tej samej jasnoszarej barwy (rodzaj diplopii); pisząc literę F, po raz drugi prowadzi ołówek po tej samej linii, sądząc, że narysował drugą; widzi przedmioty zwielokrotnione i w różnych barwach; wszystko wydaje się przekrzywione, ustawione ukośnie; czasem nie widzi całego przedmiotu, a potem znów widzi go podwójnie; widzi przedmioty jakby przez grube płótno, tylko fragmentami i jakby przecięte — z twarzy widzi jedynie nos itd.; jakby oczy miały tylko niewielki krąg widzenia i mógł jednorazowo zobaczyć tylko mały punkt; pół godziny po obiedzie widzi wszystko podwójnie; przedmioty wydają się mniejsze i bardziej odległe.

Podczas czytania nie potrafił rozróżnić sylaby; litery zdawały się poruszać i rozmazywać.

Nagle czuje się bardzo dziwnie, ponieważ wszystko wydaje się zielone; jednocześnie odczuwa zamęt w głowie i mówi, że nie może powstrzymać się od wykonywania łopatą (podczas pracy w ogrodzie) dziwnych uderzeń w powietrze i osobliwych gestów, jakby był opętany.

Ciemne omamy (Bellad., ogniste, lśniące).

Jeżeli skupiał uwagę na przedmiotach odległych zaledwie o dwadzieścia lub trzydzieści kroków, to chociaż nie mógł ich dokładnie rozróżnić, ruchome postacie znikały przy ponownym spojrzeniu.

W godzinach porannych nie potrafi rozpoznać przedmiotów, choć je widzi; wpada na nie, jakby znajdował się w ciemności.

Zez w schorzeniach mózgu, padaczce, rzucawce lub pląsawicy, jeśli < pod wpływem wzruszeń psychicznych, przerażenia, lęku itp.

Chory nie potrafił dostrzec drobnych rzeczy, takich jak czubek szpilki.

Długotrwała dalekowzroczność; potrafił czytać druk tylko z oddalenia.

Schodząc po schodach, bierze dwa stopnie za jeden i nie zdaje sobie z tego sprawy, dopóki nie upadnie.

Skupiając uwagę na niezbyt odległych przedmiotach, widzieli zwierzęta; przy spojrzeniu na odległość ponad trzydziestu jardów wszystko znikało.

Amblyopia amaurotica.

Zaciemnienie widzenia; nie mógł czytać ani widzieć nitki podczas przędzenia.

Oczy były otwarte, lecz nie zwracał uwagi na nic ani na nikogo wokół siebie, a gdy umieszczano przedmioty przed jego oczami, nie mógł ich zobaczyć.

Oczy niewrażliwe na najsilniejsze światło; na jaskrawe światło słoneczne w tyfusie plamistym.

Przeziębił się, gdy wysypka była obecna; natychmiast przestaje widzieć i słyszeć, wszystko czernieje mu przed oczami; woła osoby stojące tuż obok i nie może uwierzyć w ich obecność, choć mówią do niego głośno; chwyta rękami i kopie stopami.

Niemal całkowita ślepota przez sześć godzin; następnego dnia ucisk jakby ze środka gałki ocznej przy każdej zmianie oświetlenia, zarówno przy przejściu z ciemnego miejsca do jaśniejszego, jak i przy nagłym przejściu z jasnego miejsca do ciemniejszego.

Źrenice rozszerzone; niekiedy nieruchome i niewrażliwe na światło.

Oczy szeroko otwarte, wystające; źrenice nadmiernie rozszerzone, niewrażliwe; spojówki przekrwione, jakby naczynia były wypełnione brudnym płynem.

Źrenice rozszerzają się, gdy dziecko zostaje skarcone.

Źrenice rozszerzone do granic możliwości, nieruchome i niewrażliwe na światło, jednak trzymanie zapalonej świecy przed oczami wywoływało gwałtowne drgawki kończyn, szczególnie skurcze opistotoniczne ze sztywnością.

(U chorego:) Paraliż tęczówki.

Zwężenie źrenic; paraliż przełyku i kończyn dolnych; mimowolne oddawanie moczu i krwistych stolców; twarz, ręce i stopy sine oraz zimne.

Źrenice zwężone po occie lub lemoniadzie.

Oczy: niespokojne, lśniące, szeroko otwarte, uporczywie wpatrzone, o swoistym wyglądzie osoby nietrzeźwej; błyszczące; szkliste; dzikie i czerwone; wytrzeszczone; błądzące, z przekrwionymi naczyniami; wykręcone; przewracające się; zezujące; półotwarte we śnie; zmienione zapalnie; w ciągłym ruchu.

Wykręcanie oczu i powiek.

Od czasu do czasu nieruchome, złowrogie spojrzenie.

Wpatruje się nieruchomo oczami otoczonymi matową, sinawą obwódką.

Oczy lękliwie zwrócone w bok, ku jednemu punktowi, w którym wyobraża sobie straszliwą, wrogą postać.

Oczy matowe i ciężkie.

Uczucie, jakby oko było wypychane na zewnątrz, z drganiem powiek.

Rozlane przekrwienie oczu.

Białkówki i brzegi powiek czerwone; łzy płyną z oczu; roni łzy nieświadomie.

Osłabienie wzroku, oczy zaropiałe, bolesne i łzawiące, jak u osób starych.

Obfite łzawienie z bólem głowy; podczas gorąca gorączkowego; wskutek bólu ucha.

Górna powieka opada, jakby wskutek skurczu mięśnia okrężnego oka.

Mógł otworzyć oczy tylko do połowy, nie mógł spojrzeć w górę.

Oczy półotwarte we śnie.

Oczy zamknięte, otwierają się tylko wtedy, gdy się do niego mówi.

Ucisk w powiekach, jakby były obrzęknięte — i rzeczywiście są — albo jakby ciążył na nich sen.

Powieki opuchnięte i zmienione zapalnie.

Sklejanie się powiek w nocy.

Ropiejące powieki.

SŁUCH I USZY [6]

Słuch bardzo wyostrzony, podczas gdy wzrok był utracony.

Bardzo wrażliwy na odgłosy; najlżejszy hałas go wzdryga.

Niedosłuch; całkowita głuchota.

Uczucie, jakby z uszu gwałtownie wydobywał się wiatr.

Omamy słuchowe; mówi o pociągu w uchu; śpiewanie w uszach z zawrotem głowy.

Ból lewego ucha promieniujący w dół, ku lewej stronie policzka.

Przeszywające bóle uszu.

Ból lewego ucha, gwałtowny, bez przerwy, słabnący nieco tylko w nocy po ciepłym okryciu głowy; gdy bóle są najgwałtowniejsze, z lewego oka płyną łzy.

Neuralgia policzka w pobliżu lewego ucha, jakby piłowano kość; na niewielkim obszarze uczucie, jakby znajdował się tam otwór, a przy dotknięciu okropne wrażenie, jakby dotykano mózgu; mięśnie lewej strony twarzy wykonują ruchy oscylacyjne; oko sprawia wrażenie wypychanego z oczodołu; początkowo ciepło > ból, obecnie <; chory jest w nieustannym ruchu, wymachuje ramionami; wieczorem i w nocy.

WĘCH I NOS [7]

Wydzielina z nosa żółta, cuchnąca; szybko staje się płynna.

Krwawienie z nosa: ciemna krew, w skrzepach; z krztuścem.

Skurczowe kichanie.

Ma wrażenie zatkania nosa, chociaż oddycha swobodnie.

Zatkanie nosa z uczuciem suchości.

Grypa.

Rwanie i przeszywanie w skrzydełku nosa.

Nieznośny świąd nosa.

Skrzydełka nosa białe, twarz czerwona.

Róża na nosie.

GÓRNA POŁOWA TWARZY [8]

Wyraz twarzy: dziki, uporczywie wpatrzony; nieobecny, oszołomiony; niespokojny; wyrażający wielki lęk i przerażenie; jak u osoby nietrzeźwej; maniakalny; dziki, idiotyczny; rozpaczliwy po przebudzeniu; stale się zmienia; robi głupie miny; tępy i zaburzony; jakby czegoś szukał.

Czoło pomarszczone, pobruzdowane; marszczy brwi w chorobach mózgu.

Uczucie mrowienia, jakby w czole tkwiły szpilki i igły; zaczerwienienie i obrzęk wokół prawego oka.

Stara blizna na czole stała się bardzo czerwona.

Sardoniczny uśmiech.

Sądzi, że twarz jest wydłużona. θ Histeria.

Bolesne drgania na twarzy, skurcze klatki piersiowej, skurczowy śmiech.

Mięśnie twarzy są stale w ruchu podczas majaczenia.

Prozopalgia wieczorem po położeniu się, < w lewym policzku, blisko ucha, obejmująca okolicę skroniową i jarzmową, z uczuciem, jakby piłowano kości na wskroś, promieniująca do części skalistej kości skroniowej, z uczuciem w małym punkcie, jakby w kości znajdował się otwór; przy dotyku ma wrażenie, jakby dotykano mózgu.

Prozopalgia zaczęła się nad lewym okiem, z silnymi kłuciami w uchu; przeszła przez lewy policzek do lewego skrzydełka nosa; kłucie i rwanie występowały w różnych porach przez trzy lub cztery dni.

Prozopalgia nerwowa, bóle doprowadzające do szaleństwa, gwałtowne skurczowe zrywania i wstrząsy przebiegające przez ciało; wyrzuca ręce w górę; skóra czoła pomarszczona.

Ból szerzy się wzdłuż wszystkich gałęzi nerwu twarzowego, od foramen stylomastoideum do skrzydełka nosa; rwący i tak silny, że wywołuje drgania mięśni twarzy oraz jej wykrzywienie.

Lewa połowa twarzy bywa chwilami wykrzywiana bezbolesnymi drgawkami; skurcze mięśni jarzmowych pociągają policzki i usta od dołu ku górze, a następnie do tyłu, ku skroniom.

Od trzech dni, o godz. 9 rano, silny ból rwący całej prawej połowy twarzy, z zimnymi kończynami i bardzo gorącą twarzą.

Bolesne drgania twarzy i klatki piersiowej, ze skurczowym śmiechem.

Twarz: czerwona, nabrzmiała, gorąca; czerwona, oczy dzikie; gorąca i czerwona, przy zimnych dłoniach i stopach; ograniczone zaczerwienienie policzków; blada; sina, z utrudnionym oddychaniem; obrzęknięta i bardzo czerwona, nalana, purpurowa; ciemnobrunatna, barwy miedzianej.

Gorące policzki.

Napływ krwi do twarzy.

Czuła, jakby lewa połowa jej twarzy była obrzęknięta, choć w rzeczywistości tak nie było.

Obrzęk twarzy przed utworzeniem się pęcherzyków, z mamroczącym majaczeniem. θ Ospa prawdziwa.

Twarz pokryta plamami o nieregularnym kształcie, niewyniesionymi ponad pozostałą skórę, o jaskrawej, ognistoczerwonej barwie.

Róża prawego policzka, nosa i twarzy.

Róża twarzy; na lewym policzku, po miesiączce; z manią.

Jednostronna róża, z zapaleniem opon mózgowo-rdzeniowych; objawy skurczowe występują naprzemiennie z porażeniowymi.

Róża twarzy; wykwit był gładki, chory majaczył, stale mówił i miał dzikie, nieruchome spojrzenie.

Swędząca wysypka na twarzy, wybroczyny.

Częsty pot na twarzy i czole.

DOLNA CZĘŚĆ TWARZY [9]

Porusza wargami do tyłu i do przodu.

Wargi: czerwone; z żółtym pasmem na czerwieni wargowej, jak w gorączkach złośliwych; suche; bolesne i popękane; drżą; kurczowo wykrzywione; mają żółte pasmo wzdłuż czerwonej części, jak w gorączkach złośliwych, i sklejają się — obawia się, że zrosną się ze sobą; sinawe, obrzęknięte; pokryte lśniącą wilgocią.

Obrzęk dolnej wargi.

Piana na wargach; biała lub krwawa.

Uczucie pełzania na brodzie.

Ból ślinianek podżuchwowych.

Biały krąg wokół ust. θ Biegunka dziecięca. θ Mania histeryczna.

Przykłada palce do ust.

Wykrzywienie ust, ściągniętych na jedną stronę.

Ruchy żucia ustami.

Usta kurczowo zamknięte.

Usta otwarte, lecz język nieruchomy.

Wokół ust gęsta, pienista ślina.

Żuchwa: opada; kurczowo wykrzywiona; napięta; szczękościsk, przy zamkniętych wargach.

Szczękościsk po drgawkach.

ZĘBY I DZIĄSŁA [10]

Zgrzytanie zębami, z dreszczami przebiegającymi całe ciało; unosi ręce nad głowę i porusza nimi, jakby zwijał kłębek nici; z posępnym zamroczeniem; z wykrzywieniem rąk i dreszczami; z uczuciem zimna.

Tętniący ból zębów, jakby niektóre miały wypaść.

Nagły ból górnych zębów, potem dolnych; zęby wydają się mocno do siebie dociśnięte.

Bóle zaczynają się w zniszczonym próchniczo zębie przedtrzonowym prawej żuchwy i stamtąd szerzą się wzdłuż wszystkich gałęzi nerwu twarzowego po tej stronie głowy; rwące.

Brudny nalot na zębach. θ Dur brzuszny.

Ząbkowanie: zgrzytanie zębami; poruszanie palcami podczas snu, jakby czegoś szukał; pragnienie światła; skłonność do jąkania; drgawki z krzykami, jakby na widok odrażających przedmiotów; miotanie kończynami, zwłaszcza górnymi.

SMAK, MOWA, JĘZYK [11]

Smak: gorzki; każde pożywienie smakuje jej gorzko albo jak słoma bądź piasek; utrata smaku — piła ocet, nie czując jego smaku.

Język: białawy, z drobnymi czerwonymi kropkami; koniec bardziej czerwony niż zwykle; suchy, czerwony; suchy i spieczony; bladoczerwony, stale w ruchu; obrzęknięty, obłożony, suchy; żółty pośrodku; suchy; obrzęknięty, zwisa z ust; wilgotny, brodawki powiększone i wystające przez miękki, biały nalot; obrzęknięty, sztywny i trudny do poruszania; wydaje się pokryty pęcherzami.

Drapali sobie języki paznokciami.

Mowa: jąkliwa; trudna i niezrozumiała; niewyraźna; musi przez długi czas bardzo się wysilać, zanim zdoła wypowiedzieć słowo, jąka się i wydaje niepowiązane dźwięki.

Jąkanie; wykrzywia twarz; z wielkim wysiłkiem próbuje mówić; usta ściągane raz w prawo, raz w lewo.

Rodzina położyła się spać, gdy nagle z pokoju sąsiadującego z sypialnią dobiegł huk, który zbudził ze snu i przeraził dwuletniego chłopca; przyczyną hałasu było pęknięcie dębowej płyty stołu; chłopiec, jasnowłosy blondyn o wydatnym czole, żywy i inteligentny, dopiero po dłuższym czasie dał się uspokoić i ponownie zasnął; następnego dnia rodzice zauważyli, że chłopiec, który dawniej mówił poprawnie, teraz się jąka, a jego język wykonuje mimowolne ruchy w różnych kierunkach; pod wieczór był zalękniony i niespokojny, sądząc, że ktoś znajduje się pod łóżkiem; lękliwość zniknęła po kilku dniach, lecz jąkanie i nieuporządkowane ruchy języka utrzymywały się, dopóki nie ustąpiły po zastosowaniu Stramon. [30].

Niemota od kilku tygodni u czteroletniej dziewczynki, ze skurczowym śmiechem i klaskaniem w dłonie; skurczowy śmiech w nocy, płacz w dzień.

Niemota przez kilka dni u siedmioletniej dziewczynki. θ Cholera azjatycka.

Nie mógł mówić podczas tyfusu plamistego.

Afazja.

JAMA USTNA [12]

Suchość jamy ustnej: i gardła; suche, lepkie wargi; jama ustna lśniąca; nie może splunąć, chociaż język wygląda na wilgotny i czysty; z trudem może wziąć do ust kęs chleba, dużo pije; bez smaku; musi ją zwilżać, bez pragnienia.

Ślina: wydzielanie wzmożone; ślinienie; z dreszczami i gorączką; ciągliwa, wypływa z ust.

Lepki śluz w jamie ustnej.

Cała jama ustna jakby otarta do żywego.

Po obiedzie nagłe napłynięcie krwi i jej wypluwanie; po niewielkim odchrząknięciu usta napełniły mu się jasnoczerwoną krwią; ucisk w klatce piersiowej, kołatanie serca i ból głowy.

Krwawa piana przed ustami.

Podniebienie miękkie jakby ściągnięte ku dołowi; pokarm i napój z trudem przechodzą pod nim, czemu towarzyszy drapiący ból podniebienia.

Podniebienie wydaje się spieczone, tak że nie może zjeść ani kęsa chleba.

PODNIEBIENIE I GARDŁO [13]

Pieczenie w gardle, silne pragnienie, suchość bardzo czerwonego języka.

Pieczenie w gardle, gwałtowne pragnienie, ból żołądka, osłupienie.

Uczucie, jakby wrząca woda podchodziła do gardła.

Suchość gardła: oraz cieśni gardzieli; nie ustępuje po żadnym napoju; z obfitym oddawaniem moczu; z utrudnionym połykaniem.

Połykanie utrudnione: zahamowane, z bólem kłującym w gardle; z bólem ślinianek podżuchwowych; z drgawkami; szczególnie płynów; wskutek skurczowego zwężenia gardła.

Porażenie gardła i przełyku.

Ściągający ból palący w gardle oraz uczucie, jakby w gardle utkwiła kula; potem majaczenie z najdziwaczniejszymi wyobrażeniami; później ślepota z rozszerzonymi źrenicami.

Dławienie w gardle.

Ściskanie wokół gardła; częste chrząkanie i odchrząkiwanie.

Skurcz mięśni gardła przy próbie połykania.

Skurczowa choroba przełyku. θ Odra.

Niechęć do płynów; cofa się przed podawanym kubkiem; wpadał we wściekłość, gdy zwilżano mu wargi.

Niechęć do wody; nawet jej widok wywołuje skurcz; ściskanie gardła, piana, plucie.

Wodowstręt; niepokój, gwałtowne drgawki, chory tak agresywny, że trzeba go było związać; tarzał się po łóżku, bezsenny, wydając przenikliwe krzyki; majaczył, bez pamięci i świadomości; źrenice skrajnie rozszerzone; gwałtowny przymus gryzienia i rozszarpywania wszystkiego zębami; skrajna suchość jamy ustnej i cieśni gardzieli; widok światła, lustra lub wody wywoływał straszliwe drgawki; ściskanie i skurcze przełyku, piana na ustach i częste plucie.

Płyn połyka pospiesznie.

Bolesność gardła ze sztywnością karku.

Zapalenie tylnej ściany gardła; skurczowe kurczenie się.

Tężcowe skurcze mięśni głośni; dołączyły do zapalenia gardła po obfitych upustach krwi, z grożącym miejscowym porażeniem ruchowym.

APETYT, PRAGNIENIE. UPODOBANIA, AWERSJE [14]

Wzmożony apetyt; z biegunką; z potami; z pląsawicą.

Utrata apetytu: z uciskiem w dołku podsercowym; z potami; nie może jeść chleba.

Podczas jedzenia: drżą ramiona.

Po jedzeniu: podwójne widzenie; zwężenie cieśni gardzieli.

Pragnienie: z wielką suchością jamy ustnej i gardła; intensywne i niegasnące po wypiciu wody; gwałtowne ; z pragnieniem kwaśnych napojów; w manii; z zawrotami głowy; z bólem głowy; brzuch objęty stanem zapalnym; pragnie dużych ilości i pije łapczywie; z zamglonym widzeniem; nawet przy dużej ilości śliny; oraz z wymiotami; po wymiotach; z bólem brzucha i rozwolnieniem; z obfitym wydzielaniem piekącego moczu; po obudzeniu się; gwałtowne, z gorącem; po którym następują poty; między fazą gorąca a potami; z potami.

Bez pragnienia: niekiedy w fazie zimna lub gorąca oraz podczas potów; niechęć do wody w czasie gorączki.

Silne pragnienie kwaśnych rzeczy.

Lęk przed wodą i niechęć do wszelkich płynów.

CZKAWKA, ODBIJANIE, NUDNOŚCI I WYMIOTY [16]

Bardzo gwałtowna czkawka skurczowa.

Czkawka w najbardziej uporczywej postaci u dzieci, z niepokojem w nocy i krzykiem podczas snu. θ Singultus.

Kwaśne odbijania, z kardialgią.

Nudności: napływ bardzo słonej śliny; lecz nie może zwymiotować; i wstręt; z niepokojem; z uczuciem, jakby spadał; z obfitym nadmiernym ślinieniem wieczorem; z nieustanną czkawką; z niemożnością zwrócenia czegokolwiek; jakby miał zwymiotować, lecz nigdy do tego nie dochodzi.

Wymioty wodniste: śluzem wieczorem; śluzem o kwaśnym zapachu; zielonym śluzem, z pragnieniem; żółcią ze śluzem; ciemnozielonkawą substancją zmieszaną z pokarmem; żółcią; po najmniejszym ruchu, nawet po podniesieniu się do pozycji siedzącej w łóżku; gdy tylko uniesie głowę z poduszki; wskutek ekspozycji na jasne światło; rano; kwaśnym śluzem albo zieloną żółcią; całym spożytym pokarmem, z kardialgią albo krztuścem; rzadko z dreszczami, często z gorącem; niekiedy z potami.

Po wymiotach: pragnienie; głęboki sen; gorączka i poty.

Zapalenie przepony; majaczenie; pieczenie wzdłuż przepony; krótki oddech; skurcze; broni się przed podawaną wodą.

DOŁEK PODSERCOWY I ŻOŁĄDEK [17]

Silne dolegliwości w dołku podsercowym.

Niepokój w dołku podsercowym, z dusznością.

Pieczenie w dołku podsercowym, szerzące się na obie strony.

Nadbrzusze napięte, twarde, bolesne.

Żołądek bardzo wrażliwy na dotyk.

Zapalenie żołądka, pieczenie; niepokój.

Ból uciskający w żołądku.

Gwałtowny ból uciskający w lewej połowie żołądka, < od ucisku.

Ból ciągnący w tylnej części żołądka.

Ból żołądka i kątnicy.

Żrący ból w żołądku.

Intensywny ból, wymiotuje niemal każdy pokarm; od dziesięciu lat.

Kardialgia od kilku lat; codziennie kilka napadów, kończących się wymiotami i odbijaniem; język blady, nieco obłożony w tylnej części; opóźnione oddawanie stolca; tętno drobne, słabe; wychudzenie.

BRZUCH I LĘDŹWIE [19]

Gorąco i niepokój w brzuchu.

Ból brzucha; uciskający, pełzający; skręcający; ciągnący.

Rwanie; jakby pępek miał zostać wyrwany, ból przechodzi do klatki piersiowej; kolkowy.

Kolka: zawroty głowy; wodniste wymioty i biegunka; z burczeniem i biegunką; z potami; pojawia się nagle wieczorem, z uczuciem omdlewania i zimnymi dreszczami; jakby brzuch był nadęty, bolesny nawet przy dotknięciu boku.

Brzuch: twardy, napięty; bębenkowaty; rozdęty, lecz nie twardy.

Skurcze histeryczne w brzuchu.

Gazy w brzuchu budzą ją; krzyczy, sądząc, że całe jej wnętrze wypełniają pełzające stworzenia.

Uczucie, jakby brzuch rozszerzył się do największych możliwych rozmiarów.

STOLEC I ODBYTNICA [20]

Zatrzymanie stolca i moczu.

Zaparcie: bezskuteczne parcie na stolec; z drgawkami; kardialgia; występujące naprzemiennie z biegunką i krwawieniem z hemoroidów.

Biegunka: z zawrotami głowy; z bólem głowy; z bladością twarzy; ze wzmożonym apetytem; ustępująca po obfitym poceniu się; wypróżnienia mimowolne; w durze brzusznym; w połogu.

Stolce: czarne, poprzedzone wijącymi bólami jelit i majaczeniem; czarniawe; cuchnące padliną, bezbolesne, biegunkowe.

Cholera niemowląt: cuchnące stolce; zez; budzi się przerażone; blada twarz.

Skrzepła krew odchodzi z odbytu.

Krwawienie hemoroidalne przez kilka dni.

Hemoroidy: bolesne; krwawiące.

Przed stolcem: skręcanie w jelitach; wijący ból brzucha.

Podczas stolca: kolka, rozdęcie brzucha, przelewanie w brzuchu, wymioty, bladość; pot.

Robaki; skurcze brzuszne i częste parcie na stolec; po przebudzeniu dziecko cofa się na widok przedmiotów, nawet tych, które zna.

NARZĄDY MOCZOWE [21]

Zatrzymanie moczu: z wrażeniem, jakby moczu nie można było oddać z powodu zwężenia cewki moczowej; po trwającym pewien czas parciu oddaje kilka kropli, lecz pomimo wszelkich wysiłków nie powstaje strumień; bez żadnego bólu, lecz z wrażeniem, jakby przez cewkę moczową przepychano walcowate ciało, > po wypiciu octu.

Mocz wydalany kroplami, ze stałym bolesnym parciem.

Nerki wydzielają mniej moczu niż zwykle albo nie wydzielają go wcale w ostrych chorobach, szczególnie u dzieci, w gorączkach wysypkowych itd., także w durze brzusznym lub tyfusie plamistym; po poronieniu lub porodzie; silne parcie na mocz, mimo zahamowania jego wydzielania.

Często musi oddawać mocz, lecz jego odpływ opóźnia się o minutę, zanim się rozpocznie; chociaż mocz wydostaje się jedynie kroplami, przed południem zostaje go jednak wydalona duża ilość.

Nagle, w nocy, zdumiewająca ilość moczu przejrzystego jak woda; po majaczeniu.

Obfity odpływ palącego moczu.

Mocz odchodzi bez żadnej siły; potrafił go zatrzymać, lecz miał wrażenie, jakby nie miał siły zamknąć szyi pęcherza; czasami wrażenie, jakby cewka moczowa była zbyt wąska i nie mogła się rozszerzyć.

Oddawał mocz mimowolnie; w łóżku; podczas chodzenia i siedzenia.

Mikcja kroplowa; mocz bardzo wolno i słabo wysącza się kroplami.

Dreszcz podczas oddawania moczu, burczenie w brzuchu.

MĘSKIE NARZĄDY PŁCIOWE [22]

Wzmożony popęd płciowy.

Lubieżność; priapizm; prącie we wzwodzie, jak w chordee; jądra podciągnięte ku górze.

Podrażnienie seksualne; stale obnaża narządy płciowe; mówi nieprzyzwoicie.

Bardzo ograniczona świadomość; stale trzyma ręce na genitaliach.

Ciągłe pociąganie za genitalia u małych chłopców.

Onanizm wywołujący padaczkę.

Impotencja wskutek onanizmu, często jednak tylko przejściowa.

ŻEŃSKIE NARZĄDY PŁCIOWE [23]

Nimfomania; majaczenie erotyczne; mówi o lubieżnych sprawach; śpiewa obsceniczne pieśni; nienasycony popęd płciowy; ma lubieżny zapach nasienia; nadmierne krwawienie miesiączkowe z ciągnięciem w udach, brzuchu i kończynach górnych; po miesiączce szlochanie i pojękiwanie.

Guz jajnika wielkości jaja kurzego, ból przeszywający; drgawki histeryczne, podczas których chora cofa się ze strachu na widok kogokolwiek.

Po przebudzeniu zalękniony, cofający się wyraz twarzy, w zapaleniu macicy.

Wypływ czarnej krwi z macicy.

Krwotok miesiączkowy.

Krwotok maciczny z nadmierną gadatliwością, śpiewem, modlitwami i wychwalaniem; pełna dziwnych i niedorzecznych idei; bóle ciągnące w brzuchu oraz kończynach górnych i dolnych; czasami wydala duże skrzepy.

Krwawienie miesiączkowe: nadmierne; ciągnięcie w udach, brzuchu i kończynach górnych; bardzo wodniste; zbyt obfite, czarną krwią, z dużymi skrzepami; co trzy tygodnie, trwa dłużej niż zwykle.

Bolesne miesiączkowanie; mówi bez ustanku, przeważnie pobożnie; bardzo żarliwie błaga; ciągnięcie w udach i tępe, uporczywe bóle kolan, z wrażeniem, że jest bardzo wysoka; bóle są nie do zniesienia i doprowadzają chorą do rozpaczy.

Podczas miesiączki: gadatliwość; skrajny stopień eretyzmu nerwowego; drgawki; drżenie i niepokój; silny zapach jak nasienia; odrażający zapach ciała.

Po miesiączce: szlochanie, pojękiwanie; róża lewego policzka.

CIĄŻA. PORÓD. LAKTACJA [24]

Podczas ciąży: mania; ból twarzy; jest pełna dziwnych idei.

Zagrażające poronienie; nieustannie mówi, śpiewa i błaga.

Drgawki połogowe: wystraszony wygląd przed drgawkami i podczas nich; sardoniczny uśmiech; jąkanie się lub utrata mowy; utrata świadomości i czucia; przerażające wizje; śmiech, śpiew; próby ucieczki; napady powracają na widok jakiegoś błyszczącego przedmiotu, czasami pod wpływem dotknięcia; z obfitym poceniem się i wielkim lękiem.

Drgawki: o postaci padaczkowej; skóra gorąca i sucha; tętno ostre i szybkie (130); twarz czerwona i obrzmiała; oczy błyszczące i wytrzeszczone, piana na ustach; ramiona i kończyny objęte drgawkami; głowa odciągnięta ku tyłowi. θ Drgawki połogowe.

Kobieta, lat 32, podczas czwartego porodu; przy próbie rozszerzenia ujścia macicy brutalnie nią manipulowano; stała się pobudzona, wymyślała, biła, pluła dookoła, płakała i śmiała się; twarz zaczerwieniona, źrenice rozszerzone, ogromne przerażenie; skurcze z wijącymi się ruchami i miotaniem się w najrozmaitszych obrotach; każdy mięsień w ruchu, szczególnie zginacze i prostowniki; srom obrzęknięty, tkliwy; ujście macicy odchylone ku tyłowi, podatne na rozszerzenie; dziecko urodziło się podczas skurczu. θ Drgawki połogowe.

Trupi odór odchodów połogowych; jest pełna dziwnych fantazji i wizji.

Zbyt obfite wydzielanie mleka u kobiet karmiących.

GŁOS I KRTAŃ. TCHAWICA I OSKRZELA [25]

Głos: wyższy i cieńszy; piskliwy; niewyraźny; narządy głosu częściowo porażone; słaby.

Próbuje mówić pospiesznie, lecz nie potrafi wypowiedzieć ani słowa, wydaje tylko ryk albo jąka się; głos ochrypły i skrzeczący.

Skurcz krtani i mięśni klatki piersiowej.

Chrypka od krzyku; z nadmiernym ślinieniem; rano.

Bezgłos wskutek silnego pobudzenia psychicznego, z objawami histerycznymi i maniakalnymi.

Afazja w chorobie mózgu.

Skurcz krtani trwający godzinę, w cholerze, o północy; chory niemal się udusił, ze złożonymi rękami i rozpaczliwym spojrzeniem zdawał się błagać o pomoc.

Na próżno próbuje wypowiedzieć słowo; mięśnie twarzy wykrzywiają się i rozpoczyna się napad duszenia, trwający kilka minut.

Skurczowy śmiech w nocy; skurczowy płacz w ciągu dnia; całkowity bezgłos.

Utrata mowy w cholerze; zupełna niemota przez kilka dni.

ODDYCHANIE [26]

Rzężący oddech: około północy; w krztuścu; podczas dreszczu lub potu.

Oddychanie: chwilami charczące i wysilone; chrapliwe; przyspieszone i utrudnione; bardzo głębokie, z wielkim wysiłkiem; wdech powolny, wydech szybki; utrudnione, z uczuciem ucisku w poprzek klatki piersiowej; lękowe podczas gorąca lub potu; w najwyższym stopniu utrudnione; charczące jak w krupie.

Częste westchnienia.

Nadmierne uczucie duszenia się.

Dławica piersiowa; ucisk w poprzek klatki piersiowej; ucisk, skurcz; przerywane oddychanie.

Skurcze mięśni klatki piersiowej; poszczególne ich części drgają; skurczowe ruchy ramion; czasami klatka piersiowa jest unieruchomiona; oddycha wyłącznie przeponą i mięśniami brzucha.

Połączenie hiperemii i skurczu w następstwie schorzeń kręgosłupa i przepony, z czkawką oraz odruchowymi skurczami nagłośni.

Skurcze klatki piersiowej, szczególnie u histerycznych kobiet.

Astma skurczowa.

Silny ucisk na chrząstki trzeciego i czwartego żebra, z utrudnionym oddychaniem; nie jest w stanie zaczerpnąć dostatecznej ilości powietrza bez wielkiego lęku.

KASZEL [27]

Kaszel: okresowy, bezbolesny, skurczowy, o przenikliwym, piskliwym tonie: < wieczorem i rano, od dotknięcia gardła, chodzenia na wietrze, w sklepionych pomieszczeniach, po hulance, po przestrachu, od patrzenia na jaskrawe przedmioty, od picia wody; u pijaków; suchy, z nadmiernym uczuciem duszenia się; dźwięczny, krupowy, szczekający.

Podczas kaszlu w pozycji siedzącej kończyny dolne gwałtownie podrywają się ku górze.

Krztusiec, kaszel szczekający, krupowy, z duszącym skurczem klatki piersiowej, gwałtownym biciem serca, rzężeniem, lękiem, przekrwieniem, krwiopluciem; drgawki; wymiotuje całym pokarmem, skrajnie wychudzony, płacze dniem i nocą, krwawienie z nosa podczas gwałtownych napadów.

Podczas kaszlu: kołatanie serca, lęk; skurcz klatki piersiowej, drgawki.

W GŁĘBI KLATKI PIERSIOWEJ I PŁUCA [28]

Uczucie suchości w klatce piersiowej.

Tępy, uporczywy ból w klatce piersiowej i mostku, wywoływany mówieniem.

Uczucie, jakby coś obracało się w klatce piersiowej; następnie gorąco na twarzy.

Ból w klatce piersiowej, kaszel i inne objawy okołozapalne płuc podczas powrotu do zdrowia po zapaleniu opon mózgowych.

Skurcze w klatce piersiowej uniemożliwiające oddychanie. θ Nerwoból twarzy.

Zapalenie przepony; gwałtowne pieczenie w okolicy dołka podsercowego, rozciągające się wzdłuż przepony po obu stronach; oddech krótki, utrudniony; tętno częste, twarde; śmiech i płacz; skurcze; majaczenie, lecz chora jest świadoma swego stanu i wybucha gorzkimi skargami na swoje nieszczęścia; gdy podaje się jej wodę, wzbrania się przed nią. θ Nimfomania.

Tętno 132; temperatura 103,3; oddech bardzo krótki i wysilony, z ciągłym rzężeniem w klatce piersiowej, > po obfitym odkrztuszeniu śluzowej, wodnistej plwociny z domieszką czerwonawej ropy; grubobańkowe rzężenia nad obydwoma płucami, odgłos opukowy stłumiony nad całymi plecami; od rana nie oddawała moczu, lecz o godz. 1 po południu nastąpiło luźne wypróżnienie; gdy tylko zapada w drzemkę, całe ciało pokrywa się obfitym potem; kaszel < po zimnych napojach; po kaszlu występują napady duszenia z pragnieniem, aby drzwi i okna były otwarte; łaknienie piwa; silne pragnienie światła — gdy w pokoju jest ciemno, sądzi, że się udusi. θ Zapalenie płuc.

Prawostronne zapalenie płuc od czterech dni; tętno 102; temperatura 103; bardzo silne pragnienie zimnej wody; jęczenie i wielka gadatliwość z nasilonym majaczeniem; chce wyskoczyć z łóżka, z trudem można go w nim utrzymać; mówi o koniach w stodole, które musi nakarmić itd.; sądzi, że odcięto mu jedną nogę; chce, aby żona stale była przy nim, a w pokoju paliło się światło; wyobraża sobie, że umrze; twarz o otępiałym, niemal pijackim wyrazie; dużo kaszle i odkrztusza żółty śluz z domieszką krwi; silny czołowy ból głowy; wysoka gorączka od godz. 4 po południu do 5 rano; od początku choroby nie było wypróżnienia; mocz przejrzysty, lecz ciemnoczerwony; oddech oskrzelowy i stłumienie odgłosu opukowego nad dolną częścią lewego płuca.

SERCE, TĘTNO I KRĄŻENIE [29]

Ucisk w okolicy serca.

Czynność serca słaba i powolna.

Uderzeń serca nie można było wyczuć.

Kołatanie serca; z lękiem.

Ruch tak nasila bicie serca, że przez wiele godzin nie może mówić; drżenie, drgania jak w pląsawicy; zamiast prawidłowych tonów szmery; po przestrachu.

Dławica piersiowa. ( Patrz 26 .)

Tętno: pełne, silne; częste, twarde; nieregularne; małe i skurczowe; powolne, w tyfusie plamistym; drżące lub niewyczuwalne; podwójne i bardzo szybkie, przy spokojnym oddychaniu; przyspieszone; miękkie i słabe; szybkie, przepuszczające uderzenia; drżące, słabe, nierówne, czasami przepuszczające uderzenia.

Tętno małe, słabe, ledwie wyczuwalne; czynność serca burzliwa; tętnice szyjne wypełnione, tętniące.

ŚCIANA KLATKI PIERSIOWEJ [30]

Ból tnący w mostku po położeniu się w nocy, ustępuje po odejściu gazów, lecz powraca.

Wykwity na klatce piersiowej.

Czerwona wysypka na klatce piersiowej. θ Tyfus plamisty.

Skurcze mięśni piersiowych.

SZYJA I PLECY [31]

Okolica gardła zewnętrznie obrzęknięta, jak w śwince.

Znaczna sztywność mięśni szyi i pleców.

Sztywność szyi; nie może odchylić głowy ku tyłowi.

Ciągnący ból reumatyczny od boku szyi ku kończynom.

Ból karku; od szyi przez głowę.

Ból kręgów szyjnych i górnych kręgów piersiowych.

Bóle rwąco-palące od szyi do lewego dołu pachowego.

Wielka nadwrażliwość wzdłuż kręgosłupa w odcinku szyjnym; najlżejszy ucisk wywołuje najgwałtowniejsze krzyki i majaczenie.

Tułów równie sztywny jak kończyny.

Plecy bardzo sztywne, niezbyt bolesne.

Czerwona, tępa, nieruchomo wpatrzona twarz; niemożność artykulacji; leży na lewym boku i wskutek skurczów prawego prostownika grzbietu stale wypycha prawy bok ku przodowi. θ Po udarze słonecznym.

Bóle ciągnące w środkowej części kręgosłupa, z bólem ciągnącym naprzeciwko, w tylnej części okolicy żołądka.

Miejsca na plecach bolą przy dotyku.

Przykłada prawą rękę do okolicy krzyżowej i wykrzywia usta, jak gdyby odczuwał silny ból.

Ból w grzbiecie, barku i brzuchu jak po pobiciu, wywoływany ruchem.

Chłód wzdłuż pleców, jak od zimnej wody.

Pot na plecach.

Wykwity na plecach.

Silne bóle lędźwi.

Bóle w okolicy lędźwiowej, jak reumatyczne.

Bóle ciągnące w okolicy krzyżowej.

Plecy wyginają się ku tyłowi.

Zapalenie rdzenia kręgowego: drżące skurcze; toniczne drgawki padaczkopodobne, bez zaburzenia świadomości; nagłe szarpnięcia przebiegające przez ciało, miejsca na plecach bolesne przy dotyku; stały ból kręgów szyjnych i górnych piersiowych; mięśnie nie poddają się woli; naprzemienne uniesienie i melancholia; zawroty głowy podczas chodzenia w ciemności; podwójne widzenie, zamglenie wzroku; zez; mowa jąkliwa albo bezgłos; skurcze mięśni twarzy albo drgania pojedynczych części, drżenie lub paraliż kończyn.

KOŃCZYNY GÓRNE [32]

Ból barku i pleców.

Drobne, ostre kłucia w przedramieniu oraz reumatyczny ból ściskający w mięśniu naramiennym.

Tępo bolący, ciągnący ból prawego ramienia, powyżej łokcia.

Szarpnięcia łokci; kłucia w przedramieniu.

Miotanie ramionami; w neuralgii; wyrzucanie ich ku górze.

Stałe ruchy dłońmi i ramionami, jak przy przędzeniu lub tkaniu.

Konwulsyjne ruchy ramion ponad głową.

Unosi ramiona ponad głowę, klaszcze w dłonie, wykonuje pełne wdzięku ruchy obrotowe.

Skurczowe ruchy dłoni i przedramion.

Drgawki ramion silniejsze niż nóg. θ Skurcze.

Uderza jednym ramieniem, drugim chwyta.

Ruchy dłońmi, jak gdyby odgięte do tyłu dziecko obawiało się w każdej chwili upadku w głęboką przepaść.

Chwyta rękami naokoło, nie drżąco ani niepewnie, lecz pewnie.

Dłonie drżą nieustannie. θ Tyfus plamisty.

Porusza dłonią: dziwnie, w różnych kierunkach; prosto przed siebie; jakby coś odpychał; jakby wykonywał jakąś pracę; jakby czegoś szukał; jakby usiłował pochwycić przedmiot, który niewyraźnie dostrzega w powietrzu; chwyta urojone przedmioty; skubie; szuka rękami na przykryciu łóżka; kieruje ręce ku nosowi, uszom i głowie; chwyta się za gardło, wzdychając i jęcząc.

Wykręcanie i załamywanie rąk.

Dłonie: otwierają się i zamykają; liczne ruchy palców; szarpnięcia; drgania; zaciśnięte — lecz nie kciuki — ale można je otworzyć; nie mógł zacisnąć dłoni w pięść; upuszczał przedmioty; jakby rozluźnione w stawach; drżące.

Trudno mu przybliżyć dłoń do szklanki albo szklankę do ust.

Palce odrętwiałe.

Dłonie i ramiona drżą.

Drżenie dłoni, gdy coś chwyta; podczas jedzenia.

Kończyny górne gorące.

Dłonie stale zimne.

Swędzące plamy na powierzchniach dłoniowych.

Plamki na ramionach jak po ukąszeniach pcheł.

Zanokcica, ból nieznośny, doprowadzający do rozpaczy; łagodzi ból towarzyszący ropieniu.

KOŃCZYNY DOLNE [33]

Koksalgia lewego biodra; gwałtowne, rozpraszające uwagę bóle podczas tworzenia się ropni.

Morbus coxarius, zajęta lewa kończyna, o około pół cala dłuższa od zdrowej; ujścia przetok w lewym biodrze.

Bóle ciągnące w udach.

Ostre kłucia w prawej kości piszczelowej.

Reumatyczny, ciągnący, uciskający ból lewego stępu.

Drętwienie i sztywność lewej nogi, z łaskotaniem i uczuciem pełzania pod skórą.

Uczucie pełzania: w udzie; w stopie; w palcach stóp.

Pięty odrętwiałe, czasami bolesne.

Stopy i kończyny dolne zimne i porażone, reszta ciała pobudzona ruchowo.

Paraliż kończyn dolnych, utrata mowy; nieruchome wpatrywanie się.

Stopy jakby rozluźnione w stawach.

Gdy stawiano go na nogach, wyrzucał je kopnięciem do przodu, lecz nie mógł na nich stać; nie pozostawały spokojne nawet przez minutę.

Znużenie stóp.

Skurczowa sztywność kończyn dolnych.

Drgania kończyn.

Drżenie stóp.

Nogi uginają się podczas chodzenia; potyka się o własne stopy i upada.

Drgawki lewej kończyny dolnej; rozpoczynają się wstrząsami, przyciągającymi kończynę do wewnątrz i ku górze.

Skurcze nogi.

Szarpnięcia w udzie; w stawach kolanowych.

Podciąganie nogi podczas snu.

Odpychanie stopami. θ Tyfus plamisty.

Po południu drżące podrzucanie kolan i stóp, jak podczas gwałtownych dreszczy, przy zachowanej jasności umysłu.

Drgania palców stóp.

Stałe drżenie stóp.

Kończyny dolne zimne.

Stopy zawsze zimne.

Pieczenie na grzbiecie stopy.

Pieczenie i świąd stóp.

Dolna część sparaliżowanych kończyn dolnych pokryta potem.

Kończyny ciemnoczerwone.

Na lewym kolanie widoczne miedziane zabarwienie.

Wewnętrzna strona prawego uda czerwona i obrzęknięta. θ Tyfus plamisty.

Wykwity na nodze; świąd stóp.

Objęte stanem zapalnym, bolesne krosty na prawej nodze, wydzielające gryzący wodnisty płyn.

Kilka czyraków na stopach.

KOŃCZYNY OGÓLNIE [34]

Ramiona pobudzone ruchowo, kończyny dolne spokojne.

Bóle ciągnące, powodujące kulawiznę, nieco skurczowe, w mięśniach.

Palce rąk i pięty odrętwiałe, pięty niekiedy bolesne; reumatyczne bóle głowy.

Kończyny sparaliżowane po apopleksji albo wskutek rozmiękania rdzenia kręgowego.

Kończyny wydają się odrętwiałe, jakby zasnęły; dłonie i stopy bardzo zimne, w chorobach pochodzenia nerwowego, przy silnym przekrwieniu mózgu.

Drgania dłoni i stóp.

SPOCZYNEK. POZYCJA. RUCH [35]

Leżenie: na boku zawroty głowy <; pulsujące gorąco na szczycie głowy >; wieczorem neuralgia l. policzka; ból tnący w mostku.

Siedzenie: mimowolne oddawanie moczu; podczas kaszlu kończyny dolne są podrzucane ku górze.

Podtrzymuje głowę rękami podczas pochylania się lub wstawania, po udarze słonecznym.

Gdy tylko uniesie głowę z poduszki: wymioty.

Przykłada prawą rękę do okolicy krzyżowej: jakby odczuwał ból.

Wstawanie: ucisk w czole.

Po ruchu: wymioty żółcią; bicie serca znacznie nasilone; ból pleców, barku i brzucha.

Chodzenie: mimowolne oddawanie moczu; w ciemności zawroty głowy.

NERWY [36]

Silna skłonność do leżenia.

Znużenie kończyn.

Wielkie osłabienie; osłabienie i znużenie.

Omdlenie: z bólem głowy; przed południem, z wielką bladością twarzy; z wielką suchością w ustach; z kolką; w okresie zimna; w tyfusie plamistym.

Napady omdlenia codziennie; nagle pada jak martwa, z bladą twarzą i niemal niewyczuwalnym oddechem, budząc się po jednej do trzech godzin; jeśli przeszkodzić jej podczas napadu, tarza się po podłodze, wpada we wściekłość i gryzie otaczających ją ludzi.

Zatacza się jak przy zawrotach głowy; bez pomocy nie może zrobić nawet kilku kroków.

Upada przy pełnej świadomości, wygięty ku tyłowi tak, że pięty dotykają potylicy; nagle zgina się ponownie ku przodowi.

Upada w ciemności; przy świetle może dobrze chodzić.

Nadmierny niepokój i niepokój ruchowy.

Stałe niespokojne ruchy kończyn i całego ciała.

Wielka ruchliwość wszystkich kończyn, mimo to nie jest w stanie wstać.

Mięśnie ruchów dowolnych nie poddają się woli; z wielkim trudem podnosi szklankę do ust.

Całkowita utrata ruchów dowolnych przy zachowanej świadomości.

Mięśnie zależne od woli nie poddają się woli, pomimo wysiłków, by ograniczyć te nieprzyjemne ruchy.

Kulawizna dotycząca różnych części ciała.

Kończyny sparaliżowane po apopleksji.

Objawy porażenne występujące naprzemiennie ze skurczowymi.

Drżenie: warg; kończyn; dłoni i stóp; całego ciała; jak gdyby dziecko było bardzo przestraszone; kończyn w mania-a-potu.

Szarpnięcia: głowy odrywające ją od poduszki; kończyn; przebiegające przez ciało.

Drgania: dłoni i stóp; ścięgien; kończyn; podczas dreszczy; przebiegające przez ciało, jak w pląsawicy.

Nagłe zrywania i wstrząsy przebiegające przez ciało.

Ciągły kurcz dłoni i stóp.

Powolne kurczenie i wyciąganie kończyn, powtarzające się napadowo.

Naprzemienne skurcze dłoni i stóp.

Drgawki: występujące naprzemiennie ze wściekłością; opistotoniczne, wywoływane przez jasne, oślepiające przedmioty, zapaloną świecę, lustro albo dotyk; dziecko sztywne jak deska; gdy mówi się do niego głośno albo go dotyka; odrzuca wszelkie płyny, jak w wodowstręcie, a z chwilą, gdy płyn dotknie warg, skurcze powracają z wielką gwałtownością; krzyczy gwałtownie ochrypłym głosem.

Miotanie ramionami i nogami, przede wszystkim ramionami; z otwieraniem i zamykaniem dłoni oraz licznymi ruchami palców.

Wielka ruchliwość kończyn.

Dziwne mimowolne ruchy, wielka zwinność.

Błędne postrzeganie położenia własnych kończyn; podczas schodzenia ze schodów nie trafia stopami na stopnie.

Wrażenie w stawach, jak gdyby wszystkie części kończyn były całkowicie oddzielone od siebie.

Wrażenie w ramionach i nogach, jak gdyby były oddzielone od ciała.

Dłonie i stopy wydają się rozluźnione w stawach.

Postępująca ataksja lokomotoryczna.

Pląsawicę przez dłuższy czas poprzedzają wielka drażliwość i wrażliwość, skłonność do płaczu wraz ze śmiechem i wesołym usposobieniem; drżenie jednej lub kilku kończyn; ruchy kończyn wykonywane są z łatwością i siłą; chód przechodzi w pospieszny bieg; uczucie pełzania w kończynach.

Pląsawica u osób o słabej konstytucji, ze wzmożoną czynnością wyższych pięter układu nerwowego, łatwą ruchliwością mięśni zależnych od woli, przy jednoczesnym osłabieniu układu nerwowego jamy brzusznej, osłabieniu oraz zatrzymaniu stolca i moczu.

Pląsawica: ze strachu; uczucie pełzania w kończynach, następnie gwałtowne ruchy, zwykle skrzyżowane, lewego ramienia i prawej stopy; obraca ramionami ponad głową; podskakuje, wspina się na stoły itd.; wywołana chorobą mózgu; gwałtowne mimowolne ruchy języka, z niemożnością wypowiedzenia choćby słowa.

Sardoniczny uśmiech; przy próbie podniesienia przedmiotu z podłogi ręka, mimo największych wysiłków, kierowała się daleko obok niego. θ Pląsawica.

Histeria: poprzedzona wielką wrażliwością, naprzemiennym płaczem i śmiechem; pobudzenie seksualne; pełna dziwnych i niedorzecznych wyobrażeń; pełna lęku, cofa się i patrzy dziko nawet na znajome przedmioty; nie chce pozostawać sama; wielka gadatliwość; obrzmiała twarz; modli się i błaga; drgawki; sztywnieje; dreszcze nerwowe; piana na ustach; twarze wydają się wydłużone; cofa się ze strachu, próbuje uciec; bez utraty świadomości; ze strachu; napady nagłe, z krzykiem, potem senność, lecz nie może zasnąć; napady okresowe, z objawami zwiastunowymi; skurcze toniczne jak w katalepsji, kończyny mogą być poruszane przez inne osoby; sztywność ciała z utratą świadomości, poprzedzona bólem głowy z zawrotami głowy.

Opistotonus i szczękościsk, z przekrwieniem głowy; czerwona twarz; gorące ciało, obfite oddawanie moczu; głęboki, chrapliwy sen.

Krzyczy, następnie podciąga nogi i krzyżuje ramiona na klatce piersiowej, zgrzyta zębami i zaciska je, sinieje pod oczami i wokół ust, czasami występują nudności lub odruchy wymiotne; mocz jest intensywnie zabarwiony, gdy napady występują najczęściej; bezpośrednio po napadach prosi o coś do jedzenia; ból żołądka wraz z napadami; podczas napadu twarz początkowo zaczerwieniona, następnie blada, po czym sinieje; skóra sucha i gorąca; ciało sztywnieje i wygina się ku tyłowi, głowa odchyla się do tyłu, kolana są podciągnięte, łokcie przyciśnięte do boków, a dłonie zaciśnięte; jedenaście do dwunastu napadów dziennie, każdy trwa trzy minuty; po przebytych napadach jęczy przez sen; ma owsiki.

Drgawki głowy i ramion z czkawką; porusza głową tam i z powrotem, a ruch ten przerywa jedynie czkawka.

Silne skurcze, opistotonus, emprostotonus, występujące naprzemiennie z somnambulizmem.

Skurcze: naprzemiennie kloniczne i toniczne; ciało bardzo gorące; stale zmieniają charakter; brzuch wzdęty; nocne; wskutek zahamowania wykwitów albo niewystąpienia osutki; zahamowanie wszelkiego wydzielania i wydalania.

Padaczka: ze strachu; napady nagłe, z krzykiem, potem senność; pobolewanie w żołądku; okresowa; zbliżanie się napadu zapowiadają objawy zwiastunowe.

Skurcze padaczkopodobne, z ciągłym, szybko powtarzającym się wyrzucaniem głowy w prawo; ciągły ruch obrotowy lewego ramienia; ból w dołku podsercowym; uporczywe zaparcie; głęboki, chrapliwy sen; przygnębienie, lęk przed śmiercią; pragnienie samotności.

Padaczka po onanizmie.

Objawy skurczowe występujące naprzemiennie ze stanem transu; u kobiety cierpiącej na nie od trzech lat, każdego lata.

Nieruchomość kończyn; niezdolność do wykonania najmniejszego ruchu. θ Katalepsja.

Napady kataleptyczne, kończyny łatwo poruszane przez inne osoby i pozostające w nadanej pozycji; przed napadami ból głowy, zawroty głowy i uczucie ciężkości głowy.

Stan kataleptyczny po ranie prawej kości ciemieniowej; przebieranie palcami po przykryciu łóżka.

Tężec i szczękościsk.

Może posuwać się naprzód jedynie powoli, gdyż nogi daje się unosić tylko sztywno, a stopy pozostają w pełnym wyproście; chory łatwo upada, a skierowany do wewnątrz czubek stopy tylko dotyka podłoża.

Kończyny zachowują każde nadane im położenie; jedynie powieki otwierają się ponownie po zamknięciu; głowa pozostaje tam, gdzie ją ułożono, a gdy stopę zgina się w stawie ku przodowi lub tyłowi, pozostaje w tej pozycji albo tylko powoli powraca do poprzedniego położenia.

Porażenie jednej strony, drgawki drugiej.

Lewa strona porażona, chory jąka oderwane słowa; roni łzy.

Porażone kończyny po udarze mózgu.

Leży całkowicie spokojnie, oczy na wpół otwarte, o nieruchomym, zmęczonym spojrzeniu; górne powieki poruszają się skurczowo, drżące usta otwarte, nie odpowiada na żadne pytanie.

Urazowe zapalenie nerwu.

Uważany za skuteczny we wściekliźnie (zmieniać dawkę, nawet aż do wywołania objawów).

SEN [37]

Senność i zataczanie się.

Po śnie w ciągu dnia budzi się z miną pełną powagi i poczucia własnej ważności.

Silne pragnienie położenia się i zaśnięcia.

Po senności następuje śpiączka.

Śpiący, lecz nie może zasnąć; po drgawkach.

Otępiały półsen albo głęboki sen z chrapaniem; oddech charczący.

Śpiączka, rzężący oddech, krwawa piana na ustach. θ Płonica.

Dziecko nie chce zasnąć w ciemności, lecz szybko zasypia w oświetlonym pokoju.

Niespokojny sen, leży z podkurczonymi nogami; porusza ramionami w różnych kierunkach; chrapie i wydaje nieartykułowane dźwięki.

Chodzenie nocą; wstał po północy, zdezorientowany; podnoszenie się w łóżku; usiadł w łóżku.

Śni z otwartymi oczami. θ Tyfus plamisty.

Dziwne sny o przerażającej treści.

Bezsenność w przebiegu gorączek adynamicznych z krańcowym osłabieniem.

Podczas snu: śmieje się; krzyczy; zrywa się; podniecenie seksualne; drgania kończyn; polucje; skurcze; siada, spogląda w górę, mówi bezładnie.

Niespokojny sen, pełen marzeń sennych; miotanie się w łóżku.

Omamy: tańczy na cmentarzu przykościelnym; słyszy rozmowę dwóch osób, lecz nie wie, kim są; jakby wyciągano spod niej łóżko.

Budzi się: nie wie, gdzie jest; z poważną miną pełną poczucia własnej ważności; z krzykiem, wydaje się wystraszony, nikogo nie poznaje, cofa się albo wyskakuje z łóżka; z oczami wpatrzonymi w jeden punkt; przybiera komicznie majestatyczny wygląd; widzi jak przez gazę; gwałtowne pragnienie; zmęczony; ze świądem.

PORA [38]

Rano: niepocieszony; zastoinowy ból głowy przy wstawaniu, rozdzieranie w głowie i szyi <; przyćmienie wzroku; wymioty; kaszel <; wcześnie zimne stopy; świąd całego ciała.

O 2 w nocy: napady porażenne.

O 3 w nocy: gwałtowne skurcze.

Przed południem: omdlenie.

W ciągu dnia: płacz; po śnie budzi się z miną pełną powagi i poczucia własnej ważności.

O 1 po południu: wypróżnienie.

Po południu: drżące miotanie kolanami i stopami; uczucie zimna wzdłuż pleców; najpierw gorąco głowy i twarzy, następnie ogólne zimno; gorączka.

Wieczorem: majacząca mowa <; smutek z myślami o śmierci; po zachodzie słońca niepewny chód; zastoinowy ból głowy >; reumatyczny ból głowy <; neuralgia policzka; nerwoból lewego policzka; nudności z obfitym ślinotokiem; wymioty śluzem; nagła kolka; kaszel <; gorączka.

Nocą: omamy <; skłonność do płaczu; zawroty głowy <; reumatyczny ból głowy <; sklejanie powiek; neuralgia policzka; skurczowy śmiech; czkawka z niepokojem; po majaczeniu nagle oddał zdumiewająco dużą ilość przejrzystego moczu; ból tnący w mostku po położeniu się; chodzenie; dreszcze kończyn; obfity pot.

O północy: godzinny skurcz krtani; około północy rzężący oddech.

TEMPERATURA I POGODA [39]

Ciepło: rozdzieranie w szyi i głowie >; ból ucha >; neuralgia policzka początkowo >, następnie <.

Wiatr: podczas chodzenia na wietrze kaszel <.

Zimno: rozdzieranie w szyi i głowie <; zimne napoje, kaszel <; bardzo wrażliwy na przeciąg.

GORĄCZKA [40]

Uczucie drżenia w brodzie.

Dreszcze: przebiegają w dół pleców; oraz ogólne zimno z zaczerwienioną twarzą i drganiami; z wielką wrażliwością na odkrycie; z gorącem głowy i drżeniem kończyn; nocą; w całym ciele, z pojedynczymi szarpnięciami, częściowo całego ciała, częściowo poszczególnych kończyn, łokci i stawów kolanowych, bez pragnienia.

Uczucie pełzania: pod skórą; z lewej strony do uda albo do palców stopy po tej samej stronie, stamtąd do brzucha, skąd ponownie zstępuje do prawego uda i stopy.

Dreszczowość: wzdłuż pleców po południu; uczucie zimna i drżenie, jakby polewano jej plecy zimną wodą; kończyn.

Zimne dreszcze z kolką.

Drżenie: z diurezą; całego ciała i ze zgrzytaniem zębami.

Skóra zimna, dłonie i stopy zimne; tętno nitkowate, łatwo ulegające uciskowi, małe.

Stopy zimne wcześnie rano, mimo to bardzo wrażliwe na najmniejszy zimny przeciąg.

Zimno całego ciała; kończyny i tułów wszędzie zimne.

Ciało zimne, twarz gorąca.

Sztywność i zimno kończyn z niezwykłym zaczerwienieniem i obrzmieniem twarzy.

Gorączka u dzieci: krzyczą przez sen, zrywają się, szarpią; oczy na wpół otwarte, źrenice duże; oddawanie moczu zahamowane.

Po południu najpierw gorąco głowy i twarzy, potem ogólne zimno, następnie ogólne gorąco.

Gorąco: z niepokojem i wymiotami; majaczenie, pragnienie i pot; twarzy; całego ciała, twarz żywoczerwona; jednocześnie pot; suche w całym ciele; twarzy, gdy zimno i dreszczowość minęły; oraz mówienie przez sen; starannie się przykrywa, a jeśli wysunie spod przykrycia choćby palec, ból staje się bardzo gwałtowny.

Przykrywa się podczas gorąca.

Gorączka: po południu; wieczorem; najpierw gorąco w głowie, potem zimno całego ciała, po którym następuje gorąco całego ciała z dojmującym lękiem; śpi podczas gorąca, po obudzeniu gwałtowne pragnienie; odczuwa kłucie w podniebieniu, dopóki się nie napije.

W okresie gorąca: niespokojny i lękliwy, często krzyczy; myśli samobójcze; pobudliwy; mówi, śpiewa i wyciąga trele; zawroty i ból głowy, bóle oczu; zaburzenia mowy; rozdęty brzuch.

Podczas gorąca i potów drętwienie albo pełzające drżenie kończyn, senność i otępiały sen.

Gorąco twarzy występujące naprzemiennie z zimnem ciała.

Gorączka z obfitym potem, który nie przynosi ulgi.

Pot: z silnym pragnieniem; zimny na całym ciele; z majaczeniem; z osłabionym wzrokiem albo unikaniem światła; o oleistym lub gnilnym zapachu; na czole; na plecach; pokrywa porażone kończyny; obfity nocą.

Podczas potów: otępienie i zawroty głowy; objawy udarowe; niepokój, gwałtowny krzyk, wzdychanie i jęki; niekiedy zmienny nastrój, częste wyciąganie treli i śpiewanie.

Chłopiec, lat 12 1/2, od trzeciego roku życia cierpiący na osobliwe napady gorączkowe, którym przez pierwszych sześć lat towarzyszył stan astmatyczny i sinienie twarzy; gorączka pojawia się co dwa lub trzy tygodnie, z przerwami tej samej długości, występuje każdego popołudnia między trzecią a czwartą; bez dreszczowości; obecność gorączki często można stwierdzić jedynie za pomocą termometru; bez potów; skrajna aktywność podczas gorączki; stale pisze, choć nie potrafi kształtować liter; wykrzywia twarz i bardzo dużo mówi; czas trwania gorączki zmienny; sen zaburzony licznymi marzeniami sennymi; źrenice prawidłowe; czynności organizmu prawidłowe; słuch nieco upośledzony, szczególnie podczas napadów; w czwartym i piątym roku występowały różne omamy.

EC., lat 25, dwukrotnie doznał udaru słonecznego; później przez pewien czas podlegał napadom padaczkowym, które obecnie występują tylko w okresie gorączkowym napadu; w ciągu ostatnich trzech miesięcy cztery lub pięć razy przechodził codzienną zimnicę, za każdym razem łagodzoną wodzianem chloralu i zahamowaną chininą; dreszcze zaczynały się zwykle o 9 lub 10 rano, z bólem głowy i kończyn, silnym pragnieniem, bólem głowy, nudnościami i wymiotami; gorączka narasta powoli, z przekrwioną twarzą, ciężkimi i suchymi oczami; ból staje się bardzo silny, z uogólnionymi drganiami mięśni; podczas drgawek oczy stają się błyszczące i nieruchomo wpatrzone, ciało sztywne, szczęki zaciśnięte, piana na ustach i utrata świadomości; napad trwa od pięciu do piętnastu minut, po czym chory nie pamięta niczego, co się wydarzyło; niekiedy trzy lub cztery skurcze następują po sobie.** θ Zimnica.

Gorączka zastoinowa; gorąco twarzy przy wilgotnych i zimnych kończynach.

Nocna gorączka, dziecko krzyczy przez sen; zrywa się i szarpie; śpi z oczami na wpół otwartymi, źrenice szeroko rozszerzone, oddawanie moczu i stolca zahamowane.

Gorączki robaczycowe.

W gorączce żółciowej: przenikliwy krzyk, fałszywe pojmowanie rzeczy.

Gorączki żołądkowe ze szarpnięciami ramion i palców.

Żółciowy dur brzuszny; gadatliwe majaczenie ze stałym pragnieniem wyjścia z łóżka; żółtawobrunatny język, suchy pośrodku; wargi obolałe i popękane, na zębach brudny nalot.

Żółciowy dur brzuszny; język obrzęknięty, suchy i obłożony, bez pragnienia wody, chociaż usta są suche i musi je zwilżać; zatrzymanie moczu; stale leży na prawym boku, ponieważ leżenie na lewym boku jest bolesne.

Tyfus plamisty; bezustannie poruszała drżącymi dłońmi; nie mogła mówić.

Tyfus plamisty; majaczy, śpiewa, gwiżdże, rozmawia w różnych językach albo wyskakuje z łóżka, aby uciec lub udać się do swoich zajęć.

Tyfus plamisty; po pulsującym bólu głowy ciemno przed oczami, omdlenie; chwytanie rękami i odpychanie stopami, bezładna mowa; nie poznawał rodziny ani przyjaciół; wołał osoby stojące przy nim, jakby były nieobecne; źrenice skrajnie rozszerzone, niewrażliwe na jaskrawe światło ani światło słoneczne, tętno wolne; wołał o pomoc, sądził, że umrze; następnego dnia sopor z głośnym chrapaniem.

Tyfus plamisty z utratą świadomości; leży płasko, ze źrenicami nieruchomymi i wpatrzonymi; pragnie uciec; z wściekłością, gadatliwym, gwałtownym majaczeniem, śpiewaniem, śmiechem, gwizdaniem, stałym niepokojem ruchowym, niekontrolowanymi dziwacznymi ruchami wykonywanymi z wielką zwinnością, śnieniem z otwartymi oczami, utratą wzroku, utratą mowy, czerwonymi krostkami na klatce piersiowej.

Dur brzuszny o charakterze remitującym; bóle zaczynają się w lewym uchu i kończą po lewej stronie klatki piersiowej, z suchym kaszlem, który nasila ból <.

W tyfusie plamistym, durze brzusznym lub innych gorączkach, gdy chory często unosi głowę z poduszki albo nią szarpie.

Dur brzuszny z wysuszonym, suchym językiem; oczy matowe i ciężkie; wypróżnienia bardzo ciemne, niemal czarne.

Dur brzuszny; niekontrolowane ruchy mięśni cechujące się niezwykłą szybkością, a także swoisty, chorobowo zmieniony stan umysłu, risus sardonicus, skurczowe wykrzywienie mięśni twarzy, przedmioty wydają się ukośne; chory albo leży nieprzytomny, z nieruchomo wpatrzonymi oczami oraz rozszerzonymi, nieruchomymi źrenicami, albo mówi bez przerwy i śni z otwartymi oczami, próbując chwytać rękami wszystko.

Stupor z mamrotaniem w majaczeniu; stale unosi głowę z poduszki albo wciska ją w poduszkę, aż w końcu napiera głową na zagłówek łóżka; unosi ręce do twarzy, uszu itd., wymachuje nimi w powietrzu albo drapie ścianę; gwałtowne drgania mięśni; sztywność pleców i kończyn; mięśnie żwaczowe sztywne, szczęki zaciśnięte; źrenice rozszerzone, oczy przekrwione i nieruchomo wpatrzone; marszczy brwi; porusza wargami w przód i w tył; zimno twarzy, brody, nosa, uszu, dłoni i stóp; niekontrolowane luźne, lecz skąpe stolce; brak moczu; gorący pot na ciele; język, gdy widziano go po raz ostatni, czerwony na brzegach, z suchym czubkiem i silnie obłożony pośrodku; majaczenie stałe; chory nieprzytomny, a jednak chciał wstać i się ubrać albo chodzić po pokoju; gorączka i majaczenie < od 4 po południu do północy.

Dur brzuszny u chłopca, lat 14; gdy na niego spoglądano, patrzył nieruchomo, a na jego czole i wychudłej twarzy uwidaczniały się głębokie zmarszczki; krzyczał głośno, aż ochrypł; jama ustna i wargi były owrzodzone do tego stopnia, że odmawiał picia z powodu silnego bólu wywoływanego przez zetknięcie się ust z jakimkolwiek płynem lub pokarmem stałym; naskórek warg złuszczał się, a wargi krwawiły, gdy je skubał; brzuch zapadnięty i bolesny przy dotyku; sporadycznie wymiotował śluzem z plamkami i smugami krwi; częste wodniste, cuchnące stolce; bez snu; bez apetytu; skąpe oddawanie moczu; tętno bardzo częste i nieregularne; wielkie wychudzenie.

Bardzo niespokojny, dzień i noc wydaje nieartykułowane okrzyki; nieustannie miota rękami, nogami i głową; wysoka gorączka; język obłożony żółtym nalotem i suchy; usta otwarte i pokryte grubym, suchym nalotem; wargi okopcone; oddech chrapliwy; obfita, wodnista, cuchnąca biegunka, mimowolna; spojówki gałkowe silnie przekrwione; w wewnętrznych kątach oczu dużo śluzowo-ropnej wydzieliny. θ Dur brzuszny.

NAPADY, OKRESOWOŚĆ [41]

Okresowo: bóle neuralgiczne czoła od godz. 9 rano do południa, do godz. 15 ustępują, lecz powracają rano; kaszel; napady histerii; padaczka.

Naprzemiennie: stany podniecenia i utrwalona melancholia; żywe majaczenie i strach; chłód ciała, lęk i pragnienie; przeczucia śmierci i wściekłość; śmiech i krzyki; skurcze klatki piersiowej i napady śmiechu; ból głowy i obrzmienie brzucha; objawy skurczowe i porażenne; zaparcie i biegunka; podniecenie i melancholia; objawy porażenne i skurczowe; skurcze rąk i stóp; drgawki i wściekłość; płacz i śmiech; silne skurcze i somnambulizm; skurcze kloniczne i toniczne; gorąco twarzy; i chłód ciała.

Co pół godziny: napady konwulsyjne; skurcze.

Przez sześć godzin: całkowita ślepota.

Przez sześć lub siedem godzin: upośledzenie ruchowe kończyn.

Codziennie: omdlenia, jedenaście do dwunastu napadów.

Każdego popołudnia: pojawia się gorączka.

Każdej nocy: od sześciu tygodni miała widzenia.

Co noc: skurcze; gorączka.

Od godz. 16 do 5 rano: wysoka gorączka.

Od godz. 16 do północy: gorączka; majaczenie <.

Od godz. 20 do 23: ból prawej skroni.

Od godz. 21.30 do północy: jakby wyciągano spod niej łóżko.

Przez kilka dni: niemożność mówienia; krwawienie hemoroidalne.

Od trzech dni: o godz. 9 rano silny ból rwący obejmujący prawą stronę twarzy.

Przez trzy lub cztery dni: występujące w różnych porach bóle kłująco-rwące; neuralgia twarzy.

Przez pięć dni: chodzenie dzień i noc.

Co dwa lub trzy tygodnie: gorączka.

Po równonocy jesiennej: nieutulony w żalu.

Od kilku lat: ból reumatyczny na szczycie głowy.

Od dziesięciu lat: silny ból i wymioty pokarmem.

UMIEJSCOWIENIE I KIERUNEK [42]

Prawa strona: omamy, jakby coś znajdowało się w pobliżu wyrostka sutkowatego; słyszała donośny głos po stronie potylicy; silny ból po tej stronie głowy; leżąc na tym boku, czuła, jakby wyciągano spod niej łóżko; tętniący ból głowy w skroni; podczas skurczów porusza głową głównie w tę stronę; zaczerwienienie i obrzmienie wokół oka; róża policzka, nosa i twarzy; prawostronne zapalenie płuca; wypychanie boku do przodu wskutek skurczów mięśni prostowników kręgosłupa; ból ciągnący ramienia; kłucia w kościach piszczelowych; wewnętrzna powierzchnia uda zaczerwieniona i obrzęknięta; krosty na nodze; gwałtowne poprzeczne ruchy stopy; odrzucanie głowy w tę stronę; pełzanie przechodzące na udo i stopę; stale leży na tym boku.

Lewa strona: skłonność do upadania; drętwienie tej strony głowy; ból ucha schodzący ku policzkowi; łzawienie lewego oka, gdy ból ucha jest najgwałtowniejszy; neuralgia policzka w pobliżu ucha; mięśnie tej strony twarzy wykonują ruchy oscylacyjne; neuralgia policzka; neuralgia twarzy rozpoczyna się nad okiem i przechodzi przez policzek ku skrzydełku nosa; ta strona twarzy wykrzywiona bezbolesnymi drgawkami; jakby lewa strona twarzy była obrzęknięta; róża policzka; ból uciskający w lewej połowie żołądka; stłumienie odgłosu opukowego nad płucem; po udarze słonecznym leżenie na lewym boku; ból stawu biodrowego; morbus coxarius; przetokowe otwory wychodzące z biodra; ból stępu; drętwienie i sztywność nogi; drgawki kończyny dolnej; na kolanie widoczne miedziane zabarwienie; gwałtowny poprzeczny ruch ramienia; podczas skurczu obrotowy ruch ramienia; strona sparaliżowana; bóle rozpoczynające się w uchu i kończące po tej stronie klatki piersiowej; wysiew drobnych pęcherzy na nodze.

ODCZUCIA [43]

Jakby przędł lub tkał; jakby przedmioty były mniejsze niż w rzeczywistości; jakby miał zawroty głowy; jakby nie miał kończyn; jakby był pijany; jakby głowę odciągano do tyłu; zrywa się, jakby przez jej ciało przeszedł wstrząs elektryczny; jakby wypychano oczy; jakby powieki były obrzęknięte lub obciążone sennością; jakby wiatr gwałtownie wydostawał się z uszu; jakby piłowano kość policzkową; jakby znajdował się tam otwór i dotykano mózgu; jakby nos był zatkany; jakby w czole tkwiły szpilki i igły; jakby czegoś szukał; jakby przepiłowywano kości; jakby lewa strona twarzy była obrzęknięta; jakby niektóre zęby miały wypaść; jakby zęby były do siebie dociskane; porusza palcami, jakby czegoś szukał; krzyczy, jakby na widok odrażających postaci; jakby wnętrze jamy ustnej było żywą raną; jakby podniebienie miękkie było ściągane w dół; jakby w gardle znajdował się wrzątek; jakby kula utkwiła w gardle; jakby upadał; jakby miał wymiotować; jakby pępek miał zostać wyrwany; jakby brzuch był nadęty; jakby brzuch był rozdęty do ostatecznych granic; jakby nie można było oddać moczu z powodu zwężenia cewki moczowej; jakby przez cewkę moczową przesuwało się cylindryczne ciało; jakby nie miał siły zamknąć szyi pęcherza; jakby cewka moczowa była zbyt wąska; jakby był bardzo wysoki; jakby coś obracało się w klatce piersiowej; kończyny jakby zdrętwiałe; jakby części kończyn były całkowicie oddzielone od ciała; jakby ręce i stopy były rozluźnione w stawach; jakby po plecach wylewano jej zimną wodę.

Ból: karku; kręgów szyjnych i górnych piersiowych; głowy; prawej skroni; gałki ocznej; lewego ucha, schodzący ku policzkowi; rozprzestrzenia się wzdłuż wszystkich gałęzi nerwu twarzowego; ślinianek podżuchwowych; najpierw zębów górnych, potem dolnych; żołądka; kątnicy; brzucha; piersi; karku; od szyi rozchodzący się po głowie; kręgów szyjnych i górnych piersiowych; jak po pobiciu, w plecach, barku i brzuchu; okolicy lędźwiowej; kręgów szyjnych i górnych piersiowych; barku i pleców; dołka podsercowego.

Straszny ból: w chorobie stawu biodrowego.

Silny ból: żołądka; prawej strony głowy.

Silny ból: lędźwi.

Wielkie cierpienie: w dołku podsercowym.

Ból tnący: w mostku.

Ból przeszywający: w guzie jajnika.

Ból rwący: szyi i całej głowy; skrzydełka nosa; całej prawej strony twarzy; brzucha, przechodzący do klatki piersiowej.

Bóle rwąco-palące: od szyi do lewej pachy.

Ból dźgający: w prawej skroni.

Ból strzelający: ku tyłowi głowy; w uszach; w skrzydełku nosa.

Kłucia: w uchu; delikatne, ostre, w przedramieniu; na prawej kości piszczelowej.

Ból jak od chwytania pazurami: w głowie.

Ból żrący: w żołądku.

Ból neuralgiczny: w czole; w policzku.

Ból kłujący: w prawej skroni.

Ból drapiący: w podniebieniu.

Ból piekąco-kłujący: w gardle; w podniebieniu.

Ból kurcząco-palący: w gardle.

Ból uciskający: w żołądku; w lewej połowie żołądka; w brzuchu; w lewym stępie.

Ból ciągnący: w tylnej części żołądka; w brzuchu; w kończynach górnych i dolnych; od bocznej powierzchni szyi ku kończynom; w środkowej części kręgosłupa i naprzeciw niej; w krzyżu; w prawym ramieniu; w udach; w lewym stępie; w mięśniach kończyn.

Bóle reumatyczne: na szczycie głowy; w mięśniu naramiennym; w lewym stępie.

Ból tępy: w potylicy.

Pobolewanie: kolan; klatki piersiowej i mostka; prawego ramienia.

Skręcanie: w brzuchu.

Kurcze: rąk i stóp.

Tętnienie: w głowie; w zębach.

Pieczenie: w gardle; wzdłuż przepony; w dołku podsercowym; w okolicy dołka podsercowego; na grzbiecie stopy; stóp.

Bolesność: gardła.

Nadwrażliwość: wzdłuż kręgosłupa.

Gorąco: w całej głowie; w brzuchu; w twarzy.

Pulsowanie: na szczycie głowy.

Szarpnięcia: w udzie; w stawach kolanowych.

Ciągnięcie: w udach, brzuchu i kończynach górnych.

Ucisk: w przedniej części głowy; na czole; na chrząstkach trzeciego i czwartego żebra; w okolicy serca.

Ściskanie: wokół gardła; mięśni gardła; przełyku; klatki piersiowej.

Uczucie ucisku: w poprzek klatki piersiowej.

Uczucie ciężkości: głowy.

Przytłoczenie: w dołku podsercowym.

Lęk: w brzuchu.

Lekkość: głowy.

Przytępienie: w głowie.

Znużenie: stóp; kończyn.

Upośledzenie ruchowe: różnych części ciała.

Sztywność: lewej nogi.

Drętwienie: lewej strony; lewej nogi; pięt; palców rąk.

Suchość: ust; języka; cieśni gardzieli; gardła; w klatce piersiowej.

Mrowienie: w rękach; w czole.

Pełzanie: w brzuchu; pod skórą lewej nogi; w udzie; w stopie; w palcach stóp; w kończynach.

Mrowienie pełzające: na brodzie; w kończynach.

Świąd: w nosie; stóp; całego ciała.

Uczucie drżenia: na brodzie.

Chłód: twarzy, brody, nosa, uszu, rąk i stóp.

TKANKI [44]

Ropień z zaczerwienieniem, gorącem i nieznośnym bólem.

Łagodzi straszne bóle w chorobie stawu biodrowego, guzach, ropniach, czyraku gromadnym, zanokcicy itd.

Osoby pełnokrwiste, zwłaszcza młode.

Wychudzony, krzyczy dzień i noc; kaszel.

Uogólniony obrzęk po płonicy.

DOTYK. RUCH BIERNY. URAZY [45]

Dotyk: miejsca na kości skalistej — jakby dotykano mózgu; żołądek bardzo bolesny; przy dotyku z boku brzuch boli; boli punkt na plecach.

Ucisk: ból uciskający w żołądku <.

Pocieranie: nasila świąd.

SKÓRA [46]

Skóra: gorąca i sucha; wiotka i sucha; brudna.

Uogólniony obrzęk po płonicy.

Wychudzenie; wygląd starca; z bólem w dołku podsercowym.

Świąd całego ciała wcześnie rano, po przebudzeniu.

Po przytępieniu zmysłów i lęku na plecach pojawia się czerwona wysypka, z potem.

Gwałtowna gorączka; majaczenie; drżenia kończyn; uogólniona wysypka skórna, obrzmienie, świąd i zapalenie.

Agonia, wysoka gorączka, palące gorąco i zaczerwienienie skóry, ze swędzącą wysypką na całej twarzy i tułowiu.

Zahamowanie wysypki albo wysypka nie pojawia się.

Wybroczyny na twarzy, szyi i piersi.

Liczne pryszcze przypominające plamiste wykwity na różnych częściach ciała, także na dłoniach, z kłującym świądem jak po pokrzywach, nasilającym się od pocierania.

Plamy na ramieniu jak po ukąszeniach pcheł.

Odra: gorączka przed pojawieniem się wysypki, wielkie gorąco ciała i obfity pot; bardzo silne zaczerwienienie nabrzmiałej twarzy; osobliwe majaczenie; dzieci przepełnione strachem i lękiem, widzą przerażające postacie, szczury i myszy, próbują się ukryć; skurczowa choroba przełyku.

Szkarłatne zaczerwienienie całego ciała; swoista dla płonicy barwa ugotowanego homara.

Intensywnie czerwona wysypka skórna, przypominająca płonicę, lecz bardziej lśniąca.

Bardzo wyraźne zaczerwienienie rąk, ramion, twarzy, szyi i pleców; wysypka przypominała scarlatina simplex, jaskrawa czerwień znikała pod uciskiem i natychmiast powracała po jego zwolnieniu.

Płonica, podobna do obrazu Bellad., lecz wysypka jest mniej jaskrawa, wykazuje skłonność do cofania się lub blednięcia, a moczu jest mało albo jego wydzielanie zostaje zahamowane; miąższowe zapalenie nerek; majaczenie, omamy, drgawki; wielka suchość gardła zmuszająca do częstego picia; obrzmienie lub porażenie języka; język zwisa z ust.

Dziecko, æt. 6, gwałtowne wymioty; wysoka gorączka; niepokój z sennością; tętno 140; język suchy; gardło bolesne; migdałki obrzęknięte; cuchnący oddech; piątego dnia ślinianki przyuszne i podżuchwowe bardzo obrzęknięte, zwłaszcza po prawej stronie; połykanie trudne i bolesne; z trudem otwierało usta; oddech chrapliwy lub rzężący, zarówno podczas snu, jak i czuwania, jak w błonicy; oddech bardzo cuchnący; głuchota; brudna, cuchnąca posoka z ust i nosa; tętno 150; wysypka blednie; dzika mania z przerażeniem — wyobrażało sobie, że ma zostać zabite, lecz biło przyjaciół, którzy przychodzili mu z pomocą; pragnęło opuścić łóżko, wyobrażało sobie, że powozi koniem; udawało, że przyjmie lekarstwo, po czym często je wylewało. θ Płonica złośliwa.

Niespokojny; świąd skóry; wysypka miedzianoczerwona; skóra sucha, gorąca.

Skóra nagle ciemnieje, przybierając czerwonobrunatną barwę, jak u Indianina.

Przednia powierzchnia klatki piersiowej barwy miedzianej.

Piątego dnia liczne pęcherzyki na skórze, wypełnione przejrzystym płynem, niezwykle liczne i bardzo małe, wiele z nich nie większych od główki szpilki; pokrywają całą twarz i tułów, a szóstego dnia zasychają.

Wysiew drobnych pęcherzy na lewej nodze w pobliżu łydki; rozprzestrzeniają się na całą nogę; pęcherze bardzo bolesne, z silnym gorącem i zaczerwienieniem, sączy się z nich gorący, ostry, żrący płyn.

Czyraki: kilka na stopach.

Oparzenia ogniem i sparzenia.

Ropnie i guzy z nieznośnym bólem doprowadzającym do rozpaczy.

Owrzodzenia: drażliwe, o zgrubiałych brzegach i z posokowatą wydzieliną; sprzyja ziarninowaniu i bliznowaceniu; kiłowe; po rtęci; skrofuliczne, w złym stanie.

Stara blizna bardzo czerwona.

OKRES ŻYCIA, KONSTYTUCJA [47]

Szczególnie dzieci; pląsawica, mania, gorączka.

Osoby młode, pełnokrwiste.

Chłopiec, æt. 2, jasne włosy, żywy i inteligentny, po przestrachu; jąkanie.

Chłopiec, æt. 3, ojciec chory psychicznie; zaburzenia psychiczne.

Chłopiec, æt. 3, chory od roku; skurcze.

Dziewczynka, æt. 4; utrata mowy.

Dziewczynka, æt. 4; skurcze.

Dziewczynka, æt. 5; zaburzenia psychiczne.

Dziecko, æt. 6; dur brzuszny.

Chłopiec, æt. 6; złośliwa szkarlatyna.

Chłopiec, æt. 10, skrofuliczny, po upadku z huśtawki; skurcze.

Dziewczynka, æt. 10, blada, niedokrwista, szczupła, niezdolna do dłuższej nauki, z bolesnością oczu itd.; pląsawica.

Chłopiec, æt. 11, po przestrachu; zaburzenia psychiczne.

Chłopiec, æt. 11, po przestrachu sprzed czterech miesięcy; pląsawica.

Dziewczynka, æt. 11, słaba, wrażliwa; pląsawica.

Dziewczynka, æt. 12, o żywym usposobieniu; pląsawica.

Chłopiec, æt. 12 1/2; gorączka okresowa.

Dziewczynka, æt. 13, silny napad róży twarzy, majaczenie.

Dziewczynka, æt. 13; pląsawica.

Młodzieniec, æt. 14; dur brzuszny.

Dziewczyna, æt. 16, nerwowa blondynka o delikatnej skórze, często cierpiąca na ból głowy; nerwoból twarzy.

Młodzieniec, æt. 18, wysoki, szczupły; dur brzuszny.

Panna S., æt. 19, wątła blondynka o niebieskich oczach; zapalenie płuc.

Młodzieniec, æt. 22, lekkomyślny, przebył trzy poprzednie napady; zaburzenia psychiczne.

Mężczyzna, æt. 22, cierpi od kilku dni; mania.

Młoda kobieta, æt. 22, niezamężna, silna i zdrowa, ciemne włosy, brązowe oczy; nerwoból twarzy.

Pani S., æt. 23, temperament żółciowy, nerwowy; drgawki połogowe.

Kobieta, æt. 23, niezamężna, temperament choleryczny; skurcze.

Mężczyzna, æt. 24, w ciągu ostatnich pięciu lat przebył kilka napadów; delirium tremens.

Mężczyzna, æt. 25, po silnym przestrachu; schorzenie serca.

Mężczyzna, æt. 25, dwukrotnie doznał udaru słonecznego, przez pewien czas potem miewał napady drgawek padaczkowych; zimnica.

Mężczyzna, æt. 26, temperament sangwiniczny, po przestrachu; mania.

Mężczyzna, æt. 28; delirium tremens.

Mężczyzna, æt. 29, niski, krępy; majaczenie.

Kobieta, æt. 30, niezamężna, słaba, o lękliwym usposobieniu, po przestrachu; melancholia.

Dama, æt. 30, temperament leukoflegmatyczny, urodziła pięcioro dzieci, za każdym razem traciła dużo krwi; zawroty głowy.

Kobieta, æt. 30; zawroty głowy.

Mężczyzna, æt. 30, blondyn, krzepki; zapalenie płuc.

Mężczyzna, æt. 32; delirium tremens.

Kobieta, æt. 32, podczas czwartego porodu brutalnie nią manipulowano przy próbach rozszerzenia ujścia szyjki macicy; drgawki.

Mężczyzna, æt. 33, skłonność do otyłości; nerwoból twarzy.

Mężczyzna, æt. 35, jasna karnacja, łagodny, małomówny, niebieskie oczy, jasne piaskowe włosy, życzliwe usposobienie, w czasie napadu róży głowy i twarzy; delirium tremens.

Mężczyzna, æt. 36, cierpi od kilku miesięcy; zaburzenie psychiczne.

Mężczyzna, æt. 37, wysoki i szczupły, pobudliwy układ nerwowy; nerwoból twarzy.

Kobieta, æt. 37, wychudzona, gruźlicza; dur brzuszny.

Mężczyzna, æt. 40, cierpi od trzech tygodni; zaburzenie psychiczne.

Mężczyzna, æt. 40; delirium tremens.

Kobieta, æt. 40; skurcze.

Mężczyzna, æt. 40, choruje od czterech lat; padaczka.

Mężczyzna, æt. 41; delirium tremens.

Kobieta, æt. 42; delirium tremens.

Mężczyzna, æt. 42; zaburzenia psychiczne.

Dama, æt. 42, krzepka, o ciemnej karnacji i czarnych oczach, skłonna do reumatyzmu; ból głowy.

Kobieta, æt. 42, po krwotoku macicznym; nerwoból twarzy.

Kobieta, æt. 42, silna, ciemna skóra, czarne oczy; nerwoból twarzy.

Mężczyzna, æt. 43; mania.

Mężczyzna, æt. 45, silny; dur brzuszny.

Dama, æt. 62, cierpi od kilku tygodni; zaburzenia psychiczne.

Żona tkacza, æt. 62, podczas pierwszego połogu przebyła manię połogową; nastąpiła poprawa, lecz po raz piąty miała kilka napadów, nawet po upływie sześciu lat; mania.

Kobieta, æt. 65, temperament nerwowy; obłęd.

POWIĄZANIA [48]

Jego działanie neutralizują: ocet, sok z cytryny, wlewy tytoniowe; senes w objawach mózgowych; Bellad., Hyosc., Nux Vom.

Neutralizuje działanie: Mercur., Plumbum.

Zgodny: po Bellad., Cuprum.

Niezgodny z: kawą.

Porównać: Secale (majaczenie, krwotok maciczny).