Berberis. (Berberis Vulgaris.)

Berberys. Berberysowate.

Próby lekowej z wielką sumiennością dokonał dr Hesse, a jej wyniki opublikowano w 1834 roku w czasopiśmie poświęconym materia medica; przetłumaczone wyciągi włączono do alentońskich wydań podręcznika Jahra, dzięki czemu lek ten był często stosowany w Stanach Zjednoczonych. W 1843 roku Noak opublikował znacznie lepszy wyciąg; nie zamieszczono po nim żadnych przypadków wyleczeń. W 1854 roku dr J. H. Weber przeanalizował jego objawy w Allg. Hom. Zeitung. W 1879 roku H. V. Miller opublikował przypadki w Lilienthal's Quarterly; przetłumaczono je na język niemiecki i wydrukowano w Allg. Hom. Zeitung w lipcu 1879 roku.

UMYSŁ [1]

Osłabiona zdolność przypominania sobie i słaba pamięć.

Przerażające zjawy o zmierzchu.

Praca umysłowa wymagająca intensywnego myślenia jest bardzo trudna; najmniejsza przerwa zrywa tok myśli.

Melancholia, skłonność do płaczu.

Obojętność, apatia.

Obojętność i zaduma, z niechęcią do mówienia.

Niepokój i lękliwość.

Niepokój podczas siedzenia, stania lub poruszania się.

Drażliwe usposobienie, ze znużeniem życiem.

SENSORIUM [2]

Zawroty głowy i oszołomienie.

Zawroty głowy: z niebezpieczeństwem upadku; podczas schylania się i podnoszenia; przy wstawaniu chory wykonuje gwałtowne ruchy ramionami; z oszołomieniem, uczuciem omdlewania i uciskiem w czole, po których następują dreszcze.

Otępienie i uczucie ciężkości w głowie.

Ból napinający, także z uciskiem w skroniach i czole.

Uczucie upojenia, oszołomienie, pustka, splątanie, uczucie ciężkości w głowie, szczególnie z przodu, z uciskiem w przedniej części głowy, któremu od rana do popołudnia towarzyszą naprzemiennie dreszczowość i gorąco; następnie pojawiają się wyciek z nosa i kichanie, jakby miał rozwinąć się nieżyt, który jednak się nie pojawia.

W GŁĘBI GŁOWY [3]

Otępienie głowy jak przy nieżycie nosa.

Uczucie ciężkości w głowie podczas schylania się, jakby mózg miał wypaść do przodu, z wrażeniem bulgotania, jakby wszystko miało wypaść przez czoło.

Ucisk od wewnątrz na zewnątrz, szczególnie w czole, ale także w skroniach i potylicy.

Ból napinający, także z uciskiem w skroniach i czole albo z otępieniem całej głowy.

Uciskający, naprężający, rozpierający ból głowy, szczególnie w przedniej części głowy, głównie rano, < przy schylaniu się, > na świeżym powietrzu; ze znużeniem i wyczerpaniem.

Ból rwący w czole i oczodołach.

Przeszywające, wykręcające, rozdzierające ukłucia nad czołem i skroniami.

Rozdzieranie w różnych częściach głowy, szczególnie w skroniach i potylicy, wychodzące z szyi lub promieniujące do niej; od brzegu oczodołu ku nosowi albo w górę do czoła lub do oczodołów.

Ból rwący w całej głowie, raz tu, raz tam, w czole i skroniach.

Ukłucia w czole.

Nagłe ukłucia od oczu do czoła.

Gwałtowne, przeszywające bóle głowy, często zmieniające umiejscowienie.

Swoiste uczucie zimna w prawej skroni.

Gorąco w głowie po obiedzie albo po południu oraz po wysiłku.

Uczucie obrzmienia całej głowy.

Uczucie, jakby głowa stawała się większa.

Pełność w głowie z wrażeniem, jakby głowa była powiększona.

Ból głowy nasilony przez ruch lub schylanie się, > na świeżym powietrzu.

Ból głowy: z towarzyszeniem dolegliwości wątrobowych albo reumatyczno-stawowych; lub przy chorobach narządów moczowych; albo przy zaburzeniach miesiączkowych.

SKÓRA GŁOWY [4]

Napięcie skóry głowy i twarzy, jakby była obrzmiała, przykryta czepkiem albo zdrętwiała, z trudnością poruszania nią.

Napięcie skóry głowy i twarzy, jakby były obrzęknięte.

Świąd z pieczeniem i ukłuciami skóry głowy i twarzy, silniejszy na potylicy, zwłaszcza wieczorem; po drapaniu zmienia umiejscowienie.

Gorące skronie i zimne policzki.

Szczypanie i gryzienie skóry głowy i twarzy.

Pieczenie i kłucie wzdłuż granicy owłosienia głowy.

Pojedyncze krosty na skórze głowy i twarzy, liczniejsze na potylicy, czole i skroniach.

WZROK I OCZY [5]

Unika światła.

Złudzenia; o zmierzchu przedmioty wydają się dwukrotnie większe niż w rzeczywistości.

Przyćmione widzenie; wszystkie przedmioty wyglądają ciemno, jak przez zasłonę, albo zlewają się ze sobą, ze świądem wokół oczu i na twarzy; objawy te poprzedza rozpoczynający się nieżyt, a po nich występuje świąd nóg.

Ucisk w oczach.

Ból rwący w lewym oku, także w powiekach.

Ból rwący w czole i oczodołach.

Ból rwący w pobliżu oczodołów z łzawieniem; oczy i nos wilgotne.

Bolesność oczu.

Nagły ból przeszywający, wychodzący z czoła i skroni albo promieniujący do nich.

Gwałtowne bóle przeszywające przez oczy do mózgu albo od skroni do oczu; niekiedy do ramion albo od kolana do oka. θ Po operacji zeza.

Szczypanie, pieczenie albo świąd oczu.

Suchość oczu z pieczeniem i zaczerwienieniem spojówek.

Podrażnienie oczu jak od piasku, gorąco i pieczenie, z mętnym wyglądem oczu.

Zapalenie spojówek ze stanem zapalnym mięska łzowego.

Uczucie zimna w oku, jak od chłodnego wiatru, z łzawieniem przy zamykaniu oczu.

Zimno oczu.

Objawy oczne < na zewnątrz, < przy poruszaniu oczami.

Drżenie powiek podczas czytania przy świetle świecy.

Uczucie piasku między powiekami; suchość kąta przyśrodkowego oka i uczucie ciała obcego w tym miejscu.

Lepkość i biały nalot na suchych powiekach, rano.

Świąd, pieczenie i szczypanie powiek albo kątów oczu, często ograniczone do niewielkich miejsc.

Czerwona plama na lewej powiece, odczuwana jak ukąszenie komara, lecz obrzęk niemal zamyka oko; następnego dnia inne plamy na twarzy, za uchem i na szyi; trzeciego dnia na brodzie i nosie, ze świądem i pieczeniem; wieczorem pokrywają się drobnymi pęcherzykami sączącymi wodnisty płyn.

Świąd kątów oczu, brwi i powiek.

Zapalenie mięsek łzowych.

Suchość kąta przyśrodkowego oka.

Ból rwący, szczególnie w powiekach.

SŁUCH I USZY [6]

Odgłosy pulsowania i trzepotania w uchu.

Uczucie zatkania ucha, z uciskiem.

Tętnienie i szum w uszach.

Ciągnięcie, ucisk i parcie z ukłuciami w uszach.

Ukłucia w uchu.

Ból rwący i ukłucia w uszach, przechodzące przez błonę bębenkową, jakby przebijano ją gwoździem albo jak po użądleniu owada.

Napadowy ból przeszywający za prawym uchem, < każdego wieczoru.

Przeszywanie ucha ku zewnątrz, jak ostrym narzędziem.

Ból rwący, występujący naprzemiennie w uchu i innych częściach ciała.

Naprzemienne gorąco i zimno małżowiny usznej.

Krosty przed uchem.

Krosty; guzki wielkości nasiona konopi na małżowinie usznej, bolesne przy dotyku.

Guz za uchem wielkości orzecha laskowego.

WĘCH I NOS [7]

Pełzanie, szczypanie albo świąd w nosie.

Łaskoczące podrażnienie wywołujące kichanie.

Kilka kropli jasnej krwi z lewego nozdrza.

Suchość nosa. θ Krwawienie z nosa.

Suchość nosa, po której następuje przewlekły nieżyt z cuchnącą wydzieliną.

Nos i oczy wilgotne, z kichaniem, jakby rozpoczynał się nieżyt.

Oznaki nieżytu, po których następują gwałtowne dolegliwości oczne.

Podczas nieżytu z obfitą wydzieliną ucisk w klatce piersiowej, szczególnie w nocy.

Nieżyt nosa utrzymujący się przez wiele miesięcy, z nieżytem zatok.

Zatoki Highmora i czołowe, z umiarkowaną wydzieliną żółtawego albo zielonkawego śluzu, obfitszą rano i mającą ostry zapach lub smak.

Przewlekły nieżyt nosa po lewej stronie, z bólem promieniującym do zatoki Highmora.

Ropna, żółta albo zielonkawa wydzielina. θ Nieżyt nosa.

Uporczywy nieżyt lewego nozdrza, z wydzieliną początkowo żółtą i wodnistą, później zaś ropnym, białym, żółtym albo zielonym śluzem; przypalony, dymny zapach i smak, szczególnie rano.

Kłucie w czubku nosa.

GÓRNA POŁOWA TWARZY [8]

Ból rwący i ukłucia w kościach policzkowych i szczękach.

Ściskający, rozdzierający i kłujący ból kości twarzy oraz szczęki i żuchwy, jak po uderzeniu, promieniujący do skroni.

Ból promieniujący do zatoki Highmora; po lewej stronie. θ Nieżyt nosa.

Ciemnoczerwona, bolesna plama na prawym policzku.

Zielonkawa twarz, z sinymi obwódkami wokół oczu i różowymi oczami.

Przez długi czas twarz ma wyraz zmęczenia i wyczerpania.

Blada, ziemista cera, z zapadniętymi policzkami oraz głęboko osadzonymi oczami otoczonymi sinymi obwódkami. θ Fistula in ano.

Uczucie zimna na policzku.

Dreszczowość, po której po południu pojawiają się ciemnoczerwone plamy na policzku, z towarzyszącym gorącem rozchodzącym się po twarzy.

Gorąco i zaczerwienienie twarzy.

Gorąco i pieczenie twarzy, z czerwonymi policzkami.

Ciemnoczerwona plama na policzku po uczuciu zimna, następnie rozprzestrzeniająca się na całą twarz.

Pieczenie i świąd policzków.

Zimne poty na twarzy z dreszczami.

Uczucie, jakby przy wychodzeniu na świeże powietrze opryskiwano twarz zimnymi kroplami.

Napięcie skóry głowy i twarzy, jakby były obrzęknięte.

Jaskrawoczerwone krosty zapalne na policzkach i wargach, owrzodziałe w środku.

DOLNA POŁOWA TWARZY [9]

Brudnoczerwona, sinawa plama na wewnętrznej powierzchni dolnej wargi.

Wargi sinawe od wewnątrz.

Mrowienie w górnej wardze, wokół ust i na brodzie.

Pieczenie, świąd, pełzanie i drganie warg.

Wargi suche, lepkie, łuszczące się, pokryte cienkimi strupkami.

Suchość warg, z łuszczeniem i tworzeniem się cienkiego, brunatnego nalotu na brzegach.

Pęcherzyki wielkości grochu na dolnej wardze.

ZĘBY I DZIĄSŁA [10]

Skrobiący, gryzący ból zębów.

Zęby jakby zbyt długie, wrażliwe na dotyk i powietrze.

Ból rwący w lewym górnym zębie trzonowym.

Przeszywający ból w ubytkach zębów żuchwy.

Zęby jakby zbyt duże. Por. Niccol.

Ukłucia w zębach; wydają się zbyt długie albo zdrętwiałe.

Ból, jakby rozrywano dziąsła albo wyrywano ząb.

Brudnoczerwony brzeg dziąseł; małe białe guzki na dziąsłach.

Dziąsła łatwo krwawią.

Owrzodzenie przy górnym zębie trzonowym albo siekaczu.

Bolesność dziąseł podczas ząbkowania.

Ropiejące owrzodzenia nad siekaczami i zębami trzonowymi.

SMAK, MOWA, JĘZYK [11]

Smak: krwi; gorzki; kwaśny.

Język szczypie przy dotyku.

Język obłożony śluzowatym nalotem. θ Hemoroidy.

Bolesne białe pęcherzyki na koniuszku języka.

JAMA USTNA [12]

Cuchnący, metaliczny zapach z ust.

Usta i cieśń gardzieli suche i lepkie, szczególnie rano, z białym językiem i pienistą śliną; > po jedzeniu.

Ślina lepka jak mydliny.

Lepka, pienista ślina, podobna do waty.

Nieładne, sinoczerwone plamy w jamie ustnej.

Wewnętrzna powierzchnia pod wargą sinoczerwona.

Na wewnętrznej powierzchni policzków i warg czerwone, bolesne, głęboko ropiejące krosty i wodniste pęcherzyki wielkości grochu.

Afty.

PODNIEBIENIE I GARDŁO [13]

Wzmożone zaczerwienienie podniebienia i migdałków; migdałki bolą podczas mówienia lub przełykania; kłucie w gardle jak od ości.

Uczucie czopa z boku gardła, z suchością, szorstkością i drapaniem; silny ból przy przełykaniu bez pokarmu.

Zapalenie migdałków i gardła, z obrzękiem i ognistym zaczerwienieniem oraz uczuciem, jakby z boku gardła utkwiła bryła; odkrztuszanie dużej ilości gęstego, żółtego, galaretowatego śluzu; biały, lepki język; lepka ślina przypominająca mydliny.

Przełykanie bez pokarmu powoduje ból gardła.

Uczucie sztywności w gardle, w niektórych przypadkach tylko po jednej stronie, jakby znajdowały się tam żylaki. Por. Pulsat.

Drapanie w gardle zmuszające do odchrząkiwania, szczególnie rano.

Drapanie i pieczenie w gardle jak od piasku.

Ból lewego migdałka, jakby utkwiła w nim łuska, szczególnie podczas mówienia i przełykania; wnętrze gardła czerwone, zewnętrzna okolica bardzo wrażliwa na dotyk i ruch.

Uczucie bryły w gardle.

APETYT, PRAGNIENIE. UPODOBANIA, AWERSJE [14]

Silne pragnienie, występujące naprzemiennie z niechęcią do wszelkich napojów. θ Żółtaczka.

Pragnienie z suchością ust.

Silne pragnienie, występujące naprzemiennie z niechęcią do picia.

Apetyt zwiększony albo zmniejszony.

Brak apetytu. θ Hemoroidy.

Zwiększony apetyt.

Wilczy głód, występujący naprzemiennie ze wstrętem do jedzenia. θ Żółtaczka.

JEDZENIE I PICIE [15]

Nudności przed śniadaniem, ustępujące po nim.

Dreszczowość przed obiadem.

Gorąco w głowie po obiedzie, wskutek wysiłku.

Po spożyciu pokarmów stałych odbijanie trwające godzinami i bolesność utrzymująca się przez całą noc.

Gorzej po napojach spirytusowych.

Usta i cieśń gardzieli suche i lepkie, szczególnie rano; poprawa po jedzeniu.

CZKAWKA, ODBIJANIE, NUDNOŚCI I WYMIOTY [16]

Czkawka.

Częste odbijanie, występujące naprzemiennie z ziewaniem.

Gorzkie odbijanie.

Po spożyciu pokarmów stałych odbijanie trwające godzinami i bolesność utrzymująca się przez całą noc.

Odbijanie i ziewanie łagodzą dolegliwości i bóle.

Odbijanie bez przykrego smaku ani zapachu.

Częste odbijanie. θ Hemoroidy.

Odbijanie żółcią.

Gwałtowna zgaga.

Nudności; przed śniadaniem; po obiedzie.

Nudności rano.

Wymioty spożytym pokarmem.

DOŁEK PODSERCOWY I ŻOŁĄDEK [17]

Bardzo powolne trawienie.

Ucisk w żołądku. θ Hemoroidy.

Ucisk w żołądku, jakby miał pęknąć; także kłucie i pieczenie.

Uczucie zimna w okolicy żołądka, ustępujące po wymiotach.

Gwałtowny kłujący, palący, osobliwy ból żołądka, podobny do zgagi, lecz znacznie silniejszy, promieniujący także ku górze do przełyku.

Wzdęcie dołka podsercowego.

PODŻEBRZA [18]

Choroby wątroby.

Ucisk, a także kłucie w okolicy wątroby.

W okolicy podżebrowej, przy brzegu żeber rzekomych, około trzech cali od linea alba, gwałtowne bóle kłujące trwające kwadrans, nasilające się pod wpływem ucisku i promieniujące w poprzek do okolicy żołądka.

Kłujący, uciskający ból w okolicy wątroby, nasilający się pod wpływem ucisku, odpowiadający położeniu pęcherzyka żółciowego, ograniczony do małego miejsca, występujący napadowo.

Przeszywanie i ucisk w okolicy pęcherzyka żółciowego po dwóch godzinach; często później, nawet czterdziestego szóstego dnia.

Kolka spowodowana kamieniami żółciowymi.

Kolka żółciowa, po której następuje żółtaczka.

W punkcie położonym mniej więcej w połowie odległości między prawym kolcem biodrowym przednim górnym a pępkiem nagły, kłujący, silny ból, często promieniujący ku pachwinie, niekiedy ku górze do prawego podżebrza; niezwykle silny, trwający od trzech do dwunastu sekund, występujący często i wywoływany wysiłkiem, np. chodzeniem; im większy wysiłek, tym napady częstsze i silniejsze; w dniu poprzedzającym zapisanie leku miał trzydzieści lub czterdzieści napadów, ponieważ dużo chodził i stał.

Gwałtowny, przeszywający ból w okolicy wątroby zapierał mu dech; musiał się zginać.

Ostre, szczypiące bóle wątroby, pojawiające się nagle i z wielką gwałtownością; niekiedy zmuszały go do wstrzymania oddechu, zgięcia się i powodowały zaczerwienienie twarzy; różowy osad w moczu; kał czarny lub bardzo ciemny, silnie przywierający do muszli klozetowej; częste parcie na mocz; kału mało, a jego wydalenie wymaga wysiłku.

Ciągnąco-rwący ból w lewym podżebrzu, z odczuciem podczas wdechu, jakby coś zostało oderwane.

Ucisk w lewym podżebrzu, skierowany ku tyłowi i ciągnący w dół.

Ściskające, rozpierające uczucie w górnej części lewej strony brzucha, < w lewym podżebrzu ku pępkowi.

Rwanie, ciągnięcie, kłucie i szarpanie w lewym podżebrzu.

(U chorego:) Kurczowe ściąganie w okolicy śledziony.

(U chorego:) Gwałtowne pieczenie, jak przy zgadze, w lewym podżebrzu, promieniujące ku górze do przełyku.

BRZUCH I LĘDŹWIE [19]

Burczenie w jelitach.

Stałe, dokuczliwe wzdęcie brzucha, z okresowym, gwałtownym i głośnym oddawaniem gazów. θ Żółtaczka.

Ból w okrężnicy zstępującej.

Bóle kolkowe, szczególnie wokół pępka.

Ból w okolicy oddalonej o około trzy cale w bok od pępka, odpowiadającej miejscu przed nerkami i nieco ku bokom; przeważnie kłujący, często promieniujący do okolicy lędźwiowej albo do pachwin, wątroby, śledziony lub żołądka.

Ból palący w skórze brzucha lub pod nią.

Bóle przeszywające w nadbrzuszu, szczególnie po lewej stronie, nasilające się przy wdechu, ruchu lub dotyku, z krótkim oddechem i wzdęciem brzucha.

Okresowy ucisk od wewnątrz na zewnątrz, po lewej stronie w pobliżu pępka.

Ból w małym miejscu po lewej stronie.

Ściśnięcie i skurcz po bokach brzucha, szczególnie po lewej stronie.

Kolka żółciowa, po której następuje żółtaczka.

Wirowanie w żołądku i brzuchu.

Ruchy trzewi jak przy parciu na stolec.

Wędrujący, rwący i kłujący ból mięśni brzucha.

Kłucie, rwanie lub pieczenie w skórze brzucha, przeważnie wokół pępka.

Nabrzmiałe żyły.

Stare żółte plamy wokół pępka złuszczają się.

Ucisk i napięcie w pachwinach, jakby miała powstać przepuklina; szczególnie podczas chodzenia i stania.

Świąd albo ucisk w okolicy węzłów pachwinowych, z bólem przy dotyku, jakby miały obrzęknąć.

W okolicy pachwinowej uciskające, ściskające napięcie, kłucie i cięcie, promieniujące ku udom albo biegnące od bioder do okolicy pachwinowej i ud.

Palący, szczypiący ból w prawym fałdzie pachwinowym, z napięciem podczas ruchu.

W prawej okolicy pachwinowej, w pobliżu pierścienia pachwinowego, kilka żylakowato rozszerzonych żył.

STOLEC I ODBYTNICA [20]

Częste, bezskuteczne parcie na stolec.

Stałe uczucie, jakby musiała iść się wypróżnić.

Luźne stolce z lepkim śluzem. θ Hemoroidy.

Wodniste wypróżnienia.

(U chorego:) Bolesna biegunka z burczeniem; pieczenie i ból w okrężnicy zstępującej; pieczenie biegnie w dół i na zewnątrz ku odbytowi; nigdy w nocy.

Łatwe, miękkie, obfite wypróżnienie, jak przy biegunce.

Kilka obfitych, gęstych, papkowatych stolców.

Biegunka; papkowate, żółtawe wypróżnienia, z burczeniem i oddawaniem gazów; mdłości, silne pragnienie; gorąco twarzy i otępienie głowy; następnie wieczorem zwiększony apetyt.

Duże, papkowate stolce, oddawane swobodnie, przeważnie z parciem naglącym przed wypróżnieniem i po nim.

Skąpy, cienko uformowany stolec, twardy lub miękki.

Stolce barwy gliny; okresowy ból palucha i nogi, sięgający aż do barku; niekiedy ból pęcherza moczowego; mocz parzy.

Stolec zmienny, nieregularny, zaparty lub luźny. θ Hemoroidy.

Skąpy, stwardniały stolec, oddawany z przerwami.

Twardy stolec, jak owcze bobki, oddawany dopiero po silnym parciu.

Zaparcie.

Intensywny ból przed oddaniem stolca i podczas niego, jak wskutek zwężenia odbytnicy uniemożliwiającego przejście kału.

Ból piekący i kłujący podczas oddawania stolca, przed nim i po nim.

Długotrwałe uczucie po oddaniu stolca, jakby dopiero co się wypróżnił albo jakby dopiero co ustąpił ból odbytu.

Bolesny ucisk w kroczu; kłucia w kroczu, sięgające głęboko do (lewej strony) miednicy. θ Fistula in ano.

Szczypiący ból odbytu.

Bolesność odbytu z pieczeniem; ból przy dotyku i wielka wrażliwość podczas siedzenia.

Palący, kłujący ból odbytu przed oddaniem stolca, podczas niego i po nim.

Rwanie rozchodzące się wokół odbytu.

Parcie w dół w odbycie i kości krzyżowej.

W odbycie ucisk i tkliwość po wypróżnieniu, pełność, drapanie i kłucie, pieczenie, świąd, uczucie pełzania i pulsowanie.

Opryszczka wokół odbytu.

Obfity wypływ czarnej krwi per anum po zwiększonym wysiłku.

Hemoroidy ze świądem lub pieczeniem, szczególnie po oddaniu stolca, który często jest twardy i pokryty krwią.

Duże guzy hemoroidalne ze świądem i pieczeniem.

Fistula in ano ze świądem w tym miejscu; krótki kaszel i dolegliwości klatki piersiowej.

Przetoka istniejąca od dwóch lub trzech miesięcy, z dokuczliwym krótkim kaszlem i chorobliwym wyglądem; po Berb. 18 cent. kaszel ustał w ciągu czterdziestu ośmiu godzin, a przetoka poprawiała się przez dwa tygodnie; następnie wystąpiła kolka żółciowa, której nie miał od trzech lat, lecz wcześniej miewał ją często (Coloc.); przetoka nadal się poprawiała; na kilka tygodni pojawił się czyrak; na brzegu odbytu pozostał pewien rodzaj liszaja.

Fistula recti, gdy towarzyszą jej objawy żółciowe.

Wokół odbytu utworzył się strup.

NARZĄDY MOCZOWE [21]

W okolicy lędźwiowej i nerkowej uciskający, napinający, przeszywający ból lub ból jak po stłuczeniu, promieniujący do ud, ze sztywnością, drętwieniem i uczuciem ciepła, które uniemożliwiają wyprostowanie tułowia i wstanie.

Uciskający lub napinający ból w okolicy lędźwi i nerek, niekiedy jednostronny, niekiedy obustronny albo często przebiegający w poprzek krzyża; czasem promieniujący w dół do tylnej części miednicy i ud, a nawet do łydek, z uczuciem sztywności i kulawizny albo obrzmienia pleców lub kończyn dolnych.

Ból kłujący lub kłująco-uciskający, czasem lekki, czasem bardzo dotkliwy, w jednej albo drugiej okolicy lędźwiowej; raz w małym miejscu, gdzie jest wyłącznie kłujący, innym razem na większym obszarze, gdzie jest przede wszystkim uciskający; zlokalizowany dokładnie w okolicy nerek albo czasem rozchodzący się powyżej lub poniżej, szczególnie jednak na zewnątrz, tak że opasuje bok brzucha ku przodowi albo sięga okolicy bioder; niekiedy występuje również w kręgosłupie i promieniuje w dół do krzyża oraz okolicy pęcherza moczowego i pachwin; czasem delikatny, czasem tępy; kłucie niekiedy biegnie z okolicy nerek prosto ku przodowi, do brzucha, i czasami towarzyszy mu uczucie drętwienia, porażenia i obolałości jak po stłuczeniu; często nawraca i trwa długo.

Ból rwący w okolicy obu nerek, wkrótce po rannym wstaniu, rozchodzący się w bok i ku przodowi, zarówno w górę, jak i w dół, tak że obejmuje całą okolicę pleców między miednicą a klatką piersiową.

Ból rwący albo rwąco-kłujący w okolicy lędźwi i nerek, zwykle < po jednej stronie, często jednocześnie w krzyżu, jakby okolica ta została zgnieciona lub stłuczona, z uczuciem sztywności, wskutek którego trudno jej było wstać z pozycji siedzącej i musiała pomagać sobie rękami; czasem obejmujący także biodro, pośladki oraz górną i tylną część kończyn; niekiedy również z uczuciem drętwienia.

Bóle uciskające lub napinające w okolicy lędźwi i nerek, z uczuciem sztywności i kulawizny albo obrzmienia pleców i kończyn dolnych (Kali carb.), bez sztywności i kulawizny.

Rwący, pulsujący ból prawej nerki.

(U chorego:) Kłujący ból prawej nerki, w pobliżu kręgosłupa, stamtąd biegnący w dół do pęcherza moczowego.

Przeszywające albo rwąco-pulsujące bóle w okolicy nerek; < przy schylaniu się i ponownym prostowaniu, podczas siedzenia lub leżenia; > podczas stania.

Ból tnący biegnący od lewej nerki do pęcherza moczowego i cewki moczowej oraz do prącia.

Kłucia biegnące od nerek do pęcherza moczowego i cewki moczowej.

Kłujący, palący, gryzący ból w małym miejscu w pobliżu nerek, nasilający się przy silnym ucisku i często przemieszczający się w dół lub ku przodowi.

Kłucie lub rwanie w okolicy nerek i częściach sąsiednich, z drętwieniem i bolesnością, nasilające się pod wpływem silnego ucisku zewnętrznego.

Kłująco-wiercący albo wiercąco-rwący ból w okolicy jednej lub drugiej nerki, jakby dochodziło tam do ropienia; < przy głębokim ucisku.

Pojedyncze ukłucia w jednej albo drugiej okolicy lędźwiowej, szczególnie w okolicy nerek; czasem delikatne, czasem tępe, czasem jakby wbijał się gwóźdź, tak gwałtowne i nagłe, że zapierają dech; od zewnątrz do wewnątrz.

Pieczenie i bolesność w okolicy nerek.

Piekące ukłucia, pojedyncze lub występujące po kilka kolejno, w okolicy lędźwi i nerek.

Silny ból, obolałość i tkliwość pleców w okolicy nerek. θ Reumatyzm kolana.

Objawy w okolicy nerek < przy schylaniu się i wstawaniu; silniejsze podczas siedzenia lub leżenia niż podczas stania.

Ból, słabość i drżenie w okolicy nerek po jeździe konnej.

Wrażliwość okolicy nerek tak wielka, że wszelkie wstrząsy, jazda wozem oraz zeskakiwanie z niego były nie do zniesienia. θ Reumatyzm.

Po dolegliwościach nerkowych odrażający, gorzki smak; uderzenie krwi do gardła; wielki apetyt, pospieszne jedzenie; mocz zawiera czerwonawy osad.

Często nawracający ból kurczowy, ściągający albo ćmiący w pęcherzu moczowym, gdy pęcherz jest pełny lub pusty.

Silne parcie, z bólem szyi pęcherza moczowego oraz pieczeniem; moczu mało.

Ucisk i skurcz w okolicy pęcherza moczowego przy nacisku, z pieczeniem w cewce moczowej.

Tnący, ściskający ból w pęcherzu moczowym.

Gwałtowny, tnący, napinający ból, umiejscowiony głęboko po lewej stronie pęcherza moczowego, w końcu przechodzący w ból kłujący, przebiegający ukośnie w cewce moczowej u kobiety, jakby w jej ujściu, i trwający kilka minut.

Bolesne cięcia po lewej stronie okolicy pęcherza moczowego promieniują do cewki moczowej, biegnąc od lewej nerki wzdłuż moczowodu.

Gwałtowne bóle kłujące w pęcherzu moczowym, biegnące od nerek do cewki moczowej, z parciem na mocz.

Ciągnąco-kłujący ból po jednej albo drugiej stronie pęcherza moczowego, promieniujący w dół do cewki moczowej u kobiety, często rozpoczynający się w okolicy lędźwiowej i biegnący wzdłuż moczowodów.

Ból palący w pęcherzu moczowym, czasem gdy jest pełny, czasem gdy pusty, występujący kilkakrotnie wkrótce po oddaniu moczu, a często także rano przed pierwszym oddaniem moczu.

Ból pęcherza moczowego podczas ruchu.

Cięcie lub pieczenie w cewce moczowej; < poza oddawaniem moczu; często silniejsze po jednej stronie.

Ukłucie od wewnątrz na zewnątrz po lewej stronie cewki moczowej u kobiety.

Kłucia w cewce moczowej promieniujące do pęcherza moczowego.

Najgwałtowniejsze pieczenie i przeszywanie w ujściu cewki moczowej po klimakterium; l. 50.

Mocz pachnie jak kawa.

Ilość moczu zwiększona; mocz przejrzysty, z niewielkim śluzowatym osadem, na początku dolegliwości i podczas ich zaostrzenia.

Mocz zielonkawy, mętny, pozostawiający osad śluzowy.

Mocz bladożółty, z niewielkim, przezroczystym, galaretowatym osadem, który nie opada na dno, albo z obfitym, mętnym, kłaczkowatym, gliniastym osadem śluzowym, zmieszanym z osadem białym lub białawoszarym, a później czerwonawym i mączystym.

Mocz jasnożółty, z obfitym osadem śluzowym.

Mocz ciemny, jasnożółty lub czerwony, z osadem.

Czerwony mocz o charakterze zapalnym.

Mocz krwistoczerwony, szybko mętniejący i pozostawiający gęsty osad śluzowy oraz jasnoczerwony, mączysty osad; powoli staje się przejrzysty, lecz zawsze zachowuje jasnoczerwoną barwę; bardzo silne bóle nerek.

Mocz ciemny, mętny, z obfitym osadem. θ Żółtaczka.

Mocz zawiera przejrzysty osad śluzowy.

Dużo śluzu, lepkiego i nitkowatego.

Ilość moczu zmniejszona, z obfitym śluzowatym osadem, gdy dolegliwości ustępują.

Mocz ma przezroczysty, galaretowaty osad.

Mocz obfity, śluzowaty, z białoszarym, czerwonawym, otrębiastym osadem i żółtawoczerwonymi kryształami.

Wydala drobne kamienie.

Częste parcie na mocz.

W zaburzeniach narządów moczowych lub płciowych pogorszenie wskutek nawet niewielkiego zmęczenia; stan staje się < w miarę narastania zmęczenia.

Ruch wywołuje lub nasila trudności w oddawaniu moczu.

Stałe parcie, z bólem szyi pęcherza moczowego, przeważnie piekącym, i skąpym oddawaniem moczu.

Mocz wypływa bardzo powoli, z silnym bólem i uciskiem z przodu, w okolicy pęcherza moczowego. θ Reumatyzm kolana.

Mocz cieplejszy; jego oddawaniu towarzyszy ból okolicy lędźwiowej i nerkowej.

Objawy ze strony narządów moczowych łagodnieją w spoczynku.

Podczas oddawania moczu pieczenie w cewce moczowej, z uciskiem na pęcherz moczowy.

Ból bioder podczas oddawania moczu.

Po oddaniu moczu uczucie w pęcherzu, jakby wkrótce znów trzeba było oddać mocz albo jakby część moczu pozostała w pęcherzu.

Po oddaniu moczu: pieczenie w cewce moczowej lub pęcherzu; ucisk w pęcherzu; cięcie, pieczenie i kłucia w cewce moczowej.

Gwałtowne parcie po oddaniu moczu, szczególnie rano.

Objawom ze strony narządów moczowych towarzyszy ból lędźwi i bioder.

MĘSKIE NARZĄDY PŁCIOWE [22]

Zahamowanie popędu płciowego.

Osłabiona czynność płciowa; pobudzenie trwa zbyt krótko, wytrysk następuje zbyt wcześnie.

Napinanie podczas wytrysku nasienia i po nim.

Znaczne osłabienie narządów płciowych po stosunku płciowym.

Podczas stosunku doznanie rozkoszy zbyt słabe i zbyt krótkie; wytrysk zbyt wczesny i niepełny.

Osłabienie i niewrażliwość męskich narządów płciowych.

Uczucie osłabienia i braku pobudliwości narządów płciowych, zwłaszcza po oddaniu moczu.

Kłucie, mrowienie, świąd i pulsowanie w narządach płciowych.

Ból narządów płciowych, nasilający się podczas ruchu.

Pieczenie w cewce moczowej.

Szczypiące, piekące bóle powrózka nasiennego, z kilkoma kłuciami, raz po jednej, raz po drugiej stronie.

Bóle ciągnące lub przeszywające w powrózku nasiennym, promieniujące do jąder.

W powrózku nasiennym napięcie i pieczenie, z kłuciem, ciągnięciem i uciskiem, rozchodzące się do jąder.

Miękki, ciastowaty obrzęk powrózka nasiennego, szczególnie w jego dolnych odcinkach, pojawiający się kilkakrotnie podczas chodzenia, niekiedy z bólami ciągnącymi, piekącymi, szczypiącymi lub rwącymi; czasami także podczas siedzenia, z bólem schodzącym do jąder, zwłaszcza do najądrza.

Niezwykle rozdzierający ból biegnie wzdłuż cewki moczowej do pęcherza i do jądra, które po zajętej stronie zostaje podciągnięte.

Ból ciągnący w prawym, często także w lewym powrózku nasiennym, schodzący do jąder albo wstępujący do pierścienia pachwinowego.

Neuralgia i zapalenie powrózka nasiennego, jąder i najądrzy.

Ciągnięcie od prawego lub lewego jądra ku powrózkowi nasiennemu.

Ból ściskający w jądrach, ze skurczem i wciąganiem moszny.

Jądra podciągnięte.

Uczucie zimna w jądrach.

Cięcie i kłucie, napięcie, pieczenie, mrowienie i ucisk w jądrach.

Prącie twarde i obkurczone na całej długości górnej części, wskutek czego wygina się ku górze. θ U starego mężczyzny.

Twarde pasmo wzdłuż górnej części prącia.

Pieczenie na samym końcu prącia, wewnątrz kanału cewki moczowej. θ Choroba nerek.

Kłucie w prąciu i żołędzi.

Drapanie i pieczenie, szczególnie po lewej stronie, także na żołędzi i napletku.

Zimno i uczucie drętwienia napletka i żołędzi.

Uczucie zimna w napletku i mosznie.

Moszna obkurczona, zimna, z uciskiem w jądrach.

Świąd moszny.

Bolesność, zwłaszcza po lewej stronie moszny.

ŻEŃSKIE NARZĄDY PŁCIOWE [23]

Zahamowanie popędu płciowego, z doznaniem rozkoszy pojawiającym się dopiero po długim czasie oraz częstym cięciem i kłuciem w narządach płciowych podczas stosunku.

Całkowity brak odczuwania przyjemności podczas stosunku płciowego. θ Choroba jajników.

Wydzielanie następuje zbyt późno i jest bolesne.

Stosunek płciowy jest bolesny.

Po stosunku osłabienie narządów płciowych.

Miesiączka: skąpa, w postaci czarnych kropli lub brudnego śluzu; zbyt skąpa i bolesna, z bólem w krzyżu; złożona z szarego śluzu lub brunatnej krwi; cuchnące skrzepy; zbyt nikła, z wodnistą krwią lub szarym śluzem; zbyt krótka.

Miesiączka co trzy tygodnie.

Miesiączka występuje we właściwym czasie, lecz jest zbyt skąpa i zbyt krótka; przypomina nieco popłuczyny mięsne.

Zahamowanie miesiączki.

Wysiłek początkowo nasila objawy maciczne, a następnie je łagodzi.

Przez kilka dni przed miesiączką gwałtowne bóle rwące kończyn, z silnym bólem pleców.

Na początku miesiączki gwałtowny ból nerek.

W pierwszych dniach miesiączki występują: parcie ku narządom płciowym, kłucia i drapanie w pochwie oraz pieczenie i bolesność odbytu.

Po miesiączce występują nadmierne osłabienie i gwałtowny, przeszywający ból głowy.

Ból podczas miesiączki często występuje w nerkach albo schodzi wzdłuż ud i łydek; innym razem pojawia się w głowie, a czasem w całym ciele.

(OBS :) Bolesne miesiączkowanie.

Podczas miesiączki: ból pleców; ucisk i napięcie ramienia oraz barków, promieniujące do szyi; gwałtowny ból rwący w całym ciele, szczególnie po lewej stronie; ból nerek; kłucia w piersi; gwałtowny uciskający ból głowy; bolesne wzdęcie brzucha; wyczerpanie, uczucie omdlewania, dreszcze, bardzo znużony wygląd twarzy, niechęć i znużenie życiem.

Po miesiączce: znaczne osłabienie, z bólem rwącym i kłującym w głowie; ból krzyża i lędźwi; ucisk w piersi, zwłaszcza w brodawce sutkowej, z uczuciem, jakby pierś była obrzęknięta; kłucia w lewej piersi.

Żrące upławy, powodujące znaczne osłabienie.

Bóle kłujące w żeńskiej cewce moczowej, rozpoczynające się w pęcherzu.

Ból palący w żeńskiej cewce moczowej podczas oddawania moczu i po nim.

Pieczenie w cewce moczowej na całej jej długości.

Bóle zewnętrznych narządów płciowych nasilające się podczas ruchu.

Gwałtowne kłucie po lewej stronie brzucha, na szerokość dwóch palców od pępka, przechodzące długimi kłuciami do lewej strony pochwy; szczypiący ból pochwy; pieczenie, gwałtowny ból i bolesność odbytu.

Przeszywająco-kłujący ból biegnący od krocza w głąb żeńskich narządów płciowych.

Uczucie pieczenia i bolesności pochwy, często z bardzo silną nadwrażliwością, zwłaszcza w części przedniej, sięgającą nawet warg sromowych.

Pochwa bolesna przy dotyku.

Świąd i pieczenie sromu; < podczas chodzenia lub siedzenia, > w pozycji leżącej.

Nagły przeszywający ból w pochwie, powodujący wzdrygnięcie, z bolesnością ściany pochwy przy dotyku; < podczas chodzenia.

Kłucia od wewnątrz na zewnątrz, z tkliwością pochwy.

Pochwa niezwykle bolesna; piekąca, obolała, jakby otarta.

Pochwa zaczerwieniona; macica obniżona.

W okresie przekwitania pieczenie w cewce moczowej.

CIĄŻA. PORÓD. LAKTACJA [24]

Bolesne dziąsła podczas ząbkowania.

GŁOS I KRTAŃ. TCHAWICA I OSKRZELA [25]

Chrypka, z bólem lub zapaleniem migdałków.

Ból rwący w gardle, kierujący się ku górze, szczególnie po lewej stronie, ze sztywnością.

ODDYCHANIE [26]

Ucisk utrudniający oddychanie, z katarem z obfitą wodnistą wydzieliną, przeważnie w nocy.

Kłucia zaburzające oddychanie.

Podczas wdechu kłucie między barkami, biegnące od pleców przez klatkę piersiową.

Duszność podczas wchodzenia po schodach.

Zahamowanie oddechu przy unoszeniu ramienia.

Oddychanie nasila kolkę.

Podczas wdechu uczucie, jakby coś zostało oderwane.

KASZEL [27]

Dręczący, suchy, krótki kaszel, z kłuciami w klatce piersiowej.

W GŁĘBI KLATKI PIERSIOWEJ I PŁUCA [28]

Kłucia w obojczyku i wokół niego, także pulsowanie i pieczenie.

Ucisk za lewą brodawką sutkową.

Uczucie otarcia i bolesność w klatce piersiowej, jak podczas nieżytu.

Kłucia w klatce piersiowej, nasilające się przy głębokim wdechu, z krótkim, suchym kaszlem.

Tnący skurcz w klatce piersiowej, sięgający do brzucha, zmusza do pochylenia się.

Kłucia w klatce piersiowej (po l. stronie).

Kłucia w przedniej i środkowej części klatki piersiowej, szczególnie podczas głębokiego wdechu, z suchym, urywanym kaszlem.

Ból ciągnąco-rwący wywołany wyciągnięciem ramienia.

Ból rwący w klatce piersiowej, szczególnie po lewej stronie, kierujący się ku barkom i plecom.

Ból przeszywający głęboko z przodu, w środkowej części klatki piersiowej.

Ból kłujący albo ból kłujący z uciskiem w klatce piersiowej.

Gwałtowny, nagły, tnący i kurczowy ból z przodu klatki piersiowej, schodzący do brzucha i zmuszający chorego do zgięcia się wpół.

Przeszywające bóle od dolnych kręgów piersiowych, biegnące przez klatkę piersiową i wstrzymujące oddech.

Głęboki, ostry, przeszywający ból w jednej lub drugiej kości biodrowej, biegnący skośnie do wewnątrz i w dół, ku krzyżowi, z bulgoczącymi kłuciami wnikającymi w tę okolicę na znaczną głębokość.

SERCE, TĘTNO I KRĄŻENIE [29]

Bolesny ból ciągnąco-kłujący w okolicy serca, biegnący na zewnątrz i w dół.

Bardzo bolesny, kurczowy, napierająco-przeszywający ból w okolicy serca, przebiegający od wewnątrz na zewnątrz i z góry na dół; następnego dnia kołatanie serca.

Ściskanie i kłucie w okolicy serca.

Kłucia w okolicy serca.

Częste kołatanie serca.

Tętno wolne, słabe.

Tętno wolne i słabe albo pełne, twarde i szybkie.

ŚCIANA KLATKI PIERSIOWEJ [30]

Kłujące, pulsujące, uciskające lub napinające bóle mięśni klatki piersiowej.

Żrące uczucie w skórze klatki piersiowej.

Świąd powraca po drapaniu, ze szczypiącymi kłuciami lub pieczeniem.

Krostki na klatce piersiowej i łopatkach.

Kłucia w gruczole piersiowym i jego okolicy.

Ucisk za lewą brodawką sutkową.

SZYJA I PLECY [31]

Nagłe kłucie strzelające z boku szyi do ramienia.

Napięcie szyi.

Ból rwący w gardle, kierujący się ku górze, szczególnie po lewej stronie, ze sztywnością.

Jednostronna sztywność szyi, z uczuciem obrzmienia wewnątrz.

Ból jak po stłuczeniu lub jakby obrzęk, biegnący od prawej łopatki do stawu barkowego.

Ból rwący w łopatkach i między nimi.

Ból rwący między barkami, sięgający potylicy; nasilający się podczas podnoszenia.

Ból rwący między barkami; także między barkami a kręgosłupem, z uciskiem utrudniającym oddychanie; w wierzchołku łopatki; od barków do lędźwi.

Ciągnięcie w barkach; kłucia między barkami, szczególnie podczas oddychania, poniżej lewej łopatki; biegnące od pleców przez klatkę piersiową i przerywające oddech.

Ból rwący w kręgosłupie.

Kłucia w kręgosłupie.

Ból rwący i uciskający; pieczenie i napięcie w plecach.

Ucisk w plecach, jakby kości miały zostać rozepchnięte, z uczuciem ciężkości, drętwieniem, wibrowaniem i ciepłem, ustępujący po odejściu gazów.

Ściskanie w plecach przy parciu na stolec.

Znaczna bolesność i ból całych pleców, od kości krzyżowej po barki, bardzo nasilające się, ilekroć chory wykonywał jakąkolwiek pracę fizyczną. θ Przetoka odbytu.

Plecy jak po pobiciu, niesprawne i sztywne.

Ból pleców, gorszy podczas siedzenia lub leżenia, przeważnie rano po przebudzeniu.

Ból kłujący albo kłujący z uciskiem, często nawracający i długo utrzymujący się w jednej lub drugiej okolicy lędźwiowej; czasem w nerkach, innym razem nieco powyżej lub poniżej; rozchodzący się na zewnątrz i ku przodowi, w głąb brzucha, albo do okolicy biodra, odcinka piersiowego kręgosłupa lub krzyża, do okolicy pęcherza moczowego lub pachwiny; albo biegnący prosto od nerek do brzucha; z drętwieniem i utykaniem, jak po stłuczeniu.

Bolesny ucisk i napięcie okolicy lędźwiowej i nerkowej, czasami z uczuciem drętwienia, obrzmienia, ciepła, sztywności i utykania, niekiedy rozchodzące się do kończyn dolnych.

Ból rwący w tylnej części grzebienia biodrowego, zwykle tylko po jednej stronie, schodzący do mięśni pośladkowych albo do kości.

Głęboki, tkliwy ból kłujący w kości biodrowej po jednej lub drugiej stronie, około 2,5–4 cm od kręgosłupa, biegnący skośnie do wewnątrz, ku kości krzyżowej.

Gdy się pochylała, dolna część pleców była sztywna i z trudem mogła się wyprostować; ból rwący podczas siedzenia, < podczas stania; > po południu.

Uczucie ciepła w dolnej części pleców i w lędźwiach, jakby okolica lędźwiowa była zdrętwiała, schodzące ku kości krzyżowej, biodrom i tylnej części ud.

Uczucie uciskowo-napinające lub uciskania w kości krzyżowej; przy dużym nasileniu głębokie, wewnętrzne, z uczuciem, jakby kości miały zostać rozsunięte; < podczas siedzenia i leżenia.

Bardzo silny ból kości krzyżowej. θ Hemoroidy.

Stałe pulsujące kłucia w kości krzyżowej.

Ból jak przy stłuczeniu, ze sztywnością lędźwi; z trudem podnosi się z siedzenia.

Drętwienie lędźwi.

Ból lędźwi; < podczas siedzenia i leżenia, rano po przebudzeniu. θ Podczas miesiączki.

KOŃCZYNY GÓRNE [32]

Nagłe kłucie przeszywające od bocznej części szyi do ramienia.

Rwanie w barku.

Gwałtowne, intensywne bóle na wierzchołku i zewnętrznej powierzchni łopatki, ku stawowi ramiennemu, sięgające łokcia; z uczuciem jak po pobiciu.

Bóle w stawie ramiennym jak wskutek nadwerężenia; podczas ruchu, nasilające się pod wpływem ucisku.

Rozciągające, rwące, kłujące i tętniące bóle barków.

Uczucie ciężkości w dole pachowym.

Świąd, szczypanie i pieczenie w dole pachowym.

Uczucie bulgotania w barku, z wrażeniem, jakby w stawie znajdowało się coś żywego, szczególnie około północy.

Reumatyczny ból prawego barku, jak przy porażeniu, oraz kłucia nad lewym okiem.

W ramieniu ciągnięcie, kłucie i rwanie w jednym ograniczonym miejscu.

Nagłe kłucia, szarpanie i rwanie w kościach ramienia.

Bardzo silny ból ścięgna mięśnia dwugłowego po podniesieniu czegoś, promieniujący w górę i w dół podczas poruszania ramieniem.

Tętnienie w ramieniu.

Kłucia w lewym ramieniu.

Ramiona bolą jak po stłuczeniu; są osłabione i bezwładne.

Uczucie bulgotania w mięśniach prawego ramienia.

Ciężkość i bezwład ramion.

Ucisk i ciężkość w ramieniu, które opada.

Drętwienie i niesprawność po zewnętrznej stronie ramienia; nasilają się, gdy ramię zwisa.

Zimne ramiona.

Podczas siedzenia obolałość i pieczenie skóry ramion oraz jej bolesność przy dotyku.

Plamy jak przy pokrzywce na ramieniu, łuszczące się.

Obrzęk limfatyczny zginaczy ramienia, z plamkami przypominającymi wybroczyny i pieczeniem.

Brudnoczerwone, marmurkowate plamy na ramionach, z bólem jak przy stłuczeniu.

Krosta na wierzchołku każdego łokcia, po potarciu silnie zmieniona zapalnie.

W stawie łokciowym ciągnięcie, napięcie, rwanie, kłucie lub pieczenie.

Rwanie od stawu łokciowego do kości łokciowej i dłoni, z ciężkością i osłabieniem.

Drobne, czerwone wybroczyny z białymi plamkami na przedramionach i grzbietach dłoni.

Bóle uciskające po wewnętrznej stronie przedramienia.

Obrzęk limfatyczny zginaczy lewego przedramienia, z plamkami przypominającymi wybroczyny.

Rwanie wzdłuż kości promieniowej.

Kłucia wzdłuż kości łokciowej.

Ucisk w nadgarstku, jak po skręceniu lub nadwerężeniu.

Na grzbiecie dłoni ból uciskająco-przeszywający, z drżeniem i uczuciem ciężkości.

Bóle palące dłoni, nasilane przez tarcie.

Ból nadgarstka po wysiłku wykonywanym dłonią.

Po wyjściu na otwarte powietrze uczucie, jakby grzbiet dłoni skropiono kroplami zimnej wody.

Rwanie wzdłuż kości śródręcza.

Rwanie i silne kłucia ku śródręczu.

Rwanie na grzbietach palców, głównie w stawach, często ze sztywnością, ciężkością i obrzękiem stawów; < wskutek ruchu i dotyku.

Piekące kłucia w palcach.

Drgający ból palców.

Kłucia sięgające opuszek palców.

Rwanie w opuszkach palców.

Zaczerwienienie opuszek i grzbietów palców, ze świądem; po odmrozinach.

Ból pod paznokciami, z tkliwością na dotyk.

Drobne brodawki na kłębach dłoni i na palcu środkowym.

Drobne, płaskie, półprzezroczyste krostki lub zaczątki brodawek na palcach.

KOŃCZYNY DOLNE [33]

Ból bioder. θ Choroba nerek.

Ciągnąco-rozciągający ból uda, jakby było ono za krótkie.

Rwąco-przeszywające bóle ud.

Tętnienie w udzie.

Kłucia w udach od zewnątrz ku wewnątrz.

Kłucia występujące okresowo podczas siedzenia lub chodzenia, biegnące na wskroś bądź w poprzek ud albo od biodra w dół do stopy.

Osobliwe uczucie gąbczastości, jakby zanikło czucie w lewym udzie od biodra do kolana; stawianie baniek nie wywołało napływu krwi; z powodu bólu lewego uda musi utykać podczas chodzenia.

Uczucie lodowatego zimna w małych obszarach uda.

Pieczenie w udzie, przeważnie przed miesiączką.

Dotyk jest bolesny nawet przez suknię, z pieczeniem uda.

Bóle ud, < przy zmianach pogody, głównie przed silnym wiatrem.

Żylaki biegnące od pachwin w dół ud.

Skurcz w kolanie, sięgający łydki i uda, przy mocnym opieraniu na nim ciężaru ciała.

Skurcz z drżeniem i ciężkością w kolanie.

Pieczenie, kłucie, rwanie i ucisk, < przy prostowaniu nogi.

Kłucie w stawie kolanowym, szczególnie po stronie wewnętrznej, podczas chodzenia.

Napięcie w dole podkolanowym, jakby ścięgna były za krótkie.

Uczucie zmęczenia, obolałości jak po stłuczeniu i bezwładu w kolanie.

Po chodzeniu i przy wstawaniu z siedzenia uczucie w kolanach, jakby były sparaliżowane, znużone i obite.

Lewe kolano dwukrotnie większe od drugiego, bardzo sztywne, obolałe i bolesne. θ Reumatyzm.

Nabrzmiałe żyły w dole podkolanowym.

Rwanie, kłucie, skurcz i napięcie w łydce podczas ruchu i po nim, z towarzyszącym drżeniem, ciężkością, sztywnością i drętwieniem.

Kurcz łydki.

Ból rwący kości piszczelowej.

Rwanie i kłucie w goleni oraz ścięgnie Achillesa.

W kości piszczelowej nadwerężający ucisk z drżeniem.

Kończyny dolne bolą jak po pobiciu, z uczuciem ciężkości; chory z trudem podnosi się z siedzenia.

Drgania w nogach, jakby znajdowało się w nich coś żywego.

Zanik kończyn dolnych.

Uczucie w mięśniach i kościach kończyn dolnych jak po skręceniu.

Świąd i obrzęk nóg, poprzedzone dreszczami i gorącem.

Znaczny obrzęk, ból i sztywność; nie mógł unieść stopy dostatecznie wysoko, by chodzić po nierównym terenie; zahaczał palcem stopy i upadał. θ Reumatyzm kolana.

Ból przy unoszeniu stopy, uniemożliwiający jej zgięcie.

Nad kostką boczną bardzo silny ból kości i ścięgien przy dotyku.

W stawie skokowym rwanie ku górze i ku dołowi.

Ucisk w kostce przyśrodkowej i rwanie ku pięcie.

Rwanie w kostkach, szczególnie lewej.

Uczucie zimna w stawie skokowym.

Rozdzieranie i nakłuwanie w przedniej części stawu skokowego.

W kostkach bocznych rwanie i ból przeszywający, sięgające małego palca i uniemożliwiające ruch.

Obrzęk limfatyczny lewego ścięgna Achillesa, z brzydką czerwoną plamą.

Obrzęk limfatyczny ścięgien Achillesa i pięt; często napięcie, ciągnięcie i rozdzieranie podczas stania lub chodzenia albo po nich; kłucia podczas chodzenia lub siedzenia, ból jak po nadmiernym nadwerężeniu.

Obrzęk piecze i swędzi, skóra się złuszcza; ból przy unoszeniu stopy; przy prostowaniu stopa jest ciężka i obolała.

Rwanie i kłucie w piętach, głęboko w kości, podczas chodzenia i stawiania kroków.

Podczas stania pięty bolą jak przy owrzodzeniu.

Ból przy prostowaniu stopy.

Mrowienie w stopie jak po przemarznięciu.

Nagłe kłucia w stopach, powodujące utykanie.

Kłucia w stopach od wewnątrz ku zewnątrz podczas jazdy powozem.

Gwałtowne kłucie przy stawaniu na stopie, kończące się drętwieniem.

Silne kłucia w stopie od zewnątrz albo od dołu ku górze.

Przeszywający, palący lub nakłuwający ból stopy.

Rozdzieranie stopy, któremu towarzyszą kłucia i pieczenie.

Rozdzieranie ku górze i ciągnięcie do przodu w stopie.

Kłucia, pieczenie, świąd, szczypanie, ból i uczucie zimna w stopach, jak po przemarznięciu.

Obolałość, pieczenie, nakłuwanie i świąd stopy.

Swędzące i piekące kłucia w stopie.

Ból jak wskutek ropienia pod skórą stóp, po długim staniu.

Bóle z obrzękiem ścięgien stopy.

Rozdzieranie, pieczenie i świąd na grzbiecie lewej stopy; < wskutek drapania.

Podczas stania kłucia między kośćmi śródstopia, jak od gwoździa.

Ból śródstopia, jakby było skręcone i obrzęknięte.

Ścięgna podeszwy stopy jakby skurczone.

Rozdzieranie, pełzanie i uczucie ciepła w podeszwie stopy.

Rwanie w poduszkach stóp, z bólem przy stawaniu na nich.

Kłucia sięgające palucha.

Kłucia w poduszce palucha; w stawach palców stóp.

Przy każdym kroku kłucie w paluchu.

Ból na końcu palucha jak od uderzenia.

Pojedyncze szarpnięcia palców stóp, szczególnie w stawach.

Na grzbiecie stopy rozdzieranie we wszystkich kierunkach, kończące się w opuszkach palców.

Kłucia w opuszkach palców stóp, głównie skierowane na zewnątrz.

Piekące pełzanie, świąd, drżenie i uczucie ciepła w palcach stóp.

Pieczenie, nakłuwanie lub obolałość palców stóp, z zaczerwienieniem jak po lekkim przemarznięciu; ciasne obuwie jest nie do zniesienia.

Bardzo silny ból, jakby palec miał ulec zropieniu.

KOŃCZYNY OGÓLNIE [34]

Rwanie, kłucia albo tętniący i rwący ból kończyn.

SPOCZYNEK. POZYCJA. RUCH [35]

Pochylanie się do przodu: zmuszony przez tnący skurcz biegnący od klatki piersiowej ku brzuchowi; ból w okolicy wątroby słabnie.

Siedzenie: niepokój; odbyt bardzo wrażliwy; ból w okolicy nerek <; ból lewego powrózka nasiennego; świąd i pieczenie sromu <; ból pleców <; skóra ramion bolesna przy dotyku <; kłucia w udach; kłucia w ścięgnach Achillesa i piętach.

Wstawanie z siedzenia: uczucie w kolanach, jakby były sparaliżowane.

Stanie: niepokój; ból w pachwinach <; ból w okolicy nerek >; ból lewego powrózka nasiennego; bolesny obrzęk ścięgien Achillesa i pięt; kłucia między kośćmi śródstopia.

Leżenie: ból w okolicy nerek <; pieczenie i świąd sromu >; ból pleców <; uczucie pełzania.

Zwieszenie ramienia: drętwienie nasila się.

Unoszenie ramienia: utrudnienie oddychania.

Unoszenie stopy: ból uniemożliwiający zgięcie.

Wysiłek: gorąco w głowie; ból nadgarstka; objawy maciczne początkowo <, następnie >; skłonność do pocenia się.

Chodzenie: ból między kolcem biodrowym przednim górnym a pępkiem <; bóle w pachwinach <; świąd i pieczenie sromu <; ból pochwy <; kłucia w udach; kłucie w stawie kolanowym; bolesny obrzęk ścięgien Achillesa i pięt; znaczne osłabienie.

Wchodzenie pod górę: duszność.

Ruch: niepokój; ból głowy <; ból w nadbrzuszu <; ból w prawej okolicy pachwinowej <; ból pęcherza moczowego; trudności w oddawaniu moczu <; ból narządów płciowych <; ból stawów palców; objawy oczne <; ból łydki.

Schylanie się lub podnoszenie: zawroty głowy; uczucie ciężkości w głowie; ból głowy <; bóle w okolicy nerek nasilają się.

UKŁAD NERWOWY [36]

Ogólne zwiotczenie, brak chęci do czegokolwiek.

Znaczne osłabienie, jak przy omdlewaniu, podczas chodzenia i po spacerze, z potem i gorącem w górnej części ciała; twarz zimna, blada i zapadnięta oraz ucisk utrudniający oddychanie.

Bezwład całego ciała, z uczuciem ciepła w dolnej części pleców i kości krzyżowej.

Uczucie omdlewania, z osłabieniem i zawrotami głowy.

Omdlewanie, z zawrotami głowy lub wzburzeniem krwi, potem i gorącem górnej połowy ciała, zimnem i ziemistym zabarwieniem twarzy oraz uciskiem w klatce piersiowej.

Osłabienie, niesprawność i obolałość, nasilane przez ucisk; często związane ze sztywnością, ciężkością, drżeniem, drętwieniem i bezwładem, a także z uczuciem, jakby ciało było obrzęknięte.

Wyczerpanie wywołujące drżenie i uderzanie kolan o siebie.

SEN [37]

Ziewanie i odbijanie.

Znaczna senność w ciągu dnia i po obiedzie.

Senność za dnia; czuje się zmęczony, musi się położyć.

Senność wczesnym wieczorem.

Przy kładzeniu się do łóżka uczucie omdlewania.

Po położeniu się uczucie pełzania.

W łóżku uczucie niepokoju.

Drzemka z widziadłami.

Niespokojne sny.

Niespokojny sen pełen marzeń sennych, z częstym budzeniem się i napływem krwi do głowy.

W nocy budzi go gwałtowne pragnienie, obfity pot albo piekące i swędzące kłucia.

Budzenie się w nocy z pobudzeniem, przekrwieniem i napięciem w głowie.

Trudne budzenie się rano, po którym następują bóle głowy i pleców, wyczerpanie oraz brak pamięci.

Sen niepokrzepiający.

Umysł i ciało osłabione po śnie.

Częste odbijanie występujące naprzemiennie z ziewaniem.

CZAS [38]

Rano: ból głowy <; sklejone, suche powieki; obfitszy nieżyt; zapach i smak spalenizny; usta i gardziel suche, kleiste i lepkie; drapanie w gardle; nudności; ból rwący nerek; ból palący pęcherza moczowego; gwałtowne parcie po oddaniu moczu; ból pleców <; trudność w budzeniu się; dreszcze z zimnymi stopami.

O godz. 11 przed południem: zimno ciała; gorąco twarzy.

Od rana do popołudnia: naprzemiennie dreszczowość i gorąco.

W ciągu dnia: znaczna senność.

Po południu: gorąco w głowie; gorąco obejmuje twarz; ból pleców >; gorąco.

O zmierzchu: przerażające zjawy; przedmioty wydają się dwukrotnie większe niż w rzeczywistości.

Wieczorem: świąd skóry głowy i twarzy; powieka pokryta pęcherzykami, z których sączy się płyn; przeszywanie za uchem <; zwiększony apetyt; wczesna senność; dreszcze, po których następują gorąco i niepokój; pot.

W nocy: utrudnione oddychanie, z nasileniem kataru; odbijanie i bolesność po spożyciu pokarmów stałych; budzi się wskutek gwałtownego pragnienia, obfitego potu lub piekących ukłuć; budzi się w stanie pobudzenia; pot; gorąco.

O północy: uczucie bulgotania w barku, z wrażeniem, jakby w stawie było coś żywego.

TEMPERATURA I POGODA [39]

Powietrze: zęby wrażliwe.

Na świeżym powietrzu: ból głowy >; wrażenie, jakby zimne krople tryskały na twarz; wrażenie, jakby grzbiet dłoni skrapiano kroplami zimnej wody.

Na dworze: objawy oczne gorsze.

Zmiana pogody, przeważnie przed silnym wiatrem: ból ud.

GORĄCZKA [40]

Uczucie zimna w pojedynczych miejscach, jak od zimnego metalu lub zimnych przedmiotów albo jak po skropieniu zimnymi kroplami.

Przebiegające uczucie zimna i pełzanie po skórze.

Podczas dreszczy ucisk i przytępienie głowy.

Dreszcze przed obiadem, z lodowato zimnymi stopami; suchość i lepkość w ustach, bez pragnienia.

Chore części ciała są zimne, zwłaszcza okolica nerek; towarzyszy temu gęsia skórka.

Uczucie zimna w okolicy żołądka, ustępujące po wystąpieniu pragnienia.

Gorąco twarzy rozchodzące się na całe ciało, które pozostaje chłodne; bez pragnienia.

Dreszcze jakby w kościach, z ciepłą skórą.

Dreszcze w plecach i na tylnych powierzchniach ramion, jak od zimnej wody, wieczorem przed położeniem się do łóżka; później ciepło.

Dreszcze w plecach, rozchodzące się ku biodrom, jakby wywołane lodowato zimną, mokrą chustką; po dwudziestu minutach następuje ciepło; po drugim napadzie obrzęk ścięgna Achillesa.

Wstrząsające dreszcze, po których następuje gorąco.

Dreszcze, po których następuje gorąco, z pragnieniem lub bez niego.

Dreszcze przechodzące z twarzy i ramion na plecy i klatkę piersiową, po których następuje gorąco, z niepokojem i uciskiem w klatce piersiowej, zwłaszcza przed południem i wieczorem.

Krótkie pełzanie i wstrząsający dreszcz, przebiegające z góry na dół przez plecy i klatkę piersiową, po czym następuje gorąco.

Dreszcze przed południem z zimnymi stopami, gorąco po południu oraz pocenie się wieczorem lub w nocy.

Zimno całego ciała z gorącem twarzy, rozpoczynające się o godz. 11 rano; nocą gorąco i skłonność do pocenia się.

Dreszcze na plecach albo na rękach i nogach, po których następuje palące gorąco, nasilające się w nocy.

Uczucie zimna w oku, jak od chłodnego wiatru, z łzawieniem przy zamykaniu oczu.

Dreszczowość z gorącą twarzą, po której następuje gorąco z potem; albo palące gorąco po południu, nasilające się w ciągu nocy.

Rano dreszczowość z zimnymi stopami, uciskowy ból głowy jak przed rozwinięciem się kataru oraz gorąco w głowie; po południu ogólne ciepło i skłonność do pocenia się.

Przejściowe uczucie ciepła w różnych miejscach.

Gorączkowe gorąco po południu.

Gorąco dłoni i głowy po południu.

Wraz z gorącem: niepokój, ucisk w klatce piersiowej, przeszywanie w głowie, pragnienie i często bolesność gardła.

Skłonność do pocenia się przy najmniejszym wysiłku.

Dur brzuszny i gorączki gnilne.

(OBS :) Zimnica z powiększeniem śledziony lub bólami w okolicy śledziony.

UMIEJSCOWIENIE I KIERUNEK [42]

Po prawej stronie: uczucie zimna w skroni; kłucie za uchem; ciemnoczerwona, bolesna plama na policzku; ból w punkcie między kolcem biodrowym przednim górnym a pępkiem, sięgający podżebrza; ból i żylaki w okolicy pachwinowej; ból nerki; ból od łopatki do stawu barkowego; porażenny ból barku; uczucie bulgotania w mięśniach ramienia.

Po lewej stronie: ból rwący w oku; czerwona plama na powiece; przewlekły nieżyt nozdrza; bóle w zatoce Highmore'a po tej stronie; ból rwący w górnym zębie trzonowym; ból migdałka; ucisk w podżebrzu; przeszywanie po stronie nadbrzusza; ból krocza sięgający głęboko w bok miednicy; ból tnący nerki; ból po stronie pęcherza moczowego; ucisk za brodawką sutkową; ukłucie po stronie cewki moczowej kobiety; obrzęk powrózka nasiennego; szorstkie, piekące drażnienie boku prącia; bolesność boku moszny; ból rwący przez całą stronę ciała; gwałtowny ból kłujący po stronie brzucha; ból po stronie pochwy; ból rwący po stronie gardła; ucisk za brodawką sutkową; ukłucia po stronie klatki piersiowej; porażenny ból oka; ukłucia w ramieniu; ból i uczucie gąbczastości, jakby zanikło czucie w udzie; ból rwący w kostkach; świąd na grzbiecie stopy.

Z góry ku dołowi: ból powrózka nasiennego; ból okrężnicy; ból brzucha; ból klatki piersiowej; ból okolicy serca; ból barków; ból łokci; ukłucia w biodrach.

Z dołu ku górze: ból rwący w gardle; ból rwący między barkami; ból kości krzyżowej; ukłucia w stopie.

Od tyłu ku przodowi: kłucie między barkami.

Od wewnątrz na zewnątrz: ucisk w czole; ukłucie po lewej stronie cewki moczowej kobiety; ukłucia w pochwie; ból po lewej stronie w pobliżu pępka; ból w okolicy serca.

Z zewnątrz do wewnątrz: ukłucia w okolicy lędźwiowej; ukłucia w udach; ukłucia w stopie.

ODCZUCIA [43]

Jakby mózg miał wypaść do przodu; jakby głowa stawała się większa; jakby czapka zakrywała głowę i twarz; jakby w oczach był piasek; jakby w przyśrodkowym kącie oka znajdowało się ciało obce; jakby gwóźdź przebijał błonę bębenkową albo jak po ukłuciu owada; jakby zimne krople tryskały na twarz i grzbiet dłoni; jakby zęby były zbyt długie lub zbyt duże; jakby dziąsła były rozrywane; jak od ości w gardle (kłucie); jakby wewnątrz gardła tkwił czop; jakby w gardle był piasek; jakby w lewym migdałku tkwiła łuska; jakby coś oderwało się w lewym podżebrzu; w odbycie jakby właśnie oddał stolec; jakby w okolicy lędźwiowej tkwił gwóźdź; jakby okolica lędźwiowa była zdrętwiała; jakby kości pleców były rozpychane; jakby w stawie barkowym było coś żywego; jakby coś żywego było w nogach; jakby udo było zbyt krótkie; jakby zanikło czucie w udzie.

Przeszywające: w okolicy nerek; w pochwie; od dolnego kręgu piersiowego przez klatkę piersiową.

Strzałowate: w głowie.

Jak pchnięcie nożem: w okolicy wątroby.

Ukłucia: nad czołem i skroniami; w czole; nad l. okiem; od oczu do czoła; w skórze głowy i twarzy; w kościach policzkowych i szczękach; w zębach; w okolicy wątroby; w skórze brzucha; w odbytnicy; w kroczu; od nerek do pęcherza moczowego i cewki moczowej; w cewce moczowej; w udach; w powrózku nasiennym; w żeńskich narządach płciowych podczas stosunku płciowego; w pochwie; między barkami; na wskroś klatki piersiowej; w obojczyku i wokół niego; w okolicy serca; w mięśniach klatki piersiowej; od szyi do ramienia; między barkami; od pleców przez pierś; w kręgosłupie; w kości krzyżowej; w kościach ramienia; w lewym ramieniu; wzdłuż kości łokciowej; w kierunku śródręcza; aż do czubków palców; w udach; w ścięgnie Achillesa; w stopach; między kośćmi śródstopia; aż do palucha; w poduszce palucha.

Piekące ukłucia: w lędźwiach i nerkach; w stopie; w palcach rąk.

Przewiercanie: w uchu; w zębie z ubytkiem; w stopie.

Kłucie: w okolicy lędźwiowej; w cewce moczowej kobiety; po lewej stronie brzucha; w klatce piersiowej; w plecach; w kości biodrowej.

Kłująco-drążący ból: w okolicy nerek.

Kłująco-uciskający ból: w okolicy lędźwiowej.

Nakłuwanie: przy linii włosów; na czubku nosa; na przedniej powierzchni stawu skokowego; w palcach stóp; w stopie.

Żądlenie: w kościach twarzy; w żołądku; w lewym podżebrzu; w mięśniach brzucha; w okolicy pachwinowej; w odbycie; w nodze; w stawie kolanowym; w łydce; w goleni i ścięgnie Achillesa; w jądrach; w prąciu i żołędzi; w okolicy serca; w barkach; w ramieniu; w stawie łokciowym; w piętach; w stopach; w paluchu.

Bóle strzelające: w głowie; w oczach; od kolana do oka; przez oczy do mózgu; od skroni do oczu; za prawym uchem; w okolicy pęcherzyka żółciowego; w nadbrzuszu; w okolicy lędźwiowej i nerkowej; w ujściu cewki moczowej; w udzie; w klatce piersiowej; w okolicy serca.

Strzelająco-żądlący ból: od krocza do żeńskich narządów płciowych.

Rozdzieranie: na przedniej powierzchni stawu skokowego; w ścięgnie Achillesa na grzbiecie lewej stopy; w podeszwie stopy; w skroniach i potylicy; w oczodołach; w kościach twarzy.

Ból tnący: w okolicy pachwinowej; od lewej nerki do pęcherza moczowego, cewki moczowej i prącia; w pęcherzu moczowym; w jądrach; w żeńskich narządach płciowych podczas stosunku płciowego; w klatce piersiowej.

Ból rwący: w czole i oczodołach; w skroniach; w lewym oku; w powiekach; w uszach; w kościach policzkowych i szczękach; w lewym górnym zębie trzonowym; w lewym podżebrzu; w mięśniach brzucha; w skórze brzucha; wokół odbytu; w okolicy nerek; w prawej nerce; w udzie; w nodze; w łydce; w kości piszczelowej; w ścięgnie Achillesa; w gardle; w klatce piersiowej; w łopatkach i między nimi; w kręgosłupie; w plecach; w barkach; w ramieniu; w grzebieniu biodrowym; sięgający kości ramienia; w stawie łokciowym; od łokcia do kości łokciowej i dłoni; wzdłuż kości promieniowej; wzdłuż kości śródręcza; na grzbietach palców; w czubkach palców; w stawie skokowym; od kostek bocznych do małego palca stopy; w piętach; w stopie; w poduszkach stóp.

Ból rwąco-strzelający: w udach.

Ból rwąco-pulsujący: w okolicy nerek.

Ból rwąco-kłujący: w lędźwiach i nerkach.

Ucisk: w czole; w skroniach; w przedniej części sklepienia głowy; w oczach; w uszach; w żołądku; w okolicy wątroby; w okolicy pęcherzyka żółciowego; w lewym podżebrzu; w pachwinach; w kroczu; w odbycie; w okolicy lędźwiowej i nerkowej; w nodze; w powrózku nasiennym; w jądrach; za lewą brodawką sutkową; w mięśniach klatki piersiowej; w plecach; w kości krzyżowej; w odbycie; po wewnętrznej stronie przedramienia; w nadgarstku; w stawie skokowym.

Ból uciskająco-strzelający: na grzbiecie dłoni.

Ciągnięcie: w uszach; w lewym podżebrzu; w powrózku nasiennym; w barkach; w ramieniu; w stawie łokciowym; w ścięgnie Achillesa.

Wlekąco-kłujący ból: w okolicy serca.

Ciągnąco-kłujący ból: w pęcherzu moczowym.

Ciągnąco-rwący ból: w lewym podżebrzu.

Ciągnąco-rozciągający ból: w udzie.

Szarpanie: od lewego podżebrza do kości ramienia; w palcach stóp.

Ból gryzący: w skórze głowy i twarzy; w zębach.

Szczypanie: w wątrobie.

Ból drążąco-rwący: w okolicy nerek.

Uczucie gryzienia: w skórze głowy i twarzy; w oczach.

Pieczenie: w skórze głowy i twarzy; wzdłuż linii włosów; w oczach; spojówki; powiek; twarzy; na policzkach; w wargach; w gardle; w żołądku; w lewym podżebrzu; w skórze brzucha; w okrężnicy zstępującej; w odbytnicy; w odbycie; w hemoroidach; w okolicy nerek; w cewce moczowej; w pęcherzu moczowym; w ujściu cewki moczowej; w udzie; w nodze; w powrózku nasiennym; jąder; żołędzi i napletka; w cewce moczowej kobiety; w pochwie; w skórze klatki piersiowej; w plecach; w dole pachowym; skóry wokół ramion; w stawie łokciowym; w dłoniach; w stopie; na grzbiecie lewej stopy; w palcach stóp.

Szczypiące pieczenie: na powiekach; w kątach oczu; w nosie; w odbycie; na klatce piersiowej; w dole pachowym; w stopie.

Uczucie żrącego drażnienia: w skórze klatki piersiowej.

Uczucie otarcia: w klatce piersiowej.

Bolesność: w odbycie; w okolicy nerek; po lewej stronie moszny; przez całe plecy; skóry wokół ramion; w palcach stóp; w stopie.

Tępy ból: w pęcherzu moczowym.

Ból kłujący: w prawej nerce.

Bulgotanie: w barku; w mięśniach prawego ramienia.

Bóle kolkowe: wokół pępka.

Parcie w dół: w odbycie i kości krzyżowej.

Ból z uczuciem napięcia: w skroniach i czole; w okolicy lędźwi i nerek; w pęcherzu moczowym; w mięśniach klatki piersiowej.

Skrobanie: w zębach; w gardle.

Drapanie: w gardle.

Szorstkie drażnienie: w odbycie; w żołędzi i napletku; w pochwie.

Uczucie ściągnięcia: w podeszwie stopy.

Skurcz: po lewej stronie brzucha; w okolicy śledziony; po bokach brzucha; w okolicy pęcherza moczowego; moszny; w klatce piersiowej; w okolicy serca.

Zaciskanie: w odbytnicy; bolesne zaciskanie pęcherza moczowego; w jądrach.

Kurcz: w łydce.

Ból kurczowy: w pęcherzu moczowym.

Ból reumatyczny: w prawym barku.

Rozsadzający ból: głowy.

Ból rozciągający: w barkach.

Ból napinający: głowy; w okolicy lędźwiowej i nerkowej; w narządach płciowych podczas wytrysku; w powrózku nasiennym; w jądrach; ból stawu barkowego jak od nadwerężenia.

Napinający ucisk: w kości piszczelowej.

Uczucie jak po skręceniu: w nadgarstku; w mięśniach i kościach kończyn dolnych; w śródstopiu.

Obolałość jak po stłuczeniu: w okolicy lędźwiowej i nerkowej; w kolanie; od prawej łopatki do stawu barkowego; w krzyżu; w ramionach.

Uczucie jak po pobiciu: w plecach; w łopatce, stawie barkowym i łokciu; w kończynach dolnych; w czubku palucha.

Uczucie zmiażdżenia: w okolicy lędźwi i nerek.

Ściskanie: w kościach twarzy; w okolicy pachwinowej; wokół serca; w plecach.

Ból jak od owrzodzenia: w piętach; pod skórą stóp; w palcach stóp.

Uczucie ciężkości: w głowie; w łydce; w plecach; w dole pachowym; ramion; na grzbiecie dłoni; w kończynach dolnych.

Uczucie pełności: w głowie; w odbycie.

Pulsowanie: w uszach; w odbycie; w udzie; w mięśniach klatki piersiowej; pulsujące bóle barków; w ramieniu.

Napięcie: skóry głowy i twarzy; w pachwinach; w zgięciu kolana; w łydce; w szyi; w plecach; w stawie łokciowym; w ścięgnie Achillesa.

Uczucie obrzmienia: w głowie.

Sztywność: w gardle; w plecach; w łydce; w szyi.

Mrowienie: w stopie.

Wirowanie: w żołądku i brzuchu.

Pełzanie: w nosie; w wargach; w odbycie; w jądrach; w podeszwie stopy; w palcach stóp.

Mrówczenie: w wardze górnej; wokół ust i brody.

Drgania: w łydce; w plecach; na grzbiecie ręki; w palcach rąk, bolesne; w palcach stóp.

Drętwienie: w okolicy lędźwiowej;

w łydce; w napletku i żołędzi prącia; w plecach; w kości krzyżowej, biodrach i udach; po zewnętrznej stronie kończyny górnej; w stopach.

Uczucie porażenia: w okolicy nerek; w kolanach; bolesne w prawym barku; w kończynach górnych.

Gorąco: w głowie; uszu; twarzy; w plecach; w podeszwie stopy; w palcach stóp.

Ciepło: w plecach.

Uczucie kulawizny: w całym ciele.

Chłód: w prawej skroni; w oczach; uszu; w żołądku; w małych obszarach uda; w jądrach; napletka i żołędzi prącia; moszny; w stawie skokowym; w stopach.

Świąd: skóry głowy i twarzy; oczu; powiek; w kącikach oczu; brwi; w nosie; na policzkach; w wargach; w okolicy gruczołów pachwinowych; w odbycie; guzków krwawniczych; moszny; w pochwie; na klatce piersiowej; w dole pachowym; nóg; w stopach; na grzbiecie lewej stopy; w palcach stóp; w palcach rąk.

Suchość: oczu; w wewnętrznym kąciku oka; warg; w gardle.

TKANKI [44]

W mięśniach: napięcie, bóle przeszywające, rozdzierające i pulsujące, bulgotanie; uczucie, jakby coś było żywe.

Dolegliwości reumatyczne i dnawe, z chorobami narządów moczowych.

Reumatyzm mięśniowy klatki piersiowej, okolicy lędźwiowej oraz kończyn górnych i dolnych.

Schorzenia wątroby, stawów i choroby reumatyczne, szczególnie z dolegliwościami moczowymi, hemoroidalnymi lub miesiączkowymi.

Rozpieranie stawów.

Bóle kości.

Skrobanie po kościach.

Uczucie chłodu w kościach.

Żylaki w wielu miejscach.

Obrzęknięte żylaki.

Obrzęki limfatyczne.

Działa przede wszystkim na oczy, wątrobę, odbyt, nerki, macicę i skórę.

Zaburzenia narządów moczotwórczych.

DOTYK. RUCH BIERNY. URAZY [45]

Dotyk: krosty bolesne; język piecze; zęby wrażliwe; ból w nadbrzuszu <; ból gruczołów pachwinowych <; ból odbytu; skóra kończyn górnych bolesna; rozdzieranie w stawach palców; paznokcie wrażliwe; bóle ud <; bardzo silny ból powyżej kostki bocznej.

Tarcie: bóle palące w rękach <; nasila się drapanie i kłucie skóry.

Ucisk: ból wątroby <; ból w okolicy nerek <; ból w okolicy pęcherza moczowego; ból w stawie barkowym.

Podnoszenie: nasila rozdzieranie biegnące spomiędzy barków do potylicy.

Wstrząsy podczas jazdy konnej lub skakania: nasilają ból w okolicy nerek.

Jazda powozem wywołuje ból stopy.

Po jeździe konnej: uczucie omdlewania.

Drapanie: świąd na grzbiecie lewej stopy <; świąd skóry głowy zmienia miejsce.

Przy zamykaniu oczu: uczucie chłodu jak od chłodnego wiatru, z łzawieniem.

Po jeździe konnej silny ból oraz silne uczucie osłabienia i drżenia w okolicy nerek, ustępujące bardzo powoli, niekiedy dopiero po kilku dniach. θ Reumatyzm kolan.

SKÓRA [46]

Żółtaczka, z bladym, zbitym kałem; albo z obfitą, drażniącą, wodnistą biegunką.

Stare żółte plamy wokół pępka, złuszczające się.

W skórze silny świąd, gryzienie, kłucie i pieczenie, z drobnymi ukłuciami, czasem ze wzmożonym uczuciem ciepła i z wysypką.

Drapanie i kłucie skóry, nasilające się wskutek tarcia, po których często pojawia się czerwona plama.

Piekący, szczypiący, kłujący lub żrący świąd, prowokujący do drapania, choć wkrótce powraca w tym samym lub innym miejscu.

Czerwona plama na lewej powiece, odczuwana jak ukąszenie komara, lecz obrzęk niemal zamyka oko; następnego dnia inne plamy na twarzy, za uchem i na szyi; trzeciego dnia na brodzie i nosie, ze świądem i pieczeniem: wieczorem pokrywają się drobnymi pęcherzykami, z których sączy się wodnisty płyn.

Czerwone marmurkowate plamy; z bólem żrącym lub jak po stłuczeniu; podobne do wybroczyn, ze świądem i pieczeniem.

Plamki przypominające pokrzywkę oraz płaty na barkach, kończynach górnych i rękach.

Wykwity, zwłaszcza na granicy owłosionej części głowy, w górnej części tułowia i na kończynach.

Krosty, zwykle odosobnione, czasem skupione w grupach.

Pojedyncze czerwone krosty, piekące i swędzące, pozostawiające brunatne plamy wątrobowe.

Czerwone krosty, z pieczeniem, świądem i kłuciem; wrażliwe na ucisk; przekształcające się w brunatne plamy.

Czyraki. θ Fistula in ano.

Opryszczka wokół odbytu.

Świąd lub ucisk w okolicy gruczołów pachwinowych, z bólem przy dotyku, jakby gruczoły miały obrzmieć.

Guz za uchem, wielkości orzecha laskowego.

Skupiska czerwonych krost, z czerwoną obwódką i małymi czubkami zawierającymi ropę; przekształcające się w brunatne plamy.

OKRES ŻYCIA, KONSTYTUCJA [47]

Szczególnie odpowiedni, gdy na pierwszy plan wysuwają się objawy nerkowe lub pęcherzowe.

Skaza żółciowa.

Mężczyzna, lat 34; od lat zaburzenia trawienia wskutek przewlekłego zapalenia żołądka, schudł, blady, zniechęcony; po poprawie pod wpływem Lycop.; reumatyzm kolana.

Starsza kobieta, lat 70; zgaga trwająca od trzydziestu lat.

RELACJE [48]

Działanie Berberis neutralizują: Camphor., Bellad . (objawy mózgowe i gorączkowe).

Berberis neutralizuje działanie: Acon .

Porównać: Aloes, Ant. tart., Arsen., Calc. ostr., Calc. phosph., Carb. veg., Chamom., Cinchon., Lycop., Natr. mur., Nitr. ac., Nux vom., Pulsat., Rheum.

Sporadyczna dawka Lycop . wspomogła Berber . w wyleczeniu reumatyzmu kolana.

Przydatny po Arnic., Bryon., Kali bichr., Rhus tox . i Sulphur w reumatyzmie.