Terebinthina

Oleum terebinthinæ. Olejek terpentynowy. C 10 H 16 . Olejek destylowany z oleożywicy (terpentyny) otrzymywanej z różnych gatunków Pinus, oczyszczany przez wielokrotną rektyfikację z wodą. Roztwór w rektyfikowanym spirytusie. Ozonowany olejek terpentynowy (sporządzany przez wystawienie zwykłego olejku na działanie słońca i powietrza w butelce napełnionej do połowy oraz wstrząsanie od czasu do czasu).

Zastosowanie kliniczne

Albuminuria / Niedowidzenie alkoholowe / Astma / Ból pleców / Pęcherz moczowy, drażliwy / Neuralgia ramienna / Zapalenie oskrzeli / Chordee / Pląsawica / Neuralgia rzęskowa / Zapalenie pęcherza moczowego / Ząbkowanie / Obrzęk wodny / Czerwonka / Bolesne miesiączkowanie / Dur brzuszny / Padaczka / Róża pęcherzowa / Rumień / Włókniak / Kolka żółciowa / Węzły pachwinowe; obrzęk / Przewlekły wyciek z cewki moczowej / Rzeżączka / Krwiomocz / Hemoroidy / Przepuklina; uwięźnięta / Opryszczka warg sromowych / Wodowstręt / Hipochondria / Obłęd / Jelita, owrzodzenie / Zapalenie tęczówki / Żółtaczka / Nerki, przekrwienie / neuralgia / Lumbago / Neuralgia; nadoczodołowa / Jajniki, bóle / puchlina / Łupież pstry / Plamica krwotoczna / Świerzb / Płonica / Rwa kulszowa / Nasieniotok / Bolesne parcie na mocz / Zwężenie / Tężec / Wzdęcie bębenkowe / Mocznica / Mocz, zahamowanie wytwarzania / zatrzymanie / Robaki

Charakterystyka

Ter. wprowadził do homeopatii Hartlaub. Próba lekowa ukazała się w Annalen Hartlauba i Trinksa. Wiele objawów dodano na podstawie zatruć i przypadków przedawkowania w praktyce medycyny akademickiej. Według Taylora dzieci są szczególnie wrażliwe na jego działanie. Choroba spowodowana spaniem w świeżo pomalowanych pokojach jest w znacznej mierze skutkiem terpentyny. „Środek pobudzający i tonizujący błony śluzowe, zwłaszcza pęcherza i cewki moczowej; okazuje się użyteczny w przewlekłym wycieku z cewki moczowej, upławach i śluzotoku pęcherzowym”. Tak Milnes opisuje stosowanie Ter. jako leku wewnętrznego w medycynie akademickiej. Brunton podaje następujące punkty: (1) Po nałożeniu na skórę Ter. działa drażniąco i zaczerwieniająco, wywołując uczucie pieczenia, a przy dłuższym stosowaniu — pęcherzyki. (2) Wdychany wywołuje kichanie, uczucie ucisku w poprzek oczu i duszność. (3) Podany wewnętrznie powoduje pieczenie w ustach i nadmierne ślinienie; w żołądku — uczucie gorąca lub zimna; zapalenie żołądka i jelit z wymiotami i biegunką; owrzodzenie jelit. Tętno bywa zwolnione, a niekiedy przyspieszone. Oddychanie jest przyspieszone i kurczowe; lek jest częściowo wydalany przez płuca i działa na błonę śluzową, zmniejszając jej wydzielanie. Temperatura czasem wzrasta, a czasem spada. Ruchy dowolne są ograniczone; odruchy osłabione; ciśnienie tętnicze obniżone, a naczynia rozszerzone. Zmniejsza ilość moczu; nadaje moczowi zapach fiołków; powoduje ból lędźwi, pieczenie w cewce moczowej, bolesną mikcję i krwiomocz. Wśród zastosowań Ter. Brunton wymienia leczenie kolki żółciowej. W tym celu podaje się go w eterze w proporcji jednej części olejku terpentynowego do trzech części eteru. Homeopaci potwierdzili jego wartość w tym wskazaniu. W całym tym wykazie działań stałym motywem jest pieczenie, stanowiące klucz do wielu przypadków wymagających Ter.: pieczenie dziąseł, języka, koniuszka języka, jamy ustnej, gardła, żołądka, odbytnicy i odbytu, nerek, pęcherza i cewki moczowej, macicy, dróg oddechowych, klatki piersiowej i mostka. To ostatnie odczucie obserwowano szczególnie po ciepłych napojach: ból podążał wzdłuż mostka wraz z napojem i rozchodził się po klatce piersiowej. Pieczenie szerzy się od nerek wzdłuż moczowodów. Ter. jest lekiem dla stanów podrażnienia i nadwrażliwości. Cooper stwierdził jego wskazanie u dzieci (zwłaszcza ząbkujących), które wpadają w napady złości. Występuje podrażnienie opon mózgowych, a często również glisty lub inne robaki jelitowe. W jednym przypadku szału maniakalnego u mężczyzny lek przyniósł poprawę. Drażliwość ta przejawia się w niektórych przypadkach kurczami i drgawkami; Lippe opisał taki przypadek (H. P., x. 480). Kobieta obtarła sobie stopy podczas chodzenia i posmarowała je terpentyną. Następnie wystąpił stan przypominający wodowstręt: dostawała kurczów, ilekroć zobaczyła wodę, usłyszała jej przelewanie, ujrzała jasny przedmiot, a także przy każdej próbie oddania moczu. Ter. jest ważnym lekiem krwotocznym, a wywoływany przezeń krwiomocz jest szczególnie charakterystyczny: mocz dymny, mętny, pozostawiający osad podobny do fusów kawy. Głównymi wskazaniami są tępy ból lub ból palący w okolicy nerek oraz pieczenie podczas mikcji. Ter. odpowiada wielu przypadkom albuminurii i krwiomoczu po płonicy, jak również następującemu po niej obrzękowi wodnemu. Ten ostatni może wskazywać na Ter. w wielu chorobach układu moczowo-płciowego. „Pieczenie w macicy” jest bardzo charakterystyczne. Zapalenie otrzewnej, zapalenie macicy i krwotok maciczny będą prawdopodobnie wymagały Ter., jeśli występuje pieczenie. Krwotoki Ter. są zwykle bierne, ciemne i cuchnące. Plamica krwotoczna wymaga tego leku, jeśli codziennie pojawiają się bardzo liczne świeże wybroczyny. Krwawienie może wystąpić z każdego otworu ciała. Dodatkowe objawy kluczowe Ter., rozstrzygające w połączeniu z innymi, to: (1) Język gładki, lśniący i czerwony, jakby pozbawiony brodawek. (2) Nadmierne wzdęcie bębenkowe. (3) Senność. W zapaleniu oskrzelików dziecko jest senne. Osłupienie i znaczne osłabienie występują w wielu stanach Ter., przez co lek jest odpowiedni w przypadkach tyfusu plamistego, duru brzusznego i zatrucia mocznicowego. „Senny, z zatrzymaniem moczu”. Wzdęciu bębenkowemu towarzyszy zazwyczaj krańcowa wrażliwość na dotyk. Przy zapaleniu pęcherza oraz dolegliwościach moczowo-płciowych i odbytniczych występuje bolesność podbrzusza i ból spojenia łonowego. Bóle przebiegają przez jelita od lewej do prawej, a następnie strzelają ku górze. Po narażeniu na zapach terpentyny u 35-letniej kobiety wystąpił ból gardła jak od szczypania, z uczuciem martwoty języka i suchością ust, po czym pojawiły się bóle prawej gałki ocznej, szerzące się ku tyłowi do potylicy po tej samej stronie (Cooper). S. H. Roberts (B. M. J., 25 grudnia 1875) utrzymuje, że Ter. stosowany zewnętrznie wywiera swoiste działanie w zapaleniu migdałków. Marc Jousset podał Ter. 1x z wyraźną korzyścią w dwóch przypadkach astmy oskrzelowej. W pierwszym przypadku skłonił go do tego współistniejący krwiomocz, którego jednak nie było w drugim (L'Art Méd., kwiecień 1901). Lek można poznać po jego antidotach i właściwościach odtruwających. Ter. neutralizuje działanie Phos. i sam jest przez niego neutralizowany. Młody człowiek ciężko zatruty niską potencją Phos. doznał po Ter. 3x większej ulgi niż po jakimkolwiek innym leku. Brunton twierdzi, że skuteczny jest tu wyłącznie ozonowany Ter.; preparat, którego użyłem, był jednak zwykły. Hering podaje, że ozonowany olejek zaleca się profilaktycznie w gorączkach malarycznych i afrykańskich, podając codziennie kilka kropli na kostce cukru. George Royal (Med. Cent., ix. 70) przedstawia trzy przypadki ilustrujące działanie Ter.: (1) Dur brzuszny, trzeci tydzień, mężczyzna lat 24. Krańcowe wzdęcie, tętno szybkie, drobne i łatwo uciskalne, zimny pot na kończynach dolnych. Ter. 6x, dwie krople w wodzie co pół godziny. Olejek Ter. zastosowano miejscowo na brzuch, mieszając go ze smalcem; później wieczorem, gdy nastąpiła już niewielka poprawa, podano wlew zawierający terpentynę. Uwolniło to chorego od dużej ilości gazów, a następnego ranka był już na dobrej drodze do wyzdrowienia. (2) Ropnica po poronieniu w trzecim miesiącu, wywołanym przez samą pacjentkę. Ogromne wzdęcie; kończyny dolne pokryte zimnym potem; odchody połogowe wodniste, skąpe i cuchnące. Ter. podany w innym przypadku przynosił powolną poprawę przez trzy dni, po czym wskazany okazał się Chi. 30 i doprowadził do wyleczenia. (3) Woźnica, lat 36, zachorował na ciężkie zapalenie nerek po przebywaniu na zimnym deszczu. Stałe parcie na mocz, silny ból pleców, biegnący w dół moczowodu do pęcherza; mocz skąpy, bardzo intensywnie zabarwiony. Temperatura 102°. Tętno słabe, 130. Ter. 6x co pół godziny oraz gorące okłady na nerki przyniosły znaczną ulgę. Po trzech dniach chory mógł wstać z łóżka. Royal uważa zimny pot na kończynach dolnych oraz szybkie tętno przy wzdęciu za główne wskazania. Objaw kluczowy Burnetta dla Ter. brzmi: „Bóle jelit, które = częsta mikcja”. Szczególne odczucia to: Jakby podczas chodzenia miał runąć do przodu. Jakby opaska otaczała głowę. Jakby gwałtownie rzucono piaskiem w oko. Jakby w lewym uchu szumiała muszla morska. Jakby w uchu uderzał zegar. Jak po pospiesznym połykaniu w nadbrzuszu. Jakby połknął kulę, która utkwiła w dołku żołądkowym. Uczucie lęku i zupełnego wyczerpania w okolicy nadbrzusza. Jakby okolica pępka była przykryta okrągłą, zimną płytą. Jakby jelita były przyciągane ku kręgosłupowi. Jakby brzuch był rozdęty gazami. Jakby miała rozpocząć się biegunka. Jakby miała powstać przepuklina pachwinowa. Jakby spojenie łonowe nagle siłą rozerwano. Jakby ciało obce dostało się do tchawicy. Jak od porażeń prądem. Drgania kończyn. Mrowienie i pełzanie, jakby części ciała zdrętwiały. Jakby gorąca woda przepływała rurką wzdłuż nerwu. W obrazie patogenetycznym występują bóle jak po skręceniu, bóle jak po stłuczeniu i bóle reumatyczne, a zwłaszcza bóle uciskające i ciągnące. Wskazuje to na przydatność Ter. w następstwach urazów i stanach reumatycznych. Właśnie tej właściwości zawdzięczają swoją renomę niektóre popularne mazidła zawierające terpentynę. Ter. jest szczególnie odpowiedni dla: Dzieci (ząbkowanie, krwawienia z nosa, robaki). Osób ze skłonnością do krwawień. Nerwowych kobiet (brak miesiączki; bolesne miesiączkowanie; ból głowy). Dolegliwości ludzi starych oraz prowadzących siedzący tryb życia. Przewlekłego reumatyzmu i dolegliwości dnawych. Objawy: < Od dotyku. < Od ucisku (w okolicy pęcherza = drgawki). Następstwa upadków i urazów. < Leżenie na lewym boku, > obrócenie się na prawy. Siedzenie <. Pochylanie się >. Ruch >. (Ból grzebienia kości biodrowej < od ruchu i najmniejszego wstrząsu). Chodzenie na świeżym powietrzu <. < Nocą; godz. 1–3. Wilgotne mieszkania <. Wilgotna piwnica = biegunka. Wilgotna pogoda = neuralgia nóg. (Ter. jest lekiem hydrogenoidalnym). Zimna woda > pieczenie odbytu. > Odbijanie i oddawanie gazów. Luźny stolec > nudności.

Zależności

Neutralizowany przez: Phos. Antidotum dla: Phos., Merc. Dobrze po nim działa: Merc. cor. Porównać: Botan., Thu. i inne Coniferæ. Krwotok w tyfusie plamistym, Alum. Smoliste stolce, Arn. Albuminuria, Ars. Dymny mocz, obrzęk wodny po płonicy, suchy, lśniący język, Lach. (Ter. ma większe wzdęcie bębenkowe). Zapalenie oskrzelików, senność, płuca zatkane wydzieliną, mocz skąpy, od krwi prawie czarny, Ipec. Obrzęk wodny wskutek przekrwienia nerek, Hell. Przekrwienie nerek, dymny mocz, Colch. Pokrzywka po zjedzeniu skorupiaków, Aps., Urt. ur. Język jak polakierowany, K. bi., Lach., Pyrog. Krwiomocz, Pul. Pieczenie koniuszka języka, Mur. ac. Pieczenie odbytu i odbytnicy, omdlenie i krańcowe wyczerpanie po stolcu, Ars. Robaki z cuchnącym oddechem i dławieniem, Cin., Spi. Plamica, codziennie bardzo liczne świeże wybroczyny, Sul. ac. Pieczenie i ciągnięcie w nerkach, pęcherzu i cewce moczowej, Berb., Can. s., Canth. Bierne krwotoki, bolesne parcie na mocz, Camph. Zapalenie macicy, zapalenie otrzewnej, parcie ku dołowi, pieczenie w podbrzuszu, mocz mętny, ciemny i błotnisty, język suchy i czerwony, Bell. Nieżyt u dzieci, Pix. Wciągnięty pępek, Pb. Ból nerek, Santal. Ciepło w sercu, Kalm., Rhod., Lachn. Bóle = częsta mikcja (Thuj., parcie na mocz towarzyszy objawom). Reumatyzm, Sul. ter.

Przyczyny

Alkohol. Upadki. Nadwerężenia. Usunięcie zęba. Wilgotne piwnice.

1. Umysł

Oszołomienie; niezdolność skupienia uwagi (mocznica). Mania. Silne pobudzenie nerwowe. Dzieci wpadają w napady złości. Silna drażliwość z podrażnieniem opon mózgowych (zwłaszcza u ząbkujących dzieci). Lęk przy kładzeniu się do łóżka. Łatwość myślenia. Obawia się udaru; pełność i ucisk w głowie. Znużenie życiem. W dwóch przypadkach samobójstwo przez powieszenie po praniu koronek w terpentynie i alkoholu. (Przerażająco maniakalny temperament; nocą błąka się bez celu. R. T. C.). Odurzenie. Śpiączka.

2. Głowa

Zawroty głowy z nudnościami. Napad zawrotów głowy niemal powodujący upadek, z zamgleniem przed oczami. Ból głowy z bólem uciskającym i skłonnością do snu. Tępy ból głowy z kolką. Uczucie opaski wokół głowy. Nadmierna ciężkość i dokuczliwa uciskająca pełność w głowie. Rozdzierający ból głowy. Rozrywający, łaskoczący ból w lewej okolicy skroniowej, pojawiający się i znikający wieczorem w łóżku; ustępuje od pocierania. Róża głowy.

3. Oczy

Oczy zapadnięte. Neuralgia rzęskowa z ostrym zapaleniem spojówek. Niedowidzenie alkoholowe. Podczas chodzenia na świeżym powietrzu męty przed oczami i przemijające zawroty głowy. Światłowstręt. Reumatyczne zapalenie tęczówki. Źrenice zwężone. Oczy półotwarte, zwrócone ku górze lub przewracające się. Otwiera oczy tylko podczas połykania. Plamy i czarne punkty przed oczami.

4. Uszy

Głos brzmi nienaturalnie, < w prawym uchu. Uczucie w uszach jak od uderzeń zegara. Prawe ucho gorące, lewe zimne. Zapalenie ucha. Ból ucha. (Ból ucha u dzieci < po lewej stronie i nocą. R. T. C.). Wewnętrzne stosowanie Ter. zapobiega zapaleniu ucha po przepłukiwaniu trąbki Eustachiusza (Eugene Weber). Głuchota po odrze, z silnym przekrwieniem przewodu słuchowego i błon (R. T. C.). Wyprysk przed uchem. Nagłe kłucie w prawym wyrostku sutkowatym. Dzwonienie w uszach. Nie potrafi określić kierunku, z którego dochodzą dźwięki. Głośna mowa sprawia wielki ból.

5. Nos

Wypływ surowiczy z nosa bez nieżytu. Gwałtowne krwawienie z nosa. Bierne krwawienia z nosa u dzieci.

6. Twarz

Twarz blada, ziemista. Opryszczka warg.

7. Zęby

Ból zęba z bólem ciągnącym. Dziąsła oddzielone od zębów, łatwo krwawiące, co rano bolące jak piekąca rana. U dziecka pod wpływem Ter. powstają ropnie dziąseł (R. T. C.). Ząbkowanie: zahamowanie wytwarzania moczu i drgawki.

8. Jama ustna

Język czerwony, gładki i lśniący, jakby pozbawiony brodawek. Nalot na języku złuszcza się płatami, pozostawiając jaskrawoczerwone plamy; albo cały nalot nagle się złuszcza, pozostawiając język suchy i czerwony; pieczenie koniuszka. Język obrzęknięty, twardy i sztywny nawet bez gorączki. Cuchnący oddech. Pieczenie w ustach. Owrzodzenia jamy ustnej. Ślinotok rtęciowy; zgorzelinowe zapalenie jamy ustnej. Dziecku cieknie ślina z ust (R. T. C.). W jamie ustnej i kącikach warg krwawiące wybroczyny. Zapalenie błony śluzowej od jamy ustnej aż po odbyt.

9. Gardło

Drapanie i skrobanie w gardle, często z kaszlem wieczorem. Pieczenie w gardle. Przyjemny chłód w gardle. Brak kontroli nad połykaniem.

10. Apetyt

Głód i pragnienie z osłabieniem. Utrata apetytu, wielkie pragnienie. Pragnienie dalszego jedzenia po sycącym posiłku. Zmniejszony apetyt. Niechęć do pokarmów mięsnych. Po jedzeniu: nudności; głośne burczenie w jelitach, podczas gdy ból podżebrza ustępuje; ucisk w dołku żołądkowym i rozdęcie brzucha. Ciepłe napoje = pieczenie w klatce piersiowej.

11. Żołądek

Odbijanie: zjełczałe; gazowe, gryzące. (Ciągłe głośne odbijanie i wydalanie dużej ilości gazów ustami. R. T. C.). Odbijanie i nudności. Nudności i zawroty głowy. Wymioty: śluzem; żółtawym śluzem; pokarmem; krwią. Odruchy wymiotne i wymioty śluzem. Nadmierna wrażliwość okolicy żołądka na dotyk. Ucisk w żołądku i dołku żołądkowym; jak po pospiesznym połykaniu; jakby połknął kulę, która tam utkwiła. (Silny, ograniczony ból od gazów poniżej dołka podsercowego. R. T. C.). Ucisk w żołądku: > od odbijania; podczas leżenia na lewym boku, > po obróceniu się na prawy bok i oddaniu gazów. Uczucie pieczenia w żołądku.

12. Brzuch

Uczucie pieczenia i ucisk w podżebrzach. Ucisk poniżej przepony, szerzący się od lewej do prawej. Kolka wskutek kamieni; przewlekłe choroby wątroby. Ucisk i cięcie w lewym podżebrzu podczas siedzenia, > przy poruszaniu się. Ucisk, uczucie pieczenia i ciągnięcie w okolicy nerek. Brzuch bardzo wrażliwy na dotyk. Ciężkość, pełność i ucisk w brzuchu. Lekki ból uciskający w małym punkcie nadbrzusza; > od pochylenia się, położenia lub głębokiego wdechu. Brzuch rozdęty; częste kolki. Wzdęcie. Bóle tnące w nadbrzuszu i podbrzuszu, często szerzące się do ud. Uczucie nadmiernego zimna w brzuchu, zwłaszcza na powierzchni okolicy pępkowej; pępek jest wciągnięty. Bóle strzelające przez jelita od lewej do prawej i ku górze. Zapalenie jelit. Odgłosy, przelewanie i burczenie w brzuchu. Owrzodzenie jelit; zapalenie otrzewnej; ze wzdęciem bębenkowym. Silne, lecz niewyraźnie umiejscowione bóle podbrzusza. Uczucie ucisku na zewnątrz w pachwinach, jakby spowodowanego przepukliną. Bolesny obrzęk węzłów pachwinowych.

13. Stolec i odbyt

Zaparcie z rozdęciem brzucha. Bezskuteczne parcie. Parcie na stolec, krwawe stolce. Zaparcie; z rozdęciem brzucha. Kał twardy, skąpy. Wypróżnienia suche, brunatne. Kał o konsystencji papki, ze szczypaniem w brzuchu oraz uczuciem pieczenia w odbytnicy i odbycie (po stolcu). Stolce złożone ze śluzu i wody; < rano. Nieżyt jelit i biegunka z zapaleniem nerek. Luźny, płynny kał, zielonkawożółty, z wydaleniem tasiemca i glist. Po luźnym stolcu nudności natychmiast ustępują. Stolce: częste; obfite; cuchnące; krwawe. Krwotoki: z jelit; z owrzodzeniem; ze zwyrodnieniem nabłonka; bierne. Biegunka z kurczami tężcowymi. Hemoroidy wewnętrzne, krwawiące. Pieczenie i mrowienie odbytu > po zastosowaniu zimnej wody. Robaki: z cuchnącym oddechem i uczuciem dławienia; suchym, męczącym kaszlem; kurczami. Owsiki. Uczucie pieczenia i mrowienia odbytu (z odczuciem, jakby glisty miały wypełznąć), podczas wypróżnienia i w innych porach.

14. Narządy moczowe

Ucisk w nerkach podczas siedzenia, ustępujący przy ruchu. Uczucie ciężkości i ból w okolicy nerek. Gwałtowny palący i ciągnący ból w okolicy nerek. (Zapalenie nerek następujące po podrażnieniu skóry. R. T. C.). Częste parcie na mocz. Podczas stolca przemijające poruszenie w okolicy pęcherza, jakby pęcherz nagle się rozdął i wygiął ku przodowi. Kurcze przy każdej próbie oddania moczu. Zahamowanie wytwarzania moczu. Bolesne parcie na mocz, po którym pozostaje bolesność. Zmniejszone wytwarzanie moczu. Znacznie zwiększone wytwarzanie moczu. Mocz o silnym zapachu fiołków; osad śluzowy lub gęsty, błotnisty osad. Gęsty, śluzowaty, żółtawobiały osad w moczu. Krwiomocz. Dużo krwi przy bardzo małej ilości moczu i stałym bolesnym utrudnieniu oddawania moczu (wywołane u dziecka zatruciem. R. T. C.). Uczucie pieczenia w cewce moczowej, odczuwane również podczas oddawania moczu. Zapalenie cewki moczowej z bolesnymi wzwodami. Zwężenie cewki moczowej (Burnett, za Rademacherem). Mocz skąpy i krwawy. Uczucie pieczenia, bóle tnące i kurczowe parcie pęcherza.

15. Męskie narządy płciowe

Kurczowe i tnące ciągnięcie w jądrach (zwłaszcza lewym) i powrózkach nasiennych. Rozdzieranie wzgórka łonowego. Uczucie, jakby spojenie łonowe nagle siłą rozerwano. Nasieniotok u 25-letniego mężczyzny bez szkodliwych nawyków; mocz mętny, z żółtawym osadem śluzowym. Rzeżączka; chordee; przewlekły wyciek z cewki moczowej.

16. Żeńskie narządy płciowe

Miesiączka opóźniona i skąpa. Ciągnięcie w udach i kolka, jakby miała rozpocząć się miesiączka, tydzień po jej zakończeniu. Macica i jajniki bardzo bolesne. Puchlina jajnika. Straszliwe pieczenie w macicy z silnym bólem uciskającym ku dołowi; wywołuje wielkie gorąco w całym ciele; pragnie pić; gorąco wewnętrzne. Choroby macicy po noszeniu pessariów. Mięśniaki; krwawe upławy; pieczenie w macicy; krwotok miesiączkowy, czarna krew. Opryszczka wargowa. Poronienie. Neuralgia podczas ciąży. Pieczenie i parcie ku dołowi w macicy podczas oddawania moczu. Zapalenie macicy, zatrzymane odchody połogowe, pieczenie w macicy. Zapalenie otrzewnej po porodzie wskutek ciasnego sznurowania.

17. Narządy oddechowe

Suchość błon śluzowych dróg oddechowych; wydają się gorące i przekrwione. Oddech krótki, przyspieszony i niespokojny. Uczucie dławienia (robaki). Rozedma. Kaszel, jakby ciało obce dostało się do krtani, z kurczowym wdechem. Suchy, męczący kaszel. Utrata głosu. Plwocina ze smugami krwi. Oddychanie utrudnione przez przekrwienie płuc. (Bąblowce płuc ze zgorzelą. W. Begbie.)

18. Klatka piersiowa

Pieczenie w klatce piersiowej; wzdłuż mostka. Po kurczowym kaszlu bolesność dolnej części klatki piersiowej. Ucisk za mostkiem. Kurczowy skurcz mięśni klatki piersiowej i szyi. Rzężenia i trzeszczenia w obu płucach. Po ciepłych napojach pieczenie w klatce piersiowej wzdłuż mostka, stopniowo rozchodzące się po całej klatce piersiowej i ustępujące wraz z ukłuciami w obu brodawkach sutkowych.

19. Serce

Straszliwy ucisk w okolicy przedsercowej. Ciepło w sercu podczas siedzenia wieczorem; musi bardzo często ziewać, z gromadzeniem się wody w ustach. Kołatanie serca. Tętno: szybkie, drobne, nitkowate, prawie niewyczuwalne; przepuszczające uderzenia; nieregularne.

20. Szyja i plecy

Ciągnięcie w karku, szerzące się do potylicy. Ból ciągnący w plecach i lędźwiach, zwłaszcza wieczorem podczas siedzenia. Ból i wzmożone ciepło w okolicy lędźwiowej. Ból pleców i bolesność w chorobach nerek. Ból uciskający w plecach szerzył się ku górze między łopatki i tam stał się pulsujący.

21. Kończyny

Drętwienie kończyn. Ciężkość. Nerwy wrażliwe. Silne bóle wzdłuż większych nerwów. Obrzęk wodny. Zimno. Nagłe drgania kończyn jak od porażeń prądem. Ciągnięcie w kończynach. Ciężkość kończyn. Uczucie sztywności wszystkich mięśni, z trudnym, powolnym chodem w pochyleniu, jak w starości.

22. Kończyny górne

Ból mięśni lewego ramienia jak po skręceniu. Ciągnięcie w kościach ramion. Brak kontroli nad ręką przy próbie pisania. Drżenie rąk. Palce nieczułe. Neuralgia ramienna lub podłopatkowa.

23. Kończyny dolne

Nieczułość. Chód zataczający się. Znaczna poprawa porażenia dziecięcego (J. Simon). Ciągnięcie i rozdzieranie w biodrach i udach. Ból biegnący od biodra do czoła albo od nerek. Ciągnięcie wzdłuż uda. Bóle w pachwinach szerzące się do ud. Rumień na udach i tułowiu, przypominający wysypkę płoniczą. Kurczowe skurcze mięśni ud podczas przerwy w neuralgii. Obrzęk i sztywność prawego kolana z bólem łydki i obrzękiem mięśnia obszernego bocznego. Obfity pot na nogach wieczorami w łóżku. Silna neuralgia, zwłaszcza przy wilgotnej pogodzie. Rozdzieranie w stopach, raz tu, raz tam; głównie w podeszwach i piętach. Obrzęk wodny.

24. Objawy ogólne

Krwotok z cewki moczowej. Robaki, szczególnie glisty. Niektóre postacie rzeżączki. Wielkie wyczerpanie. Sporadyczne drobne drgania ścięgien. Kurcze za każdym razem, gdy widziała wodę, słyszała jej przelewanie, widziała jasny przedmiot lub próbowała oddać mocz (po zastosowaniu terpentyny na stopy; Canth. przyniósł ulgę). Gwałtowne napady drgawkowe wywołujące najstraszliwszy opistotonus. (Pląsawica. R. T. C.). Bóle strzelające, błyskawiczne. Neuralgia z uczuciem zimna w nerwie, niekiedy jakby gorąca woda przepływała rurką. Nie potrafi utrzymać równowagi ciała; stoi z szeroko rozstawionymi stopami. Obrzęk wodny. Naturalne ciepło ciała wzmożone.

25. Skóra

Wysypka podobna do płoniczej. (Wysypka płonicza pojawia się powoli.). Plamica krwotoczna. Skóra ciepła i wilgotna. Bladoczerwone, wyniosłe plamy przekształcające się w pęcherzyki. Rumień. Róża pęcherzowa. Gwałtownie swędzące pęcherzyki. Przewlekła żółtaczka. Nadmierny świąd, kłucie i pieczenie skóry. Ogólnie wzmożona wrażliwość.

26. Sen

Letarg. Opóźnione zasypianie. Niespokojny sen nocą, z rzucaniem się i częstym budzeniem. Liczne sny. Koszmary. (Budzi się nocą przerażone, wygląda upiornie i krzyczy; jest nerwowe. R. T. C.)

27. Gorączka

Zimny, lepki pot na całym ciele. Gorączka z gwałtownym pragnieniem. (Dziecko jest rozdrażnione i marudne; ma zmienny humor, suchy, krótki kaszel oraz pobolewanie kończyn i głowy z gorączkowością. Dziewczynka gorączkuje, jest kapryśna, nagle wybucha płaczem i bardzo niespokojnie śpi. R. T. C.). Obfity pot na nogach wieczorem w łóżku.