Laurocerasus

Cerasus laurocerasus. Laurowiśnia pospolita. Prunus laurocerasus. Laurowiśnia wschodnia. N. O. Rosaceæ. Nalewka z młodych liści. Rozcieńczenia Aqua Laurocerasi.

Zastosowanie kliniczne

Apopleksja, zagrażająca / Asphyxia neonatorum / Astma / Cholera / Cholera niemowląt / Pląsawica / Dolegliwości okresu przekwitania / Drgawki / Kaszel / Kurcze / Sinica / Biegunka / Bolesne miesiączkowanie / Padaczka / Serce, schorzenia / Wątroba, schorzenia / Krwotok maciczny / Kołatanie serca / Zapalenie płuc o przebiegu tyfoidalnym / Tężec / Guzy / Krztusiec

Charakterystyka

Laurocerasus, tak zwany „laur” naszych ogrodów, nie należy do rodziny Lauraceæ, chociaż należy do niej wawrzyn szlachetny, Laurus nobilis. Aqua Laurocerasi, sporządzana przez destylację świeżych liści, zawiera kwas cyjanowodorowy i przypuszcza się, że właśnie temu zawdzięcza wszystkie swoje właściwości lecznicze. Milne podaje, że jest „stosowana w kaszlu kurczowym i gruźlicy; lepiej jednak używać samego kwasu pruskiego”. W zaistniałych przypadkach zatrucia objawy były praktycznie identyczne z obserwowanymi u osób zatrutych kwasem pruskim; próby lekowe ujawniają jednak subtelniejsze odcienie działania i w pełni uprawniają ten lek do własnego, odrębnego miejsca. Zimno, sinienie i drgawki padaczkopodobne są wspólne obu środkom. Oba powodują suchy, łaskoczący kaszel; Lauro. wywołuje jednak także kaszel z galaretowatą plwociną usianą krwawymi punkcikami. Lauro. powoduje sinicę zarówno u noworodka, jak i w przebiegu choroby serca. Szczególnym wskazaniem jest tu „chwytanie powietrza” — chwytanie powietrza bez rzeczywistego oddychania. Oprócz sinienia występują drgania mięśni twarzy (stanowiące również wskazanie do Lauro. w pląsawicy). Pałeczkowacenie palców, częste w sinicy i gruźlicy, jest cechą charakterystyczną Lauro. „Brak zdolności reaktywnej”, niska żywotność, to kolejna cecha przewodnia Lauro. Jest to szczególnie wyraźne w schorzeniach klatki piersiowej. Długotrwałe omdlenia (Camph. powoduje omdlenie nagłe); chory zdaje się pozbawiony zdolności reaktywnej; twarz blada, sina; powierzchnia ciała chłodna. Krańcowe osłabienie przed porannym wstaniem oraz trudność w otwieraniu oczu; napady zaburzeń trawienia i bóle w poprzek podbrzusza, które pojawiają się nagle rano i zwykle ustępują po wstaniu. Gryzący ból podbrzusza, utrzymujący się od lat u starych mężczyzn z okresowym rozluźnieniem stolca. Jeśli płyny wtłacza się do gardła, przelewają się słyszalnie do żołądka. Gdy lek jest wskazany w gorączkach wysypkowych, wykwity są sine, a po uciśnięciu palcem skóra bardzo powoli odzyskuje barwę. Występują napady duszności w okolicy serca, < przy siadaniu; chory zmuszony jest się położyć (jak przy Psor.); niektóre objawy sercowe mają jednak modalność przeciwną i zmuszają chorego do siedzenia. Guernsey podaje następujące objawy przewodnie: „Chwytanie powietrza; chory przykłada rękę do serca, jakby działo się tam coś niepokojącego; może to nastąpić po przebiegnięciu niewielkiej odległości, po czym całkowicie brakuje mu tchu; wejście po schodach, chodzenie lub dowolny wysiłek mogą wywołać chwytanie powietrza”. Zimno jest częstym odczuciem: zimno wewnętrzne przy zewnętrznym gorącu. Zimny język. Gorąco pojedynczych części ciała. Ciepło pośrodku czoła, następnie utrzymujące się długo zimno jak od przeciągu. Najbardziej zajęta jest lewa część klatki piersiowej. < przed jedzeniem. Uczucia zwężenia: w przełyku; w odbytnicy. Próby lekowe zawierają kilka bardzo godnych uwagi objawów macicznych, związanych z obfitym i bolesnym miesiączkowaniem, a ich znaczenie potwierdzają przypadki opisane przez Coopera w jego pracy Cancer and Cancer Symptoms (wyd. 2, s. 60). Według Coopera wskazaniami przewodnimi są: „Uczucie zmęczenia przenika cały organizm, przy bardzo bolesnym stanie twardych i stwardniałych tkanek zajętych części; ból znacznie > po śnie; skłonność do sączenia się krwi, zwykle jasnej i zmieszanej z galaretowatymi skrzepami. Dotyczy to zarówno objawów w klatce piersiowej, jak i macicznych oraz odbytniczych; z tym że krew pojawia się w ustach bezboleśnie, natomiast per vaginam wypływa z bardzo silnym bólem. W większości przypadków można stwierdzić, że bóle łagodzone przez ten lek zaczynają się w dolnej części kręgosłupa i rozchodzą albo wokół miednicy, albo ku głowie; towarzyszy im uczucie duszenia się, mdłości, senność oraz silne pragnienie snu, który zwykle przynosi ulgę. W przypadkach przebiegających z bezsennością pragnienie snu jest bardzo silne. Trawienie jest słabe; zaparcie; chory przygnębiony, ze wzdęciem i pieczeniem w klatce piersiowej po jedzeniu; stałe zmęczenie i mdłości; cały organizm osłabiony; skłonność do chudnięcia i krwawień, które są skąpe i mają jasną barwę. Gazy przelewają się słyszalnie z bulgotaniem po górnej części brzucha (s. 64)”. W schorzeniach nerwowych wskazaniami przewodnimi są „stałe szarpnięcia; nie może pozostawać bez ruchu” oraz charakterystyczne „chwytanie powietrza”. Szczególne odczucia: chłód czoła jak od przeciągu. Ciężar na szczycie głowy. Jakby mózg był luźny i przy pochylaniu wpadał do czoła. Jakby ciężka bryła spadała z brzucha do okolicy lędźwiowo-krzyżowej. Jakby przed oczami znajdowała się zasłona. Jakby nos był zatkany. Jakby muchy i pająki pełzały po skórze. Jakby język, usta i gardło były poparzone. Jakby ropień w okolicy wątroby miał pęknąć. Jakby płuca nie mogły się dostatecznie rozprężyć. Jakby płuca były przyciśnięte do kręgosłupa. Jakby błony śluzowe były suche. Bardzo wyraźne są ukłucia; także sztywność i ucisk, szczególnie uczucie rozpychania na zewnątrz. Wskazania Allena są następujące: niezwykle nerwowy, pobudliwy stan towarzyszący dolegliwościom. Biegunka z zielonego śluzu, z napadami duszności w okolicy serca. Suchy, męczący kaszel gruźliczy. Kurczowy kaszel w późniejszych stadiach krztuśca, gdy chory jest bardzo wyczerpany i ma nerwowe objawy kurczowe. Kaszel w wadach zastawkowych serca; kaszel nieustanny, zwłaszcza w pozycji leżącej; trzepotanie w sercu i chwytanie powietrza z kaszlem. Naprzemienne dreszcze, gorączka i poty w gruźlicy. E. Wigg (H. P., xii. 30) opisuje przypadek siedmioletniej May S., którą od pewnego czasu męczył niemal nieustanny kaszel, na który bezskutecznie podawano wiele leków. W końcu Wigg doszedł do wniosku, że właściwym lekiem jest Lauro., i dodał dziesięć kropli potencji 200. do pięciu łyżek stołowych wody, zalecając podawanie jednej łyżeczki co dwie godziny, kiedy dziecko nie spało. Była godzina 16. Po trzeciej dawce dziewczynka zasnęła. O 3 nad ranem obudziła się w stanie silnego pobudzenia. Matka zapytała, czy nie miała złego snu, lecz język był tak sztywny, że nie mogła odpowiedzieć. Nagle zaczęła drżeć na całym ciele jak podczas dreszczy. Po dziesięciu minutach pojawiły się drgania i szarpnięcia. Wezwany Wigg zastał ją w stanie drgawek. Z powodu obrzmienia i ciężkości języka nie mogła artykułować słów. Umysł pozostawał jasny. Rozpoznawszy działanie Lauro., Wigg zastosował jako antidotum Camphor, a później filiżankę kawy; w ciągu kilku godzin dziewczynka całkowicie doszła do siebie. Kaszel już nie powrócił. Wiele objawów > podczas siedzenia. W pozycji leżącej kaszle bez przerwy. Pochylenie głowy do przodu > ucisk w karku. Skurczowy ból w pachwinach zmusza do zgięcia się do przodu. Z drugiej strony napady duszności w okolicy serca zmuszają chorego do położenia się. Przy próbie podniesienia się z pozycji leżącej odczuwa, jakby ciężka bryła spadała z dołka podsercowego ku plecom. Pochylanie się <. Siedzenie < chwytanie powietrza; = drętwienie stóp. Krzyżowanie nóg = drętwienie stóp. Ruch < kaszel; = chwytanie powietrza. Po obiedzie: głód; nieodparta senność. < wieczorem i nocą. Zimno w czole i na szczycie głowy > na świeżym powietrzu; zawroty głowy i ucisk w karku są <. Zewnętrzne ciepło nie > zimna. Zbliżenie się do pieca = nudności; zimno. Dotknięcie wodą = pieczenie między palcami.

Zależności

Odtrutki: Camph., Coff., Ip., Op. Zgodny z: Bell., Phos., Pul., Ver, Porównać: Camph. (zimno; kurcze; brak reakcji; omdlenie — przy Camph. nagłe, przy Lauro. długotrwałe. Camph. jest produktem prawdziwego wawrzynu); Caps. (brak reakcji u osób o wiotkich tkankach); Op. (brak reakcji u chorych bez bólu; otępiałych, sennych); Pso. (brak reakcji u marznących osób ze skazą psoryczną, rozpaczających z powodu braku nadziei na wyzdrowienie; schorzenie klatki piersiowej > w pozycji leżącej); Sul. (brak reakcji u gorących, pocących się osób ze skazą psoryczną; schorzenia klatki piersiowej; zanik wątroby po przekrwieniu); Val. i Ambra (brak reakcji u osób nerwowych); Carb. v. (zimne kolana, oddech i język; zapaść; obojętność); Lach., Chi., Dig., Ver.; Ant. t. (asphyxia neonatorum; Ant. t. ma rzężenie śluzu i głowę odrzuconą do tyłu; Lauro. — sina twarz, drgania, chwytanie powietrza); Bar. c., Bell., Bry.; K. ca. (ukłucia); Calc., Ip., Nux v.; Op. i Nux in. (senność); Pho., Pul., Rhus, Sep. Porównać także: Hydrocy. ac. oraz Amyg., Pru. spi., Pru. Virg. i inne Rosaceæ. W głodzie po posiłkach z uczuciem pustki: Calc., Chi., Cascar., Cin., Grat. (po posiłkach i po stolcu: Petr.); w jednostronnym obrzmieniu języka: Calc., Sil., Thuj. (przy Lauro. towarzyszy mu utrata mowy).

Przyczyna

Przestrach.

1. Umysł

Przygnębienie psychiczne. Silny niepokój, obawa i pobudzenie, które nie pozwalają ani chwili odpocząć ani zasnąć wieczorem, lecz ustępują na świeżym powietrzu. Niechęć do pracy umysłowej. Żywość umysłu i pochopność. Niemożność zebrania myśli. Osłabienie pamięci. Lęk i niepokój z powodu urojonych nieszczęść. Niezdolność intelektualna. Otępienie umysłowe (brak czucia) i utrata świadomości, z utratą mowy i ruchu. Staje się drażliwa, mówi zbyt wiele; następnie pojawiają się bóle barków i ramion, sięgające końców palców, i traci zdolność utrzymywania przedmiotów w rękach. Zatrucie.

2. Głowa

Oszołomienie z upadaniem i utratą świadomości. Uczucie odurzenia i zawroty głowy z sennością. Zawroty głowy przy prostowaniu się z pozycji pochylonej lub przy wstawaniu z siedzenia, z wrażeniem zasłony przed oczami albo z odczuciem, jakby wszystkie przedmioty wirowały. Zawroty głowy < na świeżym powietrzu. Ogłuszający ból całej głowy. Ogłuszający ból głowy z uczuciem ciężaru oraz odczuciem przy pochylaniu, jakby mózg opadał ku przodowi i uderzał o czaszkę. Mózg wydaje się ściśnięty i bolesny. Ukłucia w głowie. Świąd owłosionej skóry głowy. Bardzo silny uciskowy ból głowy w pomieszczeniu. Stałe uczucie zimna w głowie. Uczucie zimna w czole i na szczycie głowy, jakby owiewał je zimny wiatr, schodzące przez szyję ku plecom; < w pomieszczeniu, > na świeżym powietrzu. Uczucie, jakby na szczycie głowy leżał lód. Przekrwienie głowy z gorącem i tętnieniem. Tętnienie w głowie z gorącem lub zimnem. Ból głowy ustępuje wraz z uczuciem zimna na szczycie głowy, w czole i karku, rozchodzącym się ku lędźwiom. Ból głowy w prawej skroni.

3. Oczy

Palący ból oczu. Suchość oczu. Oczy szeroko otwarte albo półprzymknięte, wykręcone kurczowo, wytrzeszczone i nieruchome. Źrenice rozszerzone i nieruchome. Ciemność przed oczami; zamglenie wzroku. Oczy wykręcone. Wszystkie przedmioty wydają się większe, niż są w rzeczywistości.

4. Uszy

Niedosłuch. Mrowienie w uszach. Świąd uszu.

5. Nos

Uczucie zatkania nosa; powietrze nie przechodzi. (Nieżyt nosa z bolesnością gardła.)

6. Twarz

(Twarz zapadnięta) o wyglądzie bladym, ziemistym i szarym. Twarz wynędzniała albo nalana i obrzęknięta. Zniekształcenie rysów. Kurcze szczęk. Drgania mięśni twarzy. Wykwity wokół ust. Łaskotanie twarzy, jakby muchy i pająki pełzały po skórze. Szczękościsk. Bolesne odczucia w żuchwie i dolnych zębach.

8. Jama ustna

Usta suche i lepkie. Piana na ustach. Uczucie zimna na języku. Utrata mowy. Język suchy i szorstki. Język biały i suchy. Język wydaje się zimny albo poparzony i zdrętwiały. Obrzmienie i sztywność lewej połowy języka.

9. Gardło

Bolesność gardła z bolesnym odczuciem, jakby było ciągnięte w dół, podczas przełykania i w innych chwilach. Kurcze gardła i przełyku. Słyszalne przełykanie podczas picia. Przełykanie utrudnione lub zablokowane. Skurcz przełyku podczas picia. Wypity płyn przelewa się słyszalnie przez przełyk i jelita. Tępy ból kłujący jak od bryły w gardle, rozchodzący się ku lewej stronie pleców. Uczucie obrzmienia gardła. Uczucie zimna albo gorąca i palącego bólu w gardle oraz u podstawy podniebienia.

10. Apetyt

Smak słodkawy albo ostry i drażniący. Palące pragnienie z suchością ust. Zupełna utrata apetytu przy czystym języku. Brak apetytu z odrazą do wszelkiego pożywienia. Nadmierne łaknienie. Uczucie zapadania i osłabienia między posiłkami; ochrypły głos; odkrztuszanie śluzu z pasmami krwi.

11. Żołądek

Gwałtowne podchodzenie treści, puste albo ze smakiem pokarmu. Silny wstręt, nudności i wymioty, nawet pokarmem. Czkawka. Gorzkie odbijania. Bardzo silny ból żołądka z utratą mowy. Pieczenie albo zimno w żołądku i brzuchu. Skurczowy ból w okolicy żołądka i ból tnący w brzuchu. Wymioty czarną treścią. Pobolewanie żołądka. Bóle żołądka tak silne, że wywołują omdlenie. Wielka trwoga w okolicy przedsercowej. Uczucie zimna albo pieczenia w żołądku i nadbrzuszu. (Zapalenie żołądka.) Słabe trawienie z zaparciem.

12. Brzuch

Bóle kłujące w wątrobie z uciskiem. Rozdęcie okolicy wątroby z bólami jak od podskórnego owrzodzenia. Stwardnienie wątroby. Zanikowa wątroba muszkatołowa. Kolka poniżej pępka z tnącym bólem jelit. Uczucie obrzmienia wielkości orzecha włoskiego po lewej stronie brzucha. Bóle tnące, kurcze i skurcze brzucha. Uczucie zimna albo gorąca i pieczenia w brzuchu. (Zapalenie jelit.) Bóle po lewej stronie jelit. Kolka wzdęciowa. Przelewanie, burczenie i pomrukiwanie w brzuchu i żołądku. Szczypanie w okolicy pępkowej. Wzdęcie z uczuciem rozpychania na zewnątrz w kroczu; uciskającym na pęcherz. Ucisk i napięcie pod obydwoma więzadłami Pouparta, jakby jakaś część miała się przez nie przecisnąć. Skurczowe bóle pachwin; przez dwie godziny zmuszają do zgięcia się wpół (godz. 16). Ostre ukłucia w pachwinach.

13. Stolec i odbyt

Zaparcie. Twarde i lepkie wypróżnienia z parciem. Bezskuteczne parcie na stolec, z oddawaniem jedynie gazów. Biegunka z parciem, tnącymi i palącymi bólami odbytu. Biegunka z zielonej, śluzowatej treści, ze skurczem w pachwinach. Mimowolne stolce. Porażenie zwieracza odbytu. Kurcz odbytnicy rozchodzi się od odbytu ku górze. Drobne kłucie w odbytnicy po parciu na stolec. Ukłucie jak szydłem w odbytnicy podczas oddawania stolca, strzelające z góry ku dołowi, po którym wydalana jest pewna ilość papkowatego kału. Trzy następujące po sobie rwące bóle w odbytnicy. Zwężenie odbytnicy. Świąd albo pełzanie w odbytnicy jak od robaków. Nie dochodzi ani do oddania stolca, ani do wydalenia moczu.

14. Narządy moczowe

Zatrzymanie moczu. Bladożółty, wodnisty mocz. Pienisty, drażniący mocz. Gęsty, czerwonawy osad w moczu. Mimowolne oddawanie moczu. Porażenie pęcherza. Ból w okolicy żołądka podczas oddawania moczu.

15. Męskie narządy płciowe

Wzmożone pożądanie płciowe. Zgorzel części płciowych. Ból kłujący nad prawym spojeniem łonowym, biegnący wzdłuż powrózka nasiennego, w pozycji leżącej i podczas poruszania się; > podczas siedzenia. Lubieżny świąd pod napletkiem z pragnieniem spółkowania.

16. Żeńskie narządy płciowe

Miesiączka zbyt wczesna i zbyt obfita; krew rzadka; z nocnym bólem rwącym na szczycie głowy. Krwotok miesiączkowy; krew ciemna, w dużych skrzepach, w okresie przekwitania. (Krwotok maciczny w przypadku guza.) Ból rwący w głowie, ból zębów i bóle tnące podczas miesiączki. Silny ból w okolicy krzyżowej, rozchodzący się ku spojeniu łonowemu, z zawrotami głowy i zamglonym widzeniem; zimne kończyny; zimny język; wielka melancholia (bolesne miesiączkowanie). Bolesne miesiączkowanie; pierwszego dnia kolka, drugiego dnia ból całej głowy, z mdłościami lub bez. (Łagodzi ból w raku macicy i odbytnicy.) Napady duszności z kołataniem serca i swoistym chwytaniem powietrza; niekiedy musi się położyć, aby uzyskać ulgę (ciąża). Pieczenie i kłucie w piersiach oraz poniżej nich. Ukłucia jak igłą w lewej piersi i pod nią. Pełzające albo przemieszczające się ukłucia w kobiecej piersi, wskutek których skóra staje się przez długi czas wrażliwa na dotyk.

17. Narządy oddechowe

Chrypka, szorstkość i drapanie w gardle i krtaniowej części gardła. Głęboki, basowy głos. Kurczowe zwężenie tchawicy. Drobny, krótki kaszel wywoływany łaskotaniem i drapaniem w gardle. Obfita, galaretowata plwocina z drobnymi punkcikami krwi. (Uporczywy kaszel w phthisis trachealis.)

18. Klatka piersiowa

Powolne, słabe, niespokojne oddychanie. Rzężący, chrapliwy oddech. Utrudnienie oddychania odczuwane w okolicy żołądka. Astmatyczne oddychanie, jakby płuca nie mogły się dostatecznie rozprężyć albo jakby były porażone. Ucisk w klatce piersiowej. Ściskanie klatki piersiowej z dusznością. Pieczenie i ukłucia w klatce piersiowej. W schorzeniach płuc, gdy chory kaszle i odpluwa dużą ilość śluzu, usianego na powierzchni i w całej objętości wyraźnymi punkcikami krwi; punkciki mogą leżeć blisko siebie albo być znacznie rozproszone (często obserwowane po zapaleniu płuc o przebiegu tyfoidalnym). Schorzenia lewej części klatki piersiowej. (Rak twardzielowaty piersi nagle obrzmiewa, staje się ciemny i zapalnie zmieniony, z bólami przeszywającymi. R. T. C.)

19. Serce

Bóle w okolicy serca. Powolne i nieregularne bicie serca. Chory przykłada rękę do serca, jakby działo się tam coś niepokojącego; może to nastąpić po przebiegnięciu niewielkiej odległości, po czym całkowicie brakuje mu tchu; wejście po schodach, chodzenie lub dowolny wysiłek mogą wywołać ten stan.

20. Szyja i plecy

Bolesna sztywność lewej strony szyi i karku. Uczucie ściśnięcia w barkach i karku, a także w ramionach i plecach, z nagłym kołataniem serca, które budzi ją w nocy. Ucisk w karku, szczególnie na świeżym powietrzu, zmuszający do pochylenia głowy do przodu. Podrażnienie rdzenia kręgowego; co cztery godziny ból schodzący wzdłuż pleców, strzelający ku głowie i klatce piersiowej oraz wywołujący uczucie duszenia się, ze stałymi mdłościami i sennością; > po śnie. Uczucie, jakby ciężka bryła spadała z miejsca tuż nad pępkiem do okolicy lędźwiowo-krzyżowej. Bolesna sztywność okolicy lędźwiowo-krzyżowej podczas pisania; > natychmiast po wyprostowaniu się, lecz wkrótce powraca. Ukłucia po prawej stronie okolicy lędźwiowo-krzyżowej. Silny ból w okolicy krzyżowej rozchodzący się ku spojeniu łonowemu. Pieczenie w kości guzicznej, godz. 16.

22. Kończyny górne

Ostre bóle ciągnące i przeszywające w barkach i ramionach. Ucisk na prawym barku albo w stawie. W prawym barku bóle jak przy kulawiźnie oraz ukłucia. Ukłucie w obu łokciach. Ból prawego stawu nadgarstkowego jak po skręceniu. Uczucie pieczenia w rękach z obrzmieniem żył. Drżenie rąk. Skóra między palcami sucha i szorstka, z pieczeniem przy dotknięciu wodą.

23. Kończyny dolne

Ostre bóle ciągnące i przeszywające w kolanach. Ból lewego stawu biodrowego jak po skręceniu. Kłucie w lewym kolanie. Stopy drętwieją (podczas krzyżowania nóg albo siedzenia). Bóle jak od owrzodzenia w dolnej części pięt. Sztywność stóp po wstaniu z siedzenia. Drętwienie stóp.

24. Objawy ogólne

Słabe, niedokrwiste, wychudzone dziewczęta. Słaba, apatyczna, rano leży w łóżku. Uczucie duszenia się, mdłości, senność. Napadowe szarpnięcia drgawkowe i kurczowe. Zapalenie wewnętrzne. Drżenie, szczególnie rąk i stóp, podczas wysiłku na świeżym powietrzu. Nagłe osłabienie z nadmiernym przygnębieniem nerwowym. (Apopleksja i porażenie kończyn.) Bezbolesne porażenie kończyn. Napady omdlenia. Bóle ciągnące i rwące w kończynach. Szczypanie z uczuciem rwania. Zimno części wewnętrznych; gorąco pojedynczej części; wewnętrzna dreszczowość i zewnętrzne gorąco. Brak energii życiowej i zdolności reaktywnej. Uczucie zmęczenia całego ciała. Drgawki padaczkowe z pianą na ustach, które są mocno zaciśnięte. Tężec. Bezbolesność dolegliwości. Tętno drobne. Skóra sinieje; paznokcie palców stóp i rąk stają się guzowate.

< wieczorem; > w nocy i na świeżym powietrzu. Ogólnie > po śnie.

26. Sen

Częste ziewanie, często z towarzyszeniem dreszczy i cutis anserina. Nieprzezwyciężona skłonność do snu w ciągu dnia (szczególnie po obiedzie) oraz wczesnym wieczorem. Głęboki sen z chrapaniem. Stan soporotyczny. Senność, niekiedy przypominająca coma vigil. Bezsenność wskutek nadmiernego pobudzenia i nagłego gorąca. Przykre i niespokojne sny.

27. Gorączka

Dreszczowość i gorączkowe drżenie, których nie usuwa ani ciepło ognia, ani ciepło łóżka. Dreszcze z cutis anserina, po których następuje palące gorąco. Naprzemienne zimno i gorąco. Gorąco biegnące w dół pleców. Pot podczas gorąca, utrzymujący się przez całą noc. Pot po jedzeniu. Zimno całego ciała, lecz szczególnie stóp, głównie na świeżym powietrzu. Brak naturalnego ciepła. Tętno słabe, powolne i nieregularne, często niewyczuwalne, innym razem szybsze, rzadko pełne i twarde.