Graphites

Plumbago. Czarny ołów. Alotropowa odmiana węgla. (Najlepsze okazy zawierają śladowe ilości żelaza, od 0,04 do 0,6 proc.; gorsze gatunki aż do 4 proc.) Rozcierka sporządzona z oczyszczonego czarnego ołowiu pochodzącego z najlepszych angielskich ołówków rysunkowych.

Kliniczne

Trądzik / Brak miesiączki / Odbyt, schorzenia / Zapalenie brzegów powiek / Piersi, stwardnienie; rak / Rak / Nieżyt / Pęknięcia skóry / Błędnica / Kolka / Zaparcie / Głuchota / Obrzęk uogólniony / Bolesne miesiączkowanie / Uszy, schorzenia / Wyprysk / Krwawienie z nosa / Róża / Oczy, schorzenia / Twarz, rumień / Stopy, schorzenia / Rozpadliny / Ból żołądka / Obrzęki gruczołów / Przewlekły wyciek z cewki moczowej / Piasek moczowy / Hemoroidy / Ból głowy / Opryszczka / Wodniak jądra / Grypa / Podrażnienie / Przewód łzowy, stan zapalny / Upławy / Wargi, popękane / Wątroba, stwardnienie / Miesiączka, zaburzenia / Figówka brody / Paznokcie, zaburzenia / Szumy w głowie / Nos, schorzenia / Krwawienie z nosa / Otyłość / Guzy jajników / Paraliż / Zapalenie ślinianki przyusznej / Łupież / Priapizm / Świąd pochwy / Łuszczyca / Opadanie powieki / Odbytnica, schorzenia / Zatrucie Rhus / Blizny, stan zapalny / Skrofuloza / Wypływy nasienia / Skóra, schorzenia / Węch, zaburzenia / Żołądek, skurcz / Skaza sykotyczna / Kiła / Nieprawidłowy wzrost rzęs / Guzy / Owrzodzenia / Mocz, zaburzenia / Macica, rak / Szczepienie, następstwa / Kaszaki / Krztusiec / Robaki / Półpasiec

Charakterystyka

Jak podaje Hahnemann, pierwszy pomysł zastosowania tej substancji jako leku zawdzięczamy S. Weinholdowi, którego naprowadził nań widok robotników w fabryce luster stosujących ją miejscowo na liszaje. Jego śladem poszedł Ruggieri, stosując ją zarówno wewnętrznie, jak i miejscowo. Hufeland opisuje wyleczenie 41-letniej kobiety z trądziku różowatego, opornego na wszelkie inne metody leczenia, za pomocą wewnętrznego i zewnętrznego stosowania Graph. Teste zalicza Graph. do grupy Pulsatilla wraz z Silic., Calc., Hepar i Phos. Wśród innych objawów wspólnych dla Puls., Silic. i Graph. wymienia następujące: „Niespokojny, zmienny, niezdecydowany nastrój; niechęć do pracy; zawroty głowy z zamroczeniem; pewien rodzaj odurzenia rano; uczucie pełności lub pustki w głowie; senność w ciągu dnia; pojedyncze, ostre, głębokie wstrząsy w prawej połowie mózgu; migotanie przed oczami; okresowa utrata zdolności widzenia; światłowstręt; łzawienie na świeżym powietrzu; nieprzyjemny zapach odczuwany przed nozdrzami; brak miesiączki; obrzęk prawego jądra; obrzęk żył; bóle wędrujące; ból w częściach ciała, na których się nie leży; uczucie ciężkości w zajętych częściach; reumatyzm karku; nocny pot o zapachu moczu; senność w ciągu dnia”.

Hahnemann szybko dostrzegł, że Graph. jest czymś znacznie więcej niż tylko lekiem na schorzenia skóry. Podobnie jak tamten inny wielki lek skórny, Sulphur, Graph. okazał się jednym z głównych leków przeciwpsorycznych. Próby lekowe i obserwacje Hahnemanna określiły zakres jego działania w schorzeniach skóry. Jego szczególną cechą są: „Wykwity sączące gęsty płyn podobny do miodu”. Gdziekolwiek występują takie wykwity, z wszelkim prawdopodobieństwem wskazany jest Graph. Wyleczyłem wiele przypadków, zwłaszcza niektóre ze zmianami na potylicy i za uszami. Równie często jest to lek na następstwa stłumienia tego rodzaju wykwitów. Nash opisuje taki przypadek: dziecko zostało „uwolnione” od wyprysku owłosionej skóry głowy leczeniem starej szkoły, po czym rozwinęło się zapalenie jelit i okrężnicy, które stało się tak niepokojące, że rozpoznano „gruźlicę jelit”. Wezwany Nash zastał dziecko bardzo wychudzone, z niewielkim apetytem lub zupełnie bez apetytu, bardzo niespokojne ruchowo, oddające „stolce złożone z brunatnego płynu zmieszanego z niestrawionymi substancjami, o nieznośnie cuchnącej woni”. Graph. 6m (Jenichen) szybko wyleczył dziecko. Ponieważ Graph. jest jedną z postaci węgla, pozostaje spokrewniony z Carbo anim. i Carbo veg.; ponieważ zaś zawiera niewielki odsetek żelaza, jest również spokrewniony z Ferrum.

Graph. wywołuje początkowo lekki eretyzm, następnie stan osłabienia i wiotkości; niedokrwistość; błędnicę. Typowy pacjent wymagający Graphites jest „otyły, marznący i cierpi na zaparcie”. Węzły chłonne są obrzęknięte. Podobnie jak skóra, błony śluzowe są popękane i pokryte rozpadlinami, a ich wydzielina jest skąpa. Występują zaburzenia rozprowadzania krwi oraz bladość skóry i błon śluzowych. Krążenie jest początkowo pobudzone, po czym następuje utrata energii i wynikające z niej przekrwienie żylne. Łatwo dochodzi do omdlenia z silnym niepokojem; zdolność ruchu jest upośledzona, a tkanki wiotkie, lecz paraliż nie jest całkowity. Wybitną cechą Graphites jest uderzenie krwi do głowy z zaczerwienieniem twarzy. Wyleczyłem dwa bardzo ciężkie przypadki krwawienia z nosa u osób starszych, u których występował ten objaw. W jednym przypadku przez wiele miesięcy przed napadem pojawiało się napadowe zaczerwienienie głowy i szyi, a każde krwawienie było poprzedzane tym zaczerwienieniem i przebiegało z jego towarzyszeniem. W drugim przypadku pacjent mówił, że poprzedzająca krwawienie fala gorąca zdawała się wznosić od palców stóp. Zanim go zobaczyłem, tamponowano mu nozdrza, lecz bezskutecznie. Graphites w wysokiej potencji szybko wyleczył oba przypadki. Hahnemann podaje objaw, na którym oparłem przepisanie leku, następująco: „Krwawienie z nosa o godz. 22; poprzedzone po południu uderzeniem krwi do głowy i gorącem twarzy”, Występuje także „uderzenie krwi do głowy z rozdęciem i wzdęciem”.

Graphites odpowiada osobom ze skłonnością do chorobliwego tycia. Niedostateczne wytwarzanie ciepła ustrojowego wskutek niedostatecznego utlenowania; zawsze jest im zimno, zarówno w pomieszczeniu, jak i na zewnątrz. Osoby z błędnicą. Schorzenia gruczołów, skóry i błon śluzowych, zwłaszcza przy otworach ciała. Stan odpowiadający Graphites nie cechuje się nadwrażliwością i pod tym względem różni się od Hepar, dla którego znamienna jest skrajna wrażliwość zajętych części. Nastrój jest smutny, pełen złych przeczuć. Zajęte są oczy, uszy i nos, zwłaszcza ich części skórne. Bardzo charakterystyczny jest objaw dotyczący słuchu: „niedosłuch > podczas jazdy powozem”. Występuje bolesność gardła podobna do tej przy Lachesis; uczucie guza, < przy przełykaniu bez pokarmu. Występuje także uczucie „guza” w żołądku. Lek przypomina Lachesis również pod względem napadowych zaczerwienień oraz bólu żołądka > po jedzeniu. Chory śpieszy się do posiłku, aby złagodzić bardzo silny ból w nadbrzuszu; zwłaszcza do obiadu i kolacji. Goullon wyleczył dwa godne uwagi przypadki skurczów żołądka, w których następowała „poprawa skurczów po jedzeniu”. Język był również czysty. Mleko było dobrze tolerowane, zwłaszcza gorące. W jednym przypadku dobrze tolerowane było mięso pieczone, lecz nie gotowane, a jeszcze gorzej — ziemniaki. Rano występował rybi smak, ustępujący w dalszej części dnia. Innym przypadkiem wyleczonym przez Goullona była młoda kobieta cierpiąca na nadmierne ślinienie, które pojawiało się o dowolnej porze; czasami tuż przed zajęciem miejsca przy obiedzie; najczęściej podczas jazdy powozem, rzadziej podczas jazdy pociągiem. Dolegliwość uniemożliwiała jej spotykanie się z ludźmi i wprawiała ją w przygnębienie. Występowało również nawykowe zaparcie. Graph. 12 początkowo nasilił objawy, a następnie szybko je wyleczył. Goullon rozumiał działanie Graphites być może pełniej niż jakikolwiek inny autor, dlatego przytoczę jeszcze jeden wyleczony przez niego przypadek, ilustrujący kilka aspektów działania leku. Dobrze rozwinięta, zdrowo wyglądająca piętnastoletnia dziewczyna co cztery tygodnie cierpiała na bardzo silny ból głowy w prawej skroni; ból był kłujący. Napad często poprzedzało migotanie przed oczami, które występowało również po nim; napad powracał z dokładnością co do godziny, a niekiedy także następnego dnia. Napadowi towarzyszyły senność, głęboki sen, gorąco i zaczerwienienie głowy, po których następowały dreszcze. Sep. 6 złagodziła ból głowy, lecz migotanie pozostało. Uczucie ciężkości powiek naprowadziło Goullona na Graph. (który powoduje opadanie powiek). Jego wybór umocniła wiadomość, że miesiączka jeszcze się nie pojawiła, a wreszcie dziewczyna „miała chrypkę w stopniu wskazującym na przewlekły przerost migdałków. (A. Vogel twierdzi, że jest to oznaka skrofulozy pochodzenia kiłowego”). Graph. 2x trit., w dawkach po dwa grany, podawano przez sześć kolejnych poranków. Termin spodziewanego bólu głowy minął bez nawrotu, a wrażenie świateł całkowicie zniknęło (H. R., vi. 271). Graphites wywołuje napady duszenia budzące chorego ze snu; musi on wyskoczyć z łóżka, < po północy (Lach. < po śnie). Występuje biegunka z rzadkimi, cuchnącymi, częściowo strawionymi stolcami. Częściej występuje zaparcie; stolce mają postać grudek pokrytych śluzem i zawierają pasma śluzu. Nawykowe zaparcie, a u kobiet skąpa miesiączka, stanowią kluczowe wskazanie, gdy występują w związku z innymi dolegliwościami, takimi jak ból głowy, schorzenia skóry itd. Wilgotne, swędzące odparzenie wokół odbytu oraz rozpadliny. Męskie narządy płciowe są zajęte podobnie jak żeńskie: niepohamowane podniecenie płciowe z bardzo silnymi erekcjami. Priapizm. (Często obserwowałem powstawanie tego stanu u pacjentów przyjmujących Graph. z powodu innych dolegliwości; często też łagodziłem priapizm za pomocą Graph.) Impotencja. U kobiet zajęte są piersi. Ból pod lewą piersią w okresie miesiączki, często budzący chorą w nocy. Histeryczna melancholia z potylicznym bólem głowy. Upławy obfite, tryskające, powodujące odparzenia. Lek ma wiele objawów wspólnych z Sepia, lecz Graph. oddziałuje na jajniki wyraźniej niż ten drugi lek. Występuje uczucie, jakby macica miała zostać wypchnięta przez pochwę. Sztywność kolan. Skóra przy Graphites jest szorstka, twarda i sucha. Przeważają wykwity wypryskowe i opryszczkowe. Wykwity na potylicy sączące lepką wydzielinę; wyprysk uszu; wilgotny wyprysk wokół odbytu. Krostki, trądzik. Kaszaki. Schorzenia żołądkowo-jelitowe występujące naprzemiennie z trądzikiem i rumieniem twarzy, zmianami opryszczkowymi lub skrofuliczną hipochondrią. Odparzenia między palcami stóp. Owrzodzenia kiłowe i „konstytucjonalne”. Ponowne uaktywnienie się blizn. Pęknięcia i rozpadliny. Cuchnące wydzieliny i sekrecje. Pot: pozostawia żółte plamy; kwaśny, cuchnący.

Zmysły są nadmiernie wyostrzone: muzyka wywołuje płacz; chory nie znosi zapachu kwiatów. Osłabienie, wyczerpanie całego ciała. Kurcze; skurcze mięśni; drganie powiek. Stan kataleptyczny. Wrażliwość części wewnętrznych; drętwienie różnych części ciała; ból ciągnący w całym ciele. Ból, jakby głowa była zdrętwiała, jakby zbudowana z miękkiego rdzenia lub z drewna. Ból, jakby potylica była ściśnięta, rozciągający się do karku, który boli jak złamany. „Nieznośny, wielki ciężar w potylicy, jakby głowę odciągano w tył; musi ją oprzeć; niezdolny do czytania ani myślenia” (następstwo 2x i 3x, występujące przy trzech odrębnych okazjach u pacjenta dra W. Eppsa. Chi. 1x. przyniosła ulgę w ciągu kilku dni. Hom. Rev., xl. 162). Jakby skóra czoła była ściągnięta w fałdy. Jakby przed uchem znajdowała się błona. Jakby za uchem znajdowało się twarde ciało wielkości jaja. Jakby twarz była pokryta pajęczyną. Jakby w żołądku znajdował się guz, z uderzaniem jak dwóch młotów. Jakby jelita były rozdzierane; rechotanie w brzuchu jak żaby. Jakby podczas miesiączki wszystko miało zostać rozerwane na kawałki. Bóle rozpierające ku dołowi w różnych częściach ciała. Spoczynek >; ruch <. Jazda powozem < wiele dolegliwości; lecz > niedosłuch. < Leżenie na lewym boku. Zimne napoje, zimne powietrze, wilgoć, mokra pogoda, mycie <. Ciepło < ból rwący zębów; ciepło łóżka < świąd; > kurczowy ból żołądka; skrofuliczne schorzenia kości. Jedzenie > skurcze żołądka; gorące napoje, zwłaszcza gorące mleko, >. < Na świeżym powietrzu; na wietrze. Kąpiel po odrze = paraliż twarzy. Przemoczenie stóp = opóźniona miesiączka. Napady występują latem i jesienią. Podczas pełni księżyca uszy wydają się zatkane. Zajęte części ciała chudną. Łatwo dochodzi do nadwerężenia przy nadmiernym dźwiganiu. Krwotoki. (Przy wewnętrznym podawaniu Graphit. w przypadkach wykwitów odbytu stwierdziłem bardzo dużą skuteczność zewnętrznego stosowania maści sporządzonej z jednej drachmy rozcierki 3x na jedną uncję maści olbrotowej. Hirsh z Pragi również stosował Graph. miejscowo w przypadkach chorób paznokci, uzyskując bardzo dobre wyniki.)

Relacje

Antidota: Acon., Arsen., Chi., Nux v. Graph. jest antidotum dla: Arsen., Iod., Rhus t. Stosowany po: Calc., Lyc., Puls., Sep., Sul. Leki uzupełniające: Caust., Hep., Lyc. Porównaj: Petrol., Lach., Carb. v., Carb. a., Caust., Nit. ac., Rhus (róża, najpierw po lewej, potem po prawej stronie; Graph., najpierw po prawej, potem po lewej), Ant. c., Ratan., Pæon, Nit. ac., Sil. W priapizmie: Pic. ac. W dolegliwościach prawego jajnika: Pallad., Op. Śmiech i płacz występujące naprzemiennie: Aur., Pul., Lyc., Stram., Alum. Lepszy słuch w uszach: Nit. ac. Otyłość: Calc. ars. Podwinięcie rzęs: Borax. Róża rozpoczynająca się na nosie: Canth. Konstytucje otyłe: Calc. Paląca, drażniąca wydzielina z oczu: Ars. (lecz przy Ars. występuje skurczowe zamykanie powiek); Sul. ma zaczerwienione brzegi powiek; przy Graph. są one bledsze niż zwykle; Euphr. ma gęstą, ropną wydzielinę, Graph. — rzadką. Obfite ślinienie: Bism. Graph. to przewlekła lub wybujała postać Puls. (lecz po mleku Puls. ma <, a Graph. >).

Etiologia

Żal. Strach. Nadmierny wysiłek przy podnoszeniu ciężarów.

1. Umysł

Przygnębienie, smutek i głęboka melancholia ze zniechęceniem i częstym płaczem. Czuje się rozpaczliwie nieszczęśliwa. Pobudzenie, ucisk serca i udręka, jakby chory był bliski śmierci lub obawiał się jakiegoś nieszczęścia, często z bólem głowy, zawrotami głowy, nudnościami i poceniem się. Niespokojne pobudzenie (ze skłonnością do smutku i lękiem przed przyszłością), niekiedy podczas pracy w pozycji siedzącej albo nocą, z przymusem opuszczenia łóżka. Pobudzenie i niepokój rano. Wieczorem silna skłonność do smutku i płaczu, choć przed południem, wbrew swemu zwyczajowi, śmiała się z każdej błahostki. Płacz bez przyczyny. Muzyka zmusza ją do płaczu. Usposobienie lękliwe. Niezdecydowanie z nadmierną ostrożnością i wahaniem. Zbyt duża podatność na wrażenia. Skłonność do przestrachu. Drażliwość. Lęk przed pracą. Skrajne wahanie; niezdolność do podjęcia jakiejkolwiek decyzji. Roztargnienie. Zapominanie z niewłaściwym używaniem słów podczas mówienia lub pisania.

2. Głowa

Zmęczenie wskutek pracy umysłowej. Uczucie drętwienia głowy. Zatrucie i zawroty głowy, zwłaszcza rano przy wstawaniu lub po przebudzeniu (czoło jest ściągnięte, z nudnościami i wymiotami), a także wieczorem, z potrzebą położenia się. Splątanie w głowie. Napady bólu głowy, niekiedy jednostronnego, z nudnościami i kwaśnymi wymiotami. Uczucie, jakby cały mózg był luźny. Głowa boli, jakby była odrętwiała i gąbczasta. Gwałtowny ból głowy z odbijaniem i nudnościami podczas miesiączki. Okresowy jednostronny ból głowy z zaparciem i brakiem miesiączki. Gwałtowny ból głowy rano, oblewający zimnym potem i wywołujący omdlenie. Ból głowy od ruchu powozu, a także podczas poruszania głową oraz w trakcie posiłku i po nim. Ból głowy po stronie uciskanej przez poduszkę. Napięcie i uciskowe ściąganie w potylicy ze sztywnością karku. Intensywne uczucie dużego ciężaru albo tępego ucisku w górnej części potylicy, z wrażeniem, jakby głowa była odciągana do tyłu, zmuszającym chorego do jej podparcia; podczas bólu nie może czytać ani pracować. Uczucie ściśnięcia i skurczu w czole. Uciskowy ból szczytu głowy po południu, z uczuciem wirowania w głowie. Pieczenie na małym obszarze szczytu głowy. Wzburzenie krwi z pulsowaniem i brzęczeniem w głowie. Pełność i przekrwienie głowy przy zatrzymanej miesiączce. Rwące i ciągnące bóle skóry głowy, zębów oraz gruczołów szyi. Świąd skóry głowy. Wilgotne strupy na głowie. Wilgotna, szerząca się, łuszcząca wykwitowość na szczycie głowy, bolesna przy dotyku jak wskutek podskórnego owrzodzenia i wydzielająca odrażającą woń; szerzy się w dół po bokach głowy do bokobrodów; po drapaniu staje się bardziej bolesna i wilgotna, a później zasycha, tworząc biały łupież. Pot na głowie podczas chodzenia na świeżym powietrzu. Gładkie, duże kaszaki na owłosionej skórze głowy; owłosiona skóra głowy jest bardzo gorąca i silnie swędzi, zwłaszcza podczas chodzenia na świeżym powietrzu. Obfite złuszczanie skóry głowy. Wypadanie włosów, nawet po bokach głowy i z bokobrodów. Bóle reumatyczne skóry głowy, głównie po bokach, promieniujące do zębów i gruczołów szyjnych; < podczas chodzenia i marznięcia na świeżym powietrzu, > od ciepła oraz podczas rozgrzewania się w trakcie chodzenia. Pot o kwaśnym lub bardzo odrażającym zapachu, barwiący bieliznę na żółto; na głowie (jak i na całym ciele) nocą i w dzień, po najmniejszym wysiłku; < nawet podczas mówienia, > podczas chodzenia na świeżym powietrzu. Włosy siwieją.

3. Oczy

Powieki ciężkie i opadające, jakby porażone. Pobolewanie oczu i powiek, jakby dostał się do nich piasek. Przeszywające bóle oczu. Gorąco i uczucie pieczenia w oczach, zwłaszcza przy świetle świecy. Zapalenie oczu z zaczerwienieniem twardówek, nastrzyknięciem żył, obrzękiem powiek i obfitą wydzieliną śluzową. Jęczmień z bólem ciągnącym. Sucha wydzielina na powiekach i rzęsach. Sklejanie powiek i łzawienie. Ucisk i kłucie w oczach z łzawieniem. Sklejanie oczu wcześnie rano. Zaschnięta wydzielina na rzęsach. Zamglenie wzroku podczas schylania się. Krótkowzroczność. Litery zlewają się podczas czytania. Iskry przed oczami. Światłowstręt, zwłaszcza w dzień, z zapaleniem oraz czerwonymi, obrzękniętymi powiekami. Nietolerancja światła dziennego.

4. Uszy

Przeszywania i pulsowanie w uszach. Suchość wnętrza ucha. Cuchnąca woń oraz wypływ krwi i ropy z uszu. Strupy, liszaje, sączenie i otarcia za uszami. Niedosłuch. Niedosłuch > wskutek ruchu powozu. Śpiewanie, dzwonienie, brzęczenie i dudnienie jak grzmot w uszach. Brzęczenie w uszach nocą. Uczucie, jakby w trąbce Eustachiusza było zamknięte powietrze. Uczucie, jakby (lew.) ucho było wypełnione wodą. Uczucie, jakby przed uchem znajdowała się błona. Gwizdanie w uszach. Trzaskanie w uszach podczas poruszania szczęką.

5. Nos

Obrzęk nosa. Uczucie napięcia wewnątrz nosa. Czarne zaskórniki na nosie. Suche strupy w nosie. Bolesna suchość nosa. Nozdrza otarte, popękane i owrzodziałe. Cuchnąca woń z nosa. Wypływ krwi podczas wydmuchiwania nosa. Krwawienie z nosa, zwłaszcza wieczorem i nocą; poprzedzone uderzeniem krwi do głowy i gorącem twarzy. Wypływ cuchnącej ropy z nosa. Wyostrzony węch (nadmierna wrażliwość; nie znosi zapachu kwiatów). Zatkanie i dokuczliwa suchość nosa. Codzienny katar po wyziębieniu. Suchy katar z bólem głowy i nudnościami, zmuszającymi chorego do położenia się. Wypływ z nosa śluzu płynnego, żółtawego albo gęstego, o gnilnym zapachu. Katar z obfitą wodnistą wydzieliną i nieżytem (gdy tylko chory zmarznie).

6. Twarz

Bladożółta cera z sinymi obwódkami pod oczami. Napady gorąca w twarzy. Różowate zapalenie i obrzęk twarzy (pieczenie i kłucie; róża szerząca się promieniście), z wysiewem pęcherzyków. Róża poprzedzona naprzemiennymi dreszczami i gorącem; rozpoczyna się po prawej stronie twarzy i przechodzi na lewą. Otorebkowany guz policzka. Stałe uczucie, jakby twarz była pokryta pajęczyną. Jednostronne porażenie i zniekształcenie mięśni twarzy z utrudnioną artykulacją. Bóle ciągnące i rwące kości twarzy. Wykwity na twarzy wyglądające tak, jakby skóra była odarta. Strupy i wilgotne krosty na twarzy. Piegi. Wypadanie włosów z brody. Owrzodzenia na wewnętrznej powierzchni warg. Szczeliny w owrzodziałych wargach. Owrzodziały kącik ust. Popękane wargi. Strupiasta wysypka na brodzie i wokół ust. Bolesne guzki żuchwy. Obrzęk i stwardnienie gruczołów podżuchwowych.

7. Zęby

Ból zęba nocą albo wieczorem w łóżku, < od ciepła, niekiedy z gorącem twarzy i obrzękiem policzka. Bóle zębów trzonowych przy zaciskaniu szczęk. Przeszywający i ciągnący ból zęba, zwłaszcza po wypiciu czegoś zimnego, < od ciepła. Ból jak od otarcia w zębach i dziąsłach podczas posiłku, a zwłaszcza po nim. Łatwe krwawienie i obrzęk dziąseł. Cuchnąca woń z dziąseł i ust. Wypływ czarnej, kwaśnej krwi z zębów.

8. Jama ustna

Suchość jamy ustnej rano. Gnilna woń przypominająca mocz, wydobywająca się z ust, dziąseł i nosa. Ból jak od otarcia oraz pęcherzyki i owrzodzenia języka. Gorzki smak w ustach przy silnie obłożonym języku. Smak zgniłych jaj rano po wstaniu. Obfite ślinienie i nagromadzenie śluzu na podniebieniu oraz w gardle. Mowa utrudniona wskutek porażenia mięśni.

9. Gardło

Niemal stała bolesność gardła podczas przełykania, zwykle przeszywająca, z uczuciem duszenia. Ból gardła, nawet nocą, jakby tkwił w nim czop albo zatrzymał się tam pokarm. Obrzęk migdałków z bólem podczas przełykania. Skurcze gardła z uczuciem duszenia. Szorstkość i drapanie w gardle.

10. Apetyt

Gorzki lub kwaśny smak z kwaśnością w ustach i gardle. Silne pragnienie rano i po posiłku. Nieumiarkowany głód (z nadkwaśnością żołądka). Wstręt do potraw gotowanych i mięsa, a także do wszystkiego, co słone lub słodkie. Osłabienie trawienia z sennością, bólem głowy, bólami żołądka, pełnością i wzdęciem brzucha po posiłku. Gorące potrawy szkodzą żołądkowi.

11. Żołądek

Częste, niekiedy niedochodzące do skutku odbijania. Kwaśne odbijania z gorzkim smakiem w ustach. Kwaśne cofanie się pokarmu. Gorzkie i zielone cofanie treści. Częsta czkawka, zwłaszcza po posiłku. Nudności, zwłaszcza rano albo po każdym posiłku, ze skłonnością do wymiotów. Zgaga z wodnistym ulewaniem nocą. Uporczywe wymioty pokarmem. Wymioty przy najmniejszym odruchu obrzydzenia, z silnymi nudnościami i kurczowymi bólami brzucha. Odruchy wymiotne z podchodzeniem śluzu. Kwaśne wymioty. Kolka i ucisk w żołądku, niekiedy z wymiotami, > w pozycji leżącej i od ciepła łóżka. Bóle kurczowe albo ściskanie żołądka jak pazurami. Nocą kurczowe bóle żołądka z wiercącym bólem w klatce piersiowej. Ból palący w żołądku, zmuszający do jedzenia. Skurcze żołądka > po jedzeniu.

12. Brzuch

Napięcie, przeszywania i pulsowanie w podżebrzach. Bóle wątroby po śniadaniu, zmuszające do położenia się. Pełność i uczucie ciężkości w brzuchu. Brzuch powiększony, napięty i wzdęty. Wzdęcie brzucha z napływem krwi do głowy, uczuciem ciężkości w głowie i zawrotami głowy. Stwardnienie brzucha. Nocny, kurczowy ból we wszystkich jelitach z niedostatecznym wydzielaniem moczu. Zatrzymanie i nagromadzenie gazów w brzuchu. Oddawanie nadmiernej ilości cuchnących gazów, poprzedzone kurczowymi bólami. Burczenie w brzuchu. Rechotanie w brzuchu jak żab. Bolesna wrażliwość pachwin. Bolesny obrzęk węzłów pachwinowych. Różowate zapalenie z dużymi pęcherzami w pobliżu pępka. Uciskowy, kłujący i wiercący ból w okolicy pępka, promieniujący do pleców i podżebrzy, z nawykowym zaparciem; < wieczorem.

13. Stolec i odbyt

Uporczywe zaparcie z twardym kałem (grudki połączone pasmami śluzu) i stwardnieniem w okolicy wątroby. Kał twardy, grudkowaty, o zbyt dużej średnicy i skąpy. Ze stolcem wydalana jest duża ilość białego śluzu. Kał zbyt miękki. Stolce o gnilnym, kwaśnym zapachu (z pieczeniem w odbytnicy) albo z krwistym śluzem. Biegunka śluzowa. Biegunka z napięciem brzucha. Kał o bardzo małej średnicy, podobny do robaka. Glisty i owsiki. Tasiemiec. Świąd, uczucie otarcia i obrzęk odbytu. Duże narośla hemoroidalne w odbycie z bólem jak od otarcia, zwłaszcza po oddaniu stolca. Bolesne, piekące szczeliny między guzami krwawniczymi. Wypadanie odbytnicy wraz z żylakami, jakby odbytnica była porażona.

14. Narządy moczowe

Naglące, niespokojne i bolesne parcie na mocz, oddawany kroplami, z kłuciem w cewce moczowej podczas jego wydalania. Skąpe wydzielanie ciemno zabarwionego moczu, który wkrótce mętnieje, z białym lub czerwonawym osadem. Mocz o ostrym, kwaśnym zapachu. Strumień moczu cienki, jakby wskutek skurczu cewki moczowej. Podczas mikcji ból w kości krzyżowej. Mimowolne oddawanie moczu. Nocne oddawanie moczu. Moczenie łóżka w nocy. Ból kości guzicznej podczas oddawania moczu.

15. Męskie narządy płciowe

Napięcie i kurczowe bóle narządów płciowych, z natrętnymi lubieżnymi wyobrażeniami. Wysiew krostek na napletku i prąciu. Obrzęk wodniczy napletka i moszny. Obrzęk wodniczy jąder. Lubieżne pobudzenie narządów płciowych. Obojętność albo skrajne pobudzenie popędu płciowego. Gwałtowne wzwody. Niepohamowane pobudzenie płciowe. Priapizm. Brak wzwodu rano. Wytrysk nasienia, niemal mimowolny, bez wzwodu. Podczas zbliżenia bolesne kurcze łydek. Po zbliżeniu zimno nóg, krańcowe wyczerpanie, gorąco ciała i pot. Brak wytrysku nasienia podczas stosunku. Słabe odczuwanie przyjemności podczas stosunku. Kolka wzdęciowa podczas pobudzenia narządów płciowych.

16. Żeńskie narządy płciowe

Wielka niechęć do stosunku. Pęcherzyki i krostki na sromie. Otarcia na sromie i między udami. Bolesność pochwy. Bolesny obrzęk jajników; < za każdym razem, gdy chora się przeziębi lub przemoczy stopy. Obrzęk i stwardnienie jajników po miesiączce. Rwanie, miażdżenie i rozpieranie w prawym jajniku, jakby miał pęknąć, przed miesiączką i podczas niej. Guz w prawym dole biodrowym; także w lewym. Ból macicy przy wysokim wyciąganiu ramion. Uczucie parcia w dół, ku narządom płciowym. Miesiączka opóźniona, zbyt skąpa i zbyt blada. Pierwsza miesiączka się opóźnia. Zatrzymanie miesiączki z uczuciem ciężkości kończyn i napływem krwi do głowy. Bóle tnące przy pojawieniu się miesiączki. Podczas miesiączki: krwawienie z odbytu, bóle kończyn, nasilenie owrzodzeń, obrzęk policzków albo stóp, nieżyt z chrypką i katarem, ból zęba albo kurcze i bardzo silne bóle tnące brzucha, ból głowy, nudności, ból klatki piersiowej i osłabienie. Przed miesiączką i podczas niej wyczerpujący kaszel (rano i w ciągu dnia). Upławy białe, płynne jak woda, z napięciem brzucha i osłabieniem pleców. Upławy przed miesiączką i po niej. Upławy wypływają strumieniami w dzień lub w nocy. Bolesna nadwrażliwość i otarcia piersi, z wysiewem sączących pęcherzy. Zastój i stwardnienie gruczołów sutkowych. Twarde blizny pozostające po ropniu sutka.

17. Narządy oddechowe

Nadwrażliwość krtani. Nieżytowa szorstkość głosu i chrypka, z uczuciem otarcia, palącym bólem i drapaniem w gardle, katarem oraz zatkaniem w klatce piersiowej. Głos fałszuje (przy śpiewie). Nagromadzenie śluzowej wydzieliny w klatce piersiowej. Kaszel wywołany szorstkością gardła. Kaszel w nocy albo wieczorem w łóżku, wywoływany pełnym wdechem, z uciskiem w klatce piersiowej.

18. Klatka piersiowa

Trudność w oddychaniu i ucisk klatki piersiowej. Nocne napady uczucia duszenia się przy zasypianiu albo podczas chodzenia na świeżym powietrzu. Napad duszenia się w nocy wybudza chorego, zwykle po północy; musi szybko wyskoczyć z łóżka, mocno się czegoś uchwycić i prędko zjada cokolwiek, co ma pod ręką, co przynosi ulgę; albo występuje chrapliwy kaszel (astma). Świszczący oddech. Ból klatki piersiowej przy wchodzeniu w górę, podczas jazdy konnej, ziewania albo położenia dłoni na klatce piersiowej. Pot na mostku każdego ranka. Obrzęk i stwardnienie gruczołów sutkowych. Bolesność brodawek sutkowych z małymi, żrącymi pęcherzykami. Uciskowy, kurczowy ból klatki piersiowej. Skurcze w klatce piersiowej. Przeszywające bóle w klatce piersiowej przy najmniejszym ruchu.

19. Serce

Kołatanie serca przy najmniejszym ruchu. (Stałe uczucie pustki i zimna w okolicy serca oraz w klatce piersiowej, ze smutkiem.). Okolica serca: ściskanie; ucisk; kłucia. Uczucie jak porażenie prądem, biegnące od serca ku przedniej części szyi. Silne pulsowanie krwi w całym ciele, zwł. w okolicy serca, < każdy ruch. Tętnienie w okolicy serca wieczorem, po położeniu się, podczas leżenia na lewym boku tak gwałtowne, że porusza pościelą, z niepokojem; ustępuje po odwróceniu się na drugi bok.

20. Szyja i plecy

Sztywność karku. Bardzo silny ból karku i barków przy pochylaniu głowy i unoszeniu ramion, jak przy rozdzierającym cięciu. Pęcherze na szyi. Obrzęk gruczołów szyi. Rwący ból gruczołów szyi. Bóle lędźwi jak od stłuczenia albo bardzo silne tępe bóle lędźwi, jakby ściskały je szpony lub jak przy skręcaniu tułowia. Ściągający ból pleców (między łopatkami). Uczucie mrowienia w plecach. Uczucie pełzania mrówek po plecach.

22. Kończyny górne

Rwanie i bóle przeszywające w barkach. Uczucie ściągania w stawie łokciowym podczas prostowania ramion. Kurcze i rwanie w dłoniach. Wychudzenie dłoni. Róża, modzele, suchość skóry i pęknięcia dłoni. Ból stawu kciuka jak po zwichnięciu. Obrzęk i niepodatność na zginanie, sztywność oraz zniekształcenie palców. Ziarnista wysypka i żrące pęcherzyki na palcach. Guzki artretyczne na palcach. Liszajowate otarcia między palcami. Pogrubienie paznokci palców rąk.

23. Kończyny dolne

Uczucie ciężkości, osłabienie i drętwienie nóg na świeżym powietrzu. Otarcia między nogami. Artretyczne bóle rwące w stawie biodrowym, stopach i palcach stóp. Drętwienie i sztywność ud oraz palców stóp. Niepokój w nogach. Liszaje na udach, dłoniach i piszczelach. Uczucie ściągania w ścięgnach dołu podkolanowego i w ścięgnie Achillesa. Napięcie żylaków podczas prostowania nóg. Sztywność i brak elastyczności kolana, uniemożliwiające siedzenie w kucki. Kurcze i zrywania mięśni łydek. Przekrwienie nóg i stóp w pozycji stojącej. Owrzodzenia nóg. Obrzęk nóg i stóp, ze stwardnieniem i bólem przeszywającym. Sztywność podbicia stopy. Przeszywający ból pięty i podeszew, jak przy owrzodzeniu, podczas wstawania z pozycji siedzącej. Zimne stopy, nawet wieczorem w łóżku. Pieczenie stóp. Cuchnący pot stóp. Skurcz palców stóp. Obrzęk i zniekształcenie palców stóp. Ból odcisków jak od otarcia. Zrogowaciała skóra, żrące pęcherzyki i owrzodzenia palców stóp. Owrzodzenie brzegów palucha. Liszajowate otarcia między palcami stóp z bardzo silnym świądem. Pogrubienie i zniekształcenie paznokci palców stóp.

24. Objawy ogólne

Bóle kurczowe, kurcze i ściąganie w różnych częściach ciała. Napięcie niektórych części, jak wskutek skurczu ścięgien. Zrywania i wykręcanie kończyn. Artretyczne bóle ciągnące i rwące w kończynach i stawach, zwł. w miejscach owrzodziałych. Guzki artretyczne. Skłonność do nadwyrężania pleców. Kończyny łatwo drętwieją. Sztywność i całkowita niepodatność stawów na zginanie. Twarde obrzęki z bólami przeszywającymi. Bóle nocne, odczuwane nawet podczas snu. Objawy ustępują po spacerze na świeżym powietrzu. Żylaki z przeszywającymi bólami, napięciem i świądem. Obrzęk i stwardnienie gruczołów. Bóle podczas zmiany pogody. Ogólny dyskomfort (uczucie niemocy), zmuszający do jęków, bez wyraźnego odczucia bólu. Silne pulsowanie w całym ciele, zwł. w sercu, nasilane przez najmniejszy ruch. Ciągnięcie w całym ciele z naglącą potrzebą wyprostowania kończyn. Uczucie drżenia całego ciała z szarpnięciami kończyn. Wielkie wychudzenie. Wielka skłonność do przeziębiania się oraz lęk przed świeżym powietrzem i przeciągami. Ogólne osłabienie. Szybki ubytek sił.

25. Skóra

Uporczywa suchość skóry i brak potu. Piegi. Czerwone plamy na skórze, przypominające ukąszenia pcheł. Zapalenia o charakterze róży. Róża pęcherzowa, podobna do półpaśca, na brzuchu i plecach. Świąd żylaków kończyn dolnych. Swędzące kłucie na powierzchni znamienia. Wykwity sączące gęsty płyn podobny do miodu. Liszaje i inne wilgotne lub pokryte strupami wykwity, niekiedy z wydzielaniem żrącej surowicy albo ze świądem wieczorem i w nocy. Wysiew krostek i guzków (głównie pod włosami i na zakrytych częściach ciała), które bardzo swędzą. Obrzęk i stwardnienie gruczołów. Guzy otorbione. Żrące guzki. Otarcia skóry (w zgięciach kończyn, pachwinach, na szyi i za uszami), zwł. u dzieci. Niezdrowa skóra; każde uszkodzenie ma skłonność do owrzodzenia. Wybujała ziarnina i cuchnąca ropa w owrzodzeniach, z bólami rwącymi, pieczeniem i bólami przeszywającymi. Owrzodzenia skrofuliczne i kiłowe. Palący ból w starej bliźnie. Zniekształcenie i pogrubienie paznokci.

26. Sen

Wielka senność w ciągu dnia i wczesnym wieczorem. Trudność w zasypianiu. Niespokojny sen w nocy z częstym budzeniem się. Niepełny sen nocny, jakby chory tylko drzemał. Niemożność zaśnięcia przed północą z powodu uporczywej myśli. Niepokrzepiający sen w nocy, po którym rano następuje sen śpiączkowy. W nocy natłok myśli, niekiedy uciążliwych. Wielkie wzburzenie w nocy, z niespokojnymi i przerażającymi snami, uciskiem i dławieniem. Podczas snu chory zrywa się ze strachem. Sny o śmierci i ogniu; sny z rozmyślaniami. W nocy: przykre myśli, dojmujący lęk, gorąco, niepokój, zrywania, dolegliwości żołądkowe i wiele innych przypadłości. Pot w okolicy głowy podczas zasypiania. Krwawienie z nosa w nocy. Budzi się w nocy wskutek napadu duszenia się. Nieustannie mówi przez sen. Moczy łóżko w nocy podczas snu.

27. Gorączka

Tętno pełne i twarde, lecz nieprzyspieszone. Dreszcze rano i wieczorem, z gorącem lub bez niego, po których następuje pot. Dreszcze i uczucie zimna, głównie wieczorem po godz. 16. Ogólne suche gorąco wieczorem i w nocy, poprzedzone dreszczem. Gorąco podczas jazdy powozem. Pot kwaśny, barwiący bieliznę na żółto, o odrażającym zapachu. Niemożność pocenia się. Pot, często bardzo cuchnący, przy najmniejszym ruchu albo najmniejszym wysiłku, nawet wskutek mówienia. Pot nocny, niekiedy cuchnący. Gorączka codzienna; wstrząsający dreszcz wieczorem; godzinę później gorąco twarzy i zimno stóp, bez następującego potem potu.