Sadziec przerośnięty; sadziec przerosły. Złożone.

Dioskurydes zalecał go w źle gojących się owrzodzeniach, czerwonce i po ukąszeniach gadów; w przewlekłych gorączkach i zastojach w wątrobie. --Leadam., B. J. H., t. 8, s. 381.

AUTORYTETY KLINICZNE.

Zapalenie oczu, Miller, Raue's Rec., 1873, s. 66; Pęknięcia w kącikach ust, Williamson, Raue's Rec., 1874, s. 104; Kaszel (2 przypadki), Berridge, Organon, t. 3, s. 114; Gorączka przerywana, Neidhard, Lippe, Williamson, Frost, Fisher, Allen, Miller, Allen's Int. Fever, s. 124-7; (3 przypadki) Ingersoll i Goodno, Organon, t. 3, s. 370; Dunham, zob. Lectures on Mat. Med.; Swan, Raue's Rec., 1871, s. 195; Williamson, Raue's Rec., 1872, s. 21, oraz 1873, s. 20; Landesmann, Raue's Rec., 1873, s. 213; (3 przypadki) Frost, Raue's Rec., 1873, s. 213, oraz 1875, s. 271; (23 przypadki) Raue's Rec., 1875, s. 269; Gorączka żółciowa, Dunham, Hughes' Pharm., s. 359.

UMYSŁ [1]

W nocy ma wrażenie, że traci zmysły.

Jęczenie: z ćmiącym, uporczywym bólem; podczas stadium dreszczy.

Zaniepokojony wyraz twarzy.

Przygnębienie z gorączką.

Lęk, rozpacz, depresja.

Ból głowy > podczas rozmowy.

SENSORIUM [2]

Uczucie omdlewania wskutek ruchu podczas gorączki.

Wczesnym rankiem napad wirowania w głowie albo, jak to opisał, „jakby umieszczono go w sicie do węgla i obrócono dwa lub trzy razy”; napad powtórzył się po krótkiej przerwie.

Wrażenie spadania w lewo.

Zawroty głowy przy próbie podniesienia się w łóżku.

W GŁĘBI GŁOWY [3]

Ćmiący ból czoła.

Pulsujący ból głowy, promieniujący od czoła do potylicy, < po lewej stronie.

Tętniący ból czoła i potylicy, > po wstaniu.

Przeszywające bóle w skroniach z wrażeniem, że krew gwałtownie przepływa w poprzek głowy.

Ból przeszywający głowę od lewej ku prawej stronie.

Łomotanie z boku głowy ponad prawym uchem.

Bolesna tkliwość prawego guza ciemieniowego.

Gorąco na szczycie głowy z bólem, > od ucisku.

Dolegliwość na szczycie i w tylnej części głowy.

Tkliwość i pulsowanie w tylnej części głowy.

Bardzo silny ból potylicy; znaczna dolegliwość.

Tętniący ból karku i potylicy; > po wstaniu.

Ból potylicy po leżeniu, z uczuciem ciężaru; przy podnoszeniu głowy musi pomagać sobie ręką.

Ból głowy z wrażeniem bolesności w jej głębi, > w domu, < bezpośrednio po wyjściu na świeże powietrze, > podczas rozmowy.

Bardzo silny ból głowy i pleców przed dreszczami lub podczas nich.

Pulsujący ból głowy podczas dreszczy i gorąca.

Ból głowy i drżenie podczas stadium gorąca. θ Gorączka przerywana.

Ból głowy i nudności co drugi ranek po przebudzeniu.

Nerwowy ból głowy; połowiczy ból głowy.

Ból głowy z nudnościami: zaraz po przebudzeniu, utrzymujący się przez cały dzień; co drugi ranek.

Wskazany w żółciowych bólach głowy, a także w bólach głowy u osób cierpiących na zimnicę.

Ból głowy wynikający z zaburzeń żołądka.

SKÓRA GŁOWY [4]

Gorąco na szczycie głowy z brzęczeniem w uszach.

Bolesność prawego guza ciemieniowego.

Nieznośne uczucie ciężkości w głowie.

Głowa kurczowo odciągana ku tyłowi. θ Gorączka plamista.

Tinea capitis.

WZROK I OCZY [5]

Silna niechęć do światła.

(U chorej:) Mgła przed oczami przy patrzeniu na drobne przedmioty; przez cały tydzień nie mogła szyć, gdyż wszystko wydawało się ciemne.

Bardzo silny ból przeszywający oczy jak igłami; oczy bez cech zapalenia.

Bolesna tkliwość gałek ocznych.

Oczy błyszczą.

Twardówki żółtawoczerwone.

Wzmożone łzawienie z kaszlem.

Zaczerwienienie brzegów powiek z lepką wydzieliną gruczołów Meiboma.

Łzawienie i światłowstręt, gorzej w lewym oku. θ Zapalenie spojówek.

SŁUCH I USZY [6]

Brzęczenie w uszach; gorąco na szczycie głowy.

Słyszał wszystko, choć pozornie spał głęboko, lecz nie mógł mówić.

WĘCH I NOS [7]

Zapach jedzenia, inne wonie oraz zapach gotowania wywoływały mdłości.

(U chorego:) Nos bardzo suchy i zatkany.

Katar z obfitą wodnistą wydzieliną; kichanie; chrypka.

Katar z ćmiącym bólem każdej kości.

Nieżyt z bolesnością gardzieli; z zaparciem.

Grypa: ze słabym tętnem i wielkim wyczerpaniem; z bólem kości; z bólem pleców i kończyn; znużenie; skóra zlana potem; skóra blada i chorobliwie wrażliwa; u osób starszych i nadużywających alkoholu.

Grypa epidemiczna.

GÓRNA POŁOWA TWARZY [8]

Zaniepokojony wyraz twarzy z trudnością oddychania.

Chorobliwa, ziemista cera.

Bladość i skłonność do przeciągania się.

Twarz: blada, zapadnięta; jak w cholerze.

Kaszel z zaczerwienioną twarzą i bolesnością oczu.

Zaczerwienienie twarzy: z suchą, gorącą skórą; podczas gorączki; z kaszlem; napadowe uderzenia gorąca.

Zaczerwienienie policzków z suchą skórą.

Twarz o matowoczerwonej barwie.

Podczas stadium gorąca twarz ma matową, mahoniowoczerwoną barwę, a oczy błyszczą; twardówki żółte.

Nagły, silny skurcz mięśni prawego policzka.

DOLNA POŁOWA TWARZY [9]

Pęknięcia w kącikach ust: język obłożony żółtym nalotem; pragnienie.

SMAK, MOWA, JĘZYK [11]

Smak: gorzki; mdły.

Jedzenie bez smaku; brak apetytu.

Język obłożony żółtym lub pokryty białym nalotem.

JAMA USTNA [12]

Bladość błony śluzowej jamy ustnej.

Oddech o zapachu pleśni, kwaskowaty.

PODNIEBIENIE I GARDŁO [13]

Bolesność gardzieli, suchość gardła.

Bolesność gardzieli z nieżytem.

Gardło suche; czasami pojawia się chrypka i chora traci głos.

APETYT, PRAGNIENIE, UPODOBANIA I AWERSJE [14]

Dobry apetyt co drugi dzień; w pozostałe dni ból głowy z nudnościami.

Wilczy głód podczas zimnicy lub przed nią albo po chininie.

Pragnienie lodów.

Wstręt do jedzenia.

Brak apetytu u osób nadużywających alkoholu.

Bardzo silne pragnienie podczas dreszczy i gorąca; wypija tylko mały łyk wody naraz.

Pragnienie zimnej wody.

Pragnienie przez całą noc przed napadem. θ Gorączka trzeciaczkowa.

Pragnienie na długo przed dreszczami, utrzymujące się podczas dreszczy i gorąca; brak pragnienia podczas potu.

Pragnienie, niekiedy ciepłych napojów, od jednej do trzech godzin przed dreszczami; chory wie, że nadchodzą dreszcze, ponieważ nie jest w stanie wypić dostatecznie dużo.

Pragnienie kwaśnych napojów.

JEDZENIE I PICIE [15]

Po jedzeniu: bardzo silne, dokuczliwe bóle; brak ulgi, dopóki wszystko nie zostanie zwymiotowane.

Nienasycone pragnienie, lecz picie wywołuje nudności i wymioty oraz przyspiesza wystąpienie dreszczy.

Po wypiciu zimnej wody: dreszcze; wymioty żółcią.

CZKAWKA, ODBIJANIE, NUDNOŚCI I WYMIOTY [16]

Odbijanie: gorzkimi, bezsmakowymi gazami, z uczuciem przeszkody w nadbrzuszu.

Mdłości wywoływane przez wonie, zapach jedzenia, gotowania itd.

Nudności z zaburzeniami żołądka i bólem głowy.

Nudności od najmniejszego ruchu, z uczuciem chłodu.

Nudności z nadmiernym drżeniem i uczuciem chłodu.

Nudności z zaburzeniami żołądka w nocy poprzedzającej napad zimnicy.

Nudności i wrażenie skrajnego wyczerpania, choć rzeczywistego wyczerpania nie ma.

Dokuczliwa skłonność do wymiotów i osłabienie żołądka.

Nudności w miarę ustępowania dreszczy.

Nudności i wymioty pokarmem.

Nudności i zaburzenia żołądka (w jednym przypadku wymioty) na początku stadium gorąca, z bardzo silnym, pulsującym bólem głowy.

Nudności i wymioty z obfitym potem oraz obfitym odkrztuszaniem.

Wymioty poprzedzone pragnieniem.

Wymioty natychmiast po wypiciu.

Wymioty: wszystkim, co przyjęto do żołądka, oraz żółcią lub śluzem.

Wymioty żółcią z wielką tkliwością nadbrzusza i drżeniem.

Wymioty: przed dreszczami, podczas nich lub przy ich zakończeniu; podczas gorączki; żółcią pod koniec stadium gorąca.

Odruchy wymiotne i wymioty żółcią.

DOŁEK PODSERCOWY I ŻOŁĄDEK [17]

Skrajna tkliwość nadbrzusza.

Tętnienie w nadbrzuszu w nocy.

Dokuczliwy ból dołka podsercowego podczas dreszczy i gorąca.

Wrażenie obecności w żołądku czegoś, co powinno zostać zwrócone, lecz chory nie może tego wydobyć.

Osłabienie żołądka po dreszczach.

Uczucie pełności w żołądku.

Uogólnione dreszcze wychodzące z żołądka.

Gorąco w żołądku.

Najsilniejsze bóle żołądka po zjedzeniu czegokolwiek; brak spokoju, dopóki wszystko nie zostanie ponownie zwymiotowane, w czym pomaga picie ciepłej wody.

Zaburzenia trawienia wskutek spożywania napojów alkoholowych.

Zaburzenia trawienia u osób starszych.

PODŻEBRZA [18]

Bolesność w okolicy wątroby.

Pełność i tkliwość okolicy wątroby, z kłującymi bólami i bolesnością podczas ruchu i kaszlu.

Uczucie ucisku w lewym podżebrzu.

Ucisk ubrania jest dokuczliwy.

BRZUCH I LĘDŹWIE [19]

Bolesność wokół talii; ucisk ubrania jest dokuczliwy.

Bardzo silne bóle kolkowe w nadbrzuszu, z bólem głowy i innymi bólami.

Brzuch pełny i bębenkowo wzdęty.

STOLEC I ODBYTNICA [20]

Parcie na stolec z oddaniem niewielkiej ilości luźnego stolca.

Biegunkowe stolce ze szczypaniem i gorącem w odbycie.

Znaczne kurczowe bóle brzucha, < po oddaniu stolca, z parciem.

Oddawanie cuchnących gazów przynosi ulgę.

Poranna biegunka.

Częste zielone, wodniste stolce.

Obfite, żółciowe, wodniste stolce z nudnościami i silną kolką; wyczerpanie.

Zaparcie z nieżytem.

Szczypanie i gorąco w odbycie. θ Cholera azjatycka, po ustąpieniu naglących objawów.

Wykwity opryszczkowe obejmujące odbyt i jego okolicę, mosznę oraz uda.

NARZĄDY MOCZOWE [21]

Ciemno zabarwiony, przejrzysty mocz.

Mocz: ciemnobrązowy, skąpy, pozostawiający białawy osad podobny do gliny; obfity, blady, w dnie; ciemny w zaburzeniach żółciowych; wodnisty podczas gorączek przerywanych.

Zapalenie meatus urinarius u kobiety.

MĘSKIE NARZĄDY PŁCIOWE [22]

Świąd wzgórka łonowego.

Opryszczka na mosznie i udach.

GŁOS I KRTAŃ. TCHAWICA I OSKRZELA [25]

Gardło suche, bolesne; chrypka; chory ledwo może mówić; < rano po wstaniu.

Chrypka; szorstki głos; kaszel < wieczorem; ćmiący ból wszystkich kości; obfity pot; znużenie; bladość; nadwrażliwość; bierne wydzielanie. θ Nieżyt nosa.

Bolesność, drapanie i gorąco w oskrzelach, z kaszlem.

ODDYCHANIE [26]

Silne uciskanie w klatce piersiowej; pełny wdech sprawia ból; rzężenie w klatce piersiowej.

Trudność oddychania, której towarzyszą pocenie się i zaniepokojony wyraz twarzy.

Bardzo silna duszność, zmuszająca chorego do leżenia z wysoko uniesioną głową i barkami.

Duszność z twardym, suchym kaszlem.

Przy głębokim wdechu uczucie tarcia w klatce piersiowej; przy pełnym wdechu bolesność.

KASZEL [27]

Skłonność do kaszlu z dusznością.

Ochrypły, szorstki kaszel z drapaniem w oskrzelach.

Kaszel z bolesnością i gorącem w oskrzelach; zaczerwieniona twarz; łzawiące oczy.

Szorstki, drapiący kaszel; bolesność klatki piersiowej, którą chory musi podtrzymywać rękami; zaczerwieniona twarz, łzawiące oczy.

Gwałtowny kaszel z bolesnością klatki piersiowej.

Po przeziębieniu kaszel, < od godz. 2 do 4 rano; wywoływany łaskotaniem w klatce piersiowej, powodującym jej ściskanie; kaszel < podczas leżenia na plecach, > podczas klęczenia z twarzą skierowaną ku poduszce; skąpe odkrztuszanie; bolesna pełność w głowie podczas kaszlu lub wydmuchiwania nosa; przygnębienie.

Kłujące bóle w wątrobie podczas kaszlu.

Męczący kaszel wieczorem.

Kaszel w nocy z bólem głowy.

Nocny wilgotny kaszel; szczególnie po okresie wysypkowym odry.

Kaszel poprzedzający odrę lub następujący po niej.

Męczący kaszel z gorącem.

W okresie bezgorączkowym wilgotny kaszel.

Kaszel hektyczny wskutek zahamowania gorączki przerywanej.

W GŁĘBI KLATKI PIERSIOWEJ I PŁUCA [28]

Bolesność i uczucie tarcia w klatce piersiowej przy każdym głębokim wdechu.

Bolesność klatki piersiowej; gorzej przy wdechu.

Ból i bolesność za mostkiem; chory ma wrażenie, jakby serce znajdowało się w zbyt ciasnym miejscu.

Ucisk w środkowej części mostka; wrażenie, jakby coś napierało na serce; kołatanie serca.

Nie może wykonać naturalnego wdechu ani skręcić tułowia w prawo lub w lewo z powodu bolesności za mostkiem.

Bolesność klatki piersiowej z kaszlem.

Ból przebiegający przez prawą brodawkę sutkową podczas oddychania.

Ćmiący, uporczywy ból pod lewą piersią; chory nie może leżeć na lewym boku.

Głęboko umiejscowiony ból po lewej stronie oraz w prawym barku.

Podczas kaszlu podtrzymuje klatkę piersiową rękami.

Bolesne podrażnienie płuc z gorącem w klatce piersiowej.

SERCE, TĘTNO I KRĄŻENIE [29]

Ból, bolesność i uczucie ciężkości za mostkiem oraz w okolicy serca; < przy najmniejszym ruchu lub obracaniu tułowia.

Kołatanie serca.

Serce odczuwane jakby znajdowało się w zbyt ciasnej przestrzeni; jakby coś na nie napierało.

Tętniący ból potylicy, < od ruchu; ból i bolesność gałek ocznych.

ŚCIANA KLATKI PIERSIOWEJ [30]

Tępy, uporczywy ból pod lewą piersią i niemożność leżenia na lewym boku.

Ból przeszywający prawą brodawkę sutkową podczas oddychania.

SZYJA I PLECY [31]

Tętniący ból szyi i potylicy; > po wstaniu.

Ból tylnej części szyi i między łopatkami.

Pełzające dreszcze, głównie na plecach.

Drżenie pleców podczas gorączki.

Słabość w okolicy krzyżowej.

Nieznośna, ćmiąca bolesność w okolicy krzyżowej, jak po pobiciu.

Ból pleców jak po stłuczeniu.

Ból pleców przed dreszczem i podczas niego.

Intensywne pobolewanie pleców i kończyn; kończyny jakby miały połamane kości.

Głęboko umiejscowione bóle lędźwi, z bolesnością przy ruchu.

Silny ból i uczucie jak po stłuczeniu w kości krzyżowej i kończynach; obfity pot bez ulgi; skurcze. θ Gorączka przerywana.

KOŃCZYNY GÓRNE [32]

Sztywność ramion i palców podczas dreszczu.

Tępy, uporczywy ból i bolesność ramion powyżej i poniżej łokci, jak po pobiciu.

Bolesność i pobolewanie ramion i przedramion; bolesna tkliwość obu nadgarstków, jakby były złamane lub zwichnięte.

Dłonie lodowato zimne.

Gorąco w dłoniach; niekiedy wilgotnych.

Wilgotność dłoni z dreszczem.

Sztywność palców z osłabieniem czucia dotyku.

KOŃCZYNY DOLNE [33]

Tępy, uporczywy ból prawego biodra podczas siedzenia.

Utykanie na prawą kończynę z powodu biodra i nogi podczas chodzenia.

Ból ponad prawym talerzem biodrowym przed dreszczem.

Ból w punkcie nie większym od ziarnka grochu nad lewym biodrem; z bolesnością.

Ból ze skrajną nadwrażliwością lewych mięśni pośladkowych, przechodzący ku przodowi wokół krętarza większego.

Wiotczenie mięśni lewego uda, jakby odrywały się od kości.

Pieczenie skóry po wewnętrznej stronie ud.

Opryszczka na udach.

Ból reumatyczny po wewnętrznej stronie lewego kolana.

Bolesność i pobolewanie kończyn dolnych; sztywność i ogólna bolesność przy wstawaniu, by chodzić.

Bóle stawów kończyn dolnych.

Silne bóle kurczowe budzą ze snu; po nich następuje zimny pot.

Łydki odczuwane jak po pobiciu.

Skręcony staw skokowy.

Ból i bolesność górnej części lewej stopy, ze wzmożoną wrażliwością palucha.

Ból stopy < przy stawaniu na niej.

Kłucie w stopach jak od szpilek na początku dreszczu.

Ostry ból palący stóp; podczas jego trwania nie mogła mieć na nogach butów; stopy wydawały się obrzęknięte.

(U chorego:) Bolesność i obrzęk obu stóp podczas stawania na nich, u osoby ze skazą dnawą.

Tętnienie w prawej stopie.

Kłucie w podeszwach stóp.

Stopy lodowato zimne.

Gorąco w podeszwach stóp rano.

Ból pięty, jakby została ugodzona nożem.

Obrzęk wodny stóp i kostek.

Dnawe obrzmienie palucha; obfity, blady mocz; obrzęk wodny kostek i stóp po dnie moczanowej, z obfitym oddawaniem moczu.

Ból pierwszego stawu lewego palucha, nagle przenoszący się do odpowiadającego mu stawu prawego palucha.

Nieznośny ból pod paznokciami palców obu stóp. θ Gorączka przerywana.

KOŃCZYNY OGÓLNIE [34]

Dnawe zapalenie lewego kolana i prawego łokcia; bóle < od godz. 10 A. M. do 4 P. M.

Ból kłujący w lewym stawie skokowym, biodrze i barku, pojawiający się natychmiast i równie szybko ustępujący.

Intensywne pobolewanie kończyn i pleców, jakby kości były połamane. θ Grypa. θ Zimnica.

Tępy, uporczywy ból i bolesność łydek, okolicy krzyżowej oraz ramion powyżej i poniżej łokci, jak po pobiciu.

Ból kości wczesnym rankiem, przed napadem. θ Gorączka przerywana.

Bóle kości towarzyszące grypie.

Pobolewanie kości kończyn z bolesnością tkanek miękkich; bolesność kości.

Tępy, uporczywy ból z pojękiwaniem przez cały okres zimna.

Kości kończyn bolą w późniejszej części dreszczu i na początku okresu gorąca.

Dolegliwości reumatyczne, z towarzyszeniem potu i bolesności kości.

Bóle kiłowe.

Przeciąganie się i bladość, godz. 9 A. M., przed dreszczem.

Chodzi skulony.

Kurcze.

SPOCZYNEK. POZYCJA. RUCH [35]

Z powodu duszności musi leżeć z wysoko uniesionymi głową i barkami.

Po położeniu się: ból potylicy.

Przy bardzo silnym bólu leży nieruchomo.

Leżenie na plecach: kaszel <.

Nie mógł unieść głowy z poduszki.

Klęczenie z twarzą zwróconą ku poduszce: kaszel >.

Podczas siedzenia: pobolewanie bioder.

Podczas kaszlu musi podtrzymywać klatkę piersiową rękami.

Nie może leżeć na lewym boku.

Wstawanie: w łóżku — zawroty głowy; ból czoła >; ból szyi i potylicy >; sztywność i ogólna bolesność przy wstawaniu.

Stawanie na stopie: ból <; bolesność.

Chodzi skulony.

Chodzenie: utykanie na prawą kończynę z powodu biodra i nogi.

Ruch: omdlewanie; nudności; kłucia i bolesność w okolicy wątroby; bóle w okolicy serca i za mostkiem; ból potylicy <; bóle lędźwi i bolesność; uczucie zimna; pot <.

Z powodu bolesności za mostkiem nie może obracać tułowia.

Nie może pozostawać bez ruchu, mimo wielkiego pragnienia, by to uczynić.

UKŁAD NERWOWY [36]

Bardzo niespokojny ruchowo; nie może pozostawać bez ruchu, mimo wielkiego pragnienia, by to uczynić.

Drżenie: z wymiotami; z dreszczem; wewnętrzne; z zewnętrznym gorącem; podczas gorąca; pleców; podczas gorączki.

Wielkie osłabienie i wyczerpanie podczas gorączki, z omdlewaniem wskutek ruchu.

Podczas gorączki: słaby, omdlewający, nerwowy, drżący.

Aby unieść głowę, musi pomagać sobie rękami; z bólem głowy.

Osłabienie podczas gorączki; nie mógł unieść głowy z poduszki.

Ogólne osłabienie wskutek nadużywania alkoholu.

Ogólne osłabienie w przebiegu grypy.

Wielkie wyczerpanie, niemal omdlenie.

Omdlewanie wskutek ruchu podczas gorączki.

Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, z intensywną bolesnością i pobolewaniem całego ciała, wymiotami oraz bólem potylicy i tylnej części szyi.

SEN [37]

Przeciąganie się i ziewanie. θ Gorączka przerywana.

Skłonność do ziewania przed dreszczem.

Senność z utrudnionym oddychaniem.

Głęboki sen w południe; słyszał wszystko, lecz nie mógł mówić.

Podczas snu nieco potu wieczorem.

Musi leżeć z wysoko ułożoną głową.

Ból głowy po przebudzeniu.

PORA [38]

Rano: napad wirowania w mózgu; napady dreszczy; biegunka; ból gardła <; gorąco w podeszwach stóp; bóle kości; uczucie zimna; lekki pot.

Od godz. 2 do 4 A. M.: kaszel.

O godz. 7 A. M.: dreszcz.

O godz. 9 A. M.: przeciąganie się i bladość; dreszcz.

Przed południem: gorączka.

O godz. 2 P. M.: silny ból głowy z dreszczem.

Od godz. 10 A. M. do 4 P. M.: bóle <.

Przez cały dzień: migrenowy ból głowy z nudnościami.

Wieczorami: kaszel <; podczas snu nieco potu.

W nocy: czuje, jakby tracił rozum; pragnienie; dolegliwości żołądkowe z nudnościami; tętnienie w nadbrzuszu; kaszel z bólem głowy; uczucie zimna; zimno podczas potu; piekące gorąco i pot.

TEMPERATURA I POGODA [39]

Podczas dreszczu chce być ciepło okryty.

Po odkryciu się: uczucie zimna.

Lepiej w domu: ból głowy.

Nasilenie przy pierwszym wyjściu na świeże powietrze: ból głowy.

Po przebywaniu w lodowni: dreszcz i gorączka.

GORĄCZKA [40]

Uczucie zimna rano, gorąco przez resztę dnia, bez potu albo z lekkim potem rano.

Napady dreszczy rano, bez gorączki; takie zimno, że nie mogła się rozgrzać; gardło suche, chwilami pojawia się chrypka i traci głos; bardzo silny ucisk w klatce piersiowej; ostry ból palący stóp — podczas jego trwania nie mogła mieć na nogach butów, stopy wydawały się obrzęknięte; kaszel krótki i suchy; bóle kłujące w lewym stawie skokowym, biodrze i barku, pojawiające się natychmiast i równie szybko ustępujące.

Uczucie zimna przez całą noc i rano, z nudnościami od najmniejszego ruchu.

Uczucie zimna, z nadmiernym drżeniem i nudnościami.

Podczas dreszczu drżenie jest większe, niż uzasadniałby stopień zimna.

Zimno podczas nocnego pocenia się.

Naprzemiennie uczucie zimna i uderzenia gorąca.

Dolegliwości żołądkowe z nudnościami w nocy przed napadem.

Kaszel w nocy poprzedzającej napad.

Napad rozpoczyna się zazwyczaj rano.

Pragnienie na kilka godzin przed dreszczem, utrzymujące się podczas dreszczu i gorąca.

Dreszcz poprzedzony bólem ponad prawym talerzem biodrowym, z pragnieniem i skłonnością do ziewania.

Ból wszystkich kości, jakby były połamane, przed początkiem dreszczu.

Zimno oraz kłucie lub nakłuwanie jak od szpilek w obu stopach na początku dreszczu.

Bardzo silny ból głowy i pleców przed dreszczem.

Dreszcz wywoływany lub przyspieszany przez picie zimnej wody.

Dreszcz o godz. 7 A. M., poprzedzony pragnieniem i z wilgotnością dłoni.

Dreszcz o godz. 9 rano.

Gorączka przerywana z silnym dreszczem wczesnym rankiem jednego dnia i lekkim dreszczem około południa następnego dnia, i tak kolejno.

Dreszcz rozchodzi się od pleców; zaczyna się między godz. 7 a 9 A. M.

Silny ból głowy z lekkim dreszczem o godz. 2 P. M.

Podczas dreszczu: pragnienie, ból głowy i pleców; pobolewanie całego ciała, jakby w kościach; drżenie większe, niż uzasadnia stopień zimna; drżenie, nudności; pojękiwanie z bólu, chce być okryty.

Pragnienie podczas dreszczu i gorąca, z wymiotami po najmniejszej ilości wypitej wody. θ Gorączka przerywana.

Dokuczliwy ból w dołku sercowym przez cały dreszcz i okres gorąca.

Pod koniec dreszczu: wymioty żółcią; luźny kaszel.

Gorączka z przygnębieniem, chorobliwą nadwrażliwością skóry i bezsennością.

Gorączka poprzedzona pragnieniem; nie może unieść głowy; policzki czerwone; tętniący ból głowy; sen i pojękiwanie; drżenie, omdlewanie wskutek ruchu.

Wymioty żółcią pod koniec okresu gorąca, po których następują lekki pot i sen.

Podczas gorąca: drżenie pleców; ból głowy; pragnienie utrzymuje się; chory jest bardzo wrażliwy na nasilenie dolegliwości po piciu — „łyk wody wywoła u niego dreszcz”; im mniejsze pragnienie, tym silniejsze ból głowy i bóle kości; wielkie osłabienie, nie może unieść głowy; omdlewanie wskutek ruchu; policzki mahoniowoczerwone; skóra sucha, gorąca.

Gorączka przed południem, poprzedzona pragnieniem wczesnym rankiem, lecz bez dreszczu; z towarzyszącym męczącym kaszlem, po której nie występuje pot.

Piekące gorąco towarzyszące poceniu się w nocy.

W okresie bezgorączkowym luźny kaszel.

Pot: lekki albo nieobecny; > wszystkie bóle oprócz bólu głowy, który jest <; obfity w nocy w przypadkach przewlekłych, < po odkryciu się lub najmniejszym ruchu, rzadko osłabiający.

Bóle nie ustępowały z pojawieniem się potu.

Obfity pot przy reumatyzmie.

Skóra zlana potem; albo pot skąpy.

Nocny pot z uczuciem zimna wskutek poruszenia się lub odkrycia.

Dreszcz pojawiający się coraz wcześniej, z zastoinowym tętnieniem, pragnieniem i pobolewaniem kości.

Okres zimna po południu co drugi dzień o godzinę wcześniej; nigdy nie osiągał nasilenia pełnego dreszczu; pragnienie przed okresem zimna i podczas niego, który trwał trzy godziny; wymioty dużą ilością żółci po piciu; mięśnie bolesne, < w okresie zimna, po którym następowało intensywne gorąco z potem; okres gorąca trwający od sześciu do ośmiu godzin, z pragnieniem; podczas napadu była ciepło okryta, potem występował obfity pot bez uczucia gorąca, utrzymujący się przez całą noc podczas snu; wielkie osłabienie nawet w okresach bez gorączki; wątroba znacznie powiększona i bardzo tkliwa na dotyk; skąpe oddawanie moczu, mocz mętny i o odrażającym zapachu; brak apetytu.

Niezwykle silny dreszcz, po którym następowała paląca gorączka; twarz matowoczerwona; oczy lśniące, twardówki żółtawoczerwone; język pokryty grubym, żółtawym nalotem; intensywny ból potylicy i nieznośne uczucie ciężkości; nudności i częste odruchy wymiotne; skrajna tkliwość nadbrzusza; uczucie pełności i tkliwość w okolicy wątroby, z kłuciami i bolesnością przy poruszaniu się i kaszlu; nieznośne pobolewanie pleców i kończyn, „jakby kości były połamane”; skąpe oddawanie moczu, mocz ciemnomahoniowy; twardy, suchy kaszel i pewna duszność. θ Gorączka przerywana.

Intensywny ból głowy z bolesnością skóry głowy, bolesnością oczu, zaczerwienieniem twarzy, nudnościami i wyczerpaniem, bolesnością w okolicy wątroby, zaparciem, intensywnie zabarwionym moczem i bardzo silnymi bólami kości. θ Gorączka żółciowa.

Gorączka zwalniająca, żółciowa i malaryczna; z silnym podrażnieniem żołądka i jelit.

W pierwszym stadium żółtej gorączki jako lek interkurencyjny, gdy kości bolą jakby były złamane, z bólem głowy i pleców, pragnieniem i wymiotami.

Gorączka przerywana, codzienna, trzeciaczkowa i czwartaczkowa.

Dreszcze i gorączka po pobycie w lodowni.

Gorączka z zaburzeniami żołądkowymi.

Kaszel hektyczny wskutek zahamowanej gorączki przerywanej.

Gorączka żółciowa; gorączka zwalniająca; denga; dur brzuszny.

NAPADY, OKRESOWOŚĆ [41]

Często: zielone, wodniste stolce; próby wymiotowania.

Czasami: chrypnie.

Gorączki przerywane dowolnego typu, zwłaszcza trzeciaczkowe.

Bóle pojawiają się szybko i szybko ustępują.

Co drugi poranek: ból głowy i nudności; dobry apetyt; na przemian silny i lekki dreszcz.

W naprzemienne popołudnia: faza zimna rozpoczyna się każdego dnia o godzinę wcześniej.

UMIEJSCOWIENIE I KIERUNEK [42]

Po prawej: łomotanie w głowie nad uchem; bolesność guza ciemieniowego; ból przechodzący przez brodawkę sutkową; ból barku; ból biodra; kulawizna dotycząca biodra i nogi; ból nad kością biodrową; ból reumatyczny po wewnętrznej stronie kolana; pulsowanie w stopie; ból stawu palucha; dnawe zapalenie łokcia; tętnienie stopy.

Po lewej: uczucie, jakby padał na tę stronę; pulsujący ból głowy; ból i bolesność gałki ocznej; łzawienie i światłowstręt; uczucie ucisku w podżebrzu; ćmiący ból pod piersią; ból boku; ból nad biodrem; ból i skrajna nadwrażliwość mięśni pośladkowych; osłabienie mięśni uda; ból i bolesność górnej części stopy; ból stawu palucha; dnawe zapalenie kolana; ostry ból kostki, biodra i barku.

Od lewej ku prawej: ból strzelający w głowie.

Od lewego palucha do prawego: przemieszczający się ból.

ODCZUCIA [43]

Czuje, jakby tracił rozum; jakby umieszczono go w sicie do przesiewania węgla i obrócono dwa lub trzy razy; jakby padał na lewą stronę; jakby krew gwałtownie przepływała przez głowę; uczucie ciężaru; w głębi głowy uczucie bolesności; ból jak od igieł; uczucie przeszkody w nadbrzuszu; jakby był skrajnie wyczerpany, choć w rzeczywistości tak nie jest; jakby w żołądku znajdowało się coś, co powinno zostać zwymiotowane; serce jakby mieściło się w zbyt małej przestrzeni; jakby coś uciskało serce; plecy jak po pobiciu; ból pleców jak od stłuczenia; kończyny jakby połamane; nadgarstki jakby zwichnięte lub złamane; jakby mięśnie odpadały od kości lewego uda; łydki jak po pobiciu; pięta jakby ugodzona ostrym narzędziem.

Uczucie stłuczenia, jakby całe ciało było połamane.

Ból: w potylicy; w gałkach ocznych; w kościach; w plecach; w kończynach; za mostkiem; przechodzący przez prawą brodawkę sutkową; w okolicy serca; w tylnej części szyi i między barkami; w plecach; w prawej okolicy kości biodrowej; w niewielkim miejscu nad lewym biodrem; w lewych mięśniach pośladkowych, przechodzący łukiem ku przodowi krętarza większego; w stawach; w górnej części lewej stopy; w stopie; w pięcie; w pierwszym stawie palucha.

Drętwienie: jakby ciało odpadało od kości.

Nieznośny ból: pod paznokciami palców stóp.

Niezwykle silny ból: w potylicy; gwałtownie przeszywający gałki oczne.

Bardzo silny ból: głowy i pleców; po jedzeniu; żołądka; brzucha.

Silny ból: kości krzyżowej; kończyn.

Ostry ból: lewej kostki; biodra; barku.

Ból strzelający: od lewej ku prawej stronie głowy.

Nagłe, przeszywające bóle: przez skronie.

Kłucia: w okolicy wątroby; w wątrobie.

Bóle kolkowe: w brzuchu.

Kurczowe ściskanie: w brzuchu.

Ból palący: w stopach.

Nakłuwanie: w podeszwach stóp.

Dotkliwa bolesność: prawego guza ciemieniowego; gałek ocznych; okolicy krzyżowej; nadgarstków.

Dręczący ból: po jedzeniu; w dołku podsercowym.

Ból głęboko umiejscowiony: w lewym boku i prawym barku; w lędźwiach.

Ból bijący: w czole i potylicy; w karku.

Pulsowanie: pulsujący ból głowy; ból biegnący od czoła do potylicy; w prawej stopie.

Bicie: w nadbrzuszu.

Łomotanie: z boku głowy nad uchem.

Ćmiący ból: w czole; w każdej kości; pod lewą piersią; w plecach i kończynach; w ramionach powyżej i poniżej łokci; w prawym biodrze; kończyn dolnych.

Ból reumatyczny: po wewnętrznej stronie lewego kolana.

Uczucie jak po stłuczeniu: w kości krzyżowej; w kończynach.

Chrobotanie: w klatce piersiowej.

Drapanie: w oskrzelach.

Szczypiące kłucie: w stopach, jak od szpilek.

Dolegliwość: na szczycie i w tylnej części głowy; w potylicy; z bólem po jedzeniu.

Gorąco: na szczycie głowy; w żołądku; w odbycie; w oskrzelach; w dłoniach; w podeszwach stóp.

Pieczenie: skóry; po wewnętrznej stronie ud.

Bolesność: tylnej części głowy; skóry głowy; gałek ocznych; cieśni gardzieli; okolicy wątroby; wokół pasa; oskrzeli; klatki piersiowej; za mostkiem; okolicy serca; ramion powyżej i poniżej łokci; nad lewym biodrem; kończyn dolnych; ogólna; górnej części lewej stopy; stóp.

Szczypanie: w odbycie.

Bolesne podrażnienie płuc.

Nadwrażliwość: palucha lewej stopy; lewych mięśni pośladkowych.

Tkliwość: nadbrzusza; okolicy wątroby.

Pulsowanie w tylnej części głowy.

Drżenie: w plecach.

Wzdryganie się.

Brzęczenie w uchu.

Sztywność: ramion; palców. Uczucie omdlenia.

Kulawizna: dotycząca prawego biodra i nogi.

Uczucie ucisku: w lewym podżebrzu; w klatce piersiowej.

Uczucie pełności: w głowie; w żołądku; w okolicy wątroby.

Ucisk: w klatce piersiowej; w środkowej części mostka.

Uczucie ciężkości: w głowie; za mostkiem; w okolicy serca.

Osłabienie: w okolicy krzyżowej.

Świąd: wzgórka łonowego.

TKANKI [44]

Działa na układ żołądkowo-wątrobowy, tkanki włókniste i błony śluzowe oskrzeli; najbardziej charakterystycznym stanem jest zaburzenie żółciowe o cechach malarycznych.

Reumatyzm i dolegliwości dnawe.

DOTYK. RUCH BIERNY. URAZY [45]

Ucisk: uczucie gorąca na szczycie głowy >.

Ciasne ubranie wywołuje ucisk.

Stanie na chorej stopie nasila ból stopy; bolesność i obrzęk stóp.

SKÓRA [46]

Żółtaczkowe zabarwienie. θ Gorączki przerywane i żółciowe.

Uogólnione obrzęki kończyn, zależne od ogólnego osłabienia.

Skóra blada i chorobliwie wrażliwa; chorobliwa nadwrażliwość skóry z gorączką.

Opóźniony rozwój chorób wysypkowych, zwłaszcza odry.

Odra poprzedzająca kaszel lub następująca po nim.

Gorączka wybroczynowa lub plamista; głowa kurczowo odciągnięta do tyłu.

Gorączka plamista z silnymi, ćmiącymi bólami oraz bolesnością kończyn.

Grzybica obrączkowa i wykwity opryszczkowe.

OKRES ŻYCIA, KONSTYTUCJA [47]

Stan wyniszczenia ustroju wskutek długotrwałych lub częstych napadów gorączek żółciowych i przerywanych.

Odpowiedni w chorobach osób starszych; przy wyniszczonej konstytucji, zwłaszcza wskutek nałogowego pijaństwa.

Osoby starsze cierpiące na niestrawność.

Chłopiec, æt. 8; trzeciaczkowa gorączka przerywana.

Chłopiec, æt. 14, ziemista twarz, chorowity wygląd; trzeciaczka.

Chłopiec, æt. 18; gorączka przerywana.

Pani A. T., æt. 22; gorączka przerywana.

Silny mężczyzna, æt. 27; drugi napad trzeciaczki.

Panna ---, przeziębiła się dziesięć dni wcześniej; kaszel.

Pani A., w czwartym miesiącu ciąży; gorączka przerywana.

RD., æt. 35, krzepki mechanik o ciemnej karnacji, po kwadransie spędzonym w lodowni podczas ciepłego sierpniowego poranka; gorączka przerywana.

Panna W., æt. 50, otyła; gorączka przerywana.

ZALEŻNOŚCI [48]

Leki zgodne: Natr. mur. i Sepia, które dobrze działają po nim.

Porównać: Chelid., Podoph. i Lycop., zwłaszcza jednak Bryon., jego najbliższy analog. Można je odróżnić po tym, że przy Bryon. występuje swobodne pocenie się, a bóle zmuszają chorego do pozostawania w bezruchu, natomiast przy Eupat. pot jest skąpy, a bóle czynią chorego niespokojnym.