Natrum Carbonicum

Węglan sodu. (Zwykła „soda” dostępna w sklepach, oczyszczona; nie wodorowęglan sodu, NaHCO 3). Na 2 CO 3 10 H 2 O. Rozcierka. Roztwór.

Wskazania kliniczne

Albuminuria / Anhydroza / Kostki, osłabione / Oparzenia / Rogówka, owrzodzenia / Odciski / Katar / Głuchota / Zaburzenia miesiączkowania / Dyspepsja / Wole / Dłonie, spierzchnięte / Ból głowy / Pięty, pęcherze / Opryszczka: tęczówkowata; obrączkowata / Hipochondria / Histeria / Rybia łuska / Seplenienie / Znamiona / Nos, obrzęknięty; wykwity na nim; czerwony / Ozena / Nieżyt tylnej części jamy nosowej / Starczowzroczność / Priapizm / Reumatyzm / Szkolny ból głowy / Skrofuloza / Jąkanie / Niepłodność / Udar słoneczny, następstwa przewlekłe / Gardło, śluz w nim / Ból zęba / Brodawki

Charakterystyka

Nat. carb. jest typową solą grupy Natrum. Został poddany próbie lekowej przez Hahnemanna i należy do leków przeciwpsorycznych opisanych w Chorobach przewlekłych. W praktyce starej szkoły stosuje się go głównie zewnętrznie w roztworze na oparzenia i wyprysk oraz do irygacji w nieżycie nosa lub pochwy. Nat. c. stanowi zasadową podstawę większości mydeł, a większość ludzi zna z doświadczenia skutki używania mydła zawierającego nadmiar zasady. Niemal wypala ono powierzchowne warstwy naskórka, pozostawiając skórę suchą i popękaną. Próby lekowe, ujawniając w Nat. c. lek o znaczeniu polichrestowym, potwierdzają jego działanie drażniące i wykazują, że Nat. c. jest właściwym lekiem na spierzchnięte dłonie i twarz, szorstką, suchą skórę, wyprysk, opryszczkę, brodawki i skrofuliczne stany skóry. Działanie na błony śluzowe jest nie mniej drażniące. Podrażniony jest cały przewód pokarmowy, od jamy ustnej do odbytu: pęcherzyki, wrzody, nieżyt. W oczach podrażnienie postępuje aż do zapalenia rogówki i jej owrzodzenia. Nos jest obrzęknięty i owrzodziały, z gęstą, żółtą lub zieloną, cuchnącą wydzieliną. Gęste, żółte, gnilnie cuchnące upławy. Dominującym stanem psychicznym Nat. c. jest głęboki smutek, depresja i melancholia; chory stale zajmuje się smutnymi myślami, choć występuje też stan przeciwny — wielka wesołość i gadatliwość. Nastrój hipochondryczny często towarzyszy zmianom błony śluzowej przewodu pokarmowego. Depresja i drażliwość są < po posiłku, a nasilenie zmniejsza się wraz z postępem trawienia, „w miarę jak pokarm przechodzi przez dwunastnicę”. Tacy chorzy, jak mówi Farrington, zdecydowanie stronią od towarzystwa, nawet własnej rodziny. Zaburzenia trawienia są < po warzywach i pokarmach skrobiowych. < Po mleku. Język wykazuje pewne charakterystyczne objawy, zwłaszcza zmiany na dolnej powierzchni i wędzidełku; jest tak ciężki i niezgrabny, że chory ma trudności z mówieniem. Powszechna praktyka przyjmowania wodorowęglanu sodu na zaburzenia trawienia i zgagę opiera się na rzeczywistym pokrewieństwie (choć Nat. c. jest węglanem, a nie dwuwęglanem), lecz jego bezkrytyczne i nadmierne stosowanie tylko nasila dolegliwość. Najbliższym odpowiednikiem Nat. c. zarówno w tym zakresie, jak i w obrębie żeńskiej sfery płciowej jest Sepia. Układ nerwowy jest silnie zajęty i pojawiają się objawy histerii. Objawem przewodnim jest < wskutek wysiłku umysłowego lub fizycznego. Wielkie osłabienie po każdym wysiłku; chód niepewny, każda drobna przeszkoda na chodniku = upadek; albo chory upada bez żadnej widocznej przyczyny. Występują skurcze mięśni i ścięgien, a także zwiotczenie tkanek. Stawy skokowe są słabe i pieką. Drgania mięśni i kończyn. Wyleczyłem za pomocą Nat. c. „szarpnięcia rąk podczas zasypiania”. Do osobliwych odczuć należą: Jakby głowa była zbyt duża. Jakby czoło miało pęknąć. Jakby głowa miała zostać odciągnięta do tyłu. Jakby uszy były zatkane. Jakby w uchu pękał pęcherzyk. Jakby koniec języka był popękany. Suchość jamy ustnej, jakby wywołana ciepłem oddechu. Jakby żyły prawej nogi były stłuczone. Ruchy w macicy jak ruchy płodu. Pęcherze na czubkach palców stóp, jak po oparzeniu. Wychudzenie, niedokrwistość i obrzmienie są wyraźnymi skutkami działania Nat. c.; podobnie jak obrzęk i stwardnienie gruczołów. Nat. c. jest odpowiedni dla: osób jasnowłosych; osób o konstytucji leukoflegmatycznej, niechętnych świeżemu powietrzu oraz wysiłkowi umysłowemu lub fizycznemu. Kłucia przebiegają od wewnątrz na zewnątrz. Szczególnie zajęte są prawa górna i lewa dolna część ciała. Osobliwym objawem Nat. c. u kobiety jest „wydzielanie śluzu po zbliżeniu”, a jego następstwem — niepłodność. W Med. Adv., xviii. 248 i 370, opisano dwa takie przypadki, jeden wyleczony przez J. C. Guernseya, drugi przez W. Jeffersona Guernseya. W obu przypadkach kobieta skarżyła się, że po zbliżeniu „nie mogła zatrzymać nasienia”. Niektóre z najważniejszych objawów kluczowych leku można odnaleźć w jego modalnościach. Wśród nich wyróżnia się < od słońca; gorąca; światła gazowego. < Od wysiłku umysłowego; od wysiłku lub nadwerężenia fizycznego; od najmniejszego wysiłku. < Od muzyki. Nat. c. cechuje wielkie osłabienie od letniego gorąca; przy przewlekłych następstwach udaru słonecznego każdy okres ciepłej pogody = ból głowy. Ból głowy od słońca lub pracy przy świetle gazowym. Jednocześnie występuje wielka niechęć do zimnego powietrza; < od przeciągu, zmiany ubrania, przemoknięcia, picia zimnej wody; < podczas wilgotnej pogody i przy zmianie pogody. < Od burz. Nat. c. wykazuje skrajną wrażliwość na zmiany elektryczne. Występuje silne pragnienie zimnej wody, lecz po jej wypiciu < (kłucia w śledzionie). < W spoczynku; < podczas leżenia na lewym boku (kołatanie serca; kłucie biegnące od pleców do odbytu); < podczas siedzenia. Ruch >. Poruszanie głową = trzaskanie w kręgach szyjnych. Ruch = obfity pot. Większość objawów pojawia się lub jest < rano. „Uczucie zapadania” między 10 a 11 rano. < Co drugi dzień. < Podczas pełni księżyca. Jedzenie > uczucie zapadania, < dyspepsję i hipochondrię. < Od mleka; diety roślinnej; zimnego napoju przy przegrzaniu. > Od ucisku, pocierania, drapania, wycierania ręką. > Od dłubania palcami w uszach i nosie.

Relacje

Jego działanie neutralizują: Camph., Sp. nit. dul. Neutralizuje działanie: Chi. Lek dopełniający: Sep., (sole Kali). Zgodne: Calc., Nux, Pul., Sep., Sul. Porównaj: Nat. sul. (Nat. sul. jest lepszy przy wymiotach treścią podobną do drożdży, z bladym, brudnym, sinawym językiem). Nat. m. (hipochondria — jej nasilenie w przypadku Nat. c. postępuje równolegle z zaburzeniami trawienia, a w przypadku Nat. m. ze stopniem zaparcia; głowa i twarz > po odkryciu; upławy). Sep. (obojętność wobec rodziny; melancholia, lękliwość; < od muzyki; ból pleców < podczas siedzenia; parcie ku dołowi; ból drążący na wskroś od koniuszka lewej łopatki; Sep. cechuje silniejsze uczucie pustki i nie zostaje ono „wypełnione” aż do czasu po kolacji; uczucie zapadania u Nat. c. < między 10 a 11 rano, > po jedzeniu, które = rozdęcie). Pic. ac. (priapizm nad ranem, emisja nasienia i brak pożądania). Nux (hipochondria; poranne odruchy wymiotne — Nux w ciąży lub po hulance). Pho., Rho., Sil., Pet., < od burzy z piorunami. Sul. ac., Sul., Caust. (łatwo upada). Lyc. (> po odkryciu; owrzodzenie na pięcie — u Lyc. na podbiciu; prawa górna, lewa dolna część ciała). Am. c., Am. m., Cep. (bolesność pięt). Bry. (kaszel w ciepłym pomieszczeniu). Sep. (wykwity na grzbietach dłoni; u Sep. owrzodzenia w okolicy stawów rąk). Calc. (zimno w brzuchu; lodowate zimno w żołądku: Calc., Colch., Ars., Ambr.; palące gorąco w żołądku: Ars., Apis). Sil. (nietolerancja przeciągu; kaszel od przeciągu; < na świeżym powietrzu: Calc.; < przy zmianie temperatury: Lach.). Agar., Naj. (owrzodzenie wędzidełka języka). Aco., Calc., Glo. (ból głowy od promieni słonecznych). Zn., Sul., Indm. (osłabienie i uczucie pustki w żołądku o 11 rano). Calc. (spierzchnięte dłonie). K. ca., spierzchnięta twarz. Osłabienie od letniego gorąca: Ant. c. Ból głowy od słońca lub światła gazowego: Glo., Lach. < Od muzyki: Sabi. Nieżyt z obfitą wydzieliną w dzień, zatrzymującą się w nocy: Nux. Parcie ku dołowi, jakby wszystko miało wypaść: Agar., Lil. t., Murex. Łatwo skręcające się kostki: Led. Stopa podwija się: Carb. an., Nat. m. Dłubanie palcami w nosie itd.: Cina (u Nat. c. dłubanie >; u Cina nie).

Przyczyny

Zimny napój przy przegrzaniu. Mleko. Promienie słoneczne (następstwa przewlekłe). Światło gazowe. Gorąco. Zmiana temperatury. Burze. Stany elektryczne. Nadmierna nauka. Nadwerężenia. Zahamowanie potu.

1. Umysł

Wyraźna wesołość. Radosna gadatliwość. Skłonność do śpiewania. Smutek i zniechęcenie, ze łzami i niepokojem o przyszłość. Niepokój z napadami dojmującego lęku, zwłaszcza podczas burzy i w czasie pracy umysłowej. Silne wzburzenie umysłu; każde wydarzenie (muzyka) wywołuje drżenie. Nieśmiałość. Wyobcowanie od poszczególnych osób i społeczeństwa. Nastrój hipochondryczny i wstręt do życia. Przygnębienie. Skłonność do łatwego przestrachu. Drażliwość. Złośliwość i nieżyczliwość. Skłonność do gniewu i gwałtownych napadów złości. Trudność w pojmowaniu i łączeniu idei podczas czytania lub słuchania. Popełnia błędy w pisaniu. Trudności z rozumieniem, nietypowe dla niego, gdy jest zdrowy; niedołęstwo lub osłabienie intelektu. Niezdolność do pracy umysłowej i rozmyślania, które męczą głowę. Brak stanowczości.

2. Głowa

Otępienie i splątanie w głowie. Splątanie w głowie, zwłaszcza w pomieszczeniu i podczas spoczynku. Zawroty głowy, zwłaszcza po wypiciu wina i po pracy umysłowej. Ból głowy na słońcu lub przy szybkim obracaniu głowy. Uczucie uciskowej pełności w głowie, jakby czoło miało pęknąć. Uciskowy ból głowy z nudnościami, odbijaniem i mgłą przed oczami. Odbijanie i przyćmienie wzroku wieczorem; < w pomieszczeniu. Kurczowo-rwący ból czoła, rozciągający się do oczu i czubka nosa. Ból głowy z przeszywającymi bólami, czasem w poprzek oczu (oraz kłuciami biegnącymi z oczu na zewnątrz). Wstrząsy przebiegające w poprzek głowy. Pulsujący ból na szczycie głowy, każdego ranka. Przekrwienie i gorąco w głowie. Rwący ból na zewnętrznej powierzchni przedniej części głowy, codziennie o określonej godzinie. Ciągnięcie i napięcie po prawej stronie potylicy, jakby głowa miała zostać odciągnięta do tyłu. Obfite wypadanie włosów. Czyrak na potylicy. Obie guzowatości potyliczne bolesne przy dotyku.

3. Oczy

Pieczenie oczu, zwłaszcza podczas czytania i pisania. Kłucia w oczach, od wewnątrz na zewnątrz. Przeszywające bóle w poprzek oczu. Zapalenie oczu i powiek ze światłowstrętem. Uczucie ciężkości górnych powiek. Zapalny obrzęk prawej górnej powieki. Obrzęk powiek. Oczy zasnute mgłą; chory musi je stale wycierać. Owrzodzenia rogówki. Ropień gruczołu łzowego. Częste zamykanie powiek i trudność w ich otwieraniu. Nieostre widzenie z czarnymi, tańczącymi plamkami lub jasnym iskrzeniem przed oczami. Oślepiające błyski przed oczami po przebudzeniu. Niemożność czytania drobnego druku, jak w starczowzroczności. Puch przed oczami. Źrenice rozszerzone.

4. Uszy

Przeszywające bóle w uszach. Otalgia z ostrymi, przenikliwymi kłuciami w uszach. Wielka wrażliwość na hałas. Uczucie głuchoty, jak wskutek zatkania uszu. Niedosłuch. Dzwonienie, muzyka, brzęczenie, odgłos pękającego pęcherzyka, szum i tętnienie w uszach. Suchość i gorąco. [Zastarzały wyciek z ucha i głuchota powstała wskutek duru brzusznego. Głuchota z ozeną, uczuciem zgrubienia w gardle i brakiem miesiączki u jasnowłosych dziewcząt. Głuchota z acne punctata. Głuchota z nawracającym bólem ucha. (przypadki wyleczone przez Coopera).]

5. Nos

Czerwony nos z białymi krostkami. Wielka wrażliwość nosa. Złuszczanie skóry grzbietu i czubka nosa; bolesne przy dotyku. Owrzodzenie dna nozdrzy. Niedrożność nosa, czasami z wydalaniem twardych i cuchnących kawałków śluzu. Twarde, cuchnące kawałki z jednego nozdrza. Katar co drugi dzień. Wodnisty katar; gwałtowne kichanie. Okresowy katar z pieczeniem oczu. Duża ilość śluzu z nosa przechodzi przez usta. Utrzymujący się katar i kaszel, wywoływane przechłodzeniem i najmniejszym powiewem powietrza, ustępujące dopiero po wystąpieniu potu. Gęsty zielony lub żółty śluz w nosie. Krwawienie z nosa. Schorzenia zewnętrznej części nosa; nos może osiągać chorobliwie duże rozmiary; obrzmienie nosa.

6. Twarz

Gorąco twarzy. Obrzmienie twarzy. Policzki czerwone i obrzęknięte. Zaczerwienienie i palące gorąco albo wielka bladość twarzy, z sinymi obwódkami pod oczami i obrzękiem powiek. Twarz na przemian blada i czerwona. Piegi na twarzy. Swędzący, wilgotny wykwit na nosie i ustach. Żółte plamy na czole i górnej wardze. Żółtawe zabarwienie twarzy. Obrzęk warg. Obrzęk górnej wargi. Piekące rozpadliny dolnej wargi. Wykwity, liszaje i owrzodzenia wokół ust i na wargach. Obrzmienie gruczołów podżuchwowych.

7. Zęby

Ból zębów o charakterze dłubiącym i wiercącym, zwł. po posiłku i w jego trakcie, a szczególnie po spożyciu potraw słodzonych cukrem lub owoców. Uciskowy ból zębów nocą, z obrzękiem dolnej wargi i dziąseł. Nadmierna wrażliwość dolnych zębów.

8. Jama ustna

Stała suchość jamy ustnej i warg. Pęcherzyki i gładkie owrzodzenia w jamie ustnej, z pieczeniem. Pieczenie w okolicy czubka języka, jakby był popękany. Krostki na czubku języka. Napięte pęcherze na prawym brzegu języka. Grudkowa osutka pod językiem, bolesna przy dotyku. Krosta w pobliżu wędzidełka. Owrzodzenie wędzidełka. Język mało sprawny, mowa utrudniona. Seplenienie. Jąkanie wskutek (suchości języka i) ciężkości języka.

9. Gardło

Szorstkość, drapanie i suchość gardła oraz podniebienia. Gardło i przełyk odczuwane jako szorstkie, zdarte i suche. Skurczowy ucisk przełyku i żołądka. Nagromadzenie śluzu w gardle. Gwałtowne odchrząkiwanie gęstego śluzu, który stale gromadzi się ponownie. Dużo śluzu z nosa spływa przez nozdrza tylne. Obrzęk gruczołów podżuchwowych.

10. Apetyt

Gorzki smak w ustach. Pokarm ma gorzki smak. Kwaśny smak w ustach, gdy język jest obłożony grubym nalotem. Nieustanne pragnienie; silne pragnienie zimnej wody kilka godzin po obiedzie. Gwałtowne pragnienie i niepokój po wypiciu czegokolwiek zimnego. Skrajny, żarłoczny głód, zwł. rano, wynikający z uczucia omdlewania i pustki. Puste odbijania (po jedzeniu). Obżarstwo. Wstręt do mleka i biegunka po jego spożyciu. Znaczne osłabienie trawienia, z drażliwością i nastrojem hipochondrycznym po posiłku lub po najmniejszym odstępstwie od ustalonego trybu. Rozdęcie, uczucie ciężkości i pobolewanie w żołądku oraz nadbrzuszu po posiłku.

11. Żołądek

Żołądek słaby, łatwo ulega zaburzeniom. Częste odbijania podczas posiłku i po nim. Napływanie wodnistej śliny do ust. Zgaga po tłustym pokarmie. Gwałtowne odruchy wymiotne rano, bez rzeczywistych wymiotów. Bolesne odbijania. Uczucie nieprzyjemnego ściskania w żołądku i utrzymujące się nudności. Częsta czkawka, zwł. po posiłku. Zgaga i drapanie w gardle, zwł. po spożyciu tłustego pokarmu. Ucisk w żołądku, zwł. po posiłku. Bolesna wrażliwość okolicy żołądka i nadbrzusza przy dotyku oraz podczas mówienia. Bóle ciągnące, uciskowe i tnące w żołądku. Kurcze żołądka ze ściąganiem. Kolka ze ściskaniem opasującym żołądek. Uczucie pustki w żołądku, z nudnościami. Gryzienie i ucisk z uczuciem zamierania o godz. 10 lub 11 przed południem, > po jedzeniu. Rozdęcie żołądka i nadbrzusza.

12. Brzuch

Bóle w podżebrzach. Bardzo słabe trawienie; po jedzeniu nastrój hipochondryczny. Przeszywające kłucia w l. podżebrzu, czasem po wypiciu czegoś zimnego. Przeszywające kłucia w okolicy wątroby (przewlekłe zapalenie wątroby). Silne kłucia w okolicy wątroby i śledziony. Ból brzucha po przebudzeniu rano. Brzuch (twardy) powiększony i rozdęty. Nocne bóle brzucha, z napięciem w jego górnej części i biegunką. Kolka z wciągnięciem pępka i stwardnieniem powłok brzusznych. Obrzmienia na brzuchu, jakby jelita były miejscami rozdęte gazami. Przeszywania i dłubiące bóle w brzuchu. Przeszywające i ciągnące bóle po bokach brzucha. Nagromadzenie i zatrzymanie gazów oraz ich bolesne przemieszczanie się w brzuchu. Obfite oddawanie gazów o kwaśnym lub cuchnącym zapachu. Obrzęk gruczołów pachwinowych i pachowych; na ogół bolesny.

13. Stolec i odbyt

Naglące parcie na wypróżnienie bez rezultatu albo z następczym skąpym i niedostatecznym wypróżnieniem. Stolec twardy i trudny do oddania. Miękki lub płynny kał, z silnym i bardzo naglącym parciem na stolec oraz parciem na odbyt. Luźne, żółte wypróżnienia. Biegunka cechująca się nagłym i nieodpartym parciem na stolec, który zostaje oddany z wielkim pośpiechem, hałasem i gwałtownym wypływem, często wywołując znaczne poruszenie w brzuchu; wypróżnienie niemal mimowolne; często w stolcu znajduje się żółta substancja przypominająca miąższ pomarańczy, którą niekiedy obserwuje się u kobiet w okresie przekwitania. Biegunka z bólami tnącymi, po zziębnięciu lub po spożyciu mleka. Stolec jest wodnisty i wydostaje się gwałtownym strumieniem. Krwawe wypróżnienia. Stolec poplamiony krwią. Stolec jak owcze bobki, z silnym parciem; kulki śluzu wielkości grochu. Wydalenie tasiemca podczas wypróżnienia. Piekące i tnące bóle odbytu oraz odbytnicy podczas oddawania stolca i po nim. Świąd i mrowienie w odbycie. Przeszywające kłucia w kroczu.

14. Narządy moczowe

Częste i naglące parcie na mocz w dzień i w nocy, z wydalaniem skąpej albo nadmiernej ilości moczu. Mimowolne oddawanie moczu nocą. Moczenie łóżka. Mocz jasno- (lub ciemno-)żółty, o kwaśnawym zapachu albo cuchnący i mętny, ze śluzowym osadem. Śluz w moczu. Mocz pachnie jak mocz koński. Pieczenie w cewce moczowej podczas oddawania moczu i po nim. Szarpnięcia, ostre ciągnięcia i szczypanie w cewce moczowej. Mocz intensywnie zabarwiony.

15. Męskie narządy płciowe

Ból jąder jak po stłuczeniu. Ciężkość i uciskowe ciągnięcie w jądrach. Otarcie moszny. Bolesność między moszną a udami. Wydzielina za żołędzią, jak przy rzeżączkowym zapaleniu żołędzi. Zapalenie i obrzęk żołędzi oraz napletka, ze skłonnością do otarć. Zwiększone pożądanie płciowe, niemal jak priapizm, z uporczywymi, bolesnymi polucjami i erekcjami. Niepełny stosunek płciowy. Polucje bez erekcji. Żołądź prącia łatwo staje się bolesna. Wyciek płynu sterczowego podczas oddawania moczu oraz podczas utrudnionego wypróżnienia. Wielka skłonność do pocenia się po stosunku.

16. Żeńskie narządy płciowe

Ucisk w podbrzuszu, jakby wszystko napierało w dół ku narządom płciowym i miało się wysunąć (oraz jakby miała nadejść miesiączka). Miesiączka zbyt wczesna, z bólem głowy oraz bólami okolicy krzyżowej i brzucha. Skąpa miesiączka u dorosłych kobiet. Krwotok maciczny. Zniekształcenie szyjki macicy. Otarcia sromu, między udami. Wypływ śluzu z pochwy po stosunku (powodujący bezpłodność). Obfite, gęste i żółtawe albo cuchnące upławy, czasem poprzedzone bólami tnącymi (ustępującymi po oddaniu moczu). Ruchy w macicy jak ruchy płodu. (Wydaje się, że działanie Nat c. sprzyja poczęciu). Wydala zaśniady, zapobiega ciąży rzekomej. Bóle porodowe słabe albo z towarzyszeniem silnego niepokoju i potu oraz pragnieniem rozcierania.

17. Narządy oddechowe

Krótki kaszel, z rzężeniem w klatce piersiowej. Chrypka i uczucie szorstkości w klatce piersiowej, z nieżytem nosa, dreszczami gorączkowymi oraz drapiącym i bolesnym kaszlem. Ustawiczny nieżyt, z katarem i kaszlem wywoływanym przez najmniejszy przeciąg lub najlżejsze zziębnięcie, ustępujący dopiero po pojawieniu się potu. Kaszel wywołany łaskotaniem w gardle. Gwałtowny suchy kaszel przy przejściu z zimna do ciepła. Kaszel z odkrztuszaniem plwociny o słonym smaku albo złożonej z zielonkawej, cuchnącej ropy. Odkrztuszanie drobnych cząstek, z rzężeniem śluzu w klatce piersiowej. Kaszel z odkrztuszaniem krwi.

18. Klatka piersiowa

Skrócenie oddechu, czasem z utrudnionym oddychaniem. Duszność. Duszność i skrócenie oddechu wywołane napięciem klatki piersiowej. Napięcie w klatce piersiowej podczas wdechu. Ucisk na klatkę piersiową. Przeszywania w klatce piersiowej i po jej bokach. Stałe uczucie zimna po l. stronie.

19. Serce

Gwałtowne kołatanie serca z lękiem, zwł. podczas wchodzenia po schodach albo nocą, przy leżeniu na l. boku. Bolesne trzeszczenie w okolicy serca.

20. Szyja i plecy

Sztywność karku. Trzeszczenie kręgów szyjnych podczas poruszania głową. Obrzęk gruczołów szyi. Twardy obrzęk tarczycy. Wole; ból uciskowy. (Wole zmniejszyło się). Wiercący ból w czubku l. łopatki; rozciąga się do końca wyrostka mieczykowatego. Ból w kości krzyżowej jak od otarcia. Przeszywające kłucia w kości krzyżowej podczas siedzenia. Ból pleców; gwałtowny ból w lędźwiach po chodzeniu. Ciągnięcie i kurczowe napięcie pleców oraz karku. Mrowienie w plecach.

22. Kończyny górne

Pobolewanie barków. Ciągnące i rwące bóle (reumatyczne) w barkach, ramionach i łokciach, z osłabieniem tych części. Ciężkość, sztywność i bóle ramion, pozbawiające zdolności ich unoszenia. P. ramię i p. dłoń drętwieją, a ruch nimi staje się bolesny z powodu bólu mięśni. Szarpnięcia i uczucie drżenia w ramionach, dłoniach i palcach, zwł. podczas chwytania przedmiotu. Ciągnące napięcie przedramion i dłoni. Brodawki na ramionach. Bóle tnące w dłoniach. Rwanie i wiercenie w kościach śródręcza, zwł. wieczorem i rano w łóżku. Pieczenie w stawach dłoni wieczorem. Obrzęk dłoni (po południu). Drżenie dłoni (rano). (Dłonie drętwieją, bolą i mają skłonność do owrzodzeń. R. T. C.). Skóra dłoni sucha, szorstka i popękana. Brodawki (lub opryszczka) na grzbietach dłoni. Czerwone plamy i liszaje na dłoniach. Szarpnięcia w stawach palców. Zniekształcenie (przykurcz) palców. Piekący świąd i piekące pęcherze na palcach, jak po poparzeniu pokrzywą.

23. Kończyny dolne

Napięcie w zgięciu kolana; mięśnie są skrócone. Doły podkolanowe bolesne podczas ruchu. Wielka ciężkość nóg i stóp, ze sztywnością podczas siedzenia i chodzenia. Szarpnięcia w udach. Wykwity liszajowate na pośladkach. Przykurcz ścięgien podkolanowych. Liszaje w dołach podkolanowych. Uciskowe i kurczowe ciągnięcie w nogach. Kurcze i ciągnięcie w łydkach, jakby były zbyt krótkie. Nogi obrzęknięte, czerwone, objęte stanem zapalnym i pokryte owrzodzeniami. Plamy (jak w trądzie) na nogach. Bóle tnące i kurcze w stopach. Pieczenie w stawach stóp wieczorem. Obrzęk stóp lub ich podeszw, z przeszywaniami podczas stawiania stopy na ziemi. Skłonność do zwichnięć i skręceń stawu stopy. Kostka jest tak słaba, że się poddaje; przy stąpaniu stopa podwija się. Zimno stóp. Przewlekłe owrzodzenia pięty, rozwijające się z gryzących pęcherzyków. Czarna, owrzodziała krosta na pięcie. Tętnienie i pełzanie w obu piętach. Pęknięcia i otarcia między palcami stóp. Obrzęk (dużych) palców stóp, z rwaniem i bólem jak od otarcia, który nie pozwala spać. Pęcherze na czubkach palców stóp, jak po oparzeniu. Wiercenie, ciągnięcie i przeszywania w odciskach.

24. Objawy ogólne

Śluz w moczu. Nocne erekcje; nocne polucje. Cuchnąca plwocina. Dolegliwości pojawiające się w tylnej części głowy; także w pięcie. Ból tnący w częściach zewnętrznych. Napady histeryczne. Dawne skręcenia; osoba, która łatwo doznaje skręceń, tj. ma skłonność do skręcenia wskutek każdego wysiłku. Osutka ropna lub wypełniona ropą. Wypadanie włosów. Skłonność do pocenia się, które może zostać wywołane każdym wysiłkiem. Kurczowe rwanie, głównie w ramionach i nogach. Ciągnące i rwące bóle o charakterze porażennym w stawach, zwł. wieczorem i nocą. Skurcze mięśni (dłoni, zgięcia kolana, szyi). Przykurcz ścięgien. Szarpnięcia w kończynach, stawach i mięśniach. Mrowienie i kłucie w mięśniach. Silna skłonność do zwichnięć oraz nadwyrężenia pleców. Obrzęk i stwardnienie gruczołów.

< podczas burzy. Większość objawów ujawnia się podczas siedzenia i jest > pod wpływem ruchu, ucisku lub rozcierania. Silny niepokój, drżenie i pot podczas bólów. Wielkie pobudzenie całego ciała wieczorem. Nadmierna chorobliwa wrażliwość, z drżeniem, także podczas gry na fortepianie. Zwiotczenie i brak stabilności całego ciała (rano). Niepewny chód. Ociężałość i gnuśność, zwł. rano, z lękiem przed ruchem. Leżenie na l. boku sprawia ból. Rano ból o charakterze porażennym, jak po stłuczeniu, oraz wielkie osłabienie kończyn. Osłabienie tak znaczne, że po umiarkowanie długim spacerze powoduje osuwanie się. Długotrwałe osłabienie. Wychudzenie, z bladą cerą, rozszerzonymi źrenicami i intensywnie zabarwionym moczem. Niechęć do przebywania na świeżym powietrzu. Wielka skłonność do zziębnięcia, po którym występuje katar albo kolka z biegunką.

25. Skóra

Owrzodzenia, z obrzękiem i zapalnym zaczerwienieniem zajętych części. Skóra sucha, szorstka i spękana. Czerwone, twarde plamy. Suchość skóry, z obfitym potem po najmniejszym wysiłku lub najlżejszej pracy. Świąd całego ciała jak od pcheł. Mrowienie pod skórą. Świerzb. Osutka liszajowata. Herpes: iris; circinatus. Liszaje szerzą się i ropieją. Żółte pierścienie, jak pozostałości plam liszajowatych. Guzki trądowe. Brodawki, bolesne przy dotyku. Przeszywania, bóle tnące i pieczenie w uszkodzonych częściach. Osutka przypominająca świerzb w dolnej części brzucha.

26. Sen

Nieodparta skłonność do snu, z częstym ziewaniem w ciągu dnia; wieczorem sen przychodzi późno, a rano trudno się obudzić. Niespokojny sen, pełen żywych snów, niekiedy chaotycznych i lubieżnych, z silnymi erekcjami i polucjami. Sny; przyjemne; miłosne. Sny pełne niepokoju, które po przebudzeniu wydają się prawdziwe. Straszne sny o zgonach, powodziach, kłótniach, rabusiach, diabłach, złodziejach itd. Sny o podróżowaniu. Nocą wielki niepokój w ciele, wzburzenie krwi, kołatanie serca i zmora nocna, ból zęba, kolka oraz zawroty głowy z dojmującym lękiem. Szarpnięcia i wstrząsy podczas snu. Zbyt wczesne budzenie się.

27. Gorączka

Tętno przyspieszone, przeważnie nocą, ze wzburzeniami krwi. Gorączkowe drżenie, z zimnymi rękami i gorącymi policzkami albo vice versâ, lecz zawsze bez pragnienia. (Napady dreszczy między 3. a 4. rano, wywołane nadmiernym zmęczeniem i niepokojem. R. T. C.). Zimno rąk i stóp. Uczucie zimna i dreszczowość przez cały dzień, bardziej przed południem, z zimnymi rękami i stopami oraz gorącą głową; albo odwrotnie: gorące ręce i stopy, z zimnymi policzkami. Gorąco z wielkim osłabieniem i snem. Gorąco z potem na całym ciele. Parząco gorący pot na czole, gdy uciska go kapelusz. Pot podczas jedzenia. Pieczenie stóp, zwł. podeszw, podczas chodzenia. Poci się rano. Nocny pot, często występujący naprzemiennie z suchością skóry. Zimny, nieustanny pot, jak z dojmującego lęku, z drżeniem od bólów. Obfity pot przy najmniejszym wysiłku fizycznym.