Phaseolus

NANUS. Fasola karłowa. N. O. Rozcierka z wysuszonego nasiona fasoli. Odwar z wysuszonych nasion i strąków.

PHASEOLUS VULGARIS. Fasola zwyczajna. Leguminosæ. Rozcierka z wysuszonego nasiona fasoli. Odwar z wysuszonych nasion i strąków.

Klinika

Albuminuria / Pierś, guz / Cukrzyca / Obrzęk wodny / Krwiomocz / Ból głowy / Serce, choroby; niewydolność; kołatanie / Przepuklina / Wysięk opłucnowy / Impotencja / Zapalenie osierdzia / Zapalenie opłucnej / Gruczoł krokowy, choroby; krwawienie z / Rany kłute

Charakterystyka

Pod hasłem Phaseolus ująłem zarówno P. nanus, jak i P. vulgaris, ponieważ nie potrafię dostrzec żadnej różnicy w ich działaniu. Próba lekowa P. vulg. została przeprowadzona przez Demeuresa. Niektóre skutki spożycia przez dziecko spleśniałych nasion fasoli, opisane przez W. Dale’a, oznaczono w Schemacie symbolem (D). A. M. Cushing przeprowadził próbę lekową P. nanus, lecz opublikował jedynie objawy obserwowane ze strony serca. Oznaczono je symbolem (C). Objawy wyleczone ujęto w nawiasy. W Schemacie uwzględniono też niektóre objawy obserwowane u pacjentów przyjmujących lek. New Eng. Med. Gaz. (cytowane przez Lamberta, H. W., xxxi. 125) opublikowało przekład broszury dr. Heinricha Ramma o zastosowaniach „herbaty fasolowej”. Pewna kobieta, którą Ramm bezskutecznie leczył z powodu choroby zastawki mitralnej z powikłaniami wątrobowymi i nerkowymi oraz obrzękiem wodnym, zjawiła się pewnego dnia, najwyraźniej wyleczona dzięki piciu herbaty fasolowej. Skłoniło to Ramma do wypróbowania jej w innych przypadkach; stwierdził, że obrzęki pochodzenia nerkowego i sercowego szybko ustępowały, ilość moczu znacznie się zwiększała, a w przypadkach albuminurii białko szybko znikało. Według Ramma ustępują pod jej wpływem również wysięki do jamy opłucnej, worka osierdziowego i jamy otrzewnej, a także wszelkie przewlekłe zaburzenia dróg moczowych, od nerek aż po cewkę moczową; twierdzi on, że zapalenie miedniczek nerkowych, nieżyt pęcherza, piasek moczowy, kamienie i kwas moczowy szybko znikają. Ramm uważa Phas. za bardzo ważny lek w dnie moczanowej i cukrzycy. Stosował odwar z całego wysuszonego, dojrzałego strąka „wyższej odmiany”. Nazywa ją P. vulgaris. [Mówi się, że pocieranie brodawek wewnętrzną stroną strąka je leczy. R. T. C.] A. M. Cushingowi (New Eng. Med. Gaz., styczeń 1897) zawdzięczamy najlepsze określenie mocy i zakresu działania tego leku. Za Grayem nazywa go P. nanus, „pospolitą białą fasolą”. Jego pracę odczytano w Bostonie; autor wspomina o „mieście jedzącym fasolę” oraz o jego reputacji miejsca „nagłych zgonów wskutek zaburzeń mózgu lub serca” i przedwczesnego starzenia się młodych mężczyzn. Nie jestem całkiem pewien, czy była to uwaga żartobliwa, czy poważna, wskazuje jednak na działanie leku, który w próbie lekowej Cushinga wywołał zaburzenia układu nerwowego, narządów płciowych (impotencję), żołądka, jelit i nerek, a także następujący objaw, który gwałtownie zakończył próbę: „Nagle poczułem osobliwe wrażenie w okolicy serca. Było ono tak nagłe i dziwne, że natychmiast zbadałem sobie tętno i stwierdziłem, iż jest bardzo nieregularne i słabe — do tego stopnia, że, jak sądzę, przestraszyłem się; w każdym razie nie przyjąłem już więcej leku”. „Nieregularne, słabe tętno” oraz „niewydolność serca” są głównymi objawami kluczowymi tego leku w przypadkach sercowych i odpowiadają jedynemu objawowi sercowemu odnotowanemu przez Allena. Demeures podczas swej próby lekowej doświadczył silnego bólu głowy wskutek uczucia pełności w mózgu. Cushing przytacza dwa związane z tym przypadki. (1) Podał odwar z wysuszonych strąków w beznadziejnym przypadku raka macicy z ciężkim uogólnionym obrzękiem wodnym, uzyskując pozorną poprawę. Gdy pewnego dnia przyszedł z wizytą, spodziewając się zastać pacjentkę w dobrym stanie, znalazł ją martwą. „Nagle krzyknęła: «Och, moja głowa!», chwyciła ją obiema rękami i umarła”. (2) Lekarka, lat 30, zamężna, bezdzietna, nigdy nie chorowała poza chorobami wieku dziecięcego; dwa lata wcześniej przeżyła wiele zmartwień i dużo jeździła na rowerze. Od tamtej pory dokuczało jej serce. Około pięciu razy na minutę serce wykonywało jedno mocne, nieprzyjemne uderzenie, po czym wypadało jedno uderzenie. W nocy stan był znacznie gorszy i uniemożliwiał sen. Podano Phas. 10. Po trzydziestu sześciu godzinach serce wykonywało sto uderzeń bez zaburzenia rytmu, a poprawa utrzymywała się; pacjentka musiała jednak odstawić lek z powodu wywoływanego przezeń bólu głowy, „jakby coś mocno uciskało obie skronie”, znacznie gorszego po każdej dawce leku. Pacjentka nigdy nie miewała bólów głowy. Inne przypadki Cushinga: (3) Mężczyzna, lat 45, obrzęk wodny, choroba serca i inne powikłania. Odwar ze strąków fasoli umożliwił mu położenie się na kanapie i wyraźnie zmniejszył obrzęk. (4) Duchowny, lat 69, od wielu lat niezdolny do pracy z powodu choroby serca, po nietypowym wysiłku doznał znacznego wyczerpania, a jego tętno stało się zupełnie niewyczuwalne i pozostawało takie przez cztery dni mimo leczenia, aż podano Phas. 9x. W ciągu kilku godzin tętno powróciło. Po trzydziestu sześciu godzinach było miarowe i silne i takie pozostało aż do śmierci chorego, która nastąpiła dwa tygodnie później. (5) Kobieta, lat 50, od kilku lat osłabiona, zmęczona, z nieprawidłową czynnością serca. Podano Phas. 9x, a po czterdziestu ośmiu godzinach „jej serce wróciło do właściwego rytmu i nadal pracuje prawidłowo”. (6) Kobieta, lat 87, nieprawidłowa czynność serca, wypadało co trzecie uderzenie. Po dwóch dniach przyjmowania Phas. tętno zupełnie prawidłowe. (7) Przypadek porodowy, pierwiastka, mocz obficie zawierający białko, straszne drgawki, poród kleszczowy. Dwie godziny później serce przestało pracować i żaden środek pobudzający nie mógł go uruchomić. Podano Phas. 9x i po dziesięciu minutach czynność serca była zupełnie prawidłowa. W nocy dawkę trzeba było powtórzyć dwukrotnie, lecz niczego więcej nie było już potrzeba. Białko szybko zniknęło i nastąpił szybki powrót do zdrowia. (8) Mężczyzna, lat 92, od tygodnia oddawał krwisty mocz (najwyraźniej zawierający tyle samo krwi co moczu). Wcześniej cierpiał na zaburzenia układu moczowego: oddawał mocz kilka razy w nocy i dwukrotnie w ciągu doby wprowadzał cewnik; od pewnego czasu nie musiał jednak używać cewnika. Cushing rozpoznał schorzenie gruczołu krokowego i podał Phas. 4x, Nr 25, globulki w wodzie, po łyżeczce co dwie godziny. (9) Inny przypadek krwawienia z gruczołu krokowego u mężczyzny, lat 70, wyleczono za pomocą suchych globulek Phas. 4x podawanych na język. Zdrów po czterech dniach. (10) Cushing przedstawia interesujący opis (Med. Vis., xiii. 375) zastosowania Phas. jako środka na rany. Pięćdziesiąt lat wcześniej przypadkowo wbił sobie w grzbiet stopy jeden ząb wideł do siana. Lekarz z odludzia obiecał, że następnego dnia wszystko będzie w porządku. Rozłupał średniej wielkości nasiono białej fasoli i przywiązał do rany jedną połowę płaską, rozłupaną stroną. Ból był tak silny, że Cushing popadł w majaczenie, zasnął, a obudził się zdrów. W ciągu czterdziestu jeden lat praktyki wypróbowywał ten sposób w ranach kłutych zadanych nitami, gwoździami itd. i za każdym razem z pełnym powodzeniem. (11) Kobieta, lat 30, w zamiarze samobójczym zażyła tabletkę zawierającą 12 1/2 grana morfiny, umieszczoną wewnątrz upieczonego nasiona fasoli. Było to wieczorem; od południa nic nie jadła. Zasnęła i obudziła się następnego ranka o godzinie 7, zdziwiona, że nadal jest na tym świecie. Ponownie zasnęła i spała do godziny 11; wtedy musiała wstać, lecz nie mogła chodzić. Wezwano lekarza. Zwymiotowała nieco śluzu, kilka ciemnych drobinek przypominających krew oraz mały kawałek sałaty zjedzonej poprzedniego dnia w południe. Pytanie: czy Phas. zneutralizował działanie Morph.? (12) Krzepki mężczyzna, lat 50, przeszedł grypę, po której rozwinął się reumatyzm, gorszy w ramionach, sporadycznie także poniżej łokci. Ból był tak silny, że nocami nie mógł leżeć w łóżku. Pił dużo wody. Oddawał wiele moczu, w którym Cushing stwierdził 3,5 procent cukru. Phas. 5x co cztery godziny w ciągu ośmiu dni usunął cukier niemal zupełnie, pozostawiając jedynie ślad; pod innymi względami pacjent również był zdrów. S. R. Stone (Amer. Hom., xxiv. 123) opisuje przypadek pana T., lat 69, którego zastał w stanie półprzytomnym, lecz cierpiącego dotkliwie po napadzie silnej dolegliwości w okolicy serca; oddychanie było utrudnione, tętno wynosiło 51. Wcześniej występowały napady, ale lżejsze, a tętno zawsze było podczas nich wolne. Podano Phas. 6x, początkowo co pół godziny, następnie co godzinę. Nazajutrz pacjent był niemal zdrów i powiedział, że „czuł działanie każdej dawki”. W przypadku opisanym przez Cushinga pielęgniarka, lat 50, „przeżywała straszne chwile z powodu kołatania serca i uczucia, jakby miała umrzeć”; Phas. 15x wyleczył ją. Pacjentka „nigdy w życiu nie przyjmowała niczego, co przyniosłoby jej tak wiele korzyści” (H. R., xii. 237). Godnymi uwagi objawami próby lekowej były: bolesność przy dotyku: gałek ocznych, prawego żebra, nadbrzusza i prawej kości ramiennej. Ból głowy był < przy poruszaniu głową lub jakimkolwiek wysiłku umysłowym, czytaniu, pisaniu itd. Ucisk <. Oddychanie wolne; tętno wolne lub niewyczuwalne.

Związki

Porównać: Leguminosæ. W chorobach serca: Dig., Cratæg., Spig., Lach., Thyr. Rany kłute: Hyper., Led. Cukrzyca: Syzyg., Thyr., Nat. sul., Uran. nit.

1. Umysł

Można go było ocucić jedynie głośnym mówieniem (D). Przestraszony nieregularną czynnością serca (C). (Uczucie, że umrze, z kołataniem serca.)

2. Głowa

Ból głowy, głównie w czole i oczodołach, wskutek uczucia pełności w mózgu; < przy każdym ruchu głowy; od godziny 12 w południe do pory snu; > w łóżku, ponownie < następnego dnia o godzinie 10 rano. Ból po prawej stronie czoła podczas pisania. Silny ból głowy, jakby coś mocno uciskało obie skronie, znacznie < po każdej dawce Phas. (u pacjentki wyleczonej z objawów sercowych, niemiewającej bólów głowy). Nagle krzyknęła: „Och, moja głowa!”, chwyciła ją obiema rękami i umarła (w przypadku raka leczonym odwarem z Phas., zawierającym również wysuszony strąk, C).

3. Oczy

Gałki oczne (zwł. prawa) bolesne przy dotyku jak po uderzeniu. Piekący ból w prawym oczodole. Ból w prawym oczodole podczas marszczenia skóry czoła. Bardzo dotkliwy świąd w wewnętrznych kącikach oczu. Ból nad prawym oczodołem < przy każdym wysiłku umysłowym. Źrenice szeroko rozszerzone i niereagujące (D).

6. Twarz

Rysy twarzy wyrażały cierpienie (D).

11. Żołądek

Ból nadbrzusza przy dotyku, zwł. w okolicy odźwiernika. (Silny, tępy ból w nadbrzuszu, wymioty itd.; Phas. 4x wyleczył.)

12. Brzuch

Ucisk brzucha najwyraźniej sprawiał ból; dziecko cofało się przed nim i podkurczało nogi (D). Ból podobny do przepuklinowego w prawym pierścieniu pachwinowym, trwający przez cały dzień.

14. Narządy moczowe

Krwisty mocz. Cukrzyca. Piasek z kwasu moczowego.

15. Męskie narządy płciowe

Całkowita impotencja (C). Powiększenie gruczołu krokowego.

17. Narządy oddechowe

Oddychanie wolne, z westchnieniami (D). (Osiem oddechów na minutę.)

18. Klatka piersiowa

Chrząstka ostatniego prawego żebra prawdziwego bolesna jak po stłuczeniu. Nad prawą brodawką nagle pojawia się twardy, zaokrąglony, wystający i ruchomy guz, bolesny przy dotyku, w pełni rozwinięty (15. dzień). (Wysięk opłucnowy.)

19. Serce

Tętno na nadgarstkach szybkie i niemal niewyczuwalne (D). Nagłe, osobliwe wrażenie w okolicy serca; było tak nagłe i dziwne, że natychmiast zbadał sobie tętno i stwierdził, iż jest bardzo słabe i nieregularne; przestraszył się i przerwał próbę lekową (C). (Nieprzyjemne, mdłe uczucie w okolicy serca ze słabym tętnem.). (Końcowe stadium choroby serca, tętno niewyczuwalne. Phas. 9x przywrócił tętno, które pozostało prawidłowe aż do śmierci trzy tygodnie później.). (Przez dwa lata około pięciu razy na minutę serce wykonywało jedno silne uderzenie, po czym wypadało jedno uderzenie; < w nocy. Phas. 10 wyleczył ten objaw i wywołał ból głowy.). (Przywrócił czynność serca w przypadku drgawek połogowych i albuminurii, gdy serce przestało pracować.). (Nieprzytomny, bez wyczuwalnego tętna, osiem oddechów na minutę.). (Dolegliwość w okolicy serca, tętno bardzo wolne. Stone.). Wysięk osierdziowy.). (Straszne kołatanie serca i uczucie, że umrze.)

22. Kończyny górne

Ból przy dotyku na końcu głowy prawej kości ramiennej.

27. Gorączka

Pokryty zimnym potem (D).