Lyssin. (Lyssinum.) (Hydrophobinum.)

Ślina wściekłego psa. Nozod.

Przegląd historyczny — zob. monografia Heringa (North American Journal of Homœopathy, 1879).

Pierwszą ślinę uzyskał Hering w sierpniu 1833 roku (zob. North American Journal of Homœopathy, 1879) i w tym samym roku przeprowadził na sobie próbę lekową; Schmid, student z Allentown, w 1835 roku; Behlert na wielu osobach poddanych próbie lekowej, od

1835 do 1838 roku; Redman Coxe na sobie i swojej rodzinie w 1853 roku; Knerr, stosując 300. i 600. potencję Jenichena, na kobiecie ugryzionej w 1869 roku przez psa, który nie był wściekły.

Po objawach obserwowanych po ugryzieniach oraz objawach osób dotkniętych wścieklizną, zebranych z wiarygodnych źródeł, następuje oznaczenie „--s. b.”.

Doniesienia kliniczne są jak dotąd nieliczne ze względu na stosunkowo niedawne opublikowanie prób lekowych.

[Hydrophobinum: „Idąc za sugestią Ziemsena, Encyclopædia, t. 3, s. 472, zastępujemy Hydrophobinum nazwą Lyssin, gdyż nazwa hydrophobia, ściśle rzecz ujmując, odnosi się do sporadycznego objawu i nie stanowi cechy charakterystycznej

choroby, której klasyczna nazwa brzmi Λιςςα”. --C. Hering.]

AUTORYTETY KLINICZNE.

• Lyzofobia, Hering, 1843; C. Lippe, MSS.; Przewlekły ból głowy, nie może słuchać szumu płynącej wody, Hering, MSS.; Czerwonka, nie może słuchać szumu płynącej wody, Lippe,

MSS.; Przewlekła biegunka obozowa, Hale, MSS.; Drgawki w ciąży wywołane odgłosem wylewanej wody, Guernsey, MSS.; Wieloletnie wypadanie macicy (6 przypadków), Cox,

MSS.; Pochwica z wypadaniem macicy, Cate, MSS.; Drgawki połogowe, Guernsey, MSS.; Upławy, Cate, MSS.; Okresowy skurcz

nagłośni, Bicking, MSS.; Ugryzienia przez psy, Hering, Bute, Rück. Kl. Erf., t. 4, s. 622; Raue, MSS.; Wells, MSS.; Knerr, MSS.; Złośliwe wrzody po ugryzieniu, Hering, MSS.; Czerwona

blizna po ugryzieniu, Bute, MSS.

PSYCHIKA [1]

Na chwilę traci świadomość.

Utrata świadomości występuje niekiedy we wczesnym stadium, lecz na ogół dopiero na krótko przed śmiercią. --s. b.

Nie widzi ani nie słyszy otaczających go osób. --s. b.

Znacznie poprawiona pamięć pojedynczych słów.

Dziwne doznanie w głowie z utratą pamięci.

Nie prowadzi rozmowy równie dobrze jak zwykle, lecz lepiej gra w szachy; bardziej skłonny do rozmyślania niż do mówienia; zupełnie nieożywiony.

Wbrew jego woli nasuwają mu się myśli, że wydarzy się coś strasznego; czuje przymus popełniania lekkomyślnych czynów, takich jak wyrzucenie przez okno dziecka, które trzyma na rękach, i tym podobnych.

Nie mógł się uwolnić od nieopisanego, dręczącego poczucia, że przydarzy mu się coś strasznego.

Napady roztargnienia; chwyta niewłaściwe przedmioty, często nie wie, czego chce, wypowiada niewłaściwe słowa, podobne jedynie w odległy sposób pod względem brzmienia.

Zdają sobie sprawę z groźnego charakteru choroby i często mówią o zbliżającym się śmiertelnym zakończeniu z godną uwagi szybkością i ostrością artykulacji. --s. b.

W spokojnych okresach prawidłowo odpowiadał na zadawane mu pytania, rozpoznawał otaczające go osoby, a przeczuwając rychłą śmierć, błagał je, by modliły się za niego i nie pozostawiały go samego. --s. b.

Większość chorych nie ma właściwego pojęcia o rzeczywistym pochodzeniu swojej choroby i stanowczo zapewnia, że blizna nie ma żadnego znaczenia i nie sprawia im bólu. --s. b.

Najczęściej władze umysłowe znajdują się w stanie znacznego pobudzenia, przejawiającego się szybkością spostrzegania, zdumiewającą bystrością rozumienia oraz szybkością odpowiadania na pytania. --s. b.

We śnie dziwi się łatwości, z jaką potrafi wypowiadać się elegancką łaciną.

Wydaje się jej, jakby jednocześnie oddziaływały na nią dwa zupełnie odmienne toki myślenia.

Pewne splątanie, chwiejność i osłabienie umysłu. Myślenie przychodzi mu z wielką trudnością, a niekiedy jest niemożliwe.

Znużona i niezdolna do wysiłku umysłowego; musiała odłożyć zadania szkolne, które wcześniej sprawiały jej przyjemność.

Zakres wyobrażeń skrajnie ograniczony; pozostawiony samemu sobie nieustannie zajmuje się tym samym, w krótkim czasie często powraca do tych samych myśli i zawsze przedstawia je w ten sam sposób.

Otępienie i tępotę umysłową; w nocy niepokój.

Podczas drgawek złudzenia psychiczne i halucynacje; w okresach świadomości władze umysłowe są zachowane. --s. b.

Wierzą, że to za sprawą otaczających ich osób zostali doprowadzeni do obecnego nieszczęsnego stanu. --s. b.

Wyobrażają sobie, że są źle traktowani, i energicznie bronią się przed napaściami i zniewagami, które w rzeczywistości są wytworami ich własnej wyobraźni. --s. b.

Wyobraża sobie, że kilka osób na niego dmucha, choć niektórych z nich nie ma przy nim. --s. b.

Majaczyła o psie, który ją ugryzł; wyobrażała sobie, że jest przy niej, i walczyła, jakby chciała go odpędzić. --s. b.

Sądzi, że jest psem albo ptakiem, biega tam i z powrotem, ćwierkając i świergocząc, aż pada zemdlony. --s. b.

Wyobrażają sobie, że widzą nieobecne przedmioty, zwierzęta i ludzi. --s. b.

Usilnie skarży się, że rozpalono ogień i piec dymi, chociaż nie ma ognia; inny chory nieustannie polecał zamknąć okno, które nie było otwarte. --s. b.

Dziwne wyobrażenia i obawy podczas ciąży.

Występują lekkie napady majaczenia (w zaawansowanym stadium); chorzy często zapominają swoich przyjaciół i krewnych; majaczeniu towarzyszy ciągłe mówienie. --s. b.

Pewne majaczenie i złudzenia; wydawało jej się, że lekarze są dwiema młodymi dziewczętami, które przyszły ją odwiedzić. --s. b.

Majaczenie < w nocy.

Podczas majaczenia wygłasza przemowy; sądzi, że jest człowiekiem o wielkiej władzy. --s. b.

Do głowy przychodzą mu obłąkańcze pomysły; na przykład, by chlusnąć komuś w twarz wodą ze szklanki, którą trzyma w ręku, albo wbić nóż, który trzyma, we własne ciało, i tym podobne.

Jego mania nabiera ponurego charakteru. --s. b.

Mania spermatica; ogiery.

Skłonny do używania obraźliwego języka, wymyślania przyjaciołom, bicia i znieważania osób znajdujących się w pobliżu.

Skłonność do grubiaństwa i znieważania, gryzienia i uderzania. θ Biegunka.

Pewna dzikość usposobienia.

Silny i niekontrolowany przymus wykonywania określonych czynności: rzucania się na każdy poruszający się przedmiot znajdujący się w zasięgu i gryzienia go; pies. --s. b.

W nocy nieustannie odczuwa pokusę gryzienia poduszki. --s. b.

Z wielkim uporem zaprzeczają, jakoby kiedykolwiek zostali ugryzieni. --s. b.

Nieustanne mówienie w nocy. --s. b.

Mowa mozolna, urywana i żałosna. --s. b.

Napisał do lekarza: Z niecierpliwością czekam, aż da pan mnie i moim młodym coś do jedzenia. --s. b.

Po napadzie omdlenia napisał na papierze: Wszyscy mnie opuścili; nawet ptaki niebieskie — nie patrzą na mnie i nie karmią mnie, gdy jestem głodny; głoduję z młodymi i cierpię pragnienie z ich samicami; moje gniazdo jest zrobione z brudu, nie zdobyłem go własnym wysiłkiem,

lecz wypędziłem je z ich gniazd i siedzę tam z samicami i młodymi. --s. b.

Śpiewała więcej niż zwykle, lecz mimowolnie; nie czuła się wcale szczęśliwa ani wesoła.

Przez cały dzień chodzi po domu, śpiewając; porusza się ze zręcznością i precyzją większą niż zazwyczaj.

Wzdychanie: z uciskającym oddechem; z bólem serca.

Wśród gwałtownego szlochu oświadcza, że cierpi męki piekielne. --s. b.

Z największym niepokojem ubolewają nad tym, że nie potrafią ugasić dręczącego ich pragnienia, i różnymi sposobami usilnie próbują się napić. --s. b.

Przed pójściem do łóżka porządnie się wypłakała.

Gorzko płacze z powodu bólu głowy.

Przed napadami, po nich, a także w ich trakcie — krzyki lub nieartykułowane dźwięki wyrażające najgłębszą rozpacz. Podczas napadów mimowolne, skurczowe ruchy kłapania szczękami. --s. b.

Spokojni chorzy spluwają do przygotowanych naczyń; bardziej pobudzeni rozpryskują ślinę na wszystkie strony. --s. b.

Gryzienie i kłapanie z drgawkami. --s. b.

Kazała mężowi odejść, ponieważ chciała go ugryźć, a spełniając groźbę czynem, ugryzła się w ramię. --s. b.

Kawałki dywanu włożone do budy, aby pies mógł na nich leżeć, były rozszarpywane, aż zmieniały się w sterty luźnej wełny. --s. b.

Pies podejmował rozpaczliwe próby zerwania łańcucha. --s. b.

Wściekle wyrywają się ze swoich zagród i biegną albo przeskakują rowy i ogrodzenia. θ Wścieklizna owiec.

Ostrzegał otaczających go ludzi, aby nie wdychali wydychanego przez niego powietrza: było zepsute, cuchnęło jak zgniłe jaja, gorzej niż cholera, i mogło szkodzić. --s. b.

Nie odpowiada na pytania.

Niechęć do zmiany położenia głowy; jednoczesne występowanie w jej umyśle dwóch odrębnych toków myślenia: przekonania, że nie jest w stanie poruszyć głową (w pozycji leżącej), oraz stanowczej pewności, że wystarczy postanowić, iż to zrobi, aby zdołać nią poruszyć.

Nie boi się psów, lecz nie lubi ich widoku, ponieważ odnawia on jej lęk. θ Lyzofobia.

Nie znosi słuchać śpiewu innych osób ani odgłosu jedzenia jabłek.

Ożywiony; czuł się, jakby otrzymał radosną wiadomość.

Sporadycznie ożywiony, po czym znów posępny; oba te stany bardzo łatwo ustępują podczas rozmowy.

Ból głowy wywołuje u niego wielki niepokój.

Przez cały dzień czuje się przygnębiony i bardzo słaby.

Przygnębiony, jakby coś miało się wydarzyć.

Napad depresji i obojętności, zupełnie mu obcych; czuje się, jakby nie był w stanie nic zrobić; gdy się zmusza, brakuje mu sił umysłowych.

Osobom, które nieustannie obawiały się o swoje bezpieczeństwo, wydawało się, że od ugryzienia upłynęło mniej czasu. --s. b.

Czuje, jakby miało wydarzyć się coś nieprzyjemnego; gdy rozważa tę sprawę, uczucie przemija.

Czuje się, jakby usłyszał nieprzyjemną wiadomość albo miał ją wkrótce usłyszeć; do godz. 16.

Czuła, jakby miał wystąpić u niej napad; o godz. 23.

Lyzofobia; lęk przed popadnięciem w obłęd.

Czuje, że fizycznie nie zdoła dłużej znieść swoich lęków i będzie zmuszony udać się do zakładu dla obłąkanych. θ Lyzofobia.

Mary M., lat 17, została kilka lat wcześniej ugryziona przez psa; po przeczytaniu w gazetach opisów kilku przypadków wodowstrętu zastano ją w następującym stanie: skulona w rogu kanapy, twarz ciemnoczerwona i obrzmiała, z wyrazem przerażenia, oczy błyszczące, spojówki

przekrwione i czerwone; do tego stanu doprowadziła ją próba napicia się wody, a nawet wzmianki o wodzie nie mogła słuchać bez dreszczu lęku; nie mogła przełykać, tętno bardzo przyspieszone, język suchy, czerwony i obłożony; jedna dawka Lyssin 2c; następnego dnia czuła się lepiej, lecz później wystąpiło jeszcze kilka

lekkich napadów, zawsze wywołanych odgłosem płynącej wody, lecz za każdym razem ustępujących po leku; od blisko roku nie miała napadu.

Czuła, jakby miała umrzeć; jakby miała osunąć się i zgasnąć.

Od kilku nocy nie była w stanie zmrużyć oka; nieopisany niepokój wypędza ją z łóżka; może jedynie siedzieć i chodzić albo znajdować chwilowy spokój w modlitwie. --s. b.

Niepokój psychiczny: niemożność pozostania w spoczynku z wielkim wyczerpaniem; z bólem serca; z bólem głowy; lęk przed samotnością.

Muzyk został podczas przechodzenia przez ciemny korytarz ugryziony w łydkę lewej nogi przez małego oswojonego psa; ugryzienie było bardzo lekkie i ledwie naruszyło skórę; zwierzę było zdrowe i pozostało zdrowe; ból w miejscu ugryzienia

nawracał od czasu do czasu niezależnie od tego, czy chory o nim rozmyślał, aż w końcu przerodził się w pieczenie, które rozeszło się po całym ciele, wywołując nieopisanie dziwne doznanie; w nocy drżenie i dręczący lęk, że zachoruje na wściekliznę; odczuwał pragnienie i pił

wodę bez ograniczeń; objawy te oraz następujące poniżej pojawiły się dwa lata po ugryzieniu: częste spluwanie śliną przez cały dzień, ustające na pewien czas jedynie po wypiciu wieczorem mocnej herbaty; niespokojne sny w nocy; w końcu nie mógł przyjmować pokarmów ani napojów

i skarżył się na kłujące, przeszywające bóle pod językiem; pobudzenie psychiczne, obecnie tak samo jak przez całe jego życie, wpływa na niego niekorzystnie; gorąca para złagodziła ból palący w miejscu ugryzienia, a Lyssin 2c (Jenichen) szybko złagodził wszystkie objawy; po trzech tygodniach chory uważał się za uleczonego i wyruszył w podróż.

Niezdecydowanie nawet w drobnych sprawach.

Zły humor. θ Ból głowy. θ Biegunka.

Wieczorem rozdrażniony, hipochondryczny nastrój.

Czuje się nerwowy i podrażliwy.

Bardzo zagniewany, do tego stopnia, że jego dzieci wyrażały wielkie zdziwienie; obrażał się o najdrobniejsze błahostki, łajał żonę i dzieci, czuł się nieszczęśliwy, nie mógł na niczym skupić uwagi; posępny, nie chce nikogo widzieć ani z nikim rozmawiać.

Po napadach furii okazuje wielki żal z powodu swego zachowania, gorliwie przeprasza i ostrzega otoczenie, aby nie pozwalało mu ich gryźć. --s. b.

Nieprzejednana nienawiść do właścicieli psa, który ją pogryzł, ze skłonnością do wypowiadania przekleństw, które — ze względu na jej staranne wychowanie i powściągliwość rodziców — przerażają ją samą. --s. b.

Nadwrażliwość wszystkich zmysłów.

Nadmierna ostrość węchu, smaku i dotyku, z uczuciem niepokoju i lękiem przed samotnością.

Wszystko oddziałuje na niego silniej; także tytoń.

Wiedział dokładnie, gdzie znajdowały się jego pielęgniarki, lekarze i znajomi, nawet jeśli byli od niego znacznie oddaleni. --s. b.

Na zegarku przyłożonym do dołka podsercowego widzi wskazówkę godzinową i minutową. --s. b.

Mówi, że widzi wskazówki na tarczy zegara kościelnego. --s. b.

Słyszał, co mówiono w sąsiednim pokoju, oraz liczenie miedzianych monet w pokoju poniżej. --s. b.

Rozpoznaje wszystkich i odpowiada na pytania; pozostaje także w mesmerycznym kontakcie ze swymi lekarzami. --s. b.

Płótno zanurzone w wodzie z cukrem i położone na dołku podsercowym wywołuje słodki smak w ustach. --s. b.

Miedź, jeśli znajduje się w jego pokoju, czyni go niespokojnym ruchowo i wywołuje liczne bóle. --s. b.

Odczuwał te same bóle reumatyczne, na które skarżył się jego brat. θ Lysofobia.

Przed każdym napadem somnambulizmu piał jak kogut. Bardzo niespokojny; niepokój psychiczny z bólem głowy.

Nieustannie miota się z miejsca na miejsce bez określonego celu. --s. b.

Niepokój ruchowy pędzi go tu i tam, chociaż jest tak słaby, że musi się położyć. Niepokój ruchowy i lęk w okolicy przedsercowej, częste zmiany pozycji i wzdychanie. --s. b.

Niespokojny ruchowo, stale beczy ochrypłym głosem. θ Wścieklizna owiec.

Czasami silnym wysiłkiem woli mógł opanować potrzebę wypróżnienia, lecz wysiłek ten powodował znaczne podrażnienie nerwowe. θ Przewlekła biegunka obozowa.

Kiedy pokazano mu ptaka, przestraszył się i uznał go za mysz. --s. b.

Podczas napadu była bardzo wystraszona i zaczęła się modlić; mąż musiał czuwać przy niej i trzymać ją za rękę; nie odzyskała w pełni sił po napadzie aż do godziny 3 A. M.

Czuje się jak po nocnym czuwaniu i wielkim niepokoju.

Niezwykłe wyczerpanie.

Podczas czytania i myślenia ból głowy.

Gorzej podczas czytania lub pisania; ból głowy; pobolewanie żuchwy.

Silny ból głowy i nosa po położeniu się do łóżka, po spisaniu wszystkich swoich objawów.

Napady nerwowego bólu głowy stają się straszliwe i nie do zniesienia, gdy słyszy wodę wypływającą z hydrantu.

Uciskający ból głowy, < podczas czytania i myślenia.

Kiedy słyszy nalewanie wody, jej płynięcie albo gdy ją widzi, staje się bardzo podrażliwy i nerwowy; wywołuje to parcie na stolec i inne dolegliwości.

Sam widok naczynia do picia zawierającego wodę jest nie do zniesienia; odwracają twarz, głośno krzyczą i niespokojnie gestykulują rękami, aby usunięto wodę, gdyż odmawiają im głos i oddech. --s. b.

Wzruszenie psychiczne zawsze pogarsza jego stan.

Upokarzająca wiadomość oddziałuje na niego bardzo silnie.

Pewna dzikość usposobienia.

Skłonny do gniewu; wpada w furię.

Każdą zniewagę odczuwa bardzo dotkliwie.

Pobudliwość nie pozwala zasnąć.

Częste ziewanie bez senności, najbardziej gdy musi słuchać innych.

Myślenie o jakichkolwiek płynach, nawet o krwi, wywołuje drgawki. --s. b.

Samo wyobrażenie picia, płynów lub ich wylewania może wywołać napad. --s. b.

Przeczulica, rerofobia, prąd powietrza, jasne światło, widok jakiegokolwiek błyszczącego przedmiotu, najlżejszy dotyk, a nawet rozmowa w pobliżu chorego mogą wprawić go w skrajne pobudzenie i wywołać ciężkie drgawki. --s. b.

Już sama myśl o płynach, piciu lub połykaniu albo zaproponowanie czegokolwiek do picia wystarcza, by wywołać drgawki; taki sam skutek powodują inne źródła podrażnienia, jak choćby lekki podmuch powietrza, próba dotknięcia chorego, każde pospieszne zbliżenie się do niego oraz światło odbijane przez błyszczące przedmioty. --s. b.

Nawet widok wody lub innego płynu albo czegokolwiek, co choćby w najmniejszym stopniu go przypomina, jak lustro lub biała substancja, przez co powraca wyobrażenie doznanego wcześniej bólu, wywołuje największe cierpienie i nawrót drgawek. --s. b.

Osoby dotknięte smutkiem z jakiejkolwiek przyczyny zapadały na chorobę znacznie szybciej. Nagłe przestraszenie wywołuje drgawki. --s. b.

Nos boli od samego myślenia.

Przez cztery miesiące nie miał objawów choroby, dopóki nie został bardzo źle potraktowany. --s. b.

Groza i lęk wywołały objawy. --s. b.

Wybuch namiętności lub wszelkiego rodzaju ekscesy przyspieszają wystąpienie choroby. --s. b.

Każdy nagły ruch w pobliżu wściekłego psa stanowi bodziec do zadania śmiertelnego ukąszenia. --s. b.

SENSORIUM [2]

Swoista lekkość w głowie; lekkość po nudnościach.

Osobliwe odczucie na szczycie głowy, jakby na chwilę utracił świadomość, lecz tylko w tym miejscu; albo jakby zniknęło stamtąd zwykle obecne odczucie; nie jest to uczucie pełności ani ruchu, powoduje jednak kołysanie głowy; wieczorem.

Zawroty głowy: jakby coś krążyło po okręgu i jakby nie mogła utrzymać głowy prosto; po położeniu się, jak wstrząs w górnej części mózgu; ze skłonnością do upadania w prawo podczas schylania się; pod wieczór w górnej części głowy, jakby miała upaść podczas chodzenia; częste i przemijające; z przyćmieniem wzroku podczas chodzenia i siedzenia; oraz z nudnościami; z kurczami brzucha; przejściowo > po nawrocie biegunki; < podczas nauczania, literowania lub gdy musi zwracać uwagę na litery; po położeniu się w łóżku wstrząs w górnej części mózgu; przyćmienie wzroku po wyprostowaniu się ze schylenia; po wstaniu z krzesła zatacza się; podczas siedzenia; po wstaniu nie może iść prosto.

Powolne kołysanie lub chwianie głowy, jakby coś było luźne w jej górnej części.

Napływ ku głowie odczuwany wewnętrznie, głęboko w mózgu.

Ociężałość: głowy; w czole, bardziej po prawej stronie; pośrodku mózgu, gdzie odczuwa falowanie; oraz otępienie w nocy, z niepokojem ruchowym; nasilająca się aż do bólu potylicy.

Gwałtowne zawroty głowy rano, z towarzyszeniem dreszczczy i nieznośnego, szarpiącego bólu głowy.

W GŁĘBI GŁOWY [3]

Ból głowy: z zawrotami głowy, trwający cały dzień; rano gwałtowny, z zawrotami głowy (> po Tabac.); nad oczami; w skroniach; bardzo silny po południu; < od pisania; > na zimnym powietrzu; od południa do wieczora; od 3 do 9 P. M.

< od pisania; > na zimnym powietrzu; występuje naprzemiennie z uderzeniami gorąca na twarzy; z bólem przeszywającym w górnej połowie twarzy; około południa, ze zwiększeniem wydzielania śliny; oraz z bolesnością gardła przez cały dzień; < na widok wody lub odgłosu jej płynięcia.

Uczucie, jakby mała ołowiana kulka toczyła się w mózgu.

Uderzenie krwi do głowy: podczas leżenia; od klatki piersiowej ku górze, z bólem zęba; podczas ciąży; przy wstawaniu.

Pulsujący ból głowy w czole, na szczycie głowy i w potylicy, schodzący w dół aż do szyi.

Pieczenie, napływające ku głowie.

Ból nad lewym okiem przed położeniem się do łóżka.

Ból w małym punkcie nad prawą brwią, < podczas pisania.

Ucisk do wewnątrz, pulsowanie lub ciągnięcie nad prawym okiem.

Kłujący ból nad brwiami, po którym następuje pieczenie powiek.

Kłujący ból nad brwiami i w górę nosa, pięć minut po chodzeniu, z bólem głowy.

Silne bóle przeszywające w głowie, nad oczami i w skroniach.

Ból głowy sięgający do prawego oka.

Pobolewanie kości nad oczami, szczególnie nad prawym; < przy schylaniu się.

Uczucie w czole, jakby coś się poruszało.

Tępy ból czoła z uczuciem otępienia po południu i wieczorem.

Uciskający lub palący ból czoła.

Ból rwący od środka czoła ku lewej stronie.

O 2 P. M. intensywny ból głowy, sięgający od tylnej części czoła do ośrodka stanowczości; wkrótce potem obejmuje cały szczyt głowy i oczy, trwa przez cały dzień.

Tępy i ciężki ból czoła oraz ostre kłucie w lewej skroni, występujące niekiedy naprzemiennie z pulsowaniem i szarpaniem.

Ucisk na szczycie głowy i w czole, szczególnie podczas schylania się lub poruszania głową; po południu.

Lekki czołowy ból głowy rano po przebudzeniu, < po wstaniu.

Przesuwa dłonią po czole.

Doprowadzający do szaleństwa ból uciskający w czole, skierowany na zewnątrz; przyciska głowę do ściany.

Uciskający ból czoła i szczytu głowy powraca o 4 P. M. siódmego dnia, z niepokojem psychicznym podczas czytania lub myślenia.

Ciągły tępy ból czoła, głównie po lewej stronie, z oszołomieniem, po południu i wieczorem.

Pulsujący ból czoła, szczytu głowy i potylicy, sięgający do karku.

Ucisk w czole z lekkim uczuciem gorąca, 6 P. M.

Ból głowy, chwilami bardzo silny w prawej skroni.

Silny ból głowy w obu skroniach i nad oczami, rozpoczynający się o 9 A. M., tak nieznośny, że chory gorzko płacze; gwałtowne szarpnięcia kończyn.

Gwałtowny ból głowy od jednej skroni do drugiej.

Ból rwący: w prawej skroni; od szczęki do skroni.

Sporadyczne ukłucia w prawej skroni.

Ostry, kłujący ból w lewej skroni, występujący naprzemiennie z pulsowaniem i bólem jak od uderzeń.

Bardzo krótki ból wiercący w prawej skroni, 5 P. M.; powtarza się co drugi dzień; lecz czwartego dnia występuje w lewej skroni oraz rano podczas budzenia się.

Tętniący, pulsujący ból głowy: najsilniejszy w prawej skroni i nad prawym okiem; każda kość wydaje się roztrzaskana i obolała; od jednej skroni do drugiej.

Gwałtowny ból głowy, najsilniejszy w skroniach i czole, < w ciągu dnia oraz od schylania się i poruszania. θ Choroba macicy.

Silny ból uciskający po lewej stronie głowy, sporadycznie wiercące ukłucia z zewnątrz do wewnątrz; później ucisk obejmuje lewą stronę czoła i lewy oczodół; 10 P. M.

Tępe uczucie ciężaru, najpierw po lewej stronie głowy, następnie na szczycie głowy.

Uciskający ciężar na prawej kości ciemieniowej.

Tępy, kłujący ból po lewej stronie, od głowy do pasa.

Lewa strona głowy jest obecnie i zawsze była dotknięta najsilniej.

Ból głowy najsilniejszy półtora cala nad lewym uchem, wieczorem.

Przenikający ból po prawej stronie głowy, z uczuciem sztywności lub jakby ta część miała utracić czucie.

Obudził się rano z palącym bólem i pobolewaniem lewej strony głowy, schodzącymi w dół szyi.

Na szczycie głowy: ociężałość i uczucie napięcia; uczucie oszołomienia; wstrząsy z zawrotami głowy; swoiste odczucie; uciskający ciężar; uciskające kłucie po prawej stronie; uciskający ból przeszywający; uciskające tętnienie; uciskające uczucie ciężkości po prawej stronie; dziwne pulsowanie; palące falowanie; pulsowanie.

Ucisk w górnej części głowy i w czole: < podczas schylania się lub poruszania głową; o 4 P. M., podczas czytania i rozmyślania, z niepokojem psychicznym.

Częsty ucisk na szczycie głowy, jakby dopasowany do niego odlew naciskał go ku dołowi.

Silny ból głowy, sięgający od tylnej części czoła do ośrodka stanowczości, a wkrótce potem rozprzestrzeniający się po szczycie głowy i ku oczom, o 2 P. M., trwający cały dzień.

Ucisk od czoła ku szczytowi głowy i szczękom.

Ból szczytu głowy i zębów, zlewający się ze sobą.

Bolesny ucisk, najsilniejszy w górnej części głowy, < podczas poruszania głową; później także w czole, ze znacznym gorącem i wyczerpaniem.

W potylicy: bolesna ociężałość; ucisk po lewej stronie; rwanie i kłucie jakby w kościach, < po wstaniu; pobolewanie; pieczenie; ból po lewej stronie, < podczas wilgotnej pogody; straszliwe bóle biegnące w górę szyi i w dół kręgosłupa, < podczas leżenia.

Kłujący ból w poprzek brwi i w górę nosa podczas chodzenia na dworze; skrajnie zmęczony i znużony po krótkim spacerze.

Nieznośny ból głowy sięgający do czubka nosa i zębów; pewien ucisk na głowę oraz chwilowe uczucie, jakby niewidzialny młot uderzał w tył głowy (ustępuje po Tabac.).

Częste napady bólu głowy, podczas których głowa, nos i zęby wydają się zlutowane ze sobą.

Uczucie napięcia w głowie; silny ból uciskający w głowie.

Wrażenie, jakby głowa miała pęknąć wskutek silnego ucisku na szczycie głowy.

Ból, jakby głowa miała pęknąć. θ Ciąża.

O 3 P. M.: bardzo silny ból głowy; tępy i ciężki ból w głowie.

Po południu ból głowy ; ból głowy z nudnościami.

Bóle głowy po pogryzieniu przez psy, wściekłe lub nie.

W rzadkich przypadkach wysięk surowiczy w zmętniałej tkance podpajęczynówkowej i komorze bocznej, a także zwiększone przyleganie błon mózgowych do zakrętów. Przez cały ranek silny ból głowy, który czyni go niecierpliwym.

W południe lekki ból głowy, trwający cały dzień.

Po południu tępy, ciężki ból głowy.

Bolesny napływ krwi do głowy po poruszeniu się, obróceniu lub pochyleniu.

Nieznośny, trwający trzy dni ból głowy czyni ją opryskliwą, szorstką i rozdrażnioną ; drobiazgi ją irytują ; żuchwa wydaje się sztywna i pobolewa, ręce są zdrętwiałe.

Gorzko płacze podczas bólu głowy.

Przez cały dzień osobliwe odczucie w głowie, jakby coś ciągnęło głowę ku barkom.

Po południu ból głowy z nudnościami i bólem serca jak od otarcia ; > na zimnym powietrzu.

Ból biegnący od ust w górę przez głowę i w dół tylnej części szyi.

Piekące pobolewanie od lewej strony potylicy w dół szyi.

Gwałtowny ból głowy i pleców.

Bolesny ucisk na szczycie głowy przy poruszaniu głową, z gorączką i krańcowym osłabieniem.

Okropny ból głowy z towarzyszącym ogólnym znużeniem.

Ból w kościach czaszki.

Na szczycie głowy uciskowe uczucie ciężkości, takie samo w prawej kości ciemieniowej.

Rwanie i kłucie w potylicy, jakby w kościach, < po wstaniu.

Tętniący ból czoła, kości ciemieniowej, potylicy i karku ; w karku > przy odginaniu głowy do tyłu.

ZEWNĘTRZNA POWIERZCHNIA GŁOWY [4]

Ból głowy z nadwrażliwością i rozdrażnieniem ; dotknięcie głowy wywołuje ból ; skóra głowy bardzo wrażliwa.

Prawa strona głowy wydaje się sztywna, jakby miała zdrętwieć.

Drętwienie lewej strony głowy.

Bardzo dokuczliwy ból głowy, silniejszy na zewnątrz, w pobliżu szczytu głowy, > od delikatnego drapania lub pocierania, lecz muszą to wykonywać ręce innych osób, a więc jakby przez magnetyzowanie.

Przeszycie biegnące od wewnątrz na zewnątrz ku skórze głowy, po prawej stronie szczytu głowy, po którym następuje świąd.

Świąd w okolicy odpowiadającej popędowi posiadania.

Mała krosta, bolesna przy dotknięciu, na lewej wyniosłości czołowej, później taka sama po prawej stronie.

Włosy, zwykle suche, stały się bardzo tłuste.

Skóra głowy wydaje się ściągnięta i uszczypnięta.

WZROK I OCZY [5]

Wrażliwy na światło.

Lewe oko niezwykle wrażliwe na światło i wodę.

Widok wody : pobudzenie ; odnawia wyobrażenie bólu ; wywołuje drgawki (ciąża).

Iskry przed oczami.

Podczas szycia coś porusza się tam i z powrotem przed oczami, lecz zawsze nieco dalej od punktu, na który patrzy.

Złudzenia wzrokowe, przytępienie wzroku wraz z rozszerzeniem źrenic, niekiedy rzeczywista ślepota.

Znaczne osłabienie oczu, bez bólu.

Od pięciu lat nie mogła czytać jednorazowo dłużej niż kilka minut, gdyż zaczynała widzieć litery podwójnie i odczytywała coś innego niż właściwe słowa ; bez korzyści wypróbowała wszelkiego rodzaju okulary, często wstydziła się, ponieważ nie mogła prawidłowo podpisać się własnym nazwiskiem.

Przy spoglądaniu w górę oczy są bardzo słabe.

Przyćmienie wzroku : z zawrotami głowy ; zawroty głowy podczas chodzenia i siedzenia.

Wzrok znacznie upośledzony lub nieobecny ; trwa dwanaście godzin.

Zanikanie wzroku.

Nie mógł widzieć ani słyszeć. θ Lyssa.

Ciągnący, tętniący ból nad prawym okiem, rozchodzący się do oczu.

Pobolewanie nad oczami, jakby w kości, < po prawej stronie i przy pochylaniu się.

Ból nad prawym okiem, uciskający do wewnątrz.

Uczucie ucisku w górnej części prawego oczodołu.

Ciągnący, tętniący ból nad oczami i w gałkach ocznych.

Tętnienie nad prawym okiem.

O godz. 9 wieczorem : silne bóle przeszywające w głowie, nad oczami i w skroniach ; również bardzo gwałtowny, tępy, uporczywy ból wewnątrz całej klatki piersiowej i na całym jej obszarze.

Ból nad lewym okiem przed udaniem się na spoczynek.

Ostry ból w poprzek brwi, następnie pieczenie powiek.

Ból w małym punkcie nad prawą brwią, < podczas pisania.

Bolesność oczu i nad nimi, ból czoła.

Uczucie ucisku w oczodołach.

Ból głowy rozciąga się do prawego oka.

O godz. 9 wieczorem odczuł osobliwy ból kłujący w lewym oku, rozciągający się ku czołu i nad prawe oko ; bolesny.

Oczy są w bardzo złym stanie, występuje w nich i we wszystkich stawach silny ból.

Oczy bolały niezwykle intensywnie ; uczucie bolesności.

Pieczenie gałek ocznych.

Oko jakby przyciąga gorąco z karku.

Swędzące gorąco w oczach.

Jeśli niepokój psychiczny jest silny, w niektórych przypadkach źrenice są rozszerzone, a twarz i spojówki przekrwione.

W okresie uspokojenia, w ostatnim stadium, źrenice są zwężone lub nierównej wielkości, spojrzenie nieruchome, zez. Źrenice były nieco rozszerzone, a oko miało wygląd trochę dziki i niespokojny. Oczy dzikie, przewracające się, wytrzeszczone i sine. Spojrzenie niespokojne albo stanowcze i przenikliwe.

Gruczoły łzowe wykazują zwiększoną aktywność. Oczy czerwone, a rogówka nieco objęta stanem zapalnym.

Oczy przekrwione i bolesne.

Bolesne oczy i niewielka gorączka po ugryzieniu w nos.

Przytępienie wzroku i zapalenie oczu ; psy.

Oczy objęte stanem zapalnym, zamglone, łzawiące i wytrzeszczone, z bardzo znacznie rozszerzonymi źrenicami, uniesioną górną powieką i osłabieniem wzroku. θ Lyssa.

Oczy nieco zaczerwienione i objęte stanem zapalnym (rogówka).

Oczy nastrzyknięte krwią i bolesne.

Oczy lekko zaczerwienione oraz sporadyczne ukłucia w prawej skroni.

Silne zapalenie oka, z którego tryska pienista ropa ; krosty wokół oka ; rano powieka obrzmiała jak skorupka jajka, małe krosty na jednym palcu. θ Pogryzienie przez psa.

Powieki mimowolnie gwałtownie się otwierają.

Wieczorem ucisk po lewej stronie, przeszywający ku oczom.

Pieczenie powiek.

Po przebudzeniu rano powieki wydają się sparaliżowane i mocniej zaciśnięte, jakby były sklejone.

Obrzęk powiek po pogryzieniu przez psy. θ U owiec.

Skrajne owrzodzenie oka, powieki zamknięte i obrzmiałe od ropy. θ U owiec.

SŁUCH I USZY [6]

Rozmowa prowadzona w pobliżu chorego może wprawić go w najgwałtowniejsze pobudzenie. Dźwięk dzwonów kościelnych wywołuje u niego niepokój i ostry, słony smak, z ukłuciami w sercu. Nalewanie wody do misy z odgłosem pluskania powodowało ponowne wystąpienie napadu, z drgawkami i pobudzeniem. Nagły hałas wywołuje mimowolne wzdrygnięcia.

Odgłos wody wylewanej w sąsiednim pokoju czyni go bardzo rozdrażnionym i nerwowym.

Podczas przeprawy promem, wkrótce po jedzeniu, odgłos wody wywołał u niej niewysłowioną męczarnię w plecach. --s. b.

Drgawki wywoływane szczekaniem psa wskutek znacznej nadwrażliwości ; każdy inny nagły hałas, zamknięcie drzwi lub podmuch wiatru, wywołuje to samo. --s. b.

Podczas napadów przewlekłego bólu głowy, które pojawiają się po wzruszeniu psychicznym lub nadmiernym wysiłku umysłowym i trwają dzień albo dwa, nie może znieść odgłosu płynącej wody ; jeśli w sąsiednim pokoju pozostawi się odkręcony kran albo choćby naleje się wodę do misy, ból głowy nasila się do nieznośnego stopnia.

Gdy ból następujący po wypróżnieniu zmniejszył się, a on siedział przy otwartym oknie, otwarto duży uliczny hydrant, aby oczyścić ulice ; skoro tylko zauważył wodę płynącą rynsztokiem przed jego domem, ogarnęły go gwałtowne bóle i musiał natychmiast udać się do ustępu. θ Czerwonka.

Jeśli w nocy lub rano przed wstaniem usłyszał wylewanie wody w sąsiednim pokoju, natychmiast musiał wstać i oddać stolec. θ Przewlekła biegunka obozowa.

Odgłos wylewanej wody wywoływał drgawki. θ Ciąża.

Uczucie, jakby krew napływała do prawego ucha, następnie ucisk wewnątrz i w górnej części, jak od tępego noża.

W lewym uchu odgłos jak szum rwącej wody. --s. b.

Brzęczenie w prawym uchu.

W nocy słyszy rozmaite odgłosy.

Przejściowe zatkanie prawego ucha ; około dwóch godzin później, gdy o tym pomyślał, ucho zaczęło boleć ; ból rozciąga się do zębów i przez głowę.

Ból rwący od żuchwy do ucha.

Rozdzierający ból w prawym uchu.

Przeszywanie i ukłucia w prawym uchu, od zewnątrz do wewnątrz.

Rano ucisk w czole i senność, z ukłuciami biegnącymi do wewnątrz w obu uszach.

Kłujący ucisk za uszami ; po południu.

Napływ krwi do prawego ucha ; po nim ucisk jak od tępego ostrza.

Uciskowe pieczenie w prawym uchu zewnętrznym.

Pieczenie i pulsowanie w uchu.

Ból ucha rozciąga się do zębów.

Ból rwący kilka cali od prawego ucha.

Ucisk od karku ku uchu.

Najsilniejszy ból głowy nad lewym uchem.

Wieczorem uciskowe pieczenie w prawej małżowinie usznej.

Uszy wydają się sztywne.

Łaskotanie w uchu, po potarciu ból.

Świąd małego miejsca w górnej części obu uszu, ustępujący po podrapaniu.

WĘCH I NOS [7]

Silne zapachy mogą wywoływać skurcze.

Przez trzy dni jej węch, zawsze niezwykle wyostrzony, stał się boleśnie czuły, szczególnie na nieprzyjemne wyziewy ; ruch nozdrzy był niezwykle bolesny.

Największa wrażliwość na zapach tytoniu ; czuje smak tabaki, gdy pudełko znajduje się w odległości jednej stopy.

Częste krwawienia z nosa ; wielokrotnie nieco skrzepłej krwi w nosie.

Łaskotanie w jamie nosowej wywołuje kichanie.

Świąd nosa przez cały dzień.

Powtarzające się kichanie, które ustaje, gdy mu się przeszkodzi.

Częste kichanie, przeważnie wcześnie rano albo późno wieczorem, jakby miał się rozpocząć katar ; także przy patrzeniu na coś jasnego i od najmniejszej drobiny kurzu.

Wodnista wydzielina z nosa.

Katar z łaskotaniem w podniebieniu i przedniej części nosa (złagodzony przez Phosphor).

Gęsty zielony śluz wypływa z nosa (koń).

Ból nosa.

Uczucie sztywności nosa, prawej strony szyi, a przede wszystkim szczęk.

Nos wydaje się stłuczony.

Nos, prawa strona szyi i bok ciała wydają się bardzo sztywne, najbardziej w okolicy szczęk.

Nos niezwykle wrażliwy na dotyk.

Ból głowy rozciąga się do nosa.

Nos swędzi przez cały dzień.

GÓRNA POŁOWA TWARZY [8]

Kości szczęk są bardzo obolałe.

Obie szczęki wydają się sztywne ; mrowienie w kościach policzkowych.

Uczucie gryzienia i pełzania w prawej kości jarzmowej.

Wieczorem przemijające ciągnięcie po lewej stronie twarzy, od kości policzkowej ku nosowi, jakby w mięśniach.

Rwanie w prawej szczęce, rozciągające się do ucha, takie samo w skroni.

Bóle przeszywające w szczęce i gwałtowny ból głowy.

Przelotne, przeszywające bóle po prawej stronie twarzy.

Piekący ból neuralgiczny biegnący w dół lewej strony twarzy.

Pewne odczucie przemieszcza się po prawej stronie twarzy i przechodzi w poprzek czoła.

Lekkie drgania twarzy i rąk.

Drżenie twarzy.

Mięśnie twarzy ulegają rozmaitym wykrzywieniom, a oblicze często zmienia swój wygląd.

W mięśniach twarzy występują zaburzenia skurczowe, powodujące gwałtowne wykrzywienia i najstraszliwszy układ rysów ; w mięśniach poruszających żuchwą wywołują mimowolne zgrzytanie i tarcie zębami, co niektórzy uznawali za chęć gryzienia ; podczas napadu drgawek wyraz twarzy wskazuje na wielki niepokój i przerażenie. --s. b.

Niespokojne spojrzenie z dusznością. --s. b.

Wyraz twarzy bardzo zmienny ; zaczerwienione oblicze często odzwierciedla najwyższą udrękę psychiczną i fizyczną, najstraszliwszą męczarnię. --s. b.

Twarz zaczerwieniona ; skarżył się na głowę, mówił, że wbijają mu igły w mózg. --s. b.

Gorąco po prawej stronie twarzy i w prawym uchu, po którym następuje ból szczytu głowy i czoła ; gdy tylko ból głowy staje się >, gorąco powraca ; gorąco pochodzi z wewnątrz i rozprzestrzenia się od tylnej części szyi do ucha oraz do oka i twarzy, z towarzyszącym stałym bólem karku, który nasila się po ustąpieniu gorąca i bólu głowy.

Uczucie gorąca i bolesności w środkowej części lewego policzka.

Gorąco twarzy z bolesnością lewego policzka, od myślenia.

Gorąco po prawej stronie twarzy, szczególnie w oku, gdzie wywołuje łaskotanie ; powraca po wypiciu kawy.

Pot na twarzy : z uczuciem gorąca ; z uderzeniami gorąca.

Rano (o godz. 6), łaskotanie w lewym policzku.

Gorąco i zaczerwienienie twarzy.

Najpierw gorąco po prawej stronie twarzy i w uchu, następnie łagodne pobolewanie w przedniej części szczytu głowy ; ten ból głowy zmniejsza się, a gorąco nasila.

Rano gorąco twarzy z zaczerwienieniem ; chwilami bardzo głębokim.

Cera blada i sinicza, a wyraz twarzy otępiały.

Naprzemiennie uderzenia gorąca i ból głowy.

Blada twarz z mdłościami i nudnościami.

Twarz blada i żółtawa, niemal brunatnawa.

Wygląd osobliwy ; skóra ziemista, blada lub niedokrwista ; całe ciało obrzmiałe, lecz bez „dołków” po ucisku. θ Przewlekła biegunka obozowa.

Uczucie, jakby została ugryziona po lewej stronie twarzy, w pobliżu ust.

Łaskotanie w lewym policzku o godz. 6 rano.

Zadrapania na policzku zaczerwieniły się trzydzieści trzy dni po ugryzieniu, a następnego dnia wyglądały zupełnie świeżo, jakby powstały zaledwie kilka godzin wcześniej, lecz były nieco ciemniejsze niż świeżo powstałe otarcia. --s. b.

Krostka na wypukłości czoła, bolesna przy dotyku; później jedna po prawej stronie.

Na lewym policzku w pobliżu nosa, w kierunku oka, ból, < przy dotyku; krostka z bolesnością wokół.

Bezbolesne, twarde guzki na policzku, w miejscu, gdzie zdawała się pojawić krostka; dziewiątego dnia na guzku niewielki strup i zaczerwienienie; po skubaniu lub nakłuciu odczuwa się bardzo nieprzyjemny, choć niegwałtowny ból w policzku, nawet w pewnej odległości od guzka, oraz tu i ówdzie głęboko w górnej części

szczęki; guzek staje się sinoczerwony i miękki; po zdrapaniu strupa wydziela chłonkę i krew.

Wolno dojrzewające, sinawe krostki na twarzy.

Ból lewego policzka w pobliżu nosa, od piątego do siódmego dnia; po nim pojawił się twardy, bezbolesny obrzęk wielkości grochu, który trzydziestego dnia stał się bardziej czerwony i pokrył się niewielkim strupem; trzydziestego drugiego dnia zmiękł i stał się sinoczerwony,

szczególnie na brzegach; po nakłuciu odczuwano nieprzyjemny, lecz niezbyt silny ból w pewnej odległości od obrzęku oraz głębiej wewnątrz policzka; wydzieliła się niewielka ilość krwi i ropy; czterdziestego dnia miejsce przestało wydzielać i zagoiło się.

DOLNA CZĘŚĆ TWARZY [9]

Kości szczęk są obolałe; tępe pobolewanie żuchwy.

Gwałtowne, szarpiące bóle żuchwy.

Rozdzieranie w prawej części żuchwy i szczęki, sięgające do ucha.

Podczas czytania lub pisania odczuwała ból żuchwy; im dłużej czytała, tym bardziej ból się nasilał (<).

Mięśnie żwacze nie były objęte skurczami.

Podczas napadów szału szczęka wykonuje mimowolne lub skurczowe ruchy kłapiące, przypominające nieco ruchy gryzienia. --s. b.

Przed śmiercią próbowała gryźć własne palce. --s. b.

Gryzienie i kłapanie szczękami z drgawkami. --s. b.

Szczęki wydają się sztywne; uczucie pełzania w łuku jarzmowym.

Żuchwa sztywna i bolesna; ze skłonnością do ziewania; z bólem głowy; chory wyobraża sobie, że nie może otworzyć ust.

Szczęki są obolałe i sztywne; silna potrzeba przyciskania dłoni do żuchwy.

Uczucie, jakby miała dostać świnki.

Uczucie chłodu, szczypania i pieczenia po wewnętrznej stronie prawej wargi górnej, jakby miejsca dotknął żrący kwas; doznanie biegnie ku górze i tyłowi, w mniejszym nasileniu, do prawej jamy nosowej, gdzie wywołuje łaskotanie i kichanie; następnie zwiększone wydzielanie śliny; po

kilku godzinach.

Wargi popękane po wewnętrznej stronie w linii pośrodkowej.

Skurcze z pianą przy ustach. Rzadko zdarza się, by piana była widoczna wokół zewnętrznej części ust. --s. b.

ZĘBY I DZIĄSŁA [10]

Zgrzytanie zębami.

Bolesne uczucie zimna przeszywa zęby; biegnie od dolnej tylnej części ku górze i do szczęki.

Zęby bolą bardziej po prawej stronie; jest to rodzaj tępego pobolewania.

Doznanie w prawej części żuchwy, jakby w kości; przeszywa korzeń zepsutego zęba.

Ból przeszywający prawego kła, poprzedzony pieczeniem schodzącym w dół przełyku.

Częsty ból przeszywający zębów; bolą wszystkie zęby.

Tępe pobolewanie w próchniczo zmienionym korzeniu zęba trzonowego.

Ból zęba i inne dolegliwości podczas ciąży, z wewnętrznym wzburzeniem krwi biegnącym z klatki piersiowej do głowy; uczucie, jakby głowa była wypełniona powietrzem aż do pęknięcia.

Zęby bardzo wrażliwe; jakby cierpły.

Ból głowy i ból ucha promieniują do zębów.

Ziębiąca bolesność rozpoczyna się w zębach po prawej stronie, z tyłu i na dole, w kości żuchwy, i biegnie ku górze.

Ból neuralgiczny dziąseł, głównie z przodu. --s. b.

Tępe pobolewanie opuchniętych dziąseł po prawej stronie.

Ciągnięcie w dziąsłach, najbardziej z przodu.

SMAK, MOWA, JĘZYK [11]

Pokarm nie ma właściwego smaku.

Drapiący smak, z dużą ilością śliny.

Gorzki smak rano, po przebudzeniu.

Słone potrawy smakowały zbyt słono, natomiast innym pokarmom zdawało się brakować soli.

Mowa jest mozolna, urywana i żałosna. --s. b.

Trudna, nieprawidłowa mowa. θ Zwężenie gardła.

Zaburzenie mowy; po kilku bezowocnych próbach z trudem rozpoczynał zdanie; niektórych samogłosek podniebiennych nie potrafił wymówić, inne wymawiał nieprawidłowo. θ Skurcze

gardła.

Uczucie chłodu na języku, jak po mięcie pieprzowej.

Ból nasady języka i lewej strony gardła.

Swoisty ból u nasady języka, jakby język był obrzęknięty.

Łaskotanie i dziwne uczucie w gardle oraz u nasady języka.

Język zwykle wilgotny i czysty; często nieznacznie obłożony, rzadziej suchy i pokryty grubym nalotem.

Język pokryty cienką warstwą żółtawobiałego nalotu.

Język pokryty pianą. Język ciemnoczerwony po bokach, obłożony pośrodku.

Język duży, blady i wiotki. θ Przewlekła biegunka obozowa.

Uczucie kłucia pod językiem. θ Lyssophobia.

Żabka podjęzykowa nawraca okresowo, z suchością jamy ustnej, < po południu, bolesnością podczas żucia; z hemoroidami i zaparciem.

JAMA USTNA [12]

Uczucie chłodu jak po esencji mięty pieprzowej.

Silny ból biegnący z jamy ustnej ku górze przez głowę i w dół do szyi.

Stałe uczucie intensywnej suchości jamy ustnej i gardła. θ Przewlekła biegunka obozowa.

Suchość w jamie ustnej: po południu; z pragnieniem.

Bolesność jamy ustnej, jakby znajdowały się w niej guzki.

Dużo ciągliwego śluzu w jamie ustnej i gardle.

Gęsta, krótka, pienista flegma w jamie ustnej (koń).

Piana na ustach; z wielką trudnością próbował ją wypluć (przed śmiercią).

Ślina bardziej lepka, stałe spluwanie, uczucie ogólnego rozbicia.

Ślina bez przyczyny napływa do jamy ustnej; spływa ku tyłowi i zostaje połknięta.

Ślina w tylnej części jamy ustnej jak po cukrze lub po połknięciu lukrecji.

Usta pełne śliny, zupełny brak chęci do picia.

Obfity ślinotok i trudność w połykaniu płynów.

Nagromadzenie pienistej śliny; z zapaleniem gardła.

Ślina obfitsza, lecz rzadka i żółta.

Wydzielanie gęstej, pienistej śliny, jednak bez chorobliwego wstrętu do napojów.

Wypluwana ślina jest pienista, śluzowata i ciągnie się nitkami.

Dużo ciągliwej śliny, z bolesnością gardła.

Duże ilości ciągliwej śliny w jamie ustnej, ze stałym spluwaniem. θ Biegunka.

Ślina nie jest wypluwana, lecz wypływa z otwartych ust. --s. b.

Duże ilości śliny gromadzą się w jamie ustnej i wokół ust; mają pienisty wygląd; chory stale usiłuje się jej pozbyć, wycierając ją chusteczką albo wypluwając z wielką siłą. --s. b.

Przez cały czas wypluwa niewielkie ilości pienistej śliny; z bólem kończyn.

Częste spluwanie. θ Lyssophobia.

O godz. 10 A. M. zaczął bardzo obficie pluć; trwało to przez cały dzień aż do kolacji. θ Lyssophobia.

Z ust sączył się ciemny płyn barwy kawy (przed śmiercią).

Dużo śluzu w gardle i nosie; zwisa w nozdrzach tylnych.

Uczucie drapania na podniebieniu w miejscu, gdzie wcześniej występowało uczucie chłodu; lekki kaszel nie dosięga tego miejsca, lecz chrząkanie i odkrztuszanie czasami tak.

Cieśń gardzieli i gardło pokryte równomiernie rozlanym purpurowoszkarłatnym zaczerwienieniem; brak bólu gardła, z wyjątkiem prób przełykania.

Powiększenie grudek chłonnych jest częste; obejmuje również grudki gardłowe i węzły chłonne w okolicy szczęki; podobny obrzęk występuje na wewnętrznej stronie nagłośni, jest dość twardy i charakteryzuje się obfitością ciałek limfatycznych obecnych w tkance gruczołowej.

Rozrost i świeży obrzęk migdałków oraz gruczołów grudkowych języka; płaskie, zaokrąglone obrzmienia u nasady języka, pośrodku każdego z nich widoczne poszerzone ujście mieszka. Uczucie, jakby języczek podniebienny był zbyt długi; jest nieznacznie zmieniony zapalnie, lecz nie wydłużony.

Błona śluzowa gardła i nagłośni ciemnoczerwona i przekrwiona; podniebienie miękkie często zaczerwienione i obrzęknięte.

Cała błona śluzowa jamy ustnej i gardła była równomiernie różowa, bez jakiegokolwiek obrzęku

PODNIEBIENIE I GARDŁO [13]

Nieznaczne zaczerwienienie podniebienia i gardła, ze skurczem przełyku i trudną mową.

Bolesność gardła jak po połknięciu czerwonego pieprzu.

Znaczna bolesność gardła; uczucie zaciskania znacznie < przy próbie połykania płynów, których nie mógł przełknąć bez bólu; pokarmy stałe nie wywoływały bólu.

O godz. 11 A. M.: bolesność gardła utrzymująca się do południa.

Bolesność gardła: bardzo silna; przez cały dzień; przed południem; > o godz. 6 P. M.; po kolacji (7 P. M.); nie może przełykać bez wielkiego bólu; jakby gardło było obrzęknięte; jakby było zdarte; ćmi; po prawej stronie; z bólem głowy; z bolesnością

oczu; ze zwiększoną ilością ciągliwej śliny.

Uczucie chłodu w przełyku.

Znaczna bolesność gardła, ból głowy w obu skroniach, drętwienie obu ramion, lekki ból okolicy lędźwiowej przez cały dzień.

Cieśń gardzieli i widoczna część gardła są nieznacznie zmienione zapalnie; występuje skłonność do przełykania oraz zwiększone wydzielanie śliny.

Bolesna bolesność gardła, gardło silnie zmienione zapalnie, ból głowy <, ciągliwy śluz w jamie ustnej i gardle; wielkie osłabienie z niechęcią do poruszania się.

Zapalenie gardła z pienistą śliną.

Gwałtowny skurcz gardła, jakby miał się udusić, od 2 P. M. do 9.30 P. M.

Wielkie gorąco w gardle i okolicy serca.

Nagłe szarpnięcia biegnące od przełyku do serca.

Bolesność gardła, stała potrzeba przełykania; dużo śliny i uczucie jak po pobiciu.

Okresowy skurcz przełyku, nieustanna bolesna potrzeba przełykania bez możliwości przełknięcia czegokolwiek; zaciskanie jest najsilniejsze po nabraniu wody do ust; gdy próbował połknąć ją siłą, występował piekący i kłujący ból gardła,

kaszel oraz odruchy wymiotne, które wypierały płyn z ust; trudna mowa.

Trudność w połykaniu, szczególnie płynów.

Suchość gardła i trudne połykanie, z nieznacznym różopodobnym zaczerwienieniem gardła.

Uczucie kłucia podczas przełykania.

Bolesność gardła o 2 P. M., z trudnością w połykaniu płynów; uczucie, jakby nagłośnia była porażona.

Bolesność gardła z silnym stanem zapalnym; mógł przełykać tylko z trudem, a płyny wracały przez nos.

Swoiste uczucie zaciskania w tylnej części gardła o 3 P. M., < o 4 P. M.; nie mógł przełykać bez bólu; ustąpiło o 6 P. M., lecz powróciło o 7 i trwało do pory snu.

Bolesność gardła z zaciskaniem, szczególnie przy próbie połykania płynów, która jest bolesna.

Straszliwy ból gardła, szczególnie podczas przełykania.

Stała potrzeba przełykania lub usunięcia flegmy, która zdaje się tkwić między nosem a gardłem.

Stała potrzeba przełykania, bolesna i bezskuteczna. θ Skurcz gardła. θ Zwężenie

gardła.

Niektórzy piją wodę bez trudności. --s. b.

Zdolność do picia powraca przed nagłą śmiercią. --s. b.

Ciepłe napoje, mleko, zupy i wino często można przyjmować łatwiej niż wodę. Chory wyobraża sobie, że nie może niczego przełknąć. --s. b.

Trudność w połykaniu można początkowo przezwyciężyć stanowczą wolą. --s. b.

Twierdził, że nie może przełykać z powodu czegoś w gardle, co blokuje przejście. --s. b.

Połykanie trudniejsze o 5 P. M. niż rano (po Bellad.).

Pokarm stały bywa spożywany z wielką trudnością.

Całkowita niemożność przełknięcia czegokolwiek; przy każdej próbie występują napady duszenia się oraz skurcze mięśni oddechowych, a także mięśni twarzy, szyi i pozostałej części ciała, z wielkim zaburzeniem psychicznym. --s. b.

Po kilku dniach chory odczuwał jednakowy wstręt zarówno do pokarmów stałych, jak i płynów; gdy nalegano, by jadł, wpadał w drgawki. --s. b.

Każda próba połknięcia chleba powodowała największą mękę. --s. b.

Często udaje im się napić dopiero wtedy, gdy otaczające ich osoby odejdą, albo gdy podejmują próbę z zamkniętymi oczami i przy pomocy słomki. --s. b.

Nie było wstrętu do płynów, dopóki nie pojawiła się trudność w połykaniu; gdy płyn dotykał cieśni gardzieli, chory miał wrażenie śmiertelnego zagrożenia. --s. b.

O 3 P. M. odczuł dziwne uczucie zaciskania w tylnej części gardła, jakiego nigdy wcześniej nie doświadczał, < o 4 P. M.; nie mógł przełykać bez wielkiego bólu; ustąpiło o 6 P. M.; powróciło po godzinie i trwało do 10 P. M.

Po nabraniu wody do ust zaciskanie było najsilniejsze. θ Skurcz gardła.

Okresowy skurcz przełyku. θ Zwężenie gardła.

Próba napicia się wody wywołuje drgawki. --s. b.

Miał trudności z mówieniem; spójne zdanie mógł wypowiedzieć dopiero po kilku bezowocnych próbach; głosek podniebiennych albo w ogóle nie potrafił wymówić, albo wymawiał je nieprawidłowo. θ Skurcze

przełyku.

O 10 A. M. odczuł bolesność i uczucie duszenia się w tylnej części gardła.

Gwałtowny skurcz gardła o godz. 14, z uczuciem, jakby miał się udusić; ustąpił o godz. 21.

Jak gdyby kula unosi się z żołądka do gardła i zdaje się grozić uduszeniem.

Uczucie grudki w gardle, z potrzebą przełykania.

Straszliwy ból gardła przez cały dzień oraz silny ból przy przełykaniu.

Ból rozciągał się ku górze od zranionego ramienia w kierunku gardła.

Kłucie podczas przełykania.

Palące kłucie po lewej stronie klatki piersiowej, z kołataniem serca po południu.

Palące kłucie w gardle. θ Zwężenie przełyku.

Gdy usiłował przełknąć wodę na siłę, wywoływało to palenie i kłucie w gardle, a ponadto kaszel i odruch wymiotny, które wyrzucały zawartość jamy ustnej. θ Skurcz gardła.

Palenie wzdłuż przełyku ku dołowi.

Silne gorąco w gardle i wokół serca.

Nieznaczne zaczerwienienie zajętych miejsc. θ Skurcz gardła.

Intensywne, głęboko umiejscowione zapalenie błony śluzowej jamy ustnej, dziąseł, gardła i krtani, ze szczypiącymi bólami przy przełykaniu.

Czuje się, jakby połknął niewielką ilość czerwonego pieprzu.

APETYT, PRAGNIENIE. UPODOBANIA, AWERSJE [14]

Apetyt dobry, lecz trawienie upośledzone; część niemal wszystkiego, co zjadł, przechodziła przez jelita w stanie niestrawionym. θ Przewlekła biegunka obozowa.

Wilczy apetyt; połykał pszenicę bez żucia.

Niewielki apetyt rano; brak apetytu, ból głowy, stan depresyjny.

Brak apetytu. θ Wścieklizna u owiec.

Nie mógł przyjmować żadnego pokarmu (z odpluwaniem), nie mógł pozostać przy stole. θ Lizofobia.

Objawy ze strony narządów trawiennych skrajnie zmienne; nadmierne pragnienie, wymioty, zaparcie.

Pragnienie i niechęć do jedzenia.

Czuł bardzo silne pragnienie i nie miał niechęci do picia; przeciwnie, pił duże ilości wody. θ Lizofobia.

Pragnienie znacznie wzmożone, skarży się na bóle palące w gardle.

Pragnienie i chęć picia, lecz uniemożliwia je skurczowe zwężenie gardła; próby picia wywołują bardzo nieprzyjemne doznania, a nawet skurcze.

Od pewnego czasu nie pił żadnej wody, jedynie trochę gorącej herbaty. θ Czerwonka.

Do kolacji wypił trochę mocnej herbaty, po czym nadmierne ślinienie ustało do godz. 20, a następnie rozpoczęło się ponownie. θ Lizofobia.

Brak apetytu, z wyjątkiem kwaśnych rzeczy.

Zażądał przepalanej brandy i wypił ją; następnego dnia silne podchodzenie treści z żołądka i niemożność picia.

Nadmierne pragnienie soli.

W pierwszych dniach palenie tytoniu było nieprzyjemne; po pierwszym tygodniu pojawiło się szalone, nienasycone pragnienie palenia — nie pozwala fajce ostygnąć.

Podnosił kawałki waty i strzępy tkaniny; kawałki wiórów i węgla pożerał, ilekroć znalazły się w pobliżu; wszystko, co było w zasięgu i mogło zostać pochwycone szczękami, było bardzo szybko rozgryzane; pies.

Mocz i kał były często pożerane zaraz po ich wydaleniu; pies.

Nieprawidłowe zachcianki podczas ciąży.

Niechęć do wody; wyobraża sobie, że nie może przełykać; mówi, że jest spragniony, lecz nie może patrzeć na wodę ani słuchać, jak się ją nalewa.

Niechęć do wody w miejscu, do którego przybył. --s. b.

Niechęć do picia wody, lecz może przyjmować małe ilości czekolady. θ Biegunka.

Niechęć do płynów; wielka wrażliwość na każdy powiew powietrza i odblask światła.

Od czasu ukąszenia ma straszliwą niechęć do wody; początkowo dzięki wielkiemu opanowaniu mogła się myć, później jednak nie mogła już wcale.

Wino źle smakowało i działało na niego silniej niż zwykle.

Niechęć do tłustych pokarmów i napojów; długo utrzymuje się tłusty posmak, < po baraninie.

JEDZENIE I PICIE [15]

Przed obiadem bardzo dziwne doznanie, poczucie obcości całego ciała.

Ciepłe napoje, takie jak mleko, zupy i wino, przyjmuje łatwiej niż wodę.

Niemożność przyjmowania pokarmów stałych albo spożywanie ich z największą trudnością.

Niekiedy przed śmiercią odzyskuje zdolność picia.

Po kolacji, godz. 19, czuje się >, bolesność gardła mniejsza, bez trudności w przełykaniu.

Po jedzeniu: ustępują wszystkie doznania chłodzenia, palenia i falowania, a także przekrwienie; ucisk do wewnątrz w nadbrzuszu; lubieżność z podnieceniem płciowym; sprośność z uczuciem osłabienia w narządach płciowych, lecz ze skłonnością do wytrysku nasienia; zwiększone

znużenie i senność; spał godzinę, lecz nie przyniosło to żadnej poprawy.

Po posiłkach bardzo źle usposobiony, drażni go każdy hałas; gdy inni jedzą jabłka, odchrząkują albo wydmuchują nos, doprowadza go to do szału; mija po sjeście i kawie.

Po obiedzie i wieczorem: niechętny myśleniu.

Po kolacji: ucisk w śledzionie.

Nudności po zjedzeniu jaj lub tłustych pokarmów.

Po kawie: częstsze uderzenia tętna; gorąco twarzy.

Tytoń działał na niego silniej niż zwykle.

CZKAWKA, ODBIJANIE, NUDNOŚCI I WYMIOTY [16]

Uczucie mdłości; brak apetytu wieczorem, po czym następuje wielka lekkość w głowie.

Nudności: z zawrotami głowy, bólem głowy i bladą twarzą; z bladą twarzą po biegunce; pokarm nie smakuje jak należy; oraz z utratą apetytu wieczorem; od godz. 22 do 23.

Czkawka.

Ciągłe odbijanie gazami; kurczowe odbijania.

Odbijanie przed południem; kwaśne po południu.

Odruch wymiotny, gdy usiłuje na siłę przełknąć wodę, wyrzuca ją z ust. θ Skurcz gardła.

Podchodzenie żółci do gardła w ciągu dnia, jednocześnie niezwykle duża ilość lepkiej śliny w jamie ustnej i gardle.

Nudności i wymioty po biegunce.

Wymioty: treścią pokarmową; płynem podczas picia, po czym następuje uczucie omdlewania; tym, co zjedzono na kolację, w nocy podczas snu.

Nudności i wymioty pienistą, śluzową, ciemno zabarwioną substancją przypominającą fusy kawy.

DOŁEK PODSERCOWY I ŻOŁĄDEK [17]

Ucisk w nadbrzuszu po jedzeniu.

Duszący ból w dołku podsercowym.

Udręka w nadbrzuszu i okolicy przedsercowej z dusznością.

W okolicy nadbrzusza doznanie na wpół chłodne, na wpół palące.

Ból w okolicy nadbrzusza, głęboko, jakby w dwunastnicy lub za nią.

Pobolewanie z uczuciem zimna w żołądku.

Chłodzący ból w żołądku, z występującym tu i ówdzie ostrym, punktowym uciskiem.

Uczucie ruchu w żołądku.

Głośne bulgotanie po lewej stronie żołądka, staje się bardziej ciągłe, jak woda wylewana z butelki.

Głośny, gruchający odgłos w żołądku po lewej stronie, a po chwili powtarzający się jako szybkie rechotanie.

Silny ucisk w żołądku, musi rozpiąć ubranie.

Nieznacznie gorące, spokojne pobolewanie poniżej klatki piersiowej, czasem niżej, często w całym brzuchu, jakby w jelitach.

Żołądek pusty albo może zawierać ciemną, nieprzezroczystą substancję, często przypominającą fusy kawy; w błonie śluzowej żołądka i jelit wyraźne nastrzyknięcie naczyń krwionośnych; na błonie śluzowej żołądka często nadżerki krwotoczne.

PODŻEBRZA [18]

Ból uciskający: po prawej stronie, w pobliżu ostatnich żeber, podczas oddychania; w podżebrzach po szybkim chodzeniu.

Przeszywający ból po prawej stronie brzucha.

Ból w okolicy wątroby i prawej nerki.

Ból od wewnątrz ku zewnątrz po prawej stronie.

Stłuszczenie wątroby. W górnej części brzucha po lewej stronie (okolica żołądka i śledziony) ciągły, gryzący ucisk przed południem.

Pobolewanie od okolicy poniżej pasa aż do stóp.

Ból po lewej stronie o godz. 8.

Ból uciskający w okolicy śledziony podczas szybkiego chodzenia.

Bolesne tętnienie, jakby w okolicy śledziony tworzył się ropień, lecz bardzo głęboko; dokładne umiejscowienie w połowie odległości między linią pośrodkową a bocznym obrysem lewej strony tułowia; trwało osiem dni; wraz z nim ustąpiła pozostałość podobnej dolegliwości w tym miejscu,

na którą jedenaście lat leczenia alopatycznego okazało się bezskuteczne.

Pod piersią uczucie gorąca ze spokojnym pobolewaniem, czasem takie samo niżej albo w całym brzuchu, jakby w jelitach.

Ból rwący od lewego podżebrza do prawego.

BRZUCH I LĘDŹWIE [19]

Rozdzierający ból w poprzek brzucha, od lewej do prawej, wieczorem w łóżku.

Ból po prawej stronie brzucha, wychodzący z macicy.

Ból biegnący w dół po lewej stronie brzucha.

Ucisk w brzuchu.

Ciągnięcie w brzuchu poniżej pępka.

Kurcz w dolnej części brzucha.

Bolesne doznanie głęboko w górnej części brzucha, jakby za dwunastnicą; przed południem.

Kolkowy ból brzucha; gdy ustępuje, pojawia się kłucie w okolicy krzyżowej.

Silny ból brzucha, trwający godzinę, obudził go ze snu o godz. 23.30.

Bardzo silny ból brzucha.

Kłucie: po prawej stronie brzucha podczas nabierania oddechu; w brzuchu powyżej biodra; z uczuciem ruchu w dolnej części brzucha.

Kłucia: po prawej stronie brzucha; w brzuchu, o cal od grzebienia biodrowego.

Przeszywający ból w brzuchu.

Uczucie ruchu z nieznacznym kłuciem w środkowej części brzucha.

Palenie, falowanie i przelewanie, wychodzące z brzucha, rozprzestrzenia się przez całą klatkę piersiową do głowy.

Po ustąpieniu uczucia chłodzenia i drapania w przełyku pojawiło się doznanie na wpół chłodzące, na wpół palące w całej górnej części brzucha.

Ogólna bolesność całego podbrzusza.

Wzdęcie brzucha; każdego wieczoru.

Sztywność mięśni brzucha.

Z obu okolic lędźwiowych ciągnięcie ku dołowi, po czym następują kurcze w podbrzuszu.

Pobolewanie: w lędźwiach; przechodzące do pleców; schodzące do stóp.

Tępy ból uciskający w ściśle określonym miejscu powyżej prawej okolicy pachwinowej.

Ból w prawej pachwinie z pewnym obrzmieniem.

Ciągnący, wlokący ból w pachwinach; uczucie ciężkości i stłuczenia w udach.

Ciągnięcie od pachwin ku dołowi, następnie kurcze brzucha z towarzyszeniem zawrotów głowy.

Pobolewanie od pachwin do stóp, wieczorem.

Ból w obu pachwinach; w prawej dwa małe guzki pod skórą, bardzo bolesne.

Węzły chłonne pachwinowe bardzo obrzmiałe, bolą przez dwie godziny.

STOLEC I ODBYTNICA [20]

Parcie naglące podczas oddawania stolca i po nim.

Stolce czerwonkowe z parciem naglącym; nawracają natychmiast, gdy słyszy lub widzi płynącą wodę.

Gdy rano nalano trochę wody z dzbanka do misy, powróciły ból i potrzeba oddania stolca. θ Czerwonka.

Gdy widzi lub słyszy płynącą wodę, powracają bardzo silny ból i parcie naglące; w przypadku trwającej sześć tygodni czerwonki latem stolce były najczęstsze w nocy, składały się ze śluzu z domieszką krwi, a po nich następowały bóle odbytnicy i okolicy krzyżowej, które zmuszały chorego do

chodzenia pomimo znacznego osłabienia; nie mógł ani stać, ani leżeć; przez cały ten czas nie pił wody, jedynie od czasu do czasu gorącą herbatę.

Stolce wodniste i obfite, z silnymi bólami w dolnej części jelit; częstość stolców niejednakowa — w niektóre dni pięć lub sześć, w inne piętnaście lub dwadzieścia, zwykle częstsze rano. θ Przewlekła

biegunka obozowa.

Biegunka: z silnym bólem, największym w ciągu dnia, osiemnaście godzin po dawce, trwająca dwadzieścia cztery godziny, z bólem w dolnej części jelit; < rano; po niej nudności, jakby miała zwymiotować; z bardzo silnymi bólami wcześnie rano;

po kłuciach w boku.

Przewlekła biegunka nabyta w obozach na Południu.

Utrudnione oddawanie gazów, jakby odbyt opierał się ich wydaleniu.

Stolce ze śluzu z domieszką krwi. θ Biegunka.

Mimowolne stolce.

Parcie przy próbie wypróżnienia, wywołujące bardzo silny ból w okolicy krzyżowej i odbytnicy, który następnie zmuszał go do chodzenia pomimo osłabienia. θ Czerwonka.

Zaparcie; stolec bardzo ciemnej barwy.

Stolec stał się ciemny i gęstawy, zmieszany ze strzępami wełny lub waty oraz kawałkami drewna i węgla, które zostały połknięte; pies.

Wydalanie jasnoczerwonej krwi z odbytu, ze straszliwym paleniem i kłuciem w nim, jak od cierni.

Utrudnione oddawanie stolca, guzki krwawnicze wypadają.

Dolegliwości hemoroidalne, wydala krew z odbytu podczas miesiączki.

Tętnienie na zewnątrz odbytu.

Przeszywający ból w odbycie wywołuje skurcz.

NARZĄDY MOCZOWE [21]

Tępy ucisk w okolicy lewej nerki.

Przelotne bóle nasilają się i obejmują narządy moczowe; powodują trudność i uczucie gorąca podczas oddawania moczu.

Pewien ból w okolicy szyi pęcherza moczowego wieczorem.

Uczucie chłodzenia, palenia i przekrwienia w okolicy pęcherza moczowego wieczorem.

Obfity, wodnisty mocz wieczorem.

Rano i wieczorem mocz żółtawobrunatny, mętny i w zmniejszonej ilości; czerwonawy osad.

Mocz ciemny, brunatnawy, z białawym osadem, widocznym podczas oddawania moczu na śnieg.

Mocz jaśniejszej barwy i w większej ilości, lecz oddawany nie częściej.

Skąpe oddawanie moczu albo mocz mętny, często matowej, zielonkawożółtej barwy; pies.

Białawożółty osad w moczu.

Skąpe oddawanie moczu, bez białka; mocz ciemny, mętny, często zawiera cukier, co jest niewątpliwie następstwem zmian w rdzeniu przedłużonym. --s. b.

Moczu zbyt mało, jest intensywnie zabarwiony. θ Przewlekła biegunka obozowa.

Parcie na mocz już po zgromadzeniu się niewielkiej jego ilości.

Stałe pragnienie oddania moczu na widok płynącej wody; oddaje po trochu moczu.

Łaskoczące pieczenie w cewce moczowej w pobliżu ujścia po oddaniu moczu.

Po oddaniu stolca i moczu ponownie występuje parcie na mocz; uczucie to kilkakrotnie powoli przesuwa się z góry ku dołowi, lecz nie udaje się oddać ani kropli.

Po oddaniu moczu wypływa wydzielina gruczołu krokowego.

Od czternastego dnia po ukąszeniu twierdzi, że wcale nie oddawała moczu; codziennie, od czasu do czasu, wypływa z macicy niewielka ilość ciemnej krwi, różniącej się ilością i jakością od krwawienia miesiączkowego.

Jeśli odda choćby niewielką ilość moczu, poczucie osłabienia się zwiększa; osłabienie po oddaniu moczu, jak gdyby wraz z nim uszła cała siła.

MĘSKIE NARZĄDY PŁCIOWE [22]

Skłonność do lubieżnych wyobrażeń, chociaż popęd płciowy nie jest silny.

Lubieżność: po jedzeniu, z uczuciem osłabienia narządów płciowych; ze wzwodami po południu.

Wzwody przy bardzo niewielkim pożądaniu.

Silne wzwody bez podniecenia ani myśli seksualnych, wieczorem podczas rozbierania się w zimnym pokoju.

Obojętność płciowa ze wzwodami, nawet podczas całkowicie prawidłowo odbywanego stosunku płciowego.

Wzmożony popęd płciowy. θ Obrzęk rdzenia kręgowego u owiec. θ Wodowstręt

u owiec.

Priapizm z częstymi wypływami nasienia.

Satyriasis u ogiera; z nozdrzy buchało gorące powietrze.

Niedostateczny wypływ nasienia.

Podczas stosunku płciowego nasienie wypływa zbyt późno albo nie wypływa wcale.

Podczas bardzo silnego i gorącego uścisku podniecenie osłabło w chwili największego nasilenia i nie doszło do wytrysku.

Brak wytrysku podczas stosunku, lecz później nasienie wypłynęło bezwiednie we śnie.

Wytrysk nasienia ze snami, co jest zupełnie niezwykłe.

Bez poprzedzającego wzwodu wypływa płyn gruczołu krokowego o słonym i stęchłym zapachu; żołądź prącia jest sucha.

Uczucie osłabienia wokół narządów płciowych i w ich obrębie.

Po stosunku płciowym, z utrudnionym i opóźnionym wytryskiem, występuje uczucie pustki i dyskomfortu w narządach płciowych, utrzymujące się przez cały następny dzień.

Bolesne parcie w prąciu jak po nadmiernym stosunku płciowym, z towarzyszącą lubieżnością.

Świąd i pieczenie na koronie żołędzi, z łaskotaniem i wypływem zielonkawej ropy, po południu.

Żołądź jest sucha i przylepia się do napletka.

Pieczenie i bolesne parcie, jakby w gruczole krokowym i cewce moczowej; po południu.

Świąd po lewej stronie kości łonowej, promieniujący do nasady prącia.

Wzmożone ruchy perystaltyczne moszny przez całe popołudnie i wieczór; ruchy jąder również wzmożone.

Moszna przez dwa lub trzy tygodnie silnie podciągnięta.

Ósmego dnia moszna zwisała, podczas gdy wcześniej i później była obkurczona.

Bolesne odczucie w jądrach.

Ból jąder w dniu po miłosnym uścisku, odczuwany szczególnie około południa i we wczesnych godzinach popołudniowych.

Wodniak jądra.

Zanik jąder; jądra zmniejszają się, najpierw lewe, potem prawe.

Dolegliwości wynikające z nieprawidłowego popędu płciowego.

ŻEŃSKIE NARZĄDY PŁCIOWE [23]

Osłabione odczucia erotyczne. θ Prolapsus uteri.

Ból promieniujący z macicy do piersi i prawej strony brzucha.

Nieugaszona ruja; u krów.

Ból w okolicy lewego jajnika, niepokój w tej okolicy.

Uczucie parcia w dół w okolicy macicy.

Ból kłujący w macicy, przeszywający ku dołowi, aż do warg sromowych.

Okresowy ostry ból w macicy i poniżej niej; niekiedy gwałtowny ból przeszywający po lewej stronie pochwy, promieniujący ku górze, tak silny, że niemal wywołuje krzyk.

(U chorej:) Wzmożona wrażliwość macicy; wyraźnie odczuwa obecność macicy.

Przy bolesnej wrażliwości macicy nieznaczny stopień jej wypadania, tak że po każdym większym wysiłku fizycznym pojawiało się silne przekonanie, iż macica wypadła.

Znaczny ból w dolnej części pleców, z bolesnością odczuwaną w całej okolicy łonowej; ucisk palcem na szyjkę macicy wyraźnie dowiódł, że ból pochodził z szyjki, ponieważ nasilał się głównie w miejscu zetknięcia palca z macicą. θ Subiektywny

prolapsus.

Macica położona wysoko w jamie brzusznej, powiększona w górnej części i dnie.

Otarcie wokół os tincæ (leczone środkiem żrącym); utrzymywał się pewien obrzęk szyjki macicy i ścian pochwy, wskazujący na niewielki stan zapalny. θ Prolapsus.

Badanie wziernikiem wykazało os tincæ wielkości małej gęsiej dutki, gładkie i prawidłowe, z wyjątkiem zwisającego z niego pasma śluzu z domieszką krwi, szerokości ujścia; śluz był tak ciągliwy i lepki, że trudno było go usunąć gąbką. θ Subiektywny

prolapsus.

Obrzęk wszystkich części macicy, sięgający nieco do pochwy. θ Prolapsus.

Jasne zaczerwienienie części pochwowej macicy. θ Prolapsus.

Po miesiączce stwierdzono, że wypadnięta macica — w przypadku uważanym za nieuleczalny — znajdowała się we właściwym położeniu i pozostawała w nim również po upływie dwóch miesięcy, chociaż chora wiele robiła, aby poddać wyleczenie próbie, między innymi nocą podnosiła ciężkie dziecko z łóżka i wkładała je z powrotem, gdy z konieczności nie miała założonego

pasa podtrzymującego.

Prolapsus uteri trwający od siedmiu lat.

Metritis, prolapsus lub stwardnienie macicy; u krów.

Dziewczyna, æt. 14, i druga, æt. 21, przyjęły 30. potencję trzy dni po ustaniu miesiączki; następnego dnia krwawienie pojawiło się ponownie.

Miesiączka wystąpiła (po kilku globulkach 30. potencji) o dwa tygodnie za wcześnie i była bardzo obfita.

Miesiączka z hemoroidami, pulsowaniem w odbycie i osłabieniem pleców.

Miesiączka dość częsta, przedłużająca się, ciemna, a niekiedy cuchnąca. θ Prolapsus uteri.

W przerwie między miesiączkami „plamienie”, które zdawało się bardzo uporczywe. θ Prolapsus uteri.

Niedokrwistość wskutek zaburzenia czynności płciowych.

Utrzymujące się przez kilka miesięcy ciągłe wydzielanie cuchnącego śluzu z macicy.

Biała wydzielina przypominająca upławy, która ją osłabiała; nigdy wcześniej nie miała upławów.

Śluzowe upławy.

Silne upławy, z bólami pleców i dolnej części brzucha; bolesność pochwy.

Nadwrażliwość pochwy sprawiająca, że stosunek płciowy jest bardzo bolesny. θ Prolapsus uteri.

Miesiączka zbyt obfita, niekiedy nieco zbyt częsta. θ Prolapsus.

Wypływ krwi z odbytnicy podczas miesiączki.

Osłabienie pleców przy obfitej miesiączce.

Ból rozdzierający, po którym następowało parcie ku dołowi; podczas miesiączki nie mogła mocno stąpnąć.

CIĄŻA. PORÓD. LAKTACJA [24]

Podczas ciąży: dziwaczne wyobrażenia, pragnienia lub zachcianki; napływ krwi od klatki piersiowej ku górze; ból zęba, ból pleców i inne dolegliwości; silne uczucie parcia w dół; intensywny ból wskutek zapalenia ujścia i szyjki macicy (leczonego dawniej

środkiem Caustic.); znaczna bolesność w dolnej części pleców i brzucha.

Wszystkie zmiany położenia, które powodują umiarkowane pochylenie lub obrót ujścia macicy, wywołują silny ból. θ Podczas ciąży.

Drgawki wywołuje każda próba napicia się wody albo odgłos przelewania jej z jednego naczynia do drugiego; widok lub dźwięk wody wywołuje nieprzyjemne odczucia, mimo że chora jej pragnie. θ Drgawki

połogowe.

Od porodu stosunek płciowy jest bardziej bolesny i budzi niechęć. θ Subiektywny prolapsus.

Od ustania odchodów połogowych silne upławy; ból pleców i dolnej części brzucha; bolesność pochwy.

Obie piersi obrzęknięte po przebudzeniu rano, z trudem może wstać; przez trzy kolejne poranki; taki sam obrzęk piersi wieczorem przy rozpinaniu sukni.

GŁOS I KRTAŃ. TCHAWICA I OSKRZELA [25]

Zmieniona barwa głosu; tony bardzo stłumione; głos ochrypły, chropawy, szorstki i słaby (w ostatnim stadium); przenikliwe, nieartykułowane dźwięki; przenikliwe odgłosy skrajnej rozpaczy albo wywołane gwałtownymi wydechami; bardzo wysoki i przeszywający szczek, przechodzący pod koniec

w rozpaczliwe, ciągłe wycie (psy).

Nagłośnia krucha i sucha. Zapalenie lub zaczerwienienie górnej części tchawicy.

Ból obok krtani, po prawej stronie, odczuwany przy obracaniu szyi i ucisku.

ODDYCHANIE [26]

Wydychane powietrze jest gorące; ma siarkowy zapach. --s. b.

Gorące powietrze bucha z nozdrzy. θ Satyriasis u ogiera.

Przy wdechu: uczucie chłodzenia; kłucie po lewej stronie.

Z osłabienia ledwie może mówić.

Osłabienie klatki piersiowej; męczy się mówieniem lub czytaniem.

Podczas oddychania kłucia po prawej stronie brzucha.

W ostatnim stadium oddech przyspieszony lub rzężący. Uczucie astmatyczne; powietrze przechodzące przez krtań wywołuje rodzaj świstu.

Oddychanie z westchnieniami i jękami, mogące być wywołane gwałtownym wydechem.

Częste wzdychanie i łkanie.

Ogólne uczucie dyskomfortu w klatce piersiowej zmusza go do głębokiego oddychania lub wzdychania, co przynosi ulgę.

Wzdychanie z bólem serca.

Od czasu do czasu musi wziąć głęboki oddech; towarzyszy temu chłodnawe uczucie daleko z tyłu, w głębi gardła, po czym następuje znaczna ulga.

O godz. 9 rano uczucie duszenia w klatce piersiowej; musiał kilkakrotnie westchnąć; utrzymywało się to do godz. 10:30 wieczorem, kiedy zasnął.

Oddychanie mozolne i utrudnione, szybkie i częste, z ciągłym, osobliwym odchrząkiwaniem w celu wypchnięcia nabranego powietrza; uznawano je za naśladowanie szczekania psa.

Duszność: ze wzdęciem, kaszlem i rzężeniem w klatce piersiowej; z oddychaniem połączonym ze wzdychaniem i jękami; wskutek bólu serca; < w pozycji leżącej.

Ucisk wokół klatki piersiowej i trudność oddychania stają się tak skrajne, że gdy owieje ich podmuch powietrza, ogarnia ich największa trwoga; zasłaniają usta i zdają się bliscy skonania, jak gdyby walczyli o oddech.

Gdy na polecenie próbuje wypić trochę wody, pojawia się gwałtowny skurcz mięśni szyi i gardła, poprzedzony głębokim westchnieniem lub gwałtownym zaczerpnięciem powietrza, jak gdyby właśnie zanurzyła się w zimnej wodzie.

Utrudnione oddychanie i skurczowe odczucie w tchawicy.

Duszący skurcz gardła.

Drgawkowe oddychanie i skurcz mięśni gardła występują albo jednocześnie, albo zaburzenia oddychania poprzedzają skurcze gardła.

Drgawkowe oddechy podczas napadów są bardzo podobne do wywoływanych nagłą kąpielą w zimnej wodzie i zawsze łączą się ze skurczami mięśni gardła.

Ucisk oddechu przed wystąpieniem ciężkiego napadu duszenia, wywołanego skurczami mięśni oddechowych w połączeniu ze skurczowym, budzącym trwogę zwężeniem gardła.

Podczas napadu oddech jest łapczywy, nieregularny i zwykle bardzo szybki, często z wyraźną dusznością.

KASZEL [27]

Szczekanie jak pies, z rodzajem głośnego kaszlu; ból głowy.

Kaszel podczas próby przełknięcia wody siłą wyrzuca ją z ust. θ Skurcz gardła.

Kaszel i odruchy wymiotne. θ Zwężenie gardła.

WNĘTRZE KLATKI PIERSIOWEJ I PŁUCA [28]

Klatka piersiowa i brzuch wydają się rozprężone; rozszerzanie klatki piersiowej zdaje się dodawać mu sił, chociaż zwykle go męczy.

Ucisk w klatce piersiowej; między dziesiątym a jedenastym żebrem po prawej stronie.

Ból reumatyczny w poprzek klatki piersiowej przy nabieraniu oddechu.

Ból jakby w nerwach, biegnący od boku klatki piersiowej ku gardłu.

Kurczowy ból i kłucia po lewej stronie, po których następuje biegunka, a następnie nudności i skłonność do wymiotów.

Ból szczypiący: przy czwartym żebrze po prawej stronie.

Kłucie w dolnej części klatki piersiowej.

Kłucia pod lewą piersią, biegnące w lewo.

Przeszywanie między lewą piersią a ostatnimi żebrami.

Przelotne bóle przeszywające w lewej połowie klatki piersiowej.

Falujące pieczenie przebiegające przez klatkę piersiową.

Piekące kłucie po lewej stronie klatki piersiowej przy głębokim wdechu.

Pieczenie jak przy zgadze po prawej stronie pleców, w okolicy zakończenia żeber.

Krew napływa z klatki piersiowej do głowy.

Ból macicy promieniujący do klatki piersiowej.

Znaczne osłabienie w klatce piersiowej, szczególnie podczas chodzenia i czytania na głos; klatka piersiowa wydaje się zmęczona; pewien głęboki ból po lewej stronie.

Na opłucnej często widoczny jest mydlasty osad, podobnie jak w cholerze.

Zgorzel płuc wywołana zapaleniem płuc i pobudzeniem płciowym. θ Satyriasis u ogiera.

SERCE, TĘTNO I KRĄŻENIE [29]

Ból w lewej połowie klatki piersiowej, w małym punkcie w okolicy serca; bardziej ku tyłowi i w lewo w klatce piersiowej.

Tępy ból serca przez cały dzień, ze szczypiącym bólem w okolicy czwartego żebra po prawej stronie.

Stały ból w dolnej części serca.

Bardzo dziwne i nietypowe uczucie w sercu, jakby opasywały je i uciskały obręcze, pośrodku klatki piersiowej, i jakby wkłuwały się w nie igły; tępy ból kłujący, bardzo bolesny, niepokojący i przykry.

Ból serca całkowicie ustąpił, lecz co dwie lub trzy godziny występuje tam szarpnięcie.

Bolesny wstrząs lub szarpnięcie od dolnej i tylnej części przełyku w kierunku serca i przedniej części klatki piersiowej.

O 7 P. M. lekki, tępy ból przeszywający w sercu, trwający aż do zaśnięcia o 10 1/2 P. M.

Znaczny ból serca i odpowiadający mu ból po prawej stronie; silny ból kłujący i przeszywający, wywołujący duszność i wzdychanie.

O 11 A. M. dwa lub trzy przeszywające ukłucia w sercu, trwające kilka minut.

Ukłucia w sercu i wokół niego. Kłująco-nakłuwający ból w sercu. Żądlący, ostry ból w sercu. Napadowe bóle kłujące w sercu.

Ostre, przeszywające bóle w okolicy serca, trwające cztery godziny.

O 9 P. M. bardzo silny ból o charakterze kłującym w sercu i po jego lewej stronie.

Ukłucia w sercu od dzwonienia kościelnych dzwonów.

Ukłucia w sercu, silniejsze podczas chodzenia; zabiłyby go, gdyby trwały dalej.

Od trzech miesięcy serce ani na chwilę nie było wolne od kłującego, ciągnącego i ściskającego bólu, będącego następstwem napadu reumatyzmu i przeziębienia, któremu towarzyszyły kołatanie serca i trudności w oddychaniu.

Bardzo silny ból serca, jakby miało pęknąć albo jakby wbijały się w nie igły.

Gorąco i pieczenie w sercu.

Ból palący wokół serca i w czole.

Ból serca: z bólem głowy; z bolesnością gardła i uczuciem ciężkości nóg.

Wrażenie przechodzące od serca na wskroś do pleców, z uczuciem zapadania się.

Ból w okolicy serca, na który cierpi, jest < pół godziny później, lecz znacznie > po kilku dniach.

Podczas pisania palące wrzenie i bulgotanie, wznoszące się z górnej części brzucha przez klatkę piersiową do głowy, po którym początkowo następował ból ucha; obecnie uciskające, żądlące kłucie w wewnętrznej górnej części szczytu głowy po prawej stronie; jakby przesuwał się tam gorący, falujący strumień, rozchodzący się na zewnątrz, lecz nie

obejmujący kręgosłupa ani kończyn.

Serce kołatało gwałtownie i wydawało się podchodzić do gardła; wypił kilka łyków wody, co przyniosło ulgę.

Kołatanie serca wywołuje niepokój.

Czuje uderzenia tętna w całym ciele, a od czasu do czasu jakby powoli wznoszącą się falę, przechodzącą przez gardło do głowy, po której następuje chwilowe wrażenie napływu krwi.

Tętno: miarowe, lecz dość pełne i twarde, około dziesięciu uderzeń powyżej normy (80); nieznacznie przyspieszone i twarde, częściej małe niż pełne; szybkie i podrażliwe; 160; staje się stopniowo słabsze i szybsze, szczególnie po napadzie, 120 do

180; często nieregularne, o zmiennej częstości, przy czym zmiany te zachodzą bardzo szybko; nierówne, niektóre uderzenia silniejsze, inne przyspieszone; słabe, szybkie, z przerwami; bardzo małe, nieregularne i bardzo szybkie (ostatnie stadium); słabe, szybkie i przerywane

(późniejszy okres); staje się stale szybsze i mniejsze, aż w końcu jest nitkowate, a ostatecznie przestaje być wyczuwalne. --s. b.

ŚCIANA KLATKI PIERSIOWEJ [30]

Obojczyki sprawiają wrażenie, jakby miały wysunąć się ze stawów; musi opierać ręce na biodrach.

Drżenie w okolicy mostka.

Skurczowy ból rwący pod lewymi żebrami; jednocześnie biegnie do odbytu, gdzie wywołuje zaciskanie; równocześnie także ból rwący między skórą a ciałem, schodzący wzdłuż uda do kolana.

Ucisk: na mostku między piersiami; między ostatnimi żebrami po prawej stronie.

Żądlące kłucie w lewej piersi (między piersią a ostatnimi żebrami).

Wieczorem klatka piersiowa jak po pobiciu.

Bolesność w poprzek klatki piersiowej, obie piersi obrzęknięte; po przebudzeniu rano ledwie może wstać; przez trzy kolejne poranki.

SZYJA I PLECY [31]

Stały ból szyi.

Do szyi promieniuje: ból z głowy i z pleców.

Ucisk w szyi, wznoszący się tyłem głowy.

Od szyi gorąco przechodzi do ucha i twarzy.

Ucisk i ból ciągnący w szyi.

Ukłucie w karku.

Mięśnie szyi i piersi, a często cały układ mięśniowy, kurczą się skurczowo.

Przy wewnętrznym gorącu bóle szyi, <, gdy ból głowy jest >, albo gorąco po prawej stronie twarzy.

Ból palący w szyi.

Ból pulsujący promieniujący do szyi.

Szyja wydaje się sztywna; prawa strona szyi sztywna; rano mięśnie wydawały się sztywne.

Ból rwący, żądlący i sztywność szyi.

Sztywność szyi z bólem rozdzierającym i przeszywającym.

Ból w bliźnie, a także pewna sztywność mięśni szyi i gardła.

Ból mięśni szyi i wzdłuż szyjnego odcinka kręgosłupa.

Od karku gorąco ciągnie ponad prawym uchem do prawego oka i twarzy; zdaje się przechodzić od wewnątrz na zewnątrz.

Szyja wydaje się sztywna; trzyma się bardziej wyprostowany niż zwykle.

Przez cały dzień trudność w poruszaniu głową.

Sztywność stawów szyi; jeśli przez pewien czas pozwala głowie zwisać, trudno ją potem unieść.

Szyja czuje się lepiej, gdy podczas kichania odrzuca głowę do tyłu.

Rozedmowy obrzęk podskórnej tkanki łącznej dolnej części szyi; może rozciągać się wzdłuż górnej części piersi i do śródpiersia.

Mięsień mostkowo-obojczykowo-sutkowy po obu stronach uwydatnia się jak gruby sznur; na twarzy wyraz pomieszanego niepokoju i przerażenia.

Głowa wydaje się przekrzywiona i jakby coś ciągnęło ją ku ramieniu.

O 2 P. M. położył się i zauważył, że głowa jest skręcona na lewą stronę; w zwykłych okolicznościach bardzo szybko zmieniłby pozycję, lecz ze zdziwieniem stwierdził, że jest mu zupełnie wygodnie, i zasnął; obudził się o 4 P. M., czuł drętwienie lewej strony głowy, a skóra dolnej części

ciała wyglądała jak gęsia skórka.

Jakby głowę przyciągano ku ramionom.

Kurczowy ucisk pod prawą łopatką.

Ból uciskający pod prawą łopatką i między łopatkami.

W plecach, w pobliżu prawej łopatki, ucisk z gorącem, ciągnący do karku, a stamtąd do mięśni lewego ramienia.

O 2 P. M. silny ból w poprzek pleców, między barkami a talią.

Ból lub pobolewanie w obu barkach i między nimi, jakby znajdował się tam duży ciężar, trwające dwie godziny.

Ucisk biegnący rano spomiędzy barków do potylicy i poprzez prawe ucho.

Poniżej prawej łopatki ucisk; nie uciska od zewnątrz ku wewnątrz ani nie jest > przy odchylaniu się do tyłu.

Ucisk w plecach, pięć cali poniżej wierzchołka prawego barku, jeden cal od kręgosłupa; takie samo wrażenie występowało podczas każdej z jej ciąż, zawsze po prawej stronie, biegnąc ku wewnątrz od najniższego żebra do mostka.

Żądlące kłucie: poniżej prawej łopatki; w kręgach szyjnych.

Silny ból pleców przez cały dzień oraz drętwienie rąk.

Kręgosłup boli; bolesność prawej strony gardła.

Ból pleców i ból głowy.

Ból pleców w poprzek bioder, trwający cały dzień.

Ból pleców i obu pachwin.

Pieczenie w plecach w pobliżu ostatnich żeber, po prawej stronie, jak zgaga.

Ucisk w okolicy nerek; tępy ucisk w okolicy lewej nerki.

O 4 P. M. bardzo silny ból prawej nerki, trwający godzinę.

Od 4 A. M. do wieczora ból obu nerek i w poprzek bioder, silny i nieco palący, > o 9 P. M.

Plecy niezwykle obolałe; wieczorem jak po pobiciu.

Bóle z przeczulicą skórną wzdłuż kręgosłupa.

Nie mogła znieść najmniejszego dotyku wzdłuż całego kręgosłupa; najlżejszy dotyk wywoływał pobudliwość zbliżoną do drgawek.

Owce obracają się i wiją grzbietami, ponieważ nie mogą znieść ciepła słońca; wzmożone pobudzenie płciowe; objawy wskazujące na szaleństwo; drapanie ich grzbietów zdaje się sprawiać im przyjemność, ponieważ pozostają spokojne i wykonują osobliwy ruch

pyskami, który nie wyraża bólu.

Do pleców przechodzi od serca wrażenie z uczuciem zapadania się.

Brak siły w plecach; podczas siedzenia musi opierać się o oparcie krzesła.

Osłabienie w okolicy nerek, lędźwi i kości krzyżowej.

Znaczne osłabienie pleców, jakby miały się rozszczepić i rozpaść. θ Lyssophobia.

Bolesna niesprawność ruchowa pleców, z pewnym stopniem bolesności podbrzusza. θ Prolapsus uteri.

Silny ból dolnej części kręgosłupa.

Znaczny ból dolnej części pleców, z bolesnością odczuwaną na wskroś aż do okolicy łonowej; ucisk palcem na szyję nasilał ten ból.

Ból uciskający po prawej stronie kości krzyżowej; później przenosi się na środek pleców (powtórzyło się osiem razy).

Ból przeszywający na wskroś okolicy lędźwiowej.

Choroba swoista dla owiec, zwana „kołowacizną” („gid”); puchlina kręgosłupa.

KOŃCZYNY GÓRNE [32]

Ból na szczycie prawego stawu barkowego.

Ból lewego stawu barkowego, jak po pobiciu i jakby był porażony; niesprawność ruchowa w lewym dole pachowym.

Przez cały dzień najpierw ból rwący, potem żądlący w lewym stawie barkowym, jakby w środku kości, schodzący wzdłuż ramienia do palca; po wstaniu z łóżka przez godzinę w prawym ramieniu, następnie przez cały dzień w lewym.

O 1 P. M. lekki ból prawego stawu barkowego; także głowy.

Ma guz w prawym dole pachowym.

Bóle reumatyczne, najpierw w prawym, potem w lewym barku.

Przez cały dzień uczucie wielkiego ciężaru na barkach.

Żądląco-rwący ból w barkach, schodzący przez kości ramion do palców.

Nagły, ostry, przeszywający ból w ugryzionej ręce, promieniujący w górę kończyny do barku i podstawy mózgu.

Ból schodzący wzdłuż zranionej lewej ręki; zwykle po południu i wieczorem, < o godzinie 10.

Ramię boli i jest obrzęknięte.

Pobolewanie prawego ramienia (ugryzione jest lewe); uczucie, jakby miała zmienić się pogoda.

Lekkie szarpnięcia w prawym ramieniu.

Od czasu do czasu żądlące ukłucie w bolesnym ramieniu, powodujące wzdrygnięcie całego jej ciała (ugryzienie przez psa).

Poczuł dwa wstrząsy biegnące w dół zranionej ręki, jak z baterii galwanicznej, aż po końce palców.

Kurcze ramion.

Po bólu wznoszącym się wzdłuż ramienia wystąpiły kurcze i ciągnięcie w plecach oraz kończynach po stronie ugryzienia.

Drętwienie prawego ramienia o 4 P. M., trwające do pory snu.

O 10 1/2 P. M., wkrótce po przyjęciu ostatniej dawki, drętwienie prawego ramienia.

Osłabienie ramion.

Prawe ramię staje się tak ciężkie i bezwładne, że pisanie jest zbyt wielkim wysiłkiem, toteż pozwala ramieniu opaść.

Po pewnym bólu ramienia (palec miał niewielką ranę, odsłoniętą podczas sekcji wściekłego psa czterdzieści dni wcześniej) uczucie rozbicia i zmęczenia, po którym nastąpiła śmierć.

W lewym ramieniu, w pobliżu dołu pachowego, ból jak po pobiciu i z niesprawnością ruchową; taki sam w pobliżu łokcia, kilka minut później w nadgarstku; wieczorem.

Ramię jest bardzo obolałe, chociaż rana jest niemal zagojona.

Fala zimna schodzi wzdłuż ramienia, jakby polewano je lodowatą wodą.

Czuje, jak chłód uderza w prawe ramię, gdy wychodzi na otwarte powietrze.

Ból palący schodzący wzdłuż zranionego ramienia.

Czuł, jakby po prawym ramieniu biegały pchły.

Świąd całego ramienia; świąd ramion pojawiający się nagle.

W południe ból prawego łokcia, jakby był porażony; taki sam o 2 P. M. w lewym, > w pozycji poziomej i przy swobodnym zwieszeniu przedramienia; wkrótce potem w lewym kolanie.

Na prawo od prawego łokcia siniec.

Pulsujący ból prawego przedramienia po stronie zginaczy.

Mięśnie przedramienia aż do dłoni bolesne przy ucisku lub chwytaniu czegokolwiek.

Sine smugi wzdłuż prawego przedramienia.

Nadgarstki od pewnego czasu sprawiają wrażenie nadwerężonych; < rano.

Uczucie niesprawności ruchowej w nadgarstku.

O 10 P. M. ból jak od nadwerężenia w prawej dłoni.

Bolesność prawej dłoni.

Drżenie dłoni.

Dłoń drży tak bardzo, że ledwie może pisać.

Drżenie lewej dłoni podczas chwytania czegokolwiek lub naciskania nią; mięśnie bolą najbardziej po górnej stronie przedramienia aż do dłoni.

Drżenie lewej dłoni.

Prawa dłoń przez długi czas zdrętwiała, niezgrabna i sztywna.

Drętwienie dłoni z bólem głowy.

Prawa dłoń obrzęknięta.

Kłąb prawej dłoni twardy, skurczony i obrzęknięty.

Po liczeniu miedzianych monet bardzo silny ból prawej dłoni, między trzecią a czwartą kością śródręcza, przy niektórych ruchach i przy ucisku.

Szczypiąco-piekący ból w prawej dłoni.

Intensywny ból palca wskazującego lewej dłoni.

Ból pierwszego stawu prawego palca serdecznego, jakby miał się tam utworzyć ropień.

Sztywność palców i dłoni.

Obudził się o 5 P. M. z żądlącym kłuciem w przedniej części prawego palca wskazującego; paznokieć stał się całkiem siny.

KOŃCZYNY DOLNE [33]

Ból uciskający w prawej kości biodrowej, przechodzący stamtąd do środka kości krzyżowej.

Ból w kości lewego biodra.

Wrażenie, jakby kości biodrowe miały wysunąć się ze stawów; musiała opierać ręce na biodrach, aby > to uczucie.

Coś wielokrotnie krąży w tkankach okolicy biodra, a następnie schodzi wzdłuż nogi do kolana.

Ból ud, szczególnie w części przedniej; jak ze zmęczenia po wchodzeniu po schodach; < po usiądnięciu.

Wzdłuż lewego nerwu kulszowego tępy ból, okresowo nawracający; < przy wstawaniu po siedzeniu.

Ból w przedniej części prawego uda, jak po stłuczeniu.

Drgania w prawym udzie, jakby ktoś pociągał je od dołu; niebolesne, pojawiają się i ustępują.

Kurcze ud.

Uczucie gryzienia i świąd na udach.

Ból po wewnętrznej stronie lewego uda powyżej stawu kolanowego, powodujący utykanie i sięgający do tego stawu.

Ból rwący od środka przedniej części prawego uda do kolana.

Ból rwący w lewym udzie, sięgający do kolana.

Kolana bolą; ból rwący, ciągnący.

Kłucie w prawym kolanie.

Kolana drżą przy każdym kroku.

Ból prawego stawu kolanowego, powodujący utykanie, po przebudzeniu się w nocy; następnego ranka taki sam ból w lewym kolanie.

Pobolewanie i uczucie ciężkości w nogach poniżej kolan.

Przez cały dzień uczucie ciężaru w nogach poniżej kolan; wydawało się, jakby w kości piszczelowej każdej nogi znajdowało się kilka funtów ołowiu.

Drętwienie prawej nogi poniżej kolana.

Ból we wszystkich stawach stóp, jak przy ucisku tępym końcem, raz tu, raz tam.

Ból nóg bardzo dokuczliwy; nie jest w stanie chodzić.

Nogi jak przy reumatyzmie.

Ból schodzący w dół lewej nogi.

Drgania nóg.

Nogi zmęczone i obolałe; wieczorem jak po pobiciu; bolesne i bardzo ciężkie.

Ból nóg, jakby uda były zbyt ciężkie, ustąpił w nocy.

Prawa noga drętwieje; po siedmiu godzinach.

Po dłuższym siedzeniu kończyny dolne drętwieją; uczucie mrowienia.

Osłabienie nóg przy wchodzeniu po schodach.

Owrzodzenia kończyn dolnych z wychudzeniem i oziębieniem, po lewej stronie; przykurcz mięśni kulszowo-goleniowych oraz zwiotczenie więzadeł stawu skokowego i zginaczy palców.

Dziwne uczucie w nogach, jakby łydka była cięższa niż zwykle.

Kurcz prawej łydki.

Kurcze łydek w nocy, w łóżku; < przy wyprostowaniu kończyn.

Po przebudzeniu lewa łydka bolała jak po skurczu.

Ból łydki pojawiał się nawet wtedy, gdy wcale nie myślał o ugryzieniu; ostatnio znacznie < i całkiem silny. θ Lęk przed wścieklizną.

Ostry, gryzący ból w lewej kostce.

Bolesna kulawizna z powodu lewego stawu skokowego, w nocy podczas leżenia w łóżku.

Uczucie ciężkości w kończynach dolnych, jakby do kostek przymocowano ciężarki.

Ból od pięty ku udu.

Po położeniu się do łóżka intensywny ból tylnej części prawej pięty.

Ból prawej pięty i palców lewej stopy.

Opuszki pięt tak bolesne, że chodzenie sprawia ból.

Znaczny obrzęk pięty krowy wskutek ugryzienia przez psa; krowa bardzo niespokojna.

Ból podeszwy prawej stopy, sięgający do stawu skokowego. θ Lęk przed wścieklizną.

Silny ból prawego podbicia; < po leżeniu w łóżku podczas miesiączki; chwilami poruszanie stopą niezwykle bolesne; chodzenie na bocznym brzegu stopy nie powoduje dużego bólu; lewe podbicie niekiedy lekko dokucza.

Ból z pachwin promieniuje do stóp.

Ból rozciąga się od kostki do palucha.

Ból przeszywający od czwartego palca ku stopie.

Pewien ból w palcu lewej stopy sąsiadującym z małym palcem; przeszywający ku stopie.

Ból rwący w pierwszym stawie małego palca lewej stopy.

Palce obu stóp dokuczają; odczucie, jakby paznokcie były zbyt długie i połamane; ból okolicy krzyżowej i prawej skroni.

Każda przyjęta dawka wywoływała wrażenie, jakby na każdym palcu tworzył mu się odcisk; jego rzeczywiste odciski miały się nadzwyczaj dobrze i wcale go nie bolały.

Od czasu próby lekowej jej odciski dokuczały tylko jeden raz; w miejscach, w których czuła, jakby miała odciski, występowały krótkie ukłucia.

KOŃCZYNY OGÓLNIE [34]

Bóle jak przy reumatyzmie; przeszywające i kłujące od kolan w dół; kłucie od wnętrza prawej dłoni po końce palców, jakby upadła na tę rękę.

Pobolewanie kolan i barków.

Wkrótce potem ból w stawie ramiennym, po południu trzeciego dnia; ból przechodzi do stawu kolanowego po tej samej stronie.

Uczucie ucisku na barki i ciężaru w nogach.

Bóle lub pobolewania wszystkich kończyn; uczucie znużenia i skrajnego zmęczenia.

Ciężar i uczucie ciężkości nóg oraz barków.

Uczucie ciężkości kończyn.

Konwulsyjne drżenie kończyn podczas napadów.

Podczas leżenia w łóżku nietypowe, chorobliwe kurczenie się i miotanie kończynami.

Silne zrywania rąk i nóg, bardzo przypominające pląsawicę.

Trzęsienie lub konwulsyjne drżenie kończyn.

Odczuwał silny ból jak po stłuczeniu w barkach, klatce piersiowej, plecach, rękach i nogach.

Rano wszystkie mięśnie obolałe jak po stłuczeniu; nie może ani siedzieć, ani leżeć.

Utrata siły w kończynach; chód niepewny, chwilami pewna sztywność tylnych kończyn; pies.

SPOCZYNEK. POZYCJA. RUCH [35]

Poruszał się dość żwawo mimo uczucia zmęczenia.

Po poruszeniu się, obróceniu lub schyleniu czuje, jakby głowa miała pęknąć.

Już bardzo niewielki wysiłek go męczy i wywołuje znaczne osłabienie.

Przez cały dzień miała potrzebę prostowania się.

Musiała odpoczywać z dłońmi opartymi na biodrach; > uczucie, jakby kości biodrowe miały wysunąć się ze stawów.

Pozycja pozioma: ból łokci >, także przy swobodnym opuszczeniu przedramienia.

Położenie się: wydaje jej się, że nie może poruszyć głową; jak wstrząs w górnej części mózgu; napływ krwi do głowy; bóle w górę szyi i w dół kręgosłupa; niemożliwe z powodu bólu odbytnicy i okolicy krzyżowej; duszność; niemożliwe przy czerwonce; nie mogła spać.

Leżenie w łóżku: kurczenie się i miotanie kończynami.

Części ciała, na których leży: palące gorąco.

Nie chce wstawać.

Nie może ani siedzieć, ani leżeć: wszystkie mięśnie obolałe jak po stłuczeniu.

Siedzenie: zawroty głowy; musi odchylać się do tyłu z powodu braku siły w plecach; ból ud <.

Po dłuższym siedzeniu: kończyny dolne drętwieją.

Przy wstawaniu z krzesła: zatacza się; nie może iść prosto; tępy ból wzdłuż nerwu kulszowego.

Przy wstawaniu: napływ krwi do głowy; rwąco-kłujący ból potylicy <.

Schylanie się: skłonność do upadania w prawo; ból kości nad oczami <; ucisk na szczycie głowy i w czole; gwałtowny ból głowy <; bolesny napływ krwi do głowy; pobolewanie nad oczami <; zawroty odczuwane po prawej stronie głowy.

Przy prostowaniu się po schyleniu: zawroty głowy i przyćmienie wzroku.

Obracanie szyi: ból krtani.

Odchylenie głowy do tyłu: ból szyi >.

Jeśli przez chwilę pozwala głowie swobodnie zwisać, trudno jej ją podnieść.

Odrzuca głowę do tyłu: podczas kichania.

Odchylenie się do tyłu: nie > ucisku pod łopatką.

Stanie: ból odbytnicy i okolicy krzyżowej; niemożliwe przy czerwonce.

Stanie bez ruchu: po przebudzeniu głowa unieruchomiona.

Zmiana pozycji: niechęć do zmiany ułożenia głowy; ciągłe zmienianie pozycji (pies); każda zmiana, która przechylałaby lub obracała os uteri, powodowałaby silny ból.

Wyprostowanie kończyn: kurcze łydek.

Z trudem zgina palce: sztywność.

Obracanie się: bolesny napływ krwi do głowy.

Chwytanie czegokolwiek: bolesność mięśni przedramienia; drżenie lewej ręki.

Najmniejszy ruch: trzaskanie we wszystkich stawach.

Poruszanie głową: < ucisk na szczycie głowy i w czole.

Niechęć do ruchu: znaczne osłabienie.

Przy każdym kroku: kolana drżą.

Nie mogła mocno stąpnąć: podczas miesiączki.

Chodzenie: jakby miała upaść; zawroty głowy z przyćmieniem wzroku; po pięciu minutach ostry ból nad brwiami i w górę nosa; szybkie powoduje ból uciskający w podżebrzach; ból w okolicy śledziony; przymus chodzenia wskutek straszliwego bólu odbytnicy i okolicy krzyżowej;

znaczne osłabienie w klatce piersiowej; kłucia w sercu; niemożliwe z powodu bólu nóg; bolesne z powodu bolesności pięty; przy chodzeniu na bocznym brzegu stopy podbicie jest mniej bolesne.

Wchodzenie po schodach: ból ud; osłabienie nóg; bardzo znaczne osłabienie.

Po krótkim spacerze: nadzwyczajne zmęczenie i znużenie.

Poruszanie się: gwałtowny ból głowy <; bolesny napływ krwi do głowy.

Połykanie: trudne, szczególnie płynów; uczucie kłucia; powoduje zwężenie gardła; powoduje straszliwy ból; chleb wywołuje największą mękę; uczucie przeszywającego kłucia.

UKŁAD NERWOWY [36]

Do pory obiadowej odczuwał w całym ciele coś tak dziwnego, jak nigdy wcześniej, nie potrafiąc określić tego uczucia.

W każdym ruchu jej ciała i w jej spojrzeniu wyraża się swoisty eretyzm.

Wszystko oddziałuje na niego silniej, łącznie z tytoniem.

Podrażliwość; gwałtowne pobudzenia.

Nie mógł przez dłuższy czas ani leżeć, ani stać. θ Czerwonka.

Silny niepokój ruchowy, lęk i udręka; miotanie się.

Po południu całe ciało drży, ledwie może mówić; kłucie w obrębie jednego z kręgów szyjnych; podczas schylania odczuwa zawroty po prawej stronie głowy.

Po południu drżenie całego ciała i bardzo znaczne osłabienie; ledwie może mówić.

Ciągłe uczucie drżenia w całym ciele. θ Lęk przed wścieklizną.

Dziwne uczucie zmieniło się w nocy w drżenie; jest przepełniony lękiem. θ Lęk przed wścieklizną.

Zrywania mięśni w całym ciele (stadium końcowe). --s. b.

Drgania ścięgien ze skłonnością do uogólnionych drgawek. --s. b.

Przez cały dzień silne zrywania pochodzenia nerwowego w całym ciele.

Czuł rozedrganie całego ciała.

Jeżeli podczas silnego niepokoju próbuje usiąść i pracować, występują u niej naprzemiennie zrywania rąk i nóg.

Zrywania pochodzenia nerwowego z drżeniem prawej ręki.

Od czasu do czasu nagle się wzdryga.

Skurcze mięśni występują z różnym nasileniem, od najlżejszych drgawek po najcięższe postacie kloniczne; często drgawki tężcowe. --s. b.

Skurcze pojedynczych mięśni, jak również całego układu mięśniowego; kloniczne, rzadko tężcowe. --s. b.

Skurcze mają charakter odruchowy; ich bezpośrednimi przyczynami są: próby połykania; mówienie; powiew powietrza; widok lub wyobrażenie płynów; widok albo odgłos płynącej wody; zetknięcie z inną osobą; jasne

światło; widok błyszczących przedmiotów lub obcej osoby; głośny hałas albo intensywne zapachy. --s. b.

Odczucia ruchów konwulsyjnych w różnych częściach ciała; dolegliwość w nadbrzuszu; uczucie ciężkości kończyn i ogólne wyczerpanie. --s. b.

Po wysiłku często następują drgawki. --s. b.

Napady powracały co kilka minut przez pięć godzin, aż zostały powstrzymane; ból schodził wzdłuż kręgosłupa do lędźwi i bioder, a stamtąd do kolan.

Drgawki połączone z nadmiernym wyostrzeniem węchu, smaku i dotyku. --s. b.

Skurcze nóg i rąk, sporadycznie bardzo silne. --s. b.

Drgawki kloniczne; nie obserwowano wyraźnego tężca ani szczękościsku; w rzadkich przypadkach opistotonus.

Gwałtowne napady padaczkowe następujące szybko jeden po drugim. --s. b.

Skurcze tak gwałtowne, że czterech silnych mężczyzn z trudem mogło go utrzymać i zapobiec zrobieniu sobie krzywdy. --s. b.

Codziennie o 9 P. M. konwulsyjne zrywania. Biła, kłapała zębami i gryzła wszystko oraz każdego. --s. b.

Ból rozpoczynający się w bliźnie na ugryzionym kciuku, wywołujący lekki skurcz oraz jeszcze silniejszą skłonność do kłapania zębami, gryzienia i zgrzytania zębami; wszystko to pozostawało całkowicie poza jego kontrolą i powodowało upadek na podłogę. --s. b.

Po dziewięciu dniach nagle silny ból ugryzionego kciuka, natychmiast przechodzący w górę wzdłuż kręgosłupa, a stamtąd do mózgu, wywołujący na kilka chwil gwałtowny napad drgawek pochodzenia nerwowego ze skłonnością do kłapania zębami i gryzienia; objawy ustąpiły w ciągu dwóch lub trzech minut. --s. b.

Drgawki pojawiły się i trwały krótko, po czym przez pewien czas przed śmiercią był całkowicie spokojny. --s. b.

Drgawki codziennie; obraca głowę z boku na bok; mruga i przewraca oczami; próbuje gryźć innych; miednica i nogi są skręcone maksymalnie w jedną stronę. θ Dziecko,

æt. 2, po płonicy.

Czuje się tak jak po wstaniu z łóżka po dziewięciodniowej chorobie; całe ciało wydaje się tak ciężkie i obolałe.

Znaczne osłabienie i niechęć do poruszania się, utrzymujące się do 2 P. M. i stopniowo słabnące.

Uczucie rozbicia i osłabienia o 3 P. M.; wielka niechęć do ruchu.

Nie chce wstawać.

Bardzo szybko pojawia się uczucie słabości, rodzaj wiotkiego znużenia, jak w dniach po wielkim wysiłku, gorączce lub innej chorobie.

Znaczne osłabienie i niepokój; nie wie, gdzie się podziać; wolałby się położyć, lecz położenie wpływa na jego oddychanie.

Takie osłabienie, że kolana drżą przy każdym kroku, a ona czuje, jakby miała upaść.

Osłabienie: z bolesnością gardła; po oddaniu moczu; narządów płciowych.

W stanie wyczerpania jest zwinniejszy i bardziej aktywny.

Zmęczenie i uczucie ciężkości nóg.

Znaczne zwiotczenie fizyczne; całe ciało wydaje się zmęczone; zmęczenie całego ciała.

Czuł się podrażliwy, zmęczony i nerwowo pobudzony.

Wraz z drętwieniem towarzyszącym objawom porażennym nasilają się wszystkie pozostałe objawy.

Chwilami osobliwe uczucie, rodzaj uczucia „zamierania”, zupełnie chwilowego; nie potrafi go opisać; zdaje się przechodzić przez serce ku plecom, z towarzyszeniem drżenia wokół mostka oraz bólu w przebiegu nerwów, od lewej strony klatki piersiowej ku gardłu i

lewej stronie żuchwy; trzepotanie w okolicy serca.

Czuł się sztywny i zmęczony; nabranie powietrza wymagało wysiłku.

Po śpiewaniu nagle pada jak martwy, z zamkniętymi oczami, czerwoną twarzą, przyspieszonym oddechem i tętnem 100. --s. b.

Stadium ogólnego paraliżu; złagodzenie najbardziej uciążliwych objawów; swobodniejsze oddychanie; zmniejszenie pobudliwości odruchowej; mniejsze utrudnienie połykania; szybko narastające osłabienie i krańcowe wyczerpanie przed śmiercią. --s. b.

SEN [37]

Skłonność do ziewania ze sztywnością żuchwy.

Odczuwał potrzebę ziewania i przeciągania się.

Czuł senność; po południu; nieodparta senność o 9 P. M.

Senny po posiłku; spał godzinę bez poprawy.

Częste ziewanie bez senności, szczególnie na widok ziewających osób.

Do czasu po 2 A. M. nie spał dłużej niż trzydzieści minut.

Bezsenność; nie śpi mimo środków narkotycznych. --s. b.

Większą część nocy spędzał bezsennie, chodząc tam i z powrotem w rozpaczy. θ Lyssophobia.

Niespokojna noc z otępieniem w głowie.

Sen przerywany, ciągle zmienia pozycję; pies.

Pobudzony, nie może spać.

Czuł się tak jak przed kilkoma laty, kiedy przez trzy noce na pięć czuwał przy chorym krewnym, a w dzień nie mógł spać z powodu nerwowego niepokoju.

Po położeniu się nie mógł zasnąć; oczy pozostawały otwarte, chyba że umyślnie je zamknął, lecz wówczas mimowolnie otwierały się ponownie.

Położył się o 10 1/2 P. M. (jak zwykle), nie mógł zasnąć (co było bardzo niezwykłe); drzemał i słyszał rozmaite odgłosy aż do 3 A. M., co skłoniło go do wstania z łóżka, aby ustalić ich źródło; często się zrywał; spał głęboko od 7 do 8 1/2 A. M.

Położył się o 10 P. M. z silnym bólem całego ciała; obudził się o 11 1/2 P. M. z bardzo silnym bólem żołądka, trwającym godzinę.

Po 10 P. M., w łóżku, wszystkie objawy silniejsze.

Noc była niespokojna; wielokrotnie się budził i czuł zmęczenie.

Budził się kilka razy w nocy z bólem zranionego ramienia.

Zrywanie się przez sen po południu.

Musi drapać całe ciało i z tego powodu nie śpi przez całą noc.

W noc poprzedzającą śmierć stał się bardziej niespokojny. --s. b.

Sny: o wpływowych osobach, wobec których zajmuje pozycję sługi lub podwładnego; o łacińskiej debacie ze studentami prawa — zdumiewała go łatwość i płynność, z jaką mówił po łacinie, znacznie przewyższająca jego możliwości na jawie; przez cały

czas o psach, lecz są to psy inne niż ten, który ją ugryzł; o walce, wysoko położonych miejscach, zakładzie dla obłąkanych, kościołach; nieprzyjemne przy zasypianiu, w nocy lub w dzień; tylko przez pierwsze pół godziny.

Zerwał się na łóżku.

W nocy spał bardzo mało; sen zakłócały nieprzyjemne, niepowiązane sny; czuł się dziwnie. θ Lyssophobia.

Po obudzeniu przez pewien czas stoi zupełnie nieruchomo; głowa znieruchomiała, jak gdyby wpatrywał się w jakiś odległy przedmiot; pies.

Senność, gdy nie może spać, oraz bezsenność, gdy w innych okolicznościach mogłaby zasnąć; na ogół niespokojna w nocy.

Po obudzeniu jest posępny, skłonny do gniewu.

Budzi się późno i trudno dochodzi do siebie po śnie.

Spał od 4 do 6 P. M.; obudził się i czuł straszne zdenerwowanie; ogarnął go wielki lęk, jakby coś miało się wydarzyć.

Rano, po pobudzających snach, bardzo wyczerpany; odczuwa zmęczenie w kości krzyżowej i grzbiecie.

Jeżeli odczuwa senność, sen jest krótki, niespokojny, ze strasznymi snami, a po obudzeniu ma skłonność do popadania w lekkie drgawki.

Po obudzeniu z drzemki drętwienie głowy.

PORA [38]

O 2 A. M.: do czasu po tej godzinie nie spał dłużej niż trzydzieści minut.

O 3 A. M.: w łóżku zrobiło mu się zimno na godzinę.

Rano: gwałtowne zawroty głowy z dreszczami i bólem głowy; po wstaniu lekki czołowy ból głowy <; podczas budzenia się wiercenie w skroniach; budzi się z piekącym, bolącym bólem głowy; silny ból głowy; powieka obrzmiała jak skorupka jajka; po obudzeniu powieki wydają się sparaliżowane

przed wstaniem; słysząc nalewanie wody, musi się wypróżnić; wcześnie ucisk w czole; częste kichanie; (6 A. M.) łaskotanie w lewym policzku; gorąco twarzy; gorzki smak; połykanie mniej utrudnione; mały apetyt; wypróżnienia częstsze;

biegunka z bardzo silnymi bólami; mocz żółtawobrunatny; obie piersi obrzmiałe; mięśnie sztywne; ucisk w poprzek prawego ucha; nadgarstki jakby nadwerężone <; ból lewego kolana; wszystkie mięśnie jak po stłuczeniu; bardzo wyczerpany.

O 8 A. M.: ból lewego boku.

O 9 A. M.: rozpoczyna się silny ból głowy; uczucie duszenia w klatce piersiowej, trwające do 10 1/2 P. M.

O 10 A. M.: zaczął wypluwać dużo śliny; bolesność i zwężenie gardła.

O 11 A. M.: bolesność gardła do południa; przez kilka minut szwy w sercu.

Przed południem: ból gardła; odbijanie; gryzący ucisk w lewym boku; bolesne uczucie w górnej części brzucha.

Ku południu: ból głowy ze wzmożonym wydzielaniem śliny; ból jąder <.

W południe: lekki ból głowy, trwający przez resztę dnia; ból prawego łokcia.

Do pory obiadu: dziwne odczucia w całym ciele.

Po obiedzie: niechęć do myślenia; bardzo silny ból głowy; ucisk w nadbrzuszu; pobudzenie płciowe.

Po południu: bardzo silny ból głowy; ból tępy w czole z uczuciem otępienia; ucisk w szczycie głowy i czole; ból tępy w czole; migrenowy ból głowy; tępy, ciężki ból głowy; ból głowy z nudnościami i bólem jak od otarcia wokół serca; kłujący ucisk

za uszami; torbiel ślinowa (ranula) z suchością ust <; kłucie w klatce piersiowej z kołataniem serca; kwaśne odbijanie; erekcje; świąd i pieczenie korony żołędzi; pieczenie i parcie naglące jakby w gruczole krokowym i cewce moczowej; wzmożone ruchy perystaltyczne

moszny; w pierwszych godzinach ból jąder <; ból zranionego lewego ramienia; ból stawu barkowego; drży całe ciało; senny; zrywanie się przez sen; gorączka.

O 1 P. M.: lekki ból prawego stawu barkowego.

O 2 P. M.: nieznośny ból głowy; ból gardła; gwałtowny skurcz gardła; położył się i stwierdził, że głowa skręciła się w lewo — pozycja ta była całkiem wygodna; drętwienie lewej strony ciała; silny ból w poprzek grzbietu; ból lewego łokcia.

O 3 P. M.: bardzo silny ból głowy; osobliwe zwężenie tylnej części gardła; uczucie rozbicia i osłabienia.

Do 4 P. M.: ma wrażenie, jakby usłyszał lub miał usłyszeć nieprzyjemną wiadomość; ucisk na górną część głowy.

O 4 P. M.: zwężenie gardła <; gwałtowny ból prawej nerki, trwający godzinę.

O 5 P. M.: połykanie bardziej utrudnione; obudził się z kłuciem w przedniej części palca wskazującego.

W ciągu dnia: podchodzenie żółci do gardła; biegunka z bólem <; nie może spać z powodu nerwowego niepokoju; nieprzyjemne sny przy zasypianiu, tylko przez pierwsze pół godziny.

Przez cały dzień: czuł się przygnębiony i słaby; wypluwanie śliny; ból głowy z zawrotami głowy; ból gardła; nieznośny ból głowy; gwałtowny ból głowy <; osobliwe uczucie w głowie; świąd nosa; plucie; bardzo silny ból gardła; lekki

ból okolicy lędźwiowej; straszny ból gardła; uczucie pustki i dyskomfortu w narządach płciowych po stosunku; ból tępy w sercu; trudność poruszania głową; silny ból grzbietu i drętwienie rąk; ból grzbietu w poprzek bioder; rozdzieranie i

kłucie w lewym stawie barkowym; ciężar na barkach; uczucie ciężkości nóg; silne nerwowe szarpnięcia całego ciała; musiał leżeć w łóżku z silnym bólem wszystkich kości.

Wieczorem: rozdrażniony, hipochondryczny nastrój; chwiejne ruchy głowy; ból tępy w czole; ból nad lewym uchem; przeszywanie ku oczom; uciskowe pieczenie w prawej małżowinie usznej; późno częste kichanie; ciągnięcie w bocznej części twarzy; niechęć do

myślenia; brak apetytu, po którym następuje znaczna lekkość w głowie; w łóżku rozdzierający ból w poprzek brzucha; ból od pachwin do stóp; ból w okolicy szyi pęcherza; chłodzące, piekące uczucie przekrwienia w okolicy pęcherza; obfity wodnisty mocz; mocz żółtawo-
brunatny; silne erekcje bez pobudzenia ani myśli seksualnych; wzmożone ruchy perystaltyczne moszny; klatka piersiowa jak po pobiciu; grzbiet niezwykle obolały; ból zranionego lewego ramienia; ból lewego ramienia i nadgarstka; nogi zmęczone i bolące; późno mniejsza skłonność do

dreszczowości.

Po kolacji: ucisk w śledzionie; lubieżność przy osłabieniu narządów płciowych, lecz ze skłonnością do wytrysku.

O 6 P. M.: ból gardła >.

O 7 P. M.: ból gardła; lekki, tępy ból przeszywający w sercu do 10 1/2 P. M.

O 8 P. M.: ślinienie wznowiło się.

O 9 P. M.: silny ból przeszywający w głowie; osobliwy ból kłujący w lewym oku; skurcz gardła >; gwałtowny ból serca; nieodparta senność; spływający ciepły pot od nadgarstka po paznokcie prawej ręki 10 P. M.: ból uciskający w głowie;

ból zranionego lewego ramienia <; ból kłujący w prawej ręce; bóle silne aż do tej godziny.

Po 10 P. M.: w łóżku wszystkie objawy silniejsze.

O 10.30 P. M.: drętwienie prawego ramienia; położył się, lecz nie mógł zasnąć; drzemał i słyszał rozmaite odgłosy do 3 A. M.; często się zrywał.

O 11 P. M.: jakby miał ją ogarnąć napad.

O 11.30 P. M.: budzi się ze snu z silnym bólem brzucha.

Po położeniu się do łóżka: nieznośny ból tylnej części prawej pięty; ból pięty.

W nocy: majaczenie <; odczuwa pokusę gryzienia poduszki; nieustanne mówienie; niespokojne sny; otępienie z niepokojem ruchowym; słysząc nalewanie wody, musi się wypróżnić; słyszy rozmaite odgłosy; wymioty przez sen; wypróżnienia najczęstsze;

obrzmienie piersi; ból prawego stawu kolanowego powodujący utykanie przy budzeniu się; ból nóg ustępuje; kurcze łydek; podczas leżenia w łóżku ból stawu lewej stopy powodujący utykanie; bolesna kulawizna wskutek dolegliwości lewego stawu skokowego; dziwne uczucie przechodzi

w drżenie; noc na ogół bezsenna; chodzenie tam i z powrotem w rozpaczy; otępienie w głowie; kilkakrotnie budzi się z bólem zranionego ramienia; bezsenność z powodu drapania całego ciała; większy niepokój; nieprzyjemne sny; dość silny świąd;

nieznośny świąd dolnej części ciała aż po stopy; szwy w sercu; ból grzbietu; świąd dolnej połowy brzucha.

TEMPERATURA I POGODA [39]

Uczucie pieczenia w miejscu ukąszenia > pod wpływem uderzającej w nie gorącej pary. θ Lyssophobia.

Nieznośność żaru słonecznego. θ Wodna puchlina rdzenia u owiec.

Wilgotna, ciepła pogoda go przytłaczała.

Wyraził chęć wejścia do kąpieli; po ciepłej kąpieli bardziej podrażliwy na powietrze zewnętrzne — jest to najbardziej uciążliwy z występujących objawów. --s. b.

Wielka wrażliwość na każdy powiew powietrza. --s. b.

Bardzo łagodny strumień powietrza dmuchnięty z ust na czoło chorego i utrzymywany zaledwie przez kilka sekund wywołał gwałtowny skurcz. --s. b.

Prosiła matkę, aby błagała go, by już więcej nie oddychał jej w twarz, gdyż sprawiało jej to wielką przykrość (po Bellad.). --s. b.

Powietrze o przyjemnej temperaturze odczuwa jako zimne i nieprzyjemne.

Ciągle każe zamykać okno, które nie jest otwarte.

Przeciąg albo otwieranie lub zamykanie drzwi wywołuje skurcze.

Skrajna wrażliwość na zimno lub najmniejszą zmianę temperatury powietrza. Żar słoneczny: nie może go znieść.

Ciepłe napoje: przyjmuje łatwiej niż wodę.

Gdy tylko ogrzeje się w łóżku: świąd po wewnętrznej stronie ud i kolan; musi się drapać.

Na świeżym powietrzu: ból głowy >; czuje dreszcz przebiegający przez prawe ramię.

Powiew powietrza: wrażliwy na niego.

Silny podmuch powietrza: powoduje największe cierpienie.

Wilgotna pogoda: ból lewej strony głowy <.

W zimnym pokoju podczas rozbierania się: silne erekcje.

Zimne powietrze: > ból głowy; ból głowy z nudnościami i bólem jak od otarcia w okolicy serca >.

GORĄCZKA [40]

Napady bardzo silnego uczucia zimna z bólem kręgosłupa.

Podczas napadu kończyny chłodne i sine.

Napady zawrotów głowy, dreszczowości, niekiedy dreszczy; co najmniej jeden dziennie przez kilka dni; dreszcze nie zawsze towarzyszą zawrotom głowy, choć dreszczowość zawsze im towarzyszy.

Późnym wieczorem mniejsza skłonność do dreszczowości.

Uczucie zimna, silniejsze wzdłuż prawego (ukąszonego) ramienia.

Czuł dreszczowość i zimno w całym ciele; trząsł się.

O 3 A. M. zrobiło mu się zimno w łóżku, chociaż był przykryty czterema kocami; trwało to około godziny.

Dreszcze przeplatane gorącem, po których następują gorąco i zimny pot.

Gorączka, niekiedy poprzedzona lekkimi dreszczami, na ogół bardzo łagodna.

Twarz poci się, z uderzeniami gorąca.

Temperatura ciała od 100 do 104° Fahrenheita, rzadko wzrasta do 105 lub 106. Nie znosi żaru słonecznego.

Gorączka po południu.

Lekka gorączka z uderzeniami gorąca.

Gorączka każdego wieczoru, rozpoczynająca się o zmierzchu i trwająca do pory położenia się spać (północy).

Uczucie palącego gorąca w częściach ciała, na których leży.

Czuje uderzenia tętna w całym ciele; od czasu do czasu przez gardło ku głowie przetacza się napływ, jak powolna fala.

Wysoka gorączka, bez dreszczy; tętno 160; brak apetytu; pragnienie, bardzo często pije zimną wodę; otępiały i senny.

Gorączkowe gorąco z bólem głowy.

Uczucie, jakby przez ciało przetaczała się gorąca, delikatna fala, podobna do pary, kierująca się na zewnątrz, lecz niedocierająca do powierzchni ani nierozchodząca się na kończyny.

Gorąco z uciskiem w czole i plecach.

Po wypiciu niewielkiej ilości kawy silne gorąco po prawej stronie twarzy, po którym wystąpił ból w przedniej części górnego odcinka głowy; następnie ponownie gorąco od karku w górę głowy, ponad uszami i po prawej stronie twarzy; z gorącem w oku, szerzącym się od wewnątrz na zewnątrz, oraz łaskotaniem w uchu.

Uczucie gorąca odczuwane wewnętrznie i zewnętrznie w całym ciele, bez zewnętrznego ciepła; wyciska ono pot na twarz jak wskutek osłabienia i towarzyszą mu znużenie oraz ból nóg.

O godz. 9 P. M. kapiący, ciepły pot z całej prawej ręki, od nadgarstka po paznokcie; potem dłonie i palce sztywne, z trudem może je zginać. --s. b.

Skóra pokryta lepkim potem (ostatnie stadium). --s. b.

Skóra wilgotna, nawet pokryta potem; podczas napadów kończyny zimne i sine.

Znacznie lepiej po spoceniu się.

Gorączka przerywana.

NAPADY, OKRESOWOŚĆ [41]

„Inne choroby, gdy trucizna zostanie wchłonięta, mają swoje okresy; działanie psiej trucizny zależy od klimatu i konstytucji, a okresy są różne — od pierwszego dnia aż do dziewiętnastu miesięcy”. s. b.

Po ukąszeniu w nos przyjął kilka kropli potencji 300; objawy wystąpiły następnego i kolejnego dnia, a trzeciego dnia czuł się dobrze; pierwsze objawy powróciły dwunastego dnia.

Pierwszy dzień >, następny dzień <; trzeciego dnia nadmierne ślinienie powróciło. θ Lyssophobia.

Nieregularne napady bólu pleców i dreszczy, stale narastające. s. b.

Napad połączony z uczuciem duszenia się niemal prowadzi do uduszenia.

Nagłe drgawki o charakterze napadowym. --s. b.

Okresowo od dwóch tygodni. θ Skurcz gardła.

Napady co kilka minut przez pięć godzin: ból wzdłuż kręgosłupa, schodzący do lędźwi i kolan.

Okresowo: żabka podjęzykowa; skurcz przełyku; tępy ból wzdłuż l. nerwu kulszowego.

Naprzemiennie: gorąco i ból głowy; szarpnięcia rąk i nóg.

Powtórzony osiem razy: ból od kości krzyżowej do środkowej części pleców.

Przez godzinę: ból prawego ramienia.

Przez dwie godziny: ból w obu barkach i między nimi; ból gruczołów pachwinowych.

Co dwie lub trzy godziny: szarpnięcie w sercu.

Przez cztery godziny: ostre, przeszywające bóle w okolicy serca.

Po siedmiu godzinach: prawa noga drętwieje.

Od południa do wieczora: ból głowy.

Od 2 P. M. do 9.30 P. M.: bardzo silny skurcz gardła.

Od 3 do 9 P. M.: ból głowy.

Od 4 A. M. do wieczora: ból nerek i w poprzek bioder.

Od 4 P. M. do pory snu: uczucie drętwienia prawego ramienia.

Codziennie: od czasu do czasu wydala z macicy niewielką ilość ciemnej krwi.

Każdego wieczoru: rozdęcie brzucha; gorączka rozpoczynająca się o zmierzchu i trwająca do północy.

Przez trzy kolejne poranki: bolesność w poprzek klatki piersiowej, obie piersi obrzęknięte.

W pierwszych dniach palenie nieprzyjemne; po pierwszym tygodniu szalone, nienasycone pragnienie palenia.

Dzień po stosunku płciowym: ból jąder.

Co drugi dzień o 5 P. M.: świdrowanie w skroniach.

Przez trzy dni: węch boleśnie wyostrzony.

Trwało osiem dni: bolesne pulsowanie w okolicy śledziony.

Po dziewięciu dniach: silny ból w ukąszonym kciuku, stamtąd ku mózgowi; przez kilka chwil nerwowa drgawka, ustępująca po dwóch lub trzech minutach.

Przed czterdziestu dniami: drobna rana miała kontakt z materiałem podczas sekcji wściekłego psa; uczucie rozbicia i zmęczenia, po którym nastąpiła śmierć.

Dwa tygodnie przed terminem: miesiączka.

Przez dwa lub trzy tygodnie: moszna silnie podciągnięta.

Latem, dolegliwość trwająca sześć tygodni: ból i parcie naglące na dźwięk lub widok płynącej wody.

Przez kilka miesięcy: cuchnący śluz z macicy.

Przez trzy miesiące: kłujący, ciągnący, ściskający ból w sercu.

Przez siedem lat: prolapsus uteri.

UMIEJSCOWIENIE I KIERUNEK [42]

Najpierw prawy, potem lewy bark: reumatyzm.

Od prawej ku lewej: ból głowy.

Prawa strona: skłonność do upadania na tę stronę; tępe odczucie po tej stronie głowy, nad brwią; ciągnięcie nad okiem; ból głowy szerzący się do oka; bardzo silny ból głowy w skroni; ból rwący w skroni; świdrowanie w skroni; sporadyczne kłucia; uciskający ciężar

na kości ciemieniowej; przeszywający ból po tej stronie głowy; uciskające kłucie po tej stronie szczytu głowy; uczucie ciężkości na szczycie głowy; uczucie sztywności po tej stronie głowy; przeszywanie na szczycie głowy; ciągnący, pulsujący ból nad okiem; ból nad okiem; ból nad okiem uciskający do wewnątrz;

uczucie ucisku w górnej części prawego oczodołu; pulsowanie nad okiem; osobliwy, kłujący ból nad okiem; sporadyczne kłucia w skroni; jakby krew napływała do ucha; brzęczenie w uchu; przejściowe zatkanie ucha; rozdzierający ból w uchu; przeszywający ból i

kłucia w uchu; uciskowo-piekące odczucie w uchu zewnętrznym; ból rwący kilka cali od ucha; sztywność po tej stronie szyi; gryzące i pełzające odczucie w kości jarzmowej; rwący ból w górnej i dolnej szczęce oraz uchu; przeszywające bóle po tej stronie twarzy; doznanie przemieszcza się

po tej stronie twarzy i w poprzek czoła; gorąco po tej stronie twarzy i w uchu; przejmujące zimnem, gryzące pieczenie od wewnętrznej strony górnej wargi do jamy nosowej; zęby bolą bardziej po tej stronie; doznanie przeszywa dolną szczękę; bolesne uczucie zimna w zębach; ból dziąseł po tej stronie;

ból gardła; ból uciskający w pobliżu ostatnich żeber; przeszywający ból po tej stronie brzucha; ból nerki; ból po tej stronie, biegnący od wewnątrz na zewnątrz; ból po tej stronie brzucha, wychodzący z macicy; kłucie po tej stronie brzucha; kłucia po tej stronie brzucha; nad okolicą pachwinową

ból uciskający; ból w pachwinie; w pachwinie dwie małe grudki pod skórą; ból po tej stronie brzucha; ból po tej stronie krtani; kłucia po tej stronie brzucha; ucisk w klatce piersiowej; szczypiący ból po tej stronie; pieczenie jak zgaga po tej stronie pleców; uciskające

kłucie w górnej części szczytu głowy po tej stronie; ucisk między ostatnimi żebrami po tej stronie; sztywność po tej stronie szyi; gorąco znad ucha ku oczom; kurczowy ucisk pod łopatką; ból uciskający pod łopatką; ucisk z gorącem w pobliżu łopatki; ucisk w poprzek

ucha; ucisk poniżej wierzchołka barku; kłucie poniżej łopatki; bolesność po tej stronie gardła; bardzo silny ból nerki; ból uciskający po tej stronie kości krzyżowej; ból na szczycie stawu barkowego; lekki ból stawu barkowego; guzek w dole pachowym;

ból reumatyczny barku; ból ramienia; lekkie drganie ramienia; drętwienie ramienia; ramię staje się ciężkie i bezwładne; czuje, jak chłód uderza w ramię; jakby po ramieniu biegały pchły; ból łokcia jak przy porażeniu; na prawo od łokcia siniec;

pulsujący ból przedramienia; podłużne sine smugi wzdłuż przedramienia; kłujący ból dłoni; bolesność dłoni; drętwienie dłoni; obrzęk dłoni; kłąb dłoni w skurczu i obrzęknięty; bardzo silny ból dłoni; pieczenie w jej wnętrzu; ból pierwszego

stawu palca serdecznego; kłucie w przedniej części palca wskazującego, paznokieć zsiniał; ból uciskający w kości biodrowej, ból przedniej części uda; drganie w kości udowej, jakby ktoś ciągnął ją od dołu; ból rwący od środka przedniej części uda do kolana;

kłucie w kolanie; ból stawu kolanowego powodujący utykanie; drętwienie kolana; noga drętwieje; skurcz łydki; intensywny ból tylnej części pięty; ból pięty; intensywny ból pięty; ból podeszwy szerzący się do kostki; silny ból podbicia; rwący ból

pierwszego stawu małego palca stopy; ból skroni; zawroty głowy po tej stronie; uczucie chłodu bardziej wzdłuż ukąszonego ramienia; silne gorąco po tej stronie twarzy; świąd dłoni.

Lewa strona: ukąszenie w łydkę; ból nad okiem; rwący ból od środka czoła ku tej stronie; ostre ukłucie w skroni; tępy ból czoła <; ból uciskający po tej stronie głowy, następnie po tej stronie czoła i w oczodole; tępy ucisk po tej stronie głowy; tępy

kłujący ból po tej stronie, od głowy do pasa; ta strona głowy zajęta najsilniej; silny ból półtora cala nad uchem; piekący ból od tej strony potylicy w dół szyi; drętwienie tej strony głowy; oko niezwykle wrażliwe na światło i wodę; osobliwy

kłujący ból oka; odgłos jak szum rwących wód w uchu; ból najsilniejszy nad uchem; przemijające ciągnięcie po tej stronie twarzy; ból neuralgiczny w dół tej strony twarzy; gorąco i bolesność pośrodku policzka; łaskotanie w policzku; jakby została ukąszona w

policzek; ból policzka w pobliżu nosa; ból po tej stronie gardła; piekące kłucie po tej stronie klatki piersiowej; głośne bulgotanie po tej stronie żołądka; głośny odgłos gruchania w żołądku; w okolicy żołądka i śledziony gryzący ucisk; ból w dół tej strony brzucha; tępy

ucisk w okolicy nerki; świąd po tej stronie kości łonowej; ból w okolicy jajnika; ból po tej stronie pochwy; kłucie po tej stronie; kurczowy ból i kłucia po tej stronie; kłucia pod sutkiem; przeszywanie między sutkiem a ostatnimi żebrami; przeszywające, przelatujące bóle

przez klatkę piersiową; piekące kłucie po tej stronie; ból głęboko wewnątrz, po tej stronie klatki piersiowej; bardzo silny ból ku tej stronie serca; skurczowy ból pod żebrami; kłucie w piersi; głowa skręcona w tę stronę; drętwienie tej strony głowy; ucisk z gorącem szerzącym się do ramienia;

tępy ucisk w okolicy nerki; ból stawu barkowego; niesprawność w okolicy pachy; rwący ból i kłucie w stawie barkowym; ból reumatyczny barku; ból w dół zranionego ramienia; ból ramienia jak po pobiciu, z niesprawnością, potem w nadgarstku; ból łokcia jak przy

porażeniu; drżenie dłoni; intensywny ból palca wskazującego; ból w kości biodrowej; tępy ból wzdłuż nerwu kulszowego; ból po wewnętrznej stronie uda, nad stawem kolanowym, powodujący utykanie; rwący ból uda do kolana; ból kolana jak przy porażeniu; ból kolana powodujący utykanie; ból schodzący

w dół nogi; zimno po tej stronie nogi; ból łydki jak po skurczu; ostry, gryzący ból kostki; ból stawu stopy powodujący utykanie; bolesna kulawizna wskutek zajęcia stawu skokowego; ból palców stopy; ból podbicia; ból wzdłuż nerwów od tej strony klatki piersiowej do gardła

i szczęki; świąd stopy; herpes circinatus na nodze poniżej kolana.

Od zewnątrz do wewnątrz: świdrujące kłucia w głowie; kłucia w uchu.

Od wewnątrz na zewnątrz: przeszywanie ku skórze głowy; ból po prawej stronie; gorąco od karku ponad uchem; gorąco w oku.

Od lewej ku prawej: rwący ból w okolicy podżebrowej; rozdzierający ból w poprzek brzucha; jądra zmniejszają się.

Z góry ku dołowi: parcie na mocz.

Ból z rany biegnie ku górze.

ODCZUCIA [43]

W całym ciele panuje nadzwyczajna wrażliwość, szczególnie w narządach zmysłów. Miejscowe odczucia bólowe nadal występują ze zwiększonym nasileniem, lecz obecnie ledwie zwraca się na nie uwagę. Czuje ucisk jak tępym końcem.

Kurczowy ból rwący w lewej okolicy podżebrowej, przemieszczający się stamtąd do końcowego odcinka odbytnicy i powodujący tam kurczowy skurcz, a jednocześnie rwący ból między skórą a mięśniami, schodzący przez biodro do kolana.

Bolesne doznania tu i ówdzie w ciele, w klatce piersiowej, brzuchu lub okolicy nerek.

Ostre bóle w miejscu ukąszenia; przeszywają we wszystkich kierunkach ku sąsiednim częściom, często ku żołądkowi, gardłu i jelitom.

Kłujące odczucie w całym ciele, raz tu, raz tam.

Uczucie ruchu w czole, a także pośrodku brzucha, z lekkim kłuciem w żołądku oraz słabiej lub silniej we wszystkich częściach ciała.

Uczucie, jakby wyczuwała przepływ krwi w całym ciele.

Kłucie wewnątrz lewego uda; w dolnej części serca; między łopatkami oraz w prawym barku.

Czuł się, jakby mocno się przeziębił, z bólami reumatycznymi w całym ciele, bardzo silnymi przez cały dzień do godz. 11 A. M., kiedy zaczęły słabnąć; o 10 P. M. były już ledwie wyczuwalne.

Gdy tylko wstał, czuł się, jakby został ściśnięty i rozciągnięty.

Czuje obolałość całego ciała.

Uczucie palącego gorąca w częściach ciała, na których leży, jakby pochodziło od gorącego pieca; najsilniejsze w okolicy nerek, lędźwi i kości krzyżowej.

Sporadyczne drętwienie całego ciała.

Miejscowa neuralgia ma na ogół tę osobliwość, że przeszywający ból rozchodzi się od ukąszonego miejsca ku tułowi.

Ból palący w czole i sercu oraz w tylnej części głowy i szyi, prawym uchu, lewym ramieniu i lewej nodze.

Nos wydaje się sztywny.

Pulsowanie najsilniejsze w prawej skroni.

Wszystkie kości jakby połamane; musi pozostać w łóżku.

Uczucie jak po stłuczeniu, z bolesnością gardła; ucisk tu i ówdzie w klatce piersiowej, brzuchu i okolicy nerek.

Ciągnięcie od szyi ku czołu, po którym natychmiast pojawiają się iskry przed oczami i zanika wzrok; twarz czerwona; mimowolne zgrzytanie zębami; drugi napad; pierwszy odczuwany był w głowie po porannym myciu; siedem dni po ukąszeniu przez

wściekłego psa (Bellad. [300], trzy dawki, Hyosc. podawany dodatkowo raz dziennie).

Jakby jednocześnie oddziaływały na nią dwa zupełnie odmienne ciągi myśli; czuł się, jakby otrzymał radosną wiadomość; jakby miało wydarzyć się coś nieprzyjemnego; jakby nic nie mógł zrobić; jakby miał ją ogarnąć napad; jakby

miała umrzeć; jakby miała osunąć się bez sił; jakby na chwilę tracił świadomość; jakby coś poruszało się po okręgu; jakby nie mogła utrzymać głowy prosto; jakby miała upaść; jakby mała ołowiana kulka toczyła się

w mózgu; jakby coś poruszało się w czole; ból rwący, jakby w kościach czaszki; jakby niewidzialny młotek uderzał w tył głowy; jakby głowa, nos i zęby były ze sobą zlutowane; jakby głowa miała się rozszczepić; jakby głowa miała pęknąć; jakby coś

przyciągało głowę ku barkom; jakby prawa strona głowy miała zdrętwieć; kości czaszki jakby roztrzaskane i obolałe; jakby w częściach głowy miało zaniknąć czucie; jakby odlew uciskał szczyt głowy z góry; tępy, uporczywy ból jakby w kościach nad oczami; oczy jakby

sklejone; jakby krew napływała do prawego ucha; ucisk w uchu jak od tępego noża; ucisk w prawym uchu jak od tępego ostrza; kichanie, jakby miał rozpocząć się katar; ciągnięcie w twarzy jakby w mięśniach; jakby wbijano igły w mózg; jakby została

ugryziona w lewą stronę twarzy; jakby miała zachorować na świnkę; jakby żrący kwas dotknął wargi; głowa sprawia wrażenie wypełnionej powietrzem aż do pęknięcia; zęby jakby cierpły; jakby nasada języka była obrzęknięta i znajdowały się w niej guzki; jakby języczek podniebienny był zbyt

długi; gardło jakby obrzęknięte lub otarte do żywego; jakby miał się udusić wskutek gwałtownego skurczu gardła; uczucie jak po pobiciu; jakby nagłośnia była porażona; jakby kula wznosiła się z żołądka do gardła; jakby połknął czerwoną paprykę; ból jakby w dwunastnicy lub za nią,

tępy, uporczywy ból jakby w jelitach; jakby w okolicy śledziony tworzył się ropień; jakby miała zwymiotować; nakłuwanie odbytu jak cierniami; jakby podczas oddawania moczu wydalał z siebie siły; pieczenie i parcie naglące jakby w gruczole krokowym; jakby

walczył o oddech; jakby dopiero co zanurzyła się w zimnej wodzie; ból jakby w nerwach klatki piersiowej; jakby igły wbijały się w serce; jakby serce miało pęknąć; jakby gorący, falujący strumień przemieszczał się przez brzuch i klatkę piersiową; jakby wznosił się

do gardła; jakby powoli wznosząca się fala przechodziła przez gardło do głowy; jakby obojczyki miały wysunąć się ze swych stawów; klatka piersiowa jak po pobiciu; jakby na barkach spoczywał duży ciężar; plecy jak po pobiciu; jakby plecy miały się rozszczepić i rozpaść; jakby staw barkowy

był stłuczony i porażony; ból w stawie barkowym, jakby tkwił w środku kości i schodził w dół ramienia aż do palca; uczucie, jakby miała nastąpić zmiana pogody; ból w lewym ramieniu jak po pobiciu; jakby na ramię wylewano lodowatą wodę; jakby pchły biegały po

prawym ramieniu; łokcie jakby porażone; lewe kolano jakby porażone; nadgarstki jakby nadwerężone; jakby pierwszy staw prawego palca serdecznego miał ropieć; jakby kości biodrowe miały wysunąć się ze swych panewek; uda jakby zmęczone; ból ud jak od

stłuczenia; jakby w kości piszczelowej każdej nogi znajdowało się po kilka funtów ołowiu; jakby stawy stóp uciskało tępe ostrze; jakby miał reumatyzm nóg; jakby uda były zbyt ciężkie; jakby łydka była cięższa niż zwykle; jakby lewą łydkę

chwycił skurcz; jakby do kostek przymocowano ciężar; jakby paznokcie u stóp były zbyt długie i połamane; jakby na każdym palcu stopy powstawał nagniotek; jakby upadła na rękę; jakby miała upaść; pada jak martwa; głowa nieruchoma, jakby wpatrywał się w jakiś

odległy przedmiot; ból rwący jakby w kości; jakby każda kość została złamana lub silnie stłuczona.

Ból: w głowie; w sercu; w nosie; w potylicy; nad oczami; w skroniach; nad lewym okiem; w małym punkcie nad prawą brwią; od ust w górę przez głowę i w dół tylnej części szyi; w kościach czaszki; na szczycie głowy i w zębach,

przechodzący z jednej okolicy w drugą; w karku; w lewym policzku, w pobliżu nosa; w nasadzie języka i po lewej stronie gardła; w kończynach; w gardle podczas przełykania, szczególnie płynów; od zranionego ramienia do gardła; w nadbrzuszu; w okolicy wątroby i

prawej nerki; od wewnątrz ku zewnętrznej powierzchni prawej strony; po lewej stronie; po prawej stronie brzucha, od macicy; w dół lewej strony brzucha; w prawej pachwinie; w dwóch małych guzkach pod skórą; w węzłach pachwinowych; wokół szyi pęcherza moczowego; w jądrach;

od macicy do piersi i prawej strony brzucha; w okolicy lewego jajnika; w dolnej części pleców; w plecach i dolnej części jelit; obok krtani po prawej stronie; w sercu; w bocznej części klatki piersiowej, sięgający do gardła; w macicy; głęboko po lewej stronie;

w małym punkcie lewej strony klatki piersiowej, w okolicy serca; w uchu; od głowy i pleców do szyi; w bliźnie; w mięśniach szyi i wzdłuż szyjnego odcinka kręgosłupa; w poprzek pleców, przez biodra; w pachwinach; z przeczulicą skóry wzdłuż

kręgosłupa; na szczycie prawego stawu barkowego; w lewym stawie barkowym; w dół zranionego lewego ramienia; w pierwszym stawie prawego palca serdecznego; w udach; w przedniej części prawego uda; we wszystkich stawach stóp; w nogach; schodzący w dół lewej nogi; od pięty

do uda; w prawej pięcie i palcach lewej stopy; od podeszwy prawej stopy do kostki; od pachwin do stóp; od kostki do palucha; w palcu sąsiadującym z małym palcem lewej stopy; w okolicy lędźwiowej i prawej skroni; w stawie barkowym; schodzący wzdłuż kręgosłupa

do lędźwi i bioder, a stamtąd do kolan; w bliźnie po ukąszeniu kciuka; w nerwach, od lewej strony klatki piersiowej do gardła i szczęki; w kręgosłupie.

Niewysłowiona męczarnia: w plecach.

Ból nie do zniesienia: w głowie.

Nieznośny ból: od głowy po koniec nosa i do zębów.

Doprowadzający do szaleństwa ból rozpierający ku zewnętrznej powierzchni: w czole.

Intensywny ból: w głowie, od czoła do narządu stanowczości, następnie do szczytu głowy i oczu; wskutek zapalenia ujścia i szyjki macicy; w palcu wskazującym lewej ręki; w prawej pięcie.

Straszny ból: w gardle podczas przełykania; w odbytnicy i okolicy lędźwiowej.

Okropne bóle: w górę szyi i w dół kręgosłupa.

Nieznośny, urywany ból głowy.

Bardzo silny ból: w głowie; w plecach; od skroni do skroni; w skroniach i czole; w sercu; w prawej nerce; w prawej ręce.

Niezwykle silny ból: w głowie.

Silny ból: w skroniach i nad oczami; w oczach i wszystkich stawach; od ust w górę przez głowę i w dół szyi; w brzuchu; w dolnej części jelit; w poprzek pleców, między barkami a talią; w plecach; w obu nerkach i w poprzek bioder; w

prawym podbiciu; w ukąszonym kciuku; w żołądku.

Ostry ból: w macicy i poniżej niej.

Potworny ból: w głowie.

Straszliwe pieczenie i nakłuwanie: w odbycie.

Bardzo silny, tępy i uporczywy ból: w bocznej części i całej klatce piersiowej.

Gwałtowny ból przeszywający: po lewej stronie pochwy.

Silne bóle przeszywające: w głowie, nad oczami i w skroniach.

Gwałtowny ból kłujący: w sercu i na lewo od niego.

Silny ból jak po stłuczeniu: w barkach, klatce piersiowej, plecach, ramionach i nogach; we wszystkich mięśniach.

Ból rwący: od środka czoła ku lewej stronie; w prawej skroni; od szczęki do skroni; kilka cali od prawego ucha; od prawej dolnej i górnej szczęki do ucha; od lewego podżebrza do prawego; między skórą a tkankami, w dół uda do kolana;

w lewym stawie barkowym; od środka przedniej powierzchni prawego uda do kolana; w lewym udzie do kolana; w pierwszym stawie małego palca stopy.

Ból rozdzierający: w prawym uchu; w poprzek brzucha, od lewej do prawej strony; w szyi.

Ból rwący i ciągnący: w kolanach.

Ból rwący, kłujący: w potylicy.

Skurczowy ból rwący: spod lewych żeber do odbytu.

Ból przeszywający: w górnej części twarzy; ku oczom; w prawym uchu; w górnej szczęce; w prawym kle; w zębach; po prawej stronie brzucha; w brzuchu; między lewą piersią a ostatnimi żebrami; po prawej stronie; w okolicy serca; w

szyi; przez okolicę lędźwiową; od czwartego palca stopy ku stopie.

Bóle przeszywające, wędrujące: przez lewą stronę klatki piersiowej.

Bóle wędrujące: w narządach moczowych.

Ucisk i ból przeszywający: w szczycie głowy.

Ostry, strzelający ból: w ukąszonej ręce; w górę ramienia do barku i podstawy mózgu.

Przeszywania: od wewnątrz ku skórze głowy; po prawej stronie szczytu głowy; w bocznej części twarzy; do odbytu.

Ból kłujący, ciągnący i ściskający: w sercu.

Ból przeszywający: po prawej stronie głowy.

Wiercenie: w skroniach.

Wiercące kłucia: w głowie.

Kłucia: w prawej skroni; w sercu; w prawym uchu; w obu uszach; po prawej stronie brzucha; w brzuchu; po lewej stronie; pod lewą piersią; w karku.

Sporadyczne kłucia: w prawej skroni.

Ostry ból: nad brwiami i w górę nosa; w macicy, przeszywający aż do warg sromowych.

Ból uderzający rytmicznie: w czole, kości ciemieniowej, potylicy i karku; w prawej skroni i nad prawym okiem.

Uciskające, rytmiczne uderzenia: w szczycie głowy.

Ból pulsujący: w głowie; w czole; w szczycie głowy; w potylicy; w lewej skroni; w karku; nad prawym okiem; w odbycie; w szyi; w prawym przedramieniu po stronie zginaczy.

Bolesne pulsowanie: w okolicy śledziony.

Szczypanie: w lewej skroni.

Ból szczypiący: na wysokości czwartego żebra po prawej stronie.

Ostry, gryzący ból: w lewej kostce.

Silny ból uciskający: po lewej stronie głowy.

Bóle neuralgiczne: w dziąsłach.

Stały ból: w dolnej części serca; w szyi.

Ból palący: w czole; po lewej stronie głowy i w dół szyi; w gardle; wokół serca; w szyi; w dół zranionego ramienia.

Palący ból neuralgiczny: w dół lewej strony twarzy.

Ból kłujący: w gardle; w sercu; w lewej piersi; w szyi; poniżej prawej łopatki; w kręgach szyjnych; w lewym stawie barkowym; w prawej ręce; w przedniej części prawego palca wskazującego; w prawym kolanie; od kolan

w dół; od dłoniowej powierzchni prawej ręki do końców palców; w jednym z kręgów szyjnych.

Ból duszący: w dołku podsercowym.

Ukłucie: w bolesnym ramieniu.

Ból nakłuwająco-kłujący: w sercu.

Kłucie: po prawej stronie brzucha; po prawej stronie.

Uczucie kłucia: podczas przełykania.

Uczucie zimna, gryzienia i pieczenia: po wewnętrznej stronie prawej górnej wargi; przechodzi ku górze i tyłowi, do prawej jamy nosowej.

Kłujący ucisk: za uszami.

Ucisk i kłucie: po prawej stronie szczytu głowy.

Pieczenie i kłucie: w gardle; po lewej stronie klatki piersiowej.

Uciskające pieczenie: w prawym uchu zewnętrznym.

Uczucie kłucia: w gardle; w okolicy lędźwiowej; w środku brzucha; po lewej stronie klatki piersiowej.

Pieczenie: powiek; w szczycie głowy; w uchu; od kła w dół przełyku; w cewce moczowej; po prawej stronie pleców; w sercu; w plecach w pobliżu ostatnich żeber; w obu nerkach i w poprzek bioder.

Palące gorąco: w częściach ciała, na których leży.

Paląca fala: ku głowie z brzucha; przez klatkę piersiową.

Łaskotanie i pieczenie: w cewce moczowej.

Wielkie gorąco: w gardle i wokół serca.

Wewnętrzne gorąco: w szyi.

Gorąco: w uchu; po prawej stronie twarzy i w prawym uchu; od tylnej części szyi, także do oka; w środku lewego policzka; w twarzy; w sercu; od szyi do ucha i twarzy; w czole i plecach; wewnętrznie i zewnętrznie w całym ciele.

Świąd i pieczenie: na koronie żołędzi.

Swędzące gorąco: w oczach.

Szczypiący ból: podczas przełykania; na dłoniowej powierzchni prawej ręki.

Ostre nakłuwanie: w czole; w lewej skroni.

Gryzienie: w różnych częściach ciała.

Bóle jak w miejscu odparzonym: w sercu.

Skrajna bolesność: pleców.

Bolesność: gardła; w oczach i nad nimi; kości szczęki; w środku lewego policzka; jamy ustnej; w tylnej części gardła; w całym podbrzuszu; w całej okolicy łonowej; pochwy; w dolnej części pleców; w poprzek klatki piersiowej; po prawej

stronie gardła; w ramieniu; w prawej ręce; poduszek piętowych.

Ból ciągnący i uderzający rytmicznie: nad okiem.

Ból ciągnący i wlokący: w pachwinach.

Bóle reumatyczne: w poprzek klatki piersiowej; najpierw w prawym, następnie w lewym barku; od kolan w dół.

Ból kurczowy: po lewej stronie klatki piersiowej.

Ból kolkowy: w brzuchu.

Ból uciskający: w głowie; w czole; po prawej stronie, w pobliżu ostatnich żeber; w podżebrzach; w okolicy śledziony; pod prawą łopatką i między łopatkami; w kości krzyżowej po prawej stronie; w prawej kości biodrowej, stamtąd do kości krzyżowej.

Kurcze: w brzuchu; w ramionach; w plecach i kończynach po stronie ukąszenia; w łydkach.

Tępy ból kłujący: w sercu.

Tępy ból przeszywający: w sercu.

Ból tępy: w czole; w sercu; wzdłuż lewego nerwu kulszowego.

Ból powodujący utykanie: po wewnętrznej stronie uda, rozciągający się do kolana; w prawym stawie kolanowym, następnie w lewym kolanie; w stawie lewej stopy.

Osobliwy ból piekąco-kłujący: w lewym oku, sięgający do czoła ponad prawym okiem.

Tępy ból jak od ukłuć: po lewej stronie, od głowy do pasa.

Pobolewanie: kości nad oczami; potylicy; szczęki; ponad oczami; pobolewanie prawego ucha; w uchu, rozciągające się do zębów; w żuchwie; we wszystkich zębach; w spróchniałym korzeniu zęba trzonowego; po prawej stronie gardła; w żołądku; od okolicy poniżej pasa do stóp; w lędźwiach, przechodzące na plecy i w dół do stóp; w obu barkach i między nimi; w kręgosłupie; w plecach i głowie; w ramionach; w lewej kości biodrowej; w kolanach; w nogach poniżej kolan; w nogach; w kolanach i barkach; we wszystkich kończynach; z przodu górnej części głowy.

Nieznacznie gorące, łagodne pobolewanie: poniżej klatki piersiowej, często w całym brzuchu.

Łagodne pobolewanie: z przodu górnej części głowy.

Tępa bolesność: w zębach.

Tępy i ciężki ból: w czole.

Ból z uczuciem chłodu: w żołądku.

Bolesność z uczuciem zimna: zaczyna się w zębach po prawej stronie, z tyłu i poniżej, w kości żuchwy, i przechodzi ku górze.

Bolesne uczucie zimna: przeszywa zęby.

Bolesne odczucie: głęboko w górnej części brzucha; w jądrach.

Bolesne otępienie: w potylicy.

Bolesna potrzeba przełykania.

Bolesne parcie: w prąciu.

Swoisty ból: u nasady języka.

Nieprzyjemny rodzaj bólu: w policzku i głęboko w górnej części szczęki.

Nieznaczny ból: w okolicy lędźwiowej; w prawym stawie barkowym; w głowie.

Bolesny ucisk: na górną część głowy.

Gryzący ucisk: w okolicy żołądka i śledziony.

Ucisk kurczowy: pod prawą łopatką.

Punktowy ucisk: w żołądku.

Tępy ucisk: po lewej stronie głowy i na szczycie głowy; powyżej prawej okolicy pachwinowej; w okolicy lewej nerki.

Uciskanie: w czole; od karku do ucha; do wewnątrz w nadbrzuszu; w śledzionie; w brzuchu; w klatce piersiowej; w szyi i ku górze tylnej części głowy; z gorącem w plecach w pobliżu prawej łopatki, przechodzącym do karku, a stamtąd do mięśni lewego ramienia; biegnące spomiędzy łopatek do potylicy i przez prawe ucho; w okolicy nerek.

Ucisk: po lewej stronie potylicy; w górnej części głowy i w czole; w górnej części prawego oczodołu; po lewej stronie; w prawym uchu; na mostku między piersiami; w szyi; poniżej prawej łopatki; w plecach, pięć cali poniżej wierzchołka prawego barku i jeden cal od kręgosłupa; na barkach.

Uciskająca ciężkość: na wierzchu głowy; w prawej kości ciemieniowej; po prawej stronie głowy.

Ucisk do wewnątrz, pulsowanie albo ciągnięcie: ponad prawym okiem.

Ciężkie uczucie obolałości jak po stłuczeniu: w udach.

Uczucie chłodu, pieczenia i przekrwienia: w okolicy pęcherza moczowego.

Uczucie jak po stłuczeniu: w nosie.

Uczucie skrobania: na podniebieniu.

Nadwrażliwość: skóry owłosionej głowy; zębów; macicy; pochwy.

Ciągnięcie: w dziąsłach; w brzuchu poniżej pępka; od pachwin ku dołowi; w szyi; w plecach i kończynach po stronie ukąszenia.

Uczucie gryzienia: w prawej kości jarzmowej.

Uczucie szczypania: skóry owłosionej głowy.

Parcie ku dołowi: w okolicy macicy.

Swoiste uczucie zaciskania: w tylnej części gardła.

Swoiste odczucie: na szczycie głowy.

Kulawizna z bolesnością: w plecach; w lewym dole pachowym; w lewym ramieniu i w pobliżu łokcia, następnie w nadgarstku.

Uczucie bezwładu: w nadgarstku.

Uczucie mrowienia: w kończynach dolnych.

Uczucie kłucia: pod językiem.

Bolesna kulawizna: w lewym stawie skokowym.

Przemijające ciągnięcie: po lewej stronie twarzy.

Dziwne odczucie: w głowie; w całym ciele; w sercu.

Osobliwe odczucie: w nogach.

Dyskomfort: w klatce piersiowej.

Duszący skurcz: w gardle.

Uczucie skurczu: w kłębie prawej dłoni.

Odczucie skurczowe: w tchawicy.

Skurcz: mięśni kulszowo-goleniowych.

Uczucie ściągnięcia: skóry owłosionej głowy.

Uczucie zaciskania: w gardle; wokół piersi.

Uczucie duszenia: w klatce piersiowej.

Falowanie: ku głowie, odczuwane głęboko w mózgu; na szczycie głowy.

Uczucie rozpierania: klatki piersiowej i brzucha.

Uczucie pustki i dyskomfortu: w narządach płciowych po stosunku.

Lekkość: w głowie.

Uczucie „zamierania”: przechodzi przez serce do pleców.

Wielka dolegliwość: w nadbrzuszu i okolicy przedsercowej.

Uczucie porażenia: w oczach.

Uczucie otępienia: w czole.

Zapadanie się: w okolicy serca.

Wielkie osłabienie: z niechęcią do poruszania się; w klatce piersiowej; w plecach.

Osłabienie: narządów płciowych; pleców; klatki piersiowej; w okolicy nerek, lędźwi i krzyża; w ramionach; w nogach.

Otępienie: czoła; głowy; szczytu głowy.

Uczucie zmęczenia: w klatce piersiowej; w zranionym ramieniu.

Uczucie znużenia: w nogach.

Napięcie: w głowie; na szczycie głowy.

Wielki ucisk: w żołądku.

Ciężar: na kostkach; w nogach.

Uczucie ciężaru: w nogach poniżej kolan.

Uczucie ciężkości: w nogach; w prawym ramieniu; kończyn.

Mrowienie: w kościach policzkowych.

Łaskotanie: ucha; w jamie nosowej; w sklepieniu jamy ustnej i z przodu nosa; w lewym policzku; w gardle i u nasady języka; korony żołędzi.

Niepokój: w okolicy lewego jajnika.

Sztywność: uszu; szczęki; prawej strony głowy; w nosie; po prawej stronie szyi; żuchwy; szyi; w mięśniach szyi i gardła; prawej dłoni; palców i dłoni.

Drętwienie: lewej strony głowy; obu ramion i dłoni; prawego ramienia; prawej nogi poniżej kolana.

Suchość: jamy ustnej; gardła; żołędzi.

Gwałtowne szarpnięcia: w kończynach; w żuchwie.

Szarpnięcia: w lewej skroni; od przełyku do serca.

Odczucie jak od porażenia: w dół zranionego ramienia aż do końców palców.

Drgania: w prawym udzie; w nogach; w ramionach i nogach; mięśni całego ciała; ścięgien.

Nieznaczne drgania: twarzy i dłoni; prawego ramienia.

Dziwne pulsowanie: na szczycie głowy.

Pulsowanie: w odbycie.

Chwianie się: w głowie.

Kołysanie się: głowy.

Drżenie: lewej dłoni; w kolanach; kończyn; całego ciała.

Dygotanie: twarzy; wokół mostka; dłoni; na całym ciele; wokół mostka.

Trzepotanie: w okolicy serca.

Coś krąży kilka razy w kółko w ciele, w okolicy biodra, po czym schodzi wzdłuż nogi do kolana.

Pewne odczucie przemieszcza się po prawej stronie twarzy i przechodzi przez czoło; od serca do pleców.

Wrażenie ruchu: w żołądku; w dolnej części brzucha; w środkowej części brzucha.

Uczucie pełzania: w prawej kości jarzmowej.

Odczucie na wpół chłodne, na wpół piekące: w całej okolicy nadbrzusza.

Uczucie zimna: w kończynach; w dół ukąszonego ramienia; na całym ciele.

Chłodne odczucie: daleko z tyłu i głęboko w gardle.

Uczucie chłodu: na języku; w przełyku.

Zimno: w żołądku; po lewej stronie; w kręgosłupie.

Nieznośny świąd: w dolnej części ciała aż do stóp.

Świąd: w okolicy ośrodka zachłanności; w małym punkcie w górnej części obu uszu; w nosie; na kości łonowej, rozciągający się do nasady prącia; na całych ramionach; w prawej dłoni; w prawej stopie; w różnych częściach ciała.

TKANKI [44]

Oddziałuje głównie na układ nerwowy. Silne sine zabarwienie żył i zaczerwienienie tętnic w zranionym ramieniu.

Rwanie i przeszywanie jakby w kości.

Kości nadoczodołowe wydają się roztrzaskane.

Pobolewanie kości; każda kość wydaje się obolała jak po stłuczeniu i bolesna; jakby każda kość została złamana albo gwałtownie obita; nigdy wcześniej nie odczuwał takich bólów, musiał wrócić do łóżka i leżeć w nim przez cały dzień.

Wszystkie stawy trzeszczały przy najmniejszym ruchu, a ból był dość silny aż do godziny 10 wieczorem.

Tracił ciało, chudnąc na całym ciele.

Szybka skłonność ciał do gnicia. --s. b.

Blednica.

DOTYK. RUCH BIERNY. URAZY [45]

Nie znosi jazdy powozem; podczas jazdy albo po niej czuje się ogólnie źle.

Gdy woda w kąpieli została choćby nieznacznie poruszona i dotknęła nowej powierzchni ciała, wywoływało to drgawki. --s. b.

Ból twarzy po nakłuciu krosty na policzku.

Rana szarpana prawego policzka, za gałęzią żuchwy, długości półtora cala, oraz trzy linijne otarcia z przodu tego samego policzka. --s. b.

Miejscowe odczucia bólowe w ranie albo bliźnie często utrzymują się po stadium zwiastunowym; w bardziej zaawansowanym stadium nasilają się, lecz w stadium końcowym chory prawie nie zwraca na nie uwagi. W miejscu ukąszenia albo w sąsiednich częściach często występują swoiste odczucia: kłucie, wiercenie lub pieczenie, zawsze rozchodzące się od rany. --s. b.

Skarżył się na ból prawego ramienia — ukąszonej części; nie stwierdzono zapalenia ani powiększenia węzłów chłonnych dołu pachowego. --s. b.

Bóle rwące często rozchodzą się ze zranionych części; chorzy nierzadko przypisują je skutkom przeziębienia oraz wywołanemu nim reumatyzmowi. --s. b.

Ból przeszywający rozchodzi się od miejsca ukąszenia w kierunku tułowia; rzadziej biegnie z sensorium ku obwodowi albo występuje w miejscu innym niż część zraniona. --s. b.

W wyjątkowych przypadkach rana wydaje się objęta stanem zapalnym i obrzęknięta; ma czerwonawe albo sinawe zabarwienie. --s. b.

Uczucie pełzania i ból w bliźnie. --s. b.

Następnego ranka rana zaczerwieniona wokół brzegów. --s. b.

Silne zaczerwienienie drobnych naczyń krwionośnych wokół rany. --s. b.

Bolesność mięśni wokół rany, która jest już niemal zagojona. --s. b.

Rana zagoiła się prawidłowo, bez podrażnienia, w ciągu dwunastu albo czternastu dni. --s. b.

U niektórych nie występuje ból w ukąszonej części. --s. b.

Brak bólu, obrzęku albo zapalenia węzłów chłonnych między miejscem ukąszenia a klatką piersiową. --s. b.

Rany goją się prawidłowo i cechują uderzającym brakiem reakcji zapalnej. --s. b.

Późniejsza reakcja zapalna — po zastosowaniu środków żrących — jest na ogół nieznaczna, a wywołany przez nie ból ulega złagodzeniu. --s. b.

Nawet po zastosowaniu silnych środków żrących rany wykazują wyraźną skłonność do pokrywania się naskórkiem bez wytwarzania ziarniny. --s. b.

Nigdy nie widział rany bardziej skłonnej do gojenia; po pięciu tygodniach chory już wychodził, a jednak później zapadł na wściekliznę. --s. b.

Łatwe gojenie się rany po ukąszeniu przez wściekłe zwierzę przypomina szybkie gojenie się ran u osób dotkniętych trądem.

Mówi się, że dotknięcie blizny wywołuje swoiste odczucia: dreszcz, uczucie lęku oraz wzdychanie. Uczucie pełzania i ból w bliźnie. --s. b.

Rana po ukąszeniu w prawe udo przez rozgniewanego psa nie goiła się i przekształciła w złośliwe owrzodzenia; otaczające je sinoczerwone brzegi były uniesione i twarde, dna źle ropiały i wydzielały posokę, z zaczerwienieniem i stwardnieniem.

Blizny po ukąszeniu w nos były obrzęknięte i czerwone przez piętnaście miesięcy.

Owrzodzenia utrzymujące się po ukąszeniach przez agresywne psy.

Ból w miejscu ukąszenia stał się piekący, rozprzestrzenił się na całe ciało, a chory czuł się bardzo dziwnie. θ Lysofobia.

Odczuwał utrzymujący się ból w miejscu na prawej łydce, gdzie został ukąszony, lecz nie było tam żadnego uszkodzenia. θ Lysofobia.

Rany po ukąszeniach psów u owiec.

Krowa ukąszona przez psa w okolicy stawu stopy miała duży obrzęk tej części i stała się bardzo niespokojna. --s. b.

Dwa szczenięta ukąszone przez swą wściekłą matkę nie zachorowały na wściekliznę po podaniu Lyssin.

Może działać zapobiegawczo przeciw wściekliźnie, lecz nigdy bez jednoczesnego stosowania ciepła promienistego na ukąszoną część oraz częstych pobytów w gorącym pomieszczeniu łaźni tureckiej; podczas napadu choroby środki należy stosować zgodnie z objawami.

Najmniejszy dotyk: wywołuje drgawki; wzdłuż całego kręgosłupa powoduje podrażliwość graniczącą z drgawkami.

Dotyk: głowy powoduje jej ból; drobne krosty na guzie czołowym; nos bardzo wrażliwy; krosta na wyniosłości czoła bolesna; ból policzka <.

Ucisk: na szyję pęcherza moczowego; powoduje < bólu szyi; wywołuje ból krtani; mięśnie przedramienia bolesne; bardzo silny ból prawej dłoni.

Skłonność do przyciskania dłoni do żuchwy.

Przyciska głowę do ściany; ból głowy.

Pocieranie: ból głowy >; powoduje ból ucha.

Delikatne drapanie: ból głowy >.

Drapanie: świąd w obu uszach znika; zdrapanie strupa z krosty powoduje wypływ chłonki i krwi; drapanie grzbietów owiec uspokaja je; < gryzienia i świądu w różnych częściach ciała; powoduje małe czerwone plamki ułożone w krąg po wewnętrznej stronie ud.

SKÓRA [46]

Szybka skłonność rany do gojenia się — taka sama jak w trądzie.

Wiele osób po pokąsaniu zachorowało na ospę prawdziwą, a po wyzdrowieniu zmarło na wściekliznę.

Gryzienie i świąd w różnych częściach ciała, < od drapania.

Bardzo lekki ból głowy oraz gryzący świąd całego ciała i nóg.

Dość silny świąd w nocy.

Musiał często się drapać, a właściwie pocierać skórę.

Przez całą noc nieznośny świąd dolnej części ciała, sięgający aż do stóp.

Świąd prawej ręki, lewej stopy oraz różnych części ciała.

Sinawe przebarwienie miejsca pokąsania (po Laches.).

Świąd, gdy tylko zaczyna się rozgrzewać w łóżku, szczególnie po wewnętrznych stronach ud i kolan; po drapaniu pojawiały się drobne, czerwone plamki ułożone w krąg.

W łóżku odczuwa przymus drapania się; przez całą noc nie może spać.

Krosty: na czole; wokół oka objętego stanem zapalnym; na palcu (po pokąsaniu).

Złośliwe owrzodzenia wskutek pokąsania przez psa.

Czerwona blizna po pokąsaniu przez psa.

Owrzodzenia rakowe.

Na lewej nodze, poniżej kolana, pojawił się Herpes circinatus, a sinożółta cera odzyskała zdrowy koloryt.

OKRES ŻYCIA, KONSTYTUCJA [47]

Między pokąsaniem a późniejszym wystąpieniem wścieklizny chorzy przebyli inne choroby (szczególnie ospę prawdziwą). s. b.

Mężczyzna, æt. 40, krzepki, poza tym cieszący się dobrym zdrowiem; skurcz gardła. s. b.

Mary Mx, æt. 32, tęgiej budowy ciała, zdrowa, krzepka, pokąsana w prawą rękę przez wściekłego psa; leczona nierozważnie. s. b.

W szóstym roku życia pokąsany przez wściekłego psa w kilku miejscach; dziesięć lat później wystąpił somnambulizm. s. b.

Kobieta, æt. 36, o białej skórze, blond włosach i niebieskich oczach, drobna, spokojnego usposobienia, niezbyt wrażliwa na leki. s. b.

Dziewczynka, æt. 12, podobny przypadek. s. b.

Æt. 24, taka sama konstytucja. s. b.

Dziewczynka, æt. 11; objawy po pokąsaniu.

ZALEŻNOŚCI [48]

Antidota: Bellad., Hyosc., Stramon.

Zgodne: Natr. mur . dobrze działa jako lek następczy; Lyss. dobrze działa po Tabac ., przy bólu głowy; po Arg. nit ., w chorobie macicy; po Stannum ,

przy nerwobólu.

Porównać z: Canthar .