Nux Moschata

Myristica fragrans. M. officinalis. M. moschata. Gałka muszkatołowa. N. O. Myristicaceæ. Nalewka ze sproszkowanych nasion pozbawionych osnówki (macisu). [Jest to oficjalna instrukcja. Dobrze byłoby jednak sporządzić nalewkę z gałki wraz z osnówką, ponieważ uwzględniono niektóre objawy macisu. Należałoby również sporządzić i poddać próbie lekowej nalewki ze świeżej gałki i świeżej rośliny.]

Zastosowanie kliniczne

Poronienie / Apopleksja / Astma histeryczna / Rozmiękanie mózgu; choroby mózgu u niemowląt / Katalepsja / Odmroziny / Choleryna / Jasnosłyszenie / Jasnowidzenie / Drgawki / Kaszel / Osłabienie / Reumatyzm mięśnia naramiennego / Zaburzenia miesiączkowania / Dyspepsja / Odbijania / Oczy, osłabienie wzroku / Omdlenie / Wzdęcia / Piegi / Odmrożenie / Ból żołądka / Krwotok / Ból głowy / Głowa, konwulsyjne ruchy / Czkawka / Chrypka / Histeria / Gorączka przerywana / Ataksja lokomotoryczna / Lumbago / Wyniszczenie / Menopauza / Krwotok miesiączkowy / Miesiączka, zatrzymana / Krwotok maciczny / Umysł, zaburzenia / Miednica, przekrwienie / Pot, krwawy; histeryczny / Ciąża, dolegliwości / Opadanie powieki / Drgawki połogowe / Kolka nerkowa / Reumatyzm / Senność, przemożna / Mowa, zaburzona / Jąkanie / Stranguria / Ból zęba / Terpentyna, skutki działania / Dur brzuszny, krwotok w przebiegu / Macica, wypadanie / Robaczyca

Charakterystyka

Nux mosch. jest jednym z licznych przykładów silnie trujących i leczniczych substancji powszechnie używanych jako artykuły spożywcze. Gałka muszkatołowa cieszy się ludową sławą środka opóźniającego miesiączkę albo ją wywołującego, a także leku na biegunkę i czyraki. Stosowanie do tych celów mielonej gałki muszkatołowej doprowadziło do wielu przypadków zatrucia i dostarczyło znacznej liczby objawów obrazu leku. Nux m. jest jednym z najgłębiej działających leków psychicznych w Materia Medica; wywołuje stany egzaltacji przypominające histerię oraz stan mesmeryczny, z wyostrzonymi zmysłami i świadomością podwójnej osobowości. Dobrze ilustruje to przypadek opisany przez Stonhama (M. H. R., xl. 494). Pewien młody ciemnowłosy mężczyzna zjadł rano dwie gałki muszkatołowe. Po południu był ożywiony, zdolny zrobić więcej niż zwykle i dyskutować na dowolny temat. Przy obiedzie wystąpiły suchość jamy ustnej i silne pragnienie; czuł, że nie zdoła wypić dość, aby je ugasić. Po obiedzie głowa wydawała mu się dziwna, jak we śnie; mimo to zgodnie z zamiarem przyłączył się do małego zespołu muzycznego. Wydawało mu się, że jest dwiema osobami, a jego rzeczywiste, świadome „ja” obserwuje drugie „ja” podczas gry. Nie potrafił dobrze grać i musiał przerwać. Sprawiał wrażenie nieobecnego, a zagadnięty odzyskiwał przytomność z nagłym wzdrygnięciem. Słuch odległych dźwięków był znacznie ostrzejszy niż zwykle. Kobieta, która zjadła kilka gałek muszkatołowych z zamiarem wywołania poronienia, doznała omamu, że ma dwie głowy. A. P. Williamson opisuje (N. Y. Med. Times, październik 1882) przypadek kobiety, która przyjęła tartą gałkę muszkatołową na biegunkę. Po drugiej dawce, wynoszącej pół gałki, głowa wydawała się jej osobliwa i odczuwała zawroty; następnie miała wrażenie, że głowa jest wielka. Nie mogła odpowiadać na pytania, chociaż miała otwarte oczy i zdawała się rozumieć. Rozszerzone źrenice, nieruchomo utkwiony wzrok, blada twarz, utrudnione oddychanie. Była półprzytomna i trzeba było do niej krzyczeć, lecz ponownie zapadała w półprzytomność. Tętno początkowo małe lub szybkie, lecz w okresie utraty świadomości nieregularne, pełniejsze i słabe. Gdy świadomość po raz pierwszy powróciła, trzymała ręce na głowie, „aby zapobiec jej odpadnięciu”; musiała poruszać głową za pomocą rąk, „ponieważ była zbyt wielka i ciężka dla jej ciała”. Czuła, jakby jej klatka piersiowa znajdowała się w imadle. Przez kilka dni nie potrafiła właściwie posługiwać się słowami; często musiała zatrzymywać się w połowie zdania i całkowicie je zmieniać, ponieważ nie była w stanie użyć odpowiednich wyrazów. Wyostrzenie zmysłów i wrażliwości przewija się przez cały obraz leku. Jedna nadwrażliwa pacjentka, której podałem pojedynczą dawkę Nux m. 30, powiedziała, że lek zdawał się okrywać ją warstwą waty. Wzrok i dotyk ulegają wyostrzeniu w taki sam sposób jak słuch. Zaburzenia psychiczne mogą przyjmować wszelkie proteuszowe postacie histerii, a nawet manii. Zanikanie myśli. U pewnego mężczyzny nastąpiła całkowita utrata pamięci dotyczącej całego wcześniejszego życia; pamięć odzyskał dopiero po tygodniu. Sensorium jest zaburzone w takim samym stopniu jak umysł i powstaje stan chwiejnego, bezradnego upojenia. Wiążą się z tym objawy snu właściwe Nux m., stanowiące główną cechę przewodnią leku. Senność. Nux m. jest potrzebna przy senności częściej niż samo Opium. Gdy jakakolwiek dolegliwość wywołuje senność lub senność jej towarzyszy, należy brać pod uwagę Nux m.; jeśli dodatkowo występują dreszczowość i brak pragnienia, należy podać Nux m. Jest to bowiem lek dla osób marznących, < od zimna i wilgoci, > od ciepła (z jednym lub dwoma wyjątkami). Dreszczowość można uważać za drugą cechę przewodnią. Równie ważna jest jednak trzecia: suchość. Suchość może być wyłącznie odczuciem albo może również występować rzeczywiście. Suchość jamy ustnej i języka (zwykle, lecz nie zawsze, bez pragnienia); język tak suchy, że przywiera do podniebienia. Pacjenci neurotyczni, którzy zawsze budzą się z bardzo suchymi ustami i językiem. „Ślina wydaje się gęsta jak wata”. (Za pomocą Nux m. 30 wyleczyłem bardzo ciężki przypadek zaburzeń trawienia z trądzikiem u młodego człowieka, u którego występował ten objaw). Oczy suche; zbyt suche, aby zamknąć powieki. Skóra jest sucha; Nux m. odpowiada również osobom, które łatwo się pocą. Inną cechą przewodnią jest skłonność do omdleń. Jest ona pokrewna senności, nagłej utracie pamięci i zanikaniu myśli. Osoby, które łatwo mdleją na widok krwi, podczas stania (na przykład przy przymierzaniu sukni), oraz te, u których osłabienie lub omdlenie występuje podczas wypróżnień albo w związku z nimi, prawdopodobnie będą potrzebowały Nux m. Jeden lub kilka z powyższych stanów będzie obecnych w większości przypadków wymagających Nux m.; niewiele jest jednak leków mających więcej uderzających i osobliwych objawów — których wartość jako pierwszy dostrzegł Hahnemann — niż ten lek. Gdy takie objawy są obecne (albo występują wyraźnie zaznaczone warunki < i >), będą wystarczającym wskazaniem niezależnie od objawów wymienionych powyżej. Oto niektóre odczucia: Jak po pijanemu. Jakby kończyny unosiły się w powietrzu. Jakby czoło było dwa razy większe. Jakby czoło zostało wypchnięte na zewnątrz. Jakby mózg uderzał o bok głowy. Jakby mózg był luźny. Przedmioty wydają się o wiele za duże. Ból jak od szorstkiego ciała w trąbce słuchowej. Kłucie na policzku jak od iskier elektrycznych. Jakby wiatr został uwięziony w żołądku. Jakby w gardle tkwił kawałek słoniny. Jakby pokarm zbił się w żołądku w grudki. Jakby kawałek drewna rozciągnięty w poprzek okolicy lędźwiowej uciskał od wewnątrz ku zewnątrz. Jakby serce miało zostać zaciśnięte aż do oderwania. Jakby coś chwytało serce. Jakby serce biło w próżni. Jakby trudno było poruszać językiem. Jakby krew napływała gwałtownie do serca, a następnie rozchodziła się po całym ciele. Jakby lewe ramię zawierało ołów. Jakby wokół ramion zawiązano sznur. Jakby dłoń ściskała ramię. Bóle jak po stłuczeniu, skręceniu lub nadwerężeniu; jakby kości zostały roztrzaskane. Jak po porażeniu prądem. Ucisk, pulsowanie, ciągnięcie i pieczenie są częstymi odczuciami. Nadwrażliwość właściwa Nux m. przejawia się bolesnością części ciała, na których chory leży. Stosowanie gałki muszkatołowej jako przyprawy niewątpliwie wywodzi się z jej swoistego powinowactwa do osłabionego trawienia. Jest wskazana w stanach nadmiernych wzdęć oraz wtedy, gdy najmniejszy nadmiar jedzenia lub picia wywołuje zaburzenia trawienia. Domowe stosowanie przy nieregularnościach miesiączkowania również ma swoiste podstawy. „Nieregularność” jest tutaj główną cechą leku. Silny ból z parciem ku dołowi; krew ciemna. Lek ten usuwał wypadanie i przemieszczenia macicy oraz zapobiegał zagrażającemu poronieniu. Ma szeroki zakres działania podczas ciąży, porodu i połogu (drgawki, głowa gwałtownie zrywana do przodu). Występuje kaszel pojawiający się wyłącznie po rozgrzaniu się w łóżku albo wówczas <. W zaparciu z sennością Nux m. jest wskazana równie często jak Opium. Osłabienie podczas oddawania stolca lub po nim stanowi ważne wskazanie. Nux m. jest także lekiem hemoroidalnym i krwotocznym. Wypadające guzki krwawnicze. Krwotok w tyfusie plamistym; cuchnące gazy. Nietrzymanie moczu. Krwotoki właściwe Nux m. są ciemne. W próbach lekowych rozwinęły się wszelkiego rodzaju skurcze i drgawki. Katalepsja. Stan jasnowidzenia: odpowiada trafnie na pytania całkowicie wykraczające poza zakres jej wiedzy, a po odzyskaniu świadomości nic o tym nie wie. Miotające ruchy mięśni, pląsawica, zrywania w częściach wewnętrznych i mięśniach; odzyskuje przytomność z nagłym wzdrygnięciem. Porażenie: ze skurczami i drżeniem; języka; powiek; przełyku. Ataksja lokomotoryczna wywoływana przez zimno i wilgoć. Obrzmienie, obrzęki i puchlina zewnętrznych części ciała. Uczucie brzęczenia z drętwieniem dłoni i stóp. Objawy są < od dotyku. Ucisk > niektóre objawy, a < inne. Leżenie na danych częściach ciała = bolesność. Jazda powozem = ból głowy; zgaga wodna; ból pleców. Spoczynek > ból głowy; < ból brzucha; ból pleców; reumatyzm. Uniesienie głowy znad poduszki = śmiertelne mdłości. Leżenie < dolegliwości głowy. < Po stronie, na której się leży. Kłucia w śledzionie = zgięcie się wpół. Ruch <. Potrząsanie głową <. Chodzenie <; (> kołatanie serca). Wiele objawów pojawia się rano. Senność w dzień. Suchość jamy ustnej < wieczorem i w nocy. Biegunka < w nocy. Ciepło >; gorące lato < (letnie dolegliwości dziecięce); upalna pogoda = uczucie luźnego mózgu. Ciepło łóżka < albo = kaszel. Ciepło pomieszczenia = wrażenie, jakby dłonie były zamarznięte. Ciepło > pozostałe objawy. Świeże powietrze <. Chodzenie pod wiatr = chrypka. < Wilgotna, mokra pogoda; zimna pogoda; przemoczenie; przed ulewą; mycie. Kąpiel = zatrzymanie krwawienia miesiączkowego. < Po jedzeniu i piciu; po zimnym napoju. Picie = suchy kaszel; kolka. Picie piwa = stranguria. Brandy = działanie jak porażenie prądem. Mleko = biegunka. Alkohol <. Zjedzenie odrobinę za dużo = ból głowy. Nux m. jest odpowiednia dla: Dzieci. Kobiet. Ciężarnych. Osób o chłodnej, suchej skórze, które nie pocą się łatwo. Osłabienie wieku podeszłego. Dyspepsja osób starszych. Konstytucje o włosach sztywnych i prostych, a nie kędzierzawych i kręconych. Konstytucje delikatne. Konstytucja hydrogenoidalna. P. P. Wells (Med. Adv., xxi. 84) mówi, że „w chorobach mózgu wieku niemowlęcego — przy osłupieniu, niewrażliwości i nieprzezwyciężonej potrzebie snu — czy to w samoistnych chorobach mózgu, czy w stanach występujących podczas cholery niemowlęcej — Nux m. jest jednym z najcenniejszych leków materia medica”. J. C. White (H. P., xvii. 326) podaje uderzający przykład bólu głowy odpowiadającego Nux m., > od silnego ucisku, u mężczyzny wracającego do zdrowia po ciężkiej ranie postrzałowej głowy. Chciał, aby pielęgniarka „oparła na niej cały ciężar swojego ciała”. Bólowi głowy towarzyszył szybki, niespokojny oddech, jakby nie mógł nabrać dostatecznie dużo powietrza i jakby „dopływ powietrza miał zostać odcięty”. Nux m. zawsze przynosiła ulgę. Najpierw podano 3x, a następnie wyższą potencję.

Związki

Antidota: Camph., Lauro., Gels., Nux, Op., Zn., Val. Neutralizuje działanie: Ars., Lauro., Rhodo., kolki ołowiczej, terpentyny, alkoholu, złego drożdżowego piwa. Zgodne: Lyc., Nux, Puls., Rhus, Stram., Ant. t. Porównać: Myristica sebifera (czyraki i ropienie). Usposobienie histeryczne, Ign. (Nux m. cechuje nadmierna suchość ust). Reumatyzm lewego mięśnia naramiennego, Mg. c., Ferr. (prawego mięśnia naramiennego, Sang.). Prolapsus uteri, Æsc. h., Sep., Plat., Lil., Murex, Nux, Pod., Pul., Sep. Wszelkie dolegliwości z towarzyszącą sennością, Ant. t., Op. Utrata pamięci, Anac., Lac c., Lyc. Nie rozpoznaje dobrze znanych ulic, Can. i., Lach., Camph. bro. Suchość ust, Agar., Lach. Suchość gardła bez pragnienia, Puls. Bolesność części ciała, na których się leży, Bapt., Pyr. Dolegliwości żołądkowe podczas jedzenia lub bezpośrednio po nim, K. bi. Jesienna epidemia, białe, cuchnące stolce, Colch. Upławy zamiast miesiączki, Cocculus. Physometra, Bro., Lyc., Lac c. Nagła chrypka wskutek chodzenia pod wiatr, Euphras., Hep. Kaszel podczas ciąży, Con. (w okresie miesiączki, Lach.). Skutki przemoczenia; wilgotnej pogody; leżenia w wilgotnych miejscach, Nat. s., Rhod., Rhus; zimnych, wilgotnych wiatrów, Ars., Calc., Dulc. (zimnych, suchych wiatrów, Aco., Bry.). Skutki jazdy powozem, Coccul. < Leżenie na bolesnym boku (Puls. < na bezbolesnym). Parcie i napieranie w kierunku narządów płciowych, Nat. m., Bell., Sep., Sul. Głowa ma skłonność opadać w lewo (Lac d. w prawo). Omdlewanie podczas wypróżnienia lub w związku z nim, Apis, Pul., Spi., Ver. (omdlewanie przy skąpych stolcach, Crot. t., Dulc., Ox. ac., Pet., Sars., Sul.). Senność z bólem głowy, Bruc., Gins., Gels. (trudno utrzymać oczy otwarte), Heracl., Sul. Nagłe osłabienie bezpośrednio po posiłkach, Ars., Cin., Lyc. Uczucie jak od poprzecznego drąga, Hæmatox. (w poprzek klatki piersiowej. Nux m. usunął „uczucie drąga w poprzek brzucha, którego końce wystają z tyłu niczym drąg”. Arsen. również zadziałał leczniczo przy podobnym odczuciu). Krwawy pot, Nux, Lyc., Calc., Lach., Arn. Nie może się pocić, Staph. Wciągnięte brodawki sutkowe, Sars. < Praca w wodzie, Calc. Picie = kaszel (Caust., picie > kaszel). Nudności przy unoszeniu głowy z poduszki, Bry. Gardło suche bez pragnienia (Merc. usta wilgotne z pragnieniem). Omdlenia, Mosch. Uczucie ściskania serca, Cact., Lil. t.

Przyczyny

Przestrach. Wysiłek umysłowy. Zahamowanie wykwitów. Kąpiel (zahamowana miesiączka). Przejedzenie. Mleko. Złe piwo. Alkohol.

1. Umysł

Płaczliwy nastrój z pieczeniem oczu i łzawieniem. Zmienność: pragnie raz jednej rzeczy, innym razem czegoś innego. Wielka skłonność do śmiechu i obracania wszystkiego w żart, zwł. na świeżym powietrzu, niekiedy z głupkowatym wyrazem twarzy, jak u osoby upośledzonej umysłowo. Nieustanny napływ dowcipnych pomysłów. Wszystko wokół niego wydawało się śmieszne. Nastrój na przemian poważny i wesoły. Pobudzenie umysłowe i ożywienie. Łatwość prowadzenia sporów. Po obiedzie dziwne uczucie w głowie, jakby we śnie. Wydawało mu się, że jest dwiema osobami: jego prawdziwe, świadome „ja” zdawało się obserwować drugie „ja” grające na fortepianie. Nie potrafił dobrze grać, uderzał niewłaściwe nuty i musiał przestać. Gdy się do niego zwracano, wydawał się nieobecny i nagle, ze wzdrygnięciem, odzyskiwał świadomość. Przejściowa utrata pamięci, lecz pełna świadomość wszystkiego, co mówiłem lub robiłem. Otoczenie wydaje się zmienione; fantazyjne, senne obrazy; nie rozpoznaje dobrze znanych ulic. Osłabienie pamięci; utrata pamięci. Całkowicie utracił pamięć o swoim dotychczasowym życiu. Omam, że ma dwie głowy. Poczucie nadchodzącego kresu; żałośnie błagała mnie, abym nie pozwolił jej umrzeć. Powolne pojmowanie, zawroty głowy, trudność tworzenia pojęć. Brak myśli, jak przy roztargnieniu; podczas czytania myśli zanikają, skłonność do zasypiania. Stępienie zmysłów, bezmyślność, ze świadomością powracającą powoli. Otępienie i alienacja umysłowa (idiotyzm). Mania z dziwacznymi wypowiedziami i niedorzecznymi gestami. Majaczenie z gwałtownymi zawrotami głowy, niestosownymi wypowiedziami, głośnym tonem i głosem oraz całkowitą bezsennością. Najmniejszy wysiłek lub pobudzenie umysłowe = senność. Nie potrafi właściwie posługiwać się słowami; często musi zatrzymać się w połowie zdania i całkowicie je zmienić, ponieważ nie może znaleźć odpowiednich słów.

2. Głowa

Zamroczenie i uciskowe uczucie ciężkości w głowie, zwł. w czole. Zataczanie się (podczas chodzenia na świeżym powietrzu). Wydawało się, że głowa wiruje; oczy wychodziły z orbit. Chwiejny chód z trwogą, sztywnością ciała i zawrotami głowy (oraz utratą przytomności). Zawroty głowy jak po pijanemu, z majaczeniem i mamrotaniem, oszołomieniem lub utratą przytomności. Uczucie pustki i omdlewania o godz. 17.30. Podczas siedzenia głowa opada do przodu. Ból głowy jak wskutek zaburzeń trawienia, zwł. po śniadaniu. Uciskowy ból głowy z uczuciem ciężkości i zamroczeniem. Dolegliwości skroni; bóle głowy z bardzo suchymi ustami i bez pragnienia wody. Ból głowy, zwł. w skroniach, z wewnętrznym gorącem oraz uczuciem kołysania się mózgu podczas poruszania głową. Dźwięki, jakby w jej głowie znajdowały się łańcuchy. Bóle głównie w potylicy; gdy dotknie się tego miejsca, mówi, że dotyka się jej mózgu. Mówi: „Och, czy nie słyszycie, jak pęka mój mózg?”, podskakuje z okrzykiem bólu i mówi: „Och, czy ich nie słyszycie?” (mózgów). Uczucie, jakby mózg uderzał o czaszkę, z sennością po posiłku; < od zimna, > od ciepła i gorąca. Nadwrażliwość głowy jak przy bolesności, zwł. na najlżejszy dotyk w przeciągu (na wietrze); < w zimnie i od leżenia, > od silnego ucisku i zewnętrznego ciepła. Gwałtowne, zaciskające, palące i kłujące bóle nad p. okiem, z zaczerwienieniem twarzy oraz zaciskaniem warg i szczęk; przy największym nasileniu napadów — utrata świadomości, bezwład l. nogi; obrzmienie twarzy; utrata mowy; nieustannie przesuwa rękę ku bolesnemu miejscu; głowa konwulsyjnie ściągana z jednej strony na drugą, twarz wykrzywiona. Ból głowy i senność z wielkim osłabieniem oraz bólem osierdzia; słony smak i zaburzenia trawienia (A. E. Small). Głowa wydaje się pełna, rozszerzona; jakby miała pęknąć. Ból głowy od wewnętrznego gorąca, z pieczeniem. Głowa wydawała się ogromna i obracała się w sposób niekontrolowany; trzeba ją było podtrzymywać (lub poruszać nią) obiema rękami. Głowa ma skłonność opadać w lewo; porusza się konwulsyjnie z boku na bok oraz od przodu ku tyłowi. Dolegliwości < od potrząsania głową; od unoszenia głowy z poduszki. Bolesna wrażliwość skroni na dotyk. Uciskowy i pulsujący ból głowy, zwł. nad l. okiem. Bezbolesne pulsowanie w głowie z obawą przed zaśnięciem. Uczucie, jakby wszystkie naczynia pulsowały, zwł. w głowie; tętniący, uciskający ból ograniczony do małych punktów, głównie na l. łuku nadoczodołowym. Silny ból rwący w (l.) potylicy, ciągnący ku karkowi. Ból głowy odczuwa się na ogół po posiłku, zwłaszcza po śniadaniu albo po choćby najmniejszym przeciążeniu żołądka.

3. Oczy

Suchość oczu i uczucie suchości utrudniające ruchy powiek. Wieczorem trudno czytać przy sztucznym świetle. Ślepota, następnie omdlenie. Obfite łzawienie i bóle palące oczu. Napięcie wokół oczu i w powiekach. Uczucie pełności w oczach ze zwężeniem źrenic. Pulsujący, uciskający ból w małym punkcie nad l. okiem. Złudzenia wzrokowe: przedmioty wydają się zbyt odległe, zbyt duże albo zbyt małe. Widzi dwa przedmioty zamiast jednego. Osłabienie wzroku. Niebieskie obwódki wokół oczu.

4. Uszy

Ból ucha z bólami przeszywającymi (ból kłujący, p. ucho). Ból trąbki Eustachiusza, jakby wywołany przez ciało o szorstkiej powierzchni, przy zmianie pogody, zwł. przed nadejściem deszczu lub wiatru. Wzmożona słyszalność odległych dźwięków; słyszał ludzi rozmawiających cicho w korytarzu za pokojem, choć zwykle byłoby to zupełnie niesłyszalne. Podczas gry na fortepianie uderzał niewłaściwe nuty. Nadwrażliwość słuchu. Brzęczenie w uszach; jakby były zatkane. (Szum uszny uniemożliwiający sen. R. T. C.)

5. Nos

Kichanie; wcześnie rano. Nadwrażliwość na zapachy; utrata węchu. Nieżyt nosa < przy zimnej, wilgotnej pogodzie. Krwawienie z nosa; krew zwykle ciemna, czarna. Niedrożność nosa, niekiedy częściowo jednostronna (zwł. l.).

6. Twarz

Bladość twarzy i niebieskie obwódki wokół oczu. Gorąco twarzy z lekkim zaczerwienieniem policzków. Wyraz twarzy: udręczony; hipokratesowy; osobliwy; głupkowaty, a sporadycznie pojawiał się diaboliczny grymas. Wargi: obrzmiałe i sklejające się; piekące. Ściąganie ust na bok. Krosty z twardymi, czerwonymi obwódkami na brodzie. Zaciskanie szczęk. Nie może zamknąć szczęk; jakby były porażone. Uczucie obrzmienia całej l. strony twarzy, z piekącym kłuciem jak od prądu elektrycznego. Piegi na twarzy.

7. Zęby

Bolesność zębów podczas jedzenia (suchego chleba). Bóle przeszywające i rwące zębów, promieniujące aż do uszu i skroni, z lancinującymi ukłuciami w zębach przy ich zasysaniu; bóle < od zimnego powietrza i dotyku. Nocne bóle rwące zębów z niemożnością zamknięcia szczęk, jakby były porażone. Bóle przeszywające zębów, < od zewnętrznego ciepła. Ból zęba wywołany wilgotnym wieczornym powietrzem, z bólami ściskającymi zębów (jakby uchwyconych kleszczami) oraz bólem karku; zęby sprawiają wrażenie obluzowanych; ciepła woda > bóle. Ból zęba u ciężarnych > od ciepła. Ból zęba po pracy rękami w wodzie albo wskutek przeziębienia. Wstrząsy w zębach trzonowych po wypiciu zimnej wody. Ból zęba od mycia, zimna oraz wilgotnego, zimnego powietrza. Zęby tępe, jakby pokryte wapnem. Dziąsła łatwo krwawią.

8. Usta

Suchość i uczucie suchości w ustach (języka i warg, rozciągające się na gardło), bez pragnienia. Usta bardzo suche, tak że język może przywierać do podniebienia, lecz brak pragnienia wody, raczej niechęć do niej (opp. Merc., u którego język jest bardzo wilgotny, być może ocieka śliną, a jednak występuje wielkie pragnienie). Uczucie, jakby podniebienie miękkie zwijało się lub zakręcało ku sobie od końca aż do podstawy. Cuchnący oddech. Ślina wydaje się watowata. Obfite nagromadzenie gęstego śluzu i śliny w ustach. Porażenie języka; mowa utrudniona, niewyraźna. Uczucie odrętwienia języka przy dotknięciu, jakby był ze skóry. Suchość i uczucie suchości języka. Język obłożony białym nalotem (śluzem). Afty. Obrzmienie gruczołów śluzowych pod językiem.

9. Gardło

Wielka suchość i uczucie suchości w gardle (bez pragnienia), z drapaniem. Trudność połykania jak wskutek porażenia gardła.

10. Apetyt

Smak w ustach jak po zjedzeniu dużej ilości soli. Lepki (papkowaty) smak albo smak kredy w ustach. Głód i nieumiarkowany apetyt (pragnienie zmniejszone), zwł. około południa. Nadmierne pragnienie; nie może napić się do syta. Zmniejszenie apetytu i szybkie uczucie sytości. Brak pragnienia. Przygnębienie i niepokój po posiłku. Słabe trawienie i słaby żołądek (zwł. u osób starszych). < Po jedzeniu i piciu.

11. Żołądek

Gryzące odbijania (osłabienie; drapiące odbijania) krótko po posiłku. Nudności wskutek ruchu powozu; wskutek podrażnienia przez pessaria. Nudności i wymioty podczas ciąży. Śmiertelne nudności, gdy unosiła głowę z poduszki. Nudności i wymioty ze skłonnością do snu. Podrażnienie żołądka wskutek przeciążenia władz umysłowych. Dolegliwości, zwł. bóle głowy, < po posiłku (zwł. po śniadaniu). Pełność żołądka z utrudnionym oddychaniem. Uczucie gorąca i bólu palącego w żołądku. Wzdęcie żołądka. Uczucie pełzania od dołka podsercowego ku gardłu. Kurcze żołądka przy bardzo słabym trawieniu. Ucisk w żołądku, jak wskutek uwięźnięcia gazów.

12. Brzuch

Ucisk w wątrobie, jakby wywołany twardymi i ostro zakończonymi przedmiotami. Obrzmienie wątroby; uczucie ciężkości w okolicy wątroby; obrzmienie śledziony. Uczucie ciężaru w podżebrzach i nadbrzuszu. Burczenie w brzuchu. Kolka z bólami rwącymi. Ból kolkowy w brzuchu natychmiast po jedzeniu i < po piciu, tylko w ciągu dnia, z suchością w ustach i brakiem pragnienia. Wzdęcie brzucha, z nudnościami i drążeniem w okolicy pępkowej. Brzuch ogromnie rozdęty; po posiłkach. Ból jak w miejscu odparzonym i rozdęcie wokół brzucha, z pobolewaniem i drętwieniem wokół odbytu oraz bólem palącym tuż nad odbytem, < w nocy, z hemoroidami wydzielającymi wyłącznie śluz; parcie ku dołowi zarówno w odbycie, jak i w macicy, z bólami tnącymi w pochwie; znaczne drętwienie dolnej części pleców i kołatanie serca (wyleczono, R. T. C.). Bóle tnące (w brzuchu oraz świdrujący ból wokół pępka), jak od robaków, z sennością. Nocne dolegliwości wskutek wzdęć, które zakłócają sen lub uniemożliwiają zaśnięcie. Guz w podbrzuszu (z dolegliwościami macicznymi).

13. Stolec i odbyt

Miękkie, leniwie przesuwające się masy kałowe, trudne do wydalenia. Odbytnica nieczynna. Biegunka z osłabienia albo w następstwie wyziębienia. Krwawa, cuchnąca biegunka (w tyfusie plamistym). Biegunka przypominająca smażone jajka, z zupełnym brakiem apetytu (u dzieci). Biegunka z niestrawionymi resztkami pokarmowymi (z omdleniami). Gwałtowna biegunka ze skurczami w całym brzuchu i znacznym zasłabnięciem (agg., R. T. C.). Dolegliwość letnia; biegunka letnia. Biegunka z brakiem apetytu i sennością (latem) u dzieci. Biegunka śluzowa, jak od robaków.

14. Narządy moczowe

Bóle palące i tnące podczas oddawania moczu. Kolka nerkowa i wydalanie kamieni. Bolesne parcie na mocz z oddawaniem go kroplami. Mocz o zapachu podobnym do fiołków. Kolka nerkowa.

15. Męskie narządy płciowe

Brak popędu płciowego. Osłabienie czynności narządów płciowych. Brak wzwodów nawet przy oddawaniu się lubieżnym myślom. Popęd przy zwiotczałych narządach płciowych. Skłonność do stosunku płciowego, lecz wzwody słabe i krótkotrwałe. Wyciek wydzieliny gruczołu krokowego.

16. Żeńskie narządy płciowe

Miesiączka nieregularna (czasem zbyt wczesna, a innym razem zbyt późna). Przed miesiączką: bóle krzyżowe i osłabienie, z uciskiem w żołądku, wodnym odbijaniem i bólami wątrobowymi. Podczas miesiączki: uczucie ogólnego parcia ku dołowi, w stronę podbrzusza, oraz ciągnięcie w kończynach. Podczas krwawienia z macicy lub miesiączki: ucisk w brzuchu i ciągnięcie od pępka w dół do nóg. Skurczowe, fałszywe bóle porodowe. Zagrażające poronienie. Ból macicy wywołany pessarium. Rozdęcie macicy przez gazy. Upławy zamiast miesiączki. Oddawanie gazów przez pochwę. Krwotok maciczny; nadmierne krwawienie miesiączkowe; krew gęsta i ciemna. Miesiączkę poprzedza ból w krzyżu, jakby ułożony tam w poprzek kawałek drewna uciskał od wewnątrz na zewnątrz. Zahamowana miesiączka. Piersi zbyt małe i bez mleka. Brodawki sutkowe wciągnięte.

17. Narządy oddechowe

Głos drżący. Zmieniony głos; chrypka. Chrypka i nieżyt. Nagła chrypka podczas chodzenia pod wiatr. Kaszel z bólem w klatce piersiowej, jakby była odarta ze skóry. Kaszel ze znaczną bolesnością krtani lub klatki piersiowej. Suchy kaszel z zatrzymaniem oddechu po wyziębieniu w wodzie. Kaszel z odkrztuszaniem lub bez niego podczas rozgrzewania się wieczorem w łóżku albo wskutek rozgrzania się przy pracy. Kaszel < albo występujący wyłącznie podczas rozgrzewania się w łóżku. Krwioplucie. Kaszel podczas ciąży. Kaszel z odkrztuszaniem krwi. Duszność. Skrócenie oddechu, zwłaszcza po posiłku. Utrudnione oddychanie. Trudność we wdechu; astma histeryczna.

18. Klatka piersiowa

Skurcz gardła jak przy duszeniu. Ucisk w klatce piersiowej, zazwyczaj wychodzący z nadbrzusza. Uczucie pełności i dręczącego ciężaru na klatce piersiowej. Palenie w klatce piersiowej; swoiste uczucie martwoty i obrzmienia. Kłucia w klatce piersiowej; uczucie ucisku, odpluwanie krwi.

19. Serce i tętno

Kołatanie serca, czasem z napadami omdlenia (po których następuje sen). Drganie serca. Drżenie i trzepotanie serca, jak ze zgrozy, lęku lub smutku. Napady kołatania po północy, jakby serce zatrzymywało się, a następnie biło gwałtownie, z głośnym odbijaniem, > po wypiciu gorącej wody i utrzymywaniu ciepła; chory musi chodzić. Ucisk w okolicy serca rozciąga się do gardła. Uczucie napływu krwi do serca, a stamtąd do głowy i całego ciała. Hysteria cordis. Serce odczuwane tak, jakby biło w próżni. Ma wrażenie, jakby głowa miała pęknąć, a serce zostać zaciśnięte aż do zatrzymania. Uczucie, jakby coś chwytało serce. Tętno małe, wolne i słabe. Tętno przyspieszone.

20. Szyja i plecy

Ciągnięcie w mięśniach karku, wywołane wilgotnym powietrzem. Szyja tak słaba, że głowa opada do przodu na klatkę piersiową. Ból w lędźwiach lub plecach jak po stłuczeniu (jakby były złamane lub stłuczone). Ból w krzyżu podczas jazdy powozem. Ból jak po stłuczeniu po bokach kręgów lędźwiowych. Silny ucisk w plecach, od wewnątrz na zewnątrz, podczas miesiączki. Osłabienie w lędźwiach i kolanach. Tabes dorsalis.

21. Kończyny

Ciągnięcie w kończynach, zwłaszcza w spoczynku, jak po wyziębieniu. Drętwienie wszystkich kończyn. Uczucie, jakby kończyny unosiły się w powietrzu. Bóle kończyn i stawów oraz inne objawy podczas zimnej (wilgotnej) pogody. Objawy są < pod wpływem zimnego powietrza i > pod wpływem zewnętrznego ciepła.

22. Kończyny górne

Nieprzyjemny zapach pod pachami i między piersiami u kobiet. Reumatyzm lewego barku. W ramionach uczucie pełzania, postępujące od dołu. Stałe ciągnięcie od palców do barków. Jakby ramiona obwiązano sznurkiem. Dłonie zimne jak zamarznięte, z brzęczeniem w dłoniach po wejściu do pokoju.

23. Kończyny dolne

Znaczne osłabienie, zwłaszcza w lędźwiach i kolanach, jak po długiej podróży, ze skłonnością do snu. Ból prawego kolana, jakby było skręcone, zwłaszcza podczas ruchu i wchodzenia po schodach. Straszliwy ból obu nóg, jakby kości zostały roztrzaskane. Ból tępy w okostnej prawej kości piszczelowej. Uczucie w łydkach jak po uderzeniu. Kurcz: łydek przed zaśnięciem; stóp, z wewnętrznym paleniem. Stopy zimne wraz z pojawieniem się miesiączki. Podeszwy zawsze wilgotne. Uczucie brzęczenia we wszystkich palcach stóp, jak po odmrożeniu, zwłaszcza w stawach śródstopno-paliczkowych; rozprzestrzenia się po podeszwach do pięt, z bólem jak po stłuczeniu wskutek skakania.

24. Objawy ogólne

Bóle drążące i uciskające, które przemieszczają się z miejsca na miejsce, obejmują tylko niewielki obszar, trwają zaledwie kilka chwil i wkrótce powracają. Bóle reumatyczne (od zimnego, wilgotnego powietrza). Bóle występują punktowo na całym ciele i są < po lewej stronie (obs., R. T. C.). Utrata czucia w różnych częściach ciała. Lęk przed paraliżem (wyleczono). Uczucia pełzania w dół kończyn. Napady omdlenia. Napady histeryczne. Drgawki (u dzieci). Drgawki: padaczkowe, z zachowaną świadomością; u dzieci, z biegunką; katalepsja. Niedokrwistość. Wyniszczenie u dzieci. Uczucie suchości wewnątrz ciała; brzęczenie, buczenie albo „zabawne uczucie” w ciele; suchość skóry. < Na świeżym powietrzu; w zimnym powietrzu, podczas zimnej i wilgotnej pogody; przy zmianie pogody, zarówno z suchej i przyjemnej na wilgotną, jak i vice versâ, dopóki pogoda się nie ustali; podczas wilgotnej pogody; podczas wietrznej pogody; przy leżeniu na bolesnym boku. > W pokoju; gdy powietrze jest ciepłe; podczas suchej pogody. Uczucie zimna i omdlewanie z bólami, zwłaszcza z bólem głowy. Łatwo mdleje na widok krwi oraz wskutek stania (podczas przymierzania sukni). Nadmierna, bolesna wrażliwość całego ciała; nawet podczas leżenia na miękkiej kanapie każda część ciała znajdująca się od spodu wkrótce zaczyna boleć. Silne pobudzenie układu mięśniowego. Osłabienie i konieczność położenia się po najmniejszym wysiłku. Apopleksja. Znaczne osłabienie, zwłaszcza w lędźwiach i kolanach, jak po długiej podróży, ze skłonnością do snu.

25. Skóra

Skóra zimna i sucha, zaledwie z niewielką skłonnością do pocenia się. Zimna skóra na całym ciele; skóra bardzo wrażliwa na zimne, wilgotne powietrze. Odmroziny. Znika stara zmiana łuszczycowa po stronie śródręcza kciuka (R. T. C.). Sinawe plamy na skórze. Trądzik. Piegi.

26. Sen

Dolegliwości z pragnieniem snu i skłonnością do omdlewania. Znaczna senność przy wszystkich dolegliwościach, szczególnie przy bólach. Zrywa się przez sen, lecz nie zawsze się budzi. Zrywania przez sen jak wstrząsy elektryczne, z koszmarem nocnym. Sny: o spadaniu z dużej wysokości; o byciu ściganym. Znaczna senność. Coma somnolentum i uczucie ciężkości. Dolegliwości wywołujące senność.

27. Gorączka

Tętno przyspieszone. Znaczna wrażliwość na zimne powietrze, które szybko wywołuje dreszcze z bladością twarzy. Częste dreszcze. Stan dreszczowości, jak przy nagłym ochłodzeniu po spoceniu się, z bólem karku i wszystkich kości. Dreszczowość bez pragnienia. Dreszczowość przy każdym odkryciu się oraz na świeżym, zwłaszcza wilgotnym powietrzu; natychmiast > w ciepłym pokoju. Dreszczowość wieczorem ze znaczną sennością. Przeważają dreszczowość i senność. Gorąco bez pragnienia; brak potu; brak pragnienia. Gorąco twarzy i dłoni rano, z nastrojem hipochondrycznym, brakiem pragnienia oraz suchością ust i gardła. Gorączka przerywana z sennością oraz suchością ust i gardła, bez pragnienia. Podwójna gorączka trzeciaczkowa, ze skłonnością do snu, białym językiem, rzężeniem w gardle, krwistą plwociną i umiarkowanym pragnieniem podczas fazy gorąca. Gorączka złośliwa, z biegunką gnilną lub wyniszczającą. Pot skąpy, lecz niekiedy czerwony jak krew. Krwawy pot; histeryczny.