Lachnanthes

tinctoria. Czerwony korzeń. N. O. Hæmodoraceæ. Nalewka z całej rośliny.

Zastosowanie kliniczne

Kaszel / Błonica / Ból głowy / Serce, gorąco w nim; bóle w nim / Gruźlica płuc / Zapalenie płuc o przebiegu durowym / Ból gardła / Sztywność karku / Kręcz szyi

Charakterystyka

Lachnan. jest rośliną zielną rosnącą na piaszczystych bagnach w pobliżu wybrzeża. Korzeń jest czerwony i włóknisty; liście mieczowate; łodyga owłosiona; kwiaty żółte, wełniste. Należy do tego samego rzędu co Aletris i jest spokrewniona z irysami. Lachn. zdaje się najsilniej oddziaływać na głowę, klatkę piersiową i krążenie. Występują bóle głowy o wielkim natężeniu; prawostronne, jakby głowę rozłupywał klin; z lodowatym zimnem ciała; napadami płaczu; < wskutek wymiotów. W klatce piersiowej występują przeszywające kłucia, szybko jedno po drugim, po prawej stronie poniżej sutka. Kłucia w sercu z niepokojem. Swoistym objawem jest: uczucie gorąca, bulgotania i wrzenia w klatce piersiowej oraz okolicy serca, wznoszące się do głowy; zawroty głowy; chory oblewa się potem. Drżenie serca. Występuje również pieczenie dłoni i podeszew oraz pieczenie pod paznokciem palca lewej stopy. Z drugiej strony występuje dużo zimna i dreszczowości. Utrzymująca się dreszczowość. Uczucie, jakby między łopatkami leżał na plecach kawałek lodu, następnie wstrząs, po którym pojawia się zimno całego ciała z gęsią skórką. Napady te występują przy poruszaniu się, > po położeniu się do łóżka. Chory nie może się rozgrzać pod pierzyną. Gorące żelazko > lodowate zimno ciała. Lachn. był szeroko stosowany w przypadkach gruźlicy płuc, często empirycznie, lecz niekiedy zgodnie ze swymi wskazaniami. Arthur Dalzell opisuje następujące przypadki (H. W., xxv. 158): (1) Pani B., lat 43, włóknista gruźlica obu płuc, zapadnięcie dolnego płata prawego płuca. Wielkie wyczerpanie; nocne poty; naprzemiennie luźne wypróżnienia i zaparcie; ból i sztywność pleców; obolałość całego ciała jak po stłuczeniu; suchy kaszel; szorstkość gardła, słabe tony serca. Zły sen wskutek kaszlu. Lachn. Ø, trzy krople co cztery godziny. Po trzech dniach wyczerpanie zmniejszyło się, kaszel był znacznie łagodniejszy, a nocne poty i uczucie obolałości jak po stłuczeniu ustąpiły. Od tego czasu podawano dodatkowo emulsję zawierającą tran, liquor pancreaticus, jaja, śmietanę i podfosforyny, a także olejek eukaliptusowy. Przypadek zakończył się wyzdrowieniem. (2) Pani R., lat 45, w ostatnim stadium gruźlicy płuc. Prawe płuco zagęszczone; w lewym jamy. Gorączka zwalniająca. U chorej występowały ograniczone zaczerwienienie twarzy; błyszczące oczy; szorstkość gardła; czuła się obolała na całym ciele jak po stłuczeniu. Skóra sucha, z wyjątkiem nocy, kiedy występowały obfite poty. Stały suchy kaszel. Śluzowo-ropna plwocina. Lachn. Ø, pięć kropli co trzy godziny, złagodził wszystkie objawy i zapewnił chorej łagodne odejście; zmarła zupełnie spokojnie dwanaście dni później. Ból zęba jest < podczas jedzenia i picia ciepłych rzeczy. W gorączce występuje gadatliwe majaczenie, błyszczące oczy i ograniczone zaczerwienienie policzków (występuje też sinawy odcień twarzy, zasinienie pod oczami i sine wargi). Podczas uczucia zimna skóra jest wilgotna i lepka. Gadatliwość Lachn. jest znamienna. Hering podaje, że Indianie żują tę roślinę, gdy spotykają białego człowieka, aby zapewnić sobie potok słów. Lachn. stosowano z powodzeniem w błonicy, durze brzusznym i zapaleniu płuc o przebiegu durowym. Swoistym objawem jest sztywność szyi, przy czym głowa jest skręcona w jedną (prawą) stronę. Występowanie tego objawu w połączeniu z bólem gardła stanowi silne wskazanie. Występuje znaczna suchość gardła, < po przebudzeniu w nocy, z silnym kaszlem. Odczucia: jakby głowa była powiększona; jakby była rozłupywana klinem; jakby szczyt głowy był powiększony; jakby włosy stawały dęba. Jakby przed oczami znajdowała się chmura; ucisk jak od pyłu w oczach. Jakby coś zatkało ucho. Jakby grzbiet nosa był ściśnięty (potwierdzone przez E. E. Case, H. P., xiii. 76). Jakby coś pełzało po twarzy. W Brit. J. of H. (xxxix. 181) przytoczono osobliwą obserwację, że białe świnie i owce z Wirginii tracą racice, jeśli żywią się Lachn., podczas gdy odmiany czarne jedzą ją bez szkody.

Powiązania

Porównać: Aletris, irysy i ciemiężyce (botan.); gorąco w sercu (Croc., Op., Rho.); ból w dolnej części prawego płuca (Chel., K. ca., Sep.; prawy szczyt — Ars., Calc.; lewy szczyt — Ars.; lewa podstawa — Oxal. ac., Sul.; prawy płat środkowy — Sep.; prawa strona klatki piersiowej — Sang., Phell. aq., Zn.); zimno między łopatkami (Am. m.; gorąco między łopatkami — Lyc., Pho.); gadatliwość (Lach., Hyo.); błyszczące oczy, czerwone policzki, majaczenie (Bell.). Porównać także: Act. r., Æth., Agar., Can. ind., Cic., Crotal., Sele., Glo., Gymnoc., Plat., Stram.

1. Umysł

Niepokój ruchowy, rzuca się na wszystkie strony (podczas pocenia się). Wielka gadatliwość; później otępienie i drażliwość. W złym humorze i senny. Wielka wesołość (wieczorem). Bardzo się pobudziła z powodu błahostki. Gadatliwe majaczenie z błyszczącymi oczami i ograniczonym zaczerwienieniem policzków (od 1 do 2 w nocy).

2. Głowa

Zawroty głowy z uczuciem gorąca w klatce piersiowej i wokół serca oraz z potem. Zawroty głowy z lodowatym zimnem czoła. Bolesne rozdzieranie w czole na otwartym powietrzu. Tępy ból głowy i ucisk w czole. Rozdzieranie w czole od l. do pr. strony. Na czole wyniosłe czerwone krosty. Zmarszczki na czole z podłużnymi bruzdami biegnącymi od wewnętrznych końców brwi ku górze. Głowa wydaje się ciężka. Uczucie, jakby szczyt głowy był powiększony i wypychany ku górze. Rozdzieranie w szczycie głowy. Ból głowy wypychający oczy na zewnątrz. Głowa wydaje się powiększona i jakby rozłupywana klinem od zewnątrz ku środkowi; ciało jest lodowato zimne; nawet pod pierzyną przez długi czas nie może się rozgrzać; cała twarz żółknie; z bólu głowy musi jęczeć; głowa pali jak ogień, z wielkim pragnieniem; podczas uczucia zimna skóra jest wilgotna i lepka. Rozdzieranie w (pr.) skroni, rozciągające się na policzek. Kłujący ból głowy (wieczorem). Uczucie, jakby włosy stawały dęba; < w potylicy. Skóra głowy bardzo bolesna przy dotyku.

3. Oczy

Przyćmienie wzroku; wieczorem nie widział; jakby przed oczami znajdowała się chmura. Ucisk w oczach jak od pyłu; z wydzielaniem białego śluzu. Wydzielanie białego śluzu z oczu (w kącikach). Drganie pr. kącika oka. Uczucie drgania w górnych powiekach, < przy ich zamykaniu. Rano gwałtowne łzawienie i pieczenie oczu z uczuciem suchości. Oczy wydają się ciężkie, jakby nie można ich było utrzymać otwartych. Oczy suche. Oczy wydają się zimne. Brwi i górne powieki są podciągnięte ku górze; patrzy nieruchomym wzrokiem. Żółte plamy przed oczami. Jasne, błyszczące oczy podczas majaczenia.

4. Uszy

Dzwonienie w uchu podczas chodzenia na otwartym powietrzu. Rozdzieranie w uszach. Pełzanie i świąd w uszach. Świąd lub mrowienie w uszach; > po wierceniu palcem, lecz objawy natychmiast nawracają, z uczuciem, jakby coś zatkało ucho. Niemal całkowita głuchota (podczas gorączki).

5. Nos

Obfite krwawienie z nosa; krew blada. Uczucie, jakby grzbiet nosa był ściśnięty.

6. Twarz

Twarz obrzęknięta, zaczerwieniona, z zasinieniem pod oczami. Blada, chorobliwa twarz; twarz i wargi sinawe; oczy matowe, z uczuciem obrzmienia i zimna. Ograniczone zaczerwienienie twarzy (od 1 w nocy do 8 rano), z gwałtownym majaczeniem i błyszczącymi oczami. Zaczerwienienie twarzy; żółta twarz. Uczucie, jakby coś pełzało po twarzy.

7. Zęby

Ból wszystkich zębów podczas jedzenia lub picia ciepłych rzeczy. Wszystkie zęby wydają się rozchwiane i zbyt długie; < w łóżku.

8. Jama ustna

Ślina w postaci ciągliwego śluzu. Obrzęk i napięcie warg. Wargi czerwone. Uczucie, jakby jama ustna była obolała i obrzmiała.

9. Gardło

Wielka suchość gardła, zwł. po przebudzeniu w nocy, z silnym kaszlem. Ból gardła z krótkim kaszlem. Podczas połykania świąd (w małym punkcie). Uczucie obrzmienia gardła ze sztywnością szyi i głową przyciągniętą do jednej strony (błonica).

10. Apetyt

Niechęć do mięsa. Wielkie pragnienie.

11. Żołądek

Uczucie mdłości powyżej pępka podczas chodzenia na otwartym powietrzu. W dołku podsercowym uderzenia jak tętno, jakby młotek uderzał w owrzodziałe miejsce. Uczucie pełności w dołku podsercowym.

12. Brzuch

Przelewanie się gazów w brzuchu i ich oddawanie. Uczucie gorąca przebiegające przez brzuch.

13. Stolec i odbyt

Częste wypróżnienia; oddaje dużo gazów. Częste bezskuteczne parcie na stolec. Ciągłe kłucie w odbytnicy.

14. Narządy moczowe

Ucisk na pęcherz moczowy podczas oddawania moczu.

15. Męskie narządy płciowe

Gwałtowne pieczenie w l. połowie moszny, ciągnące ku pr. stronie. Mrowienie i świąd moszny. Pocenie się i świąd moszny oraz prącia.

16. Żeńskie narządy płciowe

Miesiączka zbyt wczesna, krew lepka, zmieszana ze śluzem. Podczas miesiączki uczucie rozdęcia brzucha; jakby w nim wrzało. Krwawienie miesiączkowe obfite, jasnoczerwone.

17. Narządy oddechowe

Pieczenie po pr. stronie krtani. Chrypka (przed południem). Kaszel suchy, jakby pochodził z krtani (z bólem gardła); odkrztuszanie plwociny z pasmami krwi, z silnym bólem klatki piersiowej (zapalenie płuc). Uczucie pełności w klatce piersiowej; chory jest zmuszony głęboko nabierać powietrza. Kłucia po l. stronie klatki piersiowej. Kłucia (jak nożami) pod pr. sutkiem i pod obojczykiem. Kaszel < w łóżku i po śnie. Uczucie gorąca i ucisku w klatce piersiowej, z lekkim potem na całym ciele.

19. Serce

Bulgotanie i wrzenie w klatce piersiowej oraz okolicy serca; wznosi się do głowy i wywołuje zawroty głowy; chory oblewa się potem. Uczucie gorąca w okolicy serca. Kłucia w sercu z niepokojem. Częste, gwałtowne tętnienia serca; każde uderzenie jest podwójne: jedno twarde i pełne, drugie miękkie i słabe. Drżenie serca z wielkim osłabieniem.

20. Szyja i plecy

Sztywność i ból szyi, rozciągające się na całą głowę aż do nosa, oraz uczucie, jakby nozdrza były ściśnięte. Uczucie jakby skręcenia szyi przy obracaniu głowy lub odchylaniu jej do tyłu. Sztywność szyi; głowa jest przyciągnięta do jednej strony (po błonicy, płonicy). Pieczenie na pr. łopatce. Uczucie, jakby na plecach między łopatkami leżał kawałek lodu, po którym następuje dreszcz z gęsią skórką na całym ciele. Uczucie między łopatkami, jakby miejsce to było mokre od zimnego potu, choć skóra jest sucha i chłodna. Pieczenie w okolicy l. nerki, rozciągające się ku pr. stronie. Pieczenie kręgosłupa powyżej kości krzyżowej. Pieczenie w kości krzyżowej.

22. Kończyny górne

Rozdzieranie od barku, rozciągające się do stawów palców. Kciuk i palec wskazujący wydają się jakby skręcone. Rozdzieranie w stawach łokciowych. Rozdzieranie w kostkach środkowych palców pr. ręki. Pieczenie dłoni i podeszew.

23. Kończyny dolne

Rozdzieranie w pr. kości kulszowej. Drobne krosty wokół l. mięśnia pośladkowego, z których po rozdrapaniu wypływa wodnisty płyn. Piekące kłucie w rzepce, nad nią lub pod nią. Rozdzieranie w l. kolanie. Mrowienie w obu kończynach dolnych i stopach, < w cieple. Pieczenie stóp (podeszew). Kurcze stóp (w nocy).

24. Objawy ogólne

Bardzo niespokojna ruchowo; rzuca się na wszystkie strony; czuje się słaba.

25. Skóra

Uczucie w skórze, jakby miała wystąpić wysypka. Tu i ówdzie pojawiają się krosty zawierające wodnisty płyn. Czerwone krosty na czole ropieją. Świąd i pieczenie skóry przez całą noc; < po drapaniu. Kłucie, świąd i mrowienie na udach, podudziach, stopach, ramionach itd.

26. Sen

Senność z ziewaniem; oczy wydają się tak ciężkie, że nie może utrzymać ich otwartych. Bezsenność albo niespokojny sen z dręczącymi snami. Trudno zasypia. Po przebudzeniu i przeciągnięciu się — wstrząs, po którym następują dreszczowość i gęsia skórka na całym ciele.

27. Gorączka

Fale gorąca występujące naprzemiennie z dreszczowością. Nieustanna dreszczowość. Uczucie, jakby na plecach między łopatkami leżał kawałek lodu, następnie wstrząs, po którym pojawia się zimno całego ciała z gęsią skórką; napady te nawracają przy poruszaniu się i ustępują po położeniu się do łóżka. Czuje gorąco, lecz dreszcze przebiegają po całym ciele, zanim gorąco zdoła się w pełni rozwinąć. Lodowate zimno ciała. Gorąco z zaczerwienieniem twarzy; po gorącu ograniczone zaczerwienienie obu policzków; < po pr. stronie; gorączka z gwałtownym majaczeniem i błyszczącymi oczami (< od 1 do 2 w nocy). Gorączka z sennością. Obficie się poci (po niespokojnym śnie), zwł. po północy. Podczas uczucia zimna skóra jest zimna, wilgotna i lepka. Lodowato zimny pot, głównie na czole.