Kali Phosphoricum

Fosforan potasu. K 2 HPO 4. Roztarcie. Roztwór w wodzie destylowanej.

Zastosowanie kliniczne

Łysienie plackowate / Brak miesiączki / Niedokrwistość / Astma / Zanik / Wstrząśnienie mózgu / Wyczerpanie umysłowe / Rozmiękanie mózgu / Zgorzel jamy ustnej / Karbunkuł / Odmroziny / Choleryna / Błonica / Czerwonka / Moczenie mimowolne / Neuralgia twarzy / Niespokojne stopy / Zgorzel / Hipochondria / Histeria / Bezsenność / Melancholia / Miesiączkowe bóle głowy / Dyspepsja nerwowa / Neurastenia / Lęki nocne / Noma / Nimfomania / Obrzęk płuc / Porażenie / Zapalenie płuc / Opadanie powieki / Gorączka połogowa / Mania połogowa / Rwa kulszowa / Szkorbut / Wrzód żołądka / Wrzody / Pokrzywka / Zanokcica

Cechy charakterystyczne

Według Schüsslera K. ph. znajduje się w komórkach mózgu, nerwów i mięśni, we krwi (krwinkach i osoczu) oraz w płynach międzykomórkowych; zaburzenie ruchu jego cząsteczek wywołuje: — (1) W komórkach myślenia: przygnębienie, lęk, bojaźliwość, płaczliwość, tęsknotę za domem, podejrzliwość, agorafobię i osłabienie pamięci. (2) W nerwach naczynioruchowych: początkowo małe i częste tętno, później zwolnione. (3) W nerwach czuciowych: bóle z uczuciem porażenia. (4) W nerwach ruchowych: osłabienie mięśni i nerwów, dochodzące nawet do porażenia. (5) We włóknach troficznych nerwu współczulnego: spowolnienie odżywiania tkanek, a nawet jego całkowite zatrzymanie w ograniczonym obszarze komórek, po którym następuje rozmiękanie. Depresja jest charakterystycznym przejawem jego działania; odwrotnie, lek ten leczy stany depresyjne umysłu i ciała, hipochondrię, histerię, neurastenię, bezsenność nerwową, skurcze wynikające z drażliwej słabości i porażenia; stany septyczne, gorączki septyczne i krwotoki, nomę, szkorbut, szankier fagadeniczny, karbunkuły, dur brzuszny, tyfus plamisty i stany adynamiczne, postępujący zanik mięśni, okrągły wrzód żołądka (w następstwie zaburzenia czynności włókien troficznych układu współczulnego) oraz łysienie plackowate (według Schüsslera z tej samej przyczyny). Tyle Schüssler, któremu zawdzięczamy ten lek; przedstawione przez niego wskazania stanowią bardzo dobrą podstawę. Działanie pierwiastka fosforowego jest bardzo wyraźnie widoczne, lecz do precyzyjnego przepisywania potrzeba czegoś więcej niż wskazania Schüsslera, choć są one znakomite; dostarczyła tego próba lekowa opublikowana przez H. C. Allena w Med. Adv., xxviii. 194. Schüssler, jak miał w zwyczaju, stosuje niższe roztarcia, od 3x do 12x. Nie ulega wątpliwości, że jest to rozsądne przy przepisywaniu według podanych przez niego wskazań ogólnych; jednak osoby przepisujące według wskazań szczegółowych nie muszą ograniczać się do tych potencji. Objawy H. C. Allena znajdują się w zamieszczonym niżej schemacie. Jak wskazuje Allen, przez próbę lekową przewija się pasmo objawów charakterystycznych dla Kali, np. budzenie się wcześnie rano, swoisty stan jamy ustnej i silne działanie na skórę. (Mogę do tego dodać „< po stosunku” oraz „wrażliwość na dotyk”). Lek jest wskazany w miesiączkowych bólach głowy i neurastenii, a Allen ustalił klinicznie charakterystyczną barwę wydzielin i wydalin: złocistą lub pomarańczowożółtą. Mocz jest bardzo żółty. Za pomocą K. ph. wyleczył dawny ropień miednicy z pomarańczową wydzieliną, podawszy lek z powodu bezsenności. Uczestnicy próby lekowej doświadczali znacznego znużenia; mocno tracili na wadze. Nerwowi, rozgrzani, niespokojni, łatwo się wzdrygają. Drżenie rąk wskutek pobudzenia nerwowego. Odczucia: jakby język miał przykleić się do podniebienia; jakby kula unosiła się w gardle; jakby rakieta przeleciała przez głowę. Bóle kłujące. Drętwienie opuszek palców. Najlżejszy dotyk wywołuje wzdrygnięcie. Ból zębów występuje naprzemiennie z bólem głowy. K. ph. odpowiada licznym przypadkom, w których wskutek osłabienia życiowej odporności lub kontroli organizmu występuje wzmożona wrażliwość na wszelkie bodźce. W stanach osłabienia spowodowanych wstrząsem psychicznym lub fizycznym, przeciążeniem albo nadmierną utratą sił i płynów ustrojowych. Nerwowość, niepokój; uczucie przymusu poruszania stopami; wrażenie drżenia mięśni nóg, zwłaszcza mięśni brzuchatych łydek. Uczucia drętwienia. W. T. Laird (H. R., xiv. 461) wskazuje, że K. ph. leczy dyspepsję nerwową niemal identyczną z dyspepsją Anac. Pacjent wymagający K. ph. jest zdecydowanie bardziej neurasteniczny; nawroty, częste w obu przypadkach, wynikają przeważnie z błędów dietetycznych w przypadkach Anac., a z podniecenia lub zmartwień w przypadkach K. ph.. H. M. Rean (Hom. News, xxviii. 82) opisuje trzy wyleczone przypadki braku miesiączki: panna B., lat 19, bardzo nerwowa, blada blondynka, skóra nieco woskowa, opryskliwa i wybuchowa, łatwo płacze, ma stały tępy ból głowy, a mimo to przez cały dzień jest bardzo senna. Chwilami była tak niespokojna, że nie mogła nad sobą zapanować i wołała matkę, aby przytrzymała jej ręce. Miesiączka pojawiła się dopiero w osiemnastym roku życia i zarówno wtedy, jak i później była skąpa. K. ph. 3x cztery razy dziennie przyniósł znaczną poprawę podczas następnej miesiączki. Po trzech miesiącach miesiączki były regularne i prawidłowe, a po pięciu miesiącach pacjentka była zupełnie zdrowa. H. T. Dodge podaje następujące wskazania: wyczerpane matki karmiące, doprowadzane do rozpaczy przez nerwowe niemowlęta. Wyczerpani ludzie interesu i przedstawiciele wolnych zawodów. Szczególnymi wskazaniami są: cuchnący oddech przy znacznym osłabieniu nerwowym; język pokryty brunatnawym nalotem przypominającym musztardę; tępy, ciężki ból między łopatkami; niepokój. Zaleca wyższe rozcieńczenia, gdy wskazania są ściśle dopasowane (Hom. News, xxix. 10, za Critique). J. C. Nottingham (H. R., vii. 229) uważa za główne wskazanie do K. ph. „pobudzenie nerwowe wynikające z nadmiernego podniecenia seksualnego, niezależnie od tego, czy zostało ono zaspokojone, czy stłumione”. Na podstawie tych wskazań wyleczył impotencję i utraty nasienia. Objawami towarzyszącymi są: ból w kości krzyżowej, bezsenność, ból tylnej części szyi i głowy, ogólna drażliwość, głębokie przygnębienie, częste oddawanie moczu — duże ilości moczu wydalane dniem i nocą, zawierające fosforany. H. C. Allen opisuje przypadek podostrego zapalenia krtani u kobiety w sześć tygodni po porodzie, występującego równocześnie z zatrzymaniem odchodów połogowych, żylakami odbytu oraz niepojawieniem się upławów, na które wcześniej cierpiała. Była niemal in articulo mortis, gdy na podstawie następujących wskazań: „W przypadkach późno obejmowanych leczeniem, z wielkim osłabieniem, bladą, sinawą twarzą itd.” (Raue), „Mowa powolna, stająca się niewyraźna; pełzające porażenie” (Hering) oraz „Procesy utleniania, wymiana gazowa podczas oddychania i inne przemiany chemiczne we krwi dokonują się dzięki obecności K. ph.” (Grauvogl) — podano K. ph. 30, szybko wyprowadzając pacjentkę z niebezpiecznego stanu, choć do ukończenia leczenia potrzebne były inne leki; w jego toku żylaki odbytu oraz wydzieliny powróciły. K. ph. pragnie lodowato zimnej wody, octu i słodyczy. Okoliczności są następujące: < po jedzeniu (żołądek, jelita i szczęki; biegunka podczas jedzenia); po porannym wstaniu; podczas zasypiania; od leżenia na bolesnej części; od siedzenia i chodzenia; między 3 a 5 rano; wczesnym rankiem (biegunka); po narażeniu na zimno (bóle neuralgiczne); po stosunku; od długotrwałego ruchu; od kichania (bóle boków); przy zwróceniu twarzy ku słońcu (ból oka); po wypiciu wody (bóle z parciem ku dołowi); od leżenia (uszy); od leżenia na plecach (bóle lędźwiowe). > Z nadejściem miesiączki (< przed nią); po położeniu się; przy oparciu się o coś; w pozycji siedzącej; po zgięciu się wpół (kolka w podbrzuszu); po odbiciu gazów; od ciepła; od ruchu, jeśli jest łagodny i krótkotrwały; po jedzeniu (potyliczny ból głowy); w świetle dziennym (pobudzenie nerwowe); na wolnym powietrzu (tępy ból głowy). Jest odpowiedni dla osób bladych, wrażliwych i drażliwych.

Zależności

Zgodne: Cycl. (zaburzenia psychiczne); K. mur. (gorączka połogowa); Mag. ph. (dolegliwości pęcherza); Zinc ph. (porażenie mózgu z podrażnieniem nerek); Nat. m. i Nit. ac. (krwotoki). Porównać: Phos., Phos. ac., leki potasowe; Rhus (stany durowe; > od ruchu, < od zimna); Anac. (dyspepsja nerwowa); Hyo. (mania); Fer. (biegunka podczas jedzenia); Ign. (histeria); Bapt. (adynamiczne stany durowe); K. ca. (< po stosunku; bóle kłujące); Cycl. (miesiączkowy ból głowy); Op. (senność); Lach. (< po śnie; stany durowe; cuchnące, gnilne wydzieliny; porażenie pobłonicze; > z nadejściem miesiączki); Arn. i Con. (uderzenia); Con. (stłumione podniecenie seksualne); Ars., Carb. v., Chi., Kre., Phyt., Puls. Porównać także Agaricus. Hering twierdzi, że grzyby zawierają K. ph., dlatego po osłabiających chorobach są użyteczne w przywracaniu sprawności mięśni i nerwów.

Przyczyny

Urazy mechaniczne. Uderzenia. Podniecenie seksualne, zaspokojone lub stłumione.

1. Umysł

Ponury, drażliwy; płaczliwy; nie chce, by do niego mówiono; wszystko go przerasta; depresja. Letarg. Nie potrafi przypomnieć sobie nazw ani słów; umysł ociężały, lecz zaczyna działać po pobudzeniu. Skrajne znużenie i depresja; pełen obaw. Utrata pamięci. Wyczerpanie po umiarkowanym wysiłku umysłowym. Wpada w furię i z trudem artykułuje słowa; język wydaje się gruby. Niespokojny. Nerwowy; łatwo się wzdryga. Wypaczone uczucia; okrutna wobec męża i dziecka. Obojętny i skłonny do czepiania się.

2. Głowa

Zawroty głowy na wolnym powietrzu, < przy zwróceniu twarzy ku słońcu. Choroba morska bez nudności. Zawroty głowy z uciskiem na mózg. Potyliczny ból głowy trwający całą noc; częste budzenie się, ból > po wstaniu. Obudził się z bólami potylicy i lędźwi, > przy leżeniu na plecach; ustąpiły po wstaniu. Bóle biegnące od l. oka do głowy, wprawiające go w rozpaczliwie zły stan; brak > po śnie. Tępy ból głowy w poprzek oczu, > na wolnym powietrzu; < po l. stronie; l. powieka opada. Przed miesiączką gwałtowny, rozdzierający ból czoła i uczucie zmęczenia, > w pozycji leżącej oraz po pojawieniu się miesiączki. Ból przez podstawę mózgu, od oczu do potylicy, < w nocy, > po jedzeniu i od łagodnego ruchu. (Ból głowy przed miesiączką i podczas niej; od pr. oka do potylicy, > od ciepła, ucisku, leżenia, jedzenia i łagodnego ruchu; < od hałasu; podczas bólu głowy stale głodna). Pieczenie w czole podczas oddawania stolca. Silny ból głowy wskutek wzruszeń i wysiłku fizycznego. Ból głowy: rano po przebudzeniu; z wymiotami kwaśnej flegmy; powodujący nietolerancję światła przez oczy. Ból w poprzek czoła, przechodzący do obu skroni. Ból neuralgiczny u podstawy mózgu i w górnej części kręgosłupa. Uczucie opaski wokół czoła, tuż nad oczami. Ciężki, tępy ból nad oczami, jakby mózg miał się rozszerzyć, gdyby nie powstrzymywały go kości czaszki. Ostry, śmigający ból nad l. oczodołem. Neuralgia w okolicy pr. guza ciemieniowego. (Pobolewanie o charakterze nerwowym w móżdżku i górnej części czaszki, z tkliwością, obejmujące całą głowę przy nasileniu dolegliwości). Silne swędzenie skóry głowy, < rano po przebudzeniu. Bolesność tylnej części głowy, < od ucisku. Tylna część głowy obolała, jakby ciągnięto za włosy; następnie jakby wbijały się w nią szpilki do włosów. Neuralgia l. wyrostka sutkowatego, < od ruchu i na wolnym powietrzu. Swędzenie skóry głowy; łysa i sucha.

3. Oczy

Spojówki zapalne. Wodnista wydzielina z oczu. Odczucia: patyczków w oczach; piasku; suchości; palenia; kłucia i szczypania. Oczy pełne śluzu; < wieczorem. Gałka l. oka boli, jest obolała oraz tkliwa na dotyk i ucisk. Powieki: obrzęknięte; rano sklejone; jęczmień na l. dolnej; l. powieka opada, niemal zamykając oko. Ostry ból od pr. oka do skroni rano; > po ucisku skroni. Oczy są obolałe wokół brzegów powiek i pieką, jakby były pełne dymu. Oczy bolesne jak po gwałtownym płaczu; obudził się z silnym bólem przechodzącym przez l. oko; ból pulsował i był < w świetle słonecznym. Drganie oczu. Zamglone widzenie. Nietolerancja światła z bólem głowy. Oczy męczą się podczas czytania. Czarne plamki poruszające się przed oczami.

4. Uszy

Swędzenie i krostki w przewodzie słuchowym oraz na uchu zewnętrznym. Głęboko umiejscowiony ból uszu, kłujący i swędzący; < w pozycji leżącej. Ostry ból w l. uchu, schodzący w dół l. policzka. Uczucie pełności, dzwonienie i szum przelewającej się fali w uszach. Słuch nadmiernie wrażliwy; nie znosi hałasu.

5. Nos

(Uporczywy nieżyt został znacznie złagodzony po próbie lekowej 30. Gęsta żółta wydzielina, < rano). Nozdrza zatkane; wydzielina przejrzystego, ciągnącego się śluzu. Niedrożność; kicha po najmniejszym narażeniu na powietrze, o 2 rano; obfity, wodnisty katar. Gwałtowne kichanie z objawami świeżego przeziębienia. Owrzodzenia wewnątrz nozdrzy, z żółtymi strupami i ciemną krwią.

Uczucie zimna z bólem głowy. Miękka zielona lub biała wydzielina (< z pr. nozdrza). Mała narośl, bardzo wrażliwa, przy wejściu do l. nozdrza (utrzymywała się dwa tygodnie). Węch bardzo wrażliwy albo jego brak.

6. Twarz

Swędzenie: pod brodą; na pr. policzku i skroniach. Swędzące krostki na czole, ropiejące następnego dnia. Brunatna plama od brzegu brwi do łuków brwiowych, szerokości trzech cali, utrzymująca się trzy miesiące. Kłucia neuralgiczne, zwłaszcza od górnych zębów do l. ucha oraz od skroni ku przodowi, do punktu tuż nad pr. okiem, < od zimnego powietrza (podczas jazdy), > od ciepła dłoni. Wykwity pęcherzykowe (hydroa) na wargach; na pr. brzegu górnej wargi; warga wydaje się obrzęknięta i swędzi. Krostki i bolesne strupy na wargach; złuszczanie. Bolesność i obrzęk ślinianek przyusznych oraz węzłów pachowych. Twarz i czoło czerwone, gorące i piekące, a innym razem blade i żółte. Cera chorobliwa, blada, ziemista. Ból kości szczęk z kłuciem i pobolewaniem, > po jedzeniu, mówieniu i chodzeniu oraz od dotyku. Uczucie ciepła, jakby w pobliżu l. policzka trzymano świecę.

7. Zęby

Zęby są obolałe. Silne bóle w zębach ze zmianami próchnicowymi lub wypełnieniami; otaczające dziąsła znacznie obrzęknięte. Ból zębów po każdym przeziębieniu. Pobolewanie zębów z obfitym wydzielaniem śliny. Zgrzytanie zębami i mamrotanie przez sen. Obrzęk dziąseł i górnej wargi; pobolewanie zębów przez całą noc i przedpołudnie. Dziąsła wydają się obrzęknięte i miękkie, łatwo krwawią. Tępy czołowy ból głowy i nudności z zawrotami głowy, występujące naprzemiennie z bólem zębów.

8. Jama ustna

L. ślinianka podżuchwowa obrzęknięta i wrażliwa. Cuchnący zapach z ust; rano przypomina zgniły ser. Język: biały; i śluzowaty; zielonkawożółty; jego górna powierzchnia sztywna; brzegi czerwone i obolałe; czerwone brzegi i poprzeczne pęknięcia. Podniebienie: obrzęknięte; pofałdowane; wydaje się pokryte warstwą tłuszczu. Ślina obfita; gęsta i słona; nieprzyjemny smak w ustach. Smak: rano gorzki; gnilny, gorzki i kwaśny.

9. Gardło

Migdałki duże i obolałe, zwłaszcza l.; uczucie suchości w gardle jak od plew zbożowych. Rano na obu migdałkach wyraźne, białe, zbite naloty przypominające błony błonicze; ich ślady na łukach podniebiennych. Silny ból przeszywający od l. migdałka do ucha wewnętrznego podczas przedpołudniowej jazdy. Silny ból pr. migdałka, < przy połykaniu. Bolesność; uczucie pełności; piekąca bolesność i suchość wieczorem. Śluz: dużo po wstaniu, powoduje nudności; słony.

10. Łaknienie

Głodny, lecz widok jedzenia odbiera wszelki apetyt. Brak apetytu, z wyjątkiem słodyczy. Apetyt początkowo wzmożony; później zanika aż do końca próby lekowej. Pragnienie octu. Silne pragnienie lodowato zimnej wody, wypijanej jednorazowo w dużej ilości. Pot podczas posiłków i picia.

11. Żołądek

Nudności po jedzeniu, a następnie senność. Odbijanie o zapachu kwaśnego i gorzkiego pokarmu oraz krwi. Wymioty krwią i kołatanie serca. Odbijanie żółcią, < po jedzeniu. Nudności > po odbiciu. Żołądek: burczy podczas miesiączki; obolały jak po stłuczeniu; gryzący ból o 5 rano po przebudzeniu; uczucie pełności i palenia.

12. Brzuch

Okolica wątroby wrażliwa na ucisk. Kłucie i chwytający ból w śledzionie, < od ruchu. Obudził się ze skrajną bolesnością pleców i boków; sporadyczne kichanie przy stałej potrzebie kichnięcia; podczas kichania ma wrażenie, jakby boki miały pęknąć. Brzuch wzdęty i bolesny. Kolka w podbrzuszu z bezskutecznym parciem na stolec; po śniadaniu; > po zgięciu się wpół. Burczenie w jelitach (po południu); fermentacja; bolesność. Ostre bóle tnące po pr. stronie. Parcie ku dołowi, > w pozycji siedzącej; < po l. stronie; < po wypiciu wody. Wzdęcia i bóle ściskające, < podczas jedzenia.

13. Stolec i odbyt

Stolec: gliniasty, wodnisty; z parciem i cuchnącymi gazami, po którym następuje tenesmus, po śniadaniu; jasny, cuchnący, dający uczucie niepełnego wypróżnienia; obfity, bezbolesny, cuchnący, przed 6 rano, z naglącą potrzebą oddania; cuchnący, niestrawiony, ciemny; < po śniadaniu i kolacji; < po obiedzie, < po śniadaniu i obiedzie. Biegunka podczas jedzenia. Zaparcie; stolce ciemnobrunatne, poprzecinane smugami żółtawozielonego śluzu. Pobolewanie barków i ramion, > od ruchu, wieczorem. Pieczenie w czole podczas oddawania stolca; następnie lekki dreszcz wstępujący od tyłu wzdłuż pleców. Wypadające żylaki odbytu z obrzękiem i piekącymi bólami. (Stan niedowładu odbytnicy i okrężnicy po usunięciu żylaków odbytu).

14. Narządy moczowe

Mocz szafranowożółty, z czerwonawym, piaszczystym osadem. Skąpy, strumień powolny; później wypływa kilka kropli, mocząc bieliznę. Po mikcji: palenie i szczypanie w cewce moczowej. Kłucie w pęcherzu i cewce moczowej.

15. Męskie narządy płciowe

Popęd wzmożony; priapizm rano. Instynkt płciowy osłabiony; impotencja. Silne pożądanie, rano wzwody z potrzebą oddania moczu; następnie impotencja i bolesne nocne polucje. Całkowite wyczerpanie i osłabienie wzroku po stosunku. Polucje bez wzwodów.

16. Żeńskie narządy płciowe

Miesiączka: o pięć dni za wcześnie, skąpa, z ciągnącym bólem l. części żuchwy; (pojawia się późno; brak miesiączki); nieregularna, skąpa, niemal czarna, pierwszego dnia gęsta. W żołądku burczy, a nogi bolą jak przed nadejściem miesiączki. Przed miesiączką: uczucie zmęczenia. Podczas miesiączki: ostry ból z parciem ku dołowi; uczucie rozdęcia aż do pęknięcia; niepokój, > od poruszania się i leżenia na brzuchu; ostry ból przechodzący przez l. jajnik, > przy leżeniu na plecach i po zgięciu się wpół; tępy, rozpierający ból głowy, ból l. nogi i pachwiny, zmęczenie i senność, burczenie w jelitach oraz zgaga w nocy. Kłucie w całej miednicy i macicy. Bóle: po l. stronie i w jajnikach; w poprzek kości krzyżowej; w poprzek brzucha, od l. do pr. (Przewlekły ropień, z którego okresowo wypływa przez pochwę i odbytnicę obfity pomarańczowy płyn). Żółte, zielonkawe, drażniące jak pęcherzyki upławy, z nazbyt krótkimi miesiączkami. Silne pożądanie seksualne przez cztery lub pięć dni po miesiączce. Krwista wydzielina podczas ciąży. Uczucie dużego ciężaru spoczywającego na miednicy i uciskającego ku dołowi i tyłowi. Nocne bóle podczas ciąży.

17. Narządy oddechowe

Kaszel: od podrażnienia tchawicy tuż poniżej krtani, ze skąpym, gęstym, białym lub żółtawym odkrztuszaniem; bez odkrztuszania, od 2 do 2.30 rano; nagły, niespodziewany napad poprzedzony uciskiem w gardle. Chrypka; tchawica wydaje się obolała. Kaszel rzężący lub świszczący; plwocina zielona albo podobna do mydlin. Plwocina: o słonym smaku, cuchnąca lub słodka; (żółta w gruźlicy płuc).

18. Klatka piersiowa

Niezwykle ostre, tnące bóle (przemijające) pod pr. piersią i w pobliżu talii, zapierające dech. Klatka piersiowa: bolesna; kłucie w klatce piersiowej i bokach; bolesna przy dotyku; pobolewanie po l. stronie, przechodzące aż do łopatek.

19. Serce

Tępe pulsowanie po l. stronie, jakby miało zatrzymać bicie serca. Wymioty krwią z kołataniem serca. Kołatanie od najmniejszego ruchu lub wchodzenia po schodach.

20. Szyja i plecy

Sztywność szyi wskutek obrzęku gruczołów. Ograniczona ruchomość szyi; tkliwość na dotyk. Pobolewanie między łopatkami. Kłucia: silne w środkowej części pleców; biegnące ku przodowi klatki piersiowej, z dusznością; > przy oparciu się o coś, < przy leżeniu na plecach oraz siedzeniu lub chodzeniu. Obudził się z bólami potylicy i lędźwi, > przy leżeniu na plecach; ustąpiły po wstaniu. Uczucie pełzania i silny ból wzdłuż kręgosłupa, okresowo łagodzące ból głowy. Plecy: niesprawne jak po upadku; obolałe od barków w dół.

21. Kończyny

Bóle ciągnące w plecach i kończynach, zwłaszcza od podeszew do kolan i od barków do głowy, > od ciepła oraz (przejściowo) od poruszania bolesnymi częściami. Budzi się o 5 rano z bólami reumatycznymi w pr. nodze i obu ramionach, ustępującymi o 10 rano. Stały ból pleców i kończyn, > od ruchu.

22. Kończyny górne

Pobolewanie barków i ramion, > od ruchu. Silny ból łopatek po porannym przebudzeniu; aby się obrócić, musiał usiąść. Ból najpierw w pr., następnie w l. łopatce. Bolesność i obrzęk węzłów pachowych i ślinianek przyusznych. Ból ramion przy ich unoszeniu. Drgania mięśni ramion i palców. Drętwienie pr. ramienia i dłoni; swędzenie i purpurowe zabarwienie. Brak czucia w opuszkach palców.

23. Kończyny dolne

Osłabione, zmęczone, z bólami nóg i pleców, > od łagodnego ruchu. Ból w l. pachwinie; pulsujący ból w pr. Uda jak przy kulawiźnie. Nogi obrzęknięte, zdrętwiałe. Ból pr. palucha i w poprzek podbicia, bez > po zdjęciu buta. Stopy: zimne, spocone; obrzęk stóp, pękanie pięt; palenie palców i podeszew; kłucie podeszew. Przymus poruszania stopami.

25. Skóra

Sine plamy na łydkach, jakby miały ulec owrzodzeniu. Swędzenie: całej skóry, < na klatce piersiowej i pod pachami; w nocy, zwłaszcza skóry głowy i pod brodą, podeszew oraz dłoni, < od 3 do 5 rano. Krostki, małe czyraki, swędzące. Kłucie w brzuchu jak szpilką.

26. Sen

Obudził się wcześnie, nerwowy, rozgrzany i niespokojny; spodziewał się, że zobaczy wchodzącego włamywacza. Podczas snu: mamrotanie i zgrzytanie zębami; mówienie. Senny, ziewa, trudno go obudzić. Bardzo trudno go dobudzić; oczy bolą od tak silnej senności; bardzo dużo ziewa. Mówi przez sen. Bóle często zmieniają umiejscowienie i nie pozwalają mu spać; od 2 lub 3 do 4 rano. Śniło mu się, że znajdował się w miejscu publicznym tylko częściowo ubrany. Rozwinęła się skłonność do spania na plecach (co przed próbą lekową było bardzo niewygodne). Lubieżne sny z polucją; budzi się rozgniewany i opryskliwy. Bezsenność w późniejszej części nocy (ustąpiła podczas próby lekowej). (W chwili, gdy zapadała w drzemkę, budziły ją gwałtowne skurcze l. jajnika). Lęki nocne u dzieci; budzą się z głębokiego snu, krzycząc ze strachu; somnambulizm. Bezsenność: wskutek nadmiernego wysiłku umysłowego; po zamartwianiu się problemami zawodowymi; wskutek wyczerpania nerwowego; zwykłe, bezbolesne czuwanie.

27. Gorączka

Dreszcze przebiegają wieczorem w górę kręgosłupa i utrzymują się po położeniu się do łóżka; z trudem może się w nim rozgrzać. Dreszczowy; zimno przez cały dzień; gorąco w nocy, z silną chęcią jedzenia. Powrót cuchnącego potu pachowego (wyleczonego kilka miesięcy wcześniej za pomocą Lach.). Pot pod pachami o zapachu cebuli.