Apis mellifica
van E. B. Nash — Toonaangevende geneesmiddelen in de homeopathische therapie
Historische referentie voor therapeuten en studenten. De onderstaande verklaringen weerspiegelen de homeopathische leer van de genoemde auteur en tonen niet aan dat een behandeling effectief is. Deze tekst is geen medisch advies en mag passende diagnostiek of zorg niet vervangen.
Brandende, stekende pijnen (als bijensteken); oogleden; keel; panaritium of fijt, aambeien, ovaria (vooral rechter), borsten (mastitis), huid (erysipelas, urticaria, karbonkels).
Groot oedeem; algemeen of plaatselijk (gezicht, oren, oogleden, vooral onderste); keel (difterie); genitaliën (vooral scrotum); huid (erysipelas en urticaria); overal; algemene anasarca, buik. Deze oedemen gaan gepaard met de kenmerkende pijnen, of zijn geheel pijnloos.
Stupor met scherpe, plotselinge, schrille kreten bij hersenziekte (cri encéphalique).
Dorsteloosheid, vooral bij oedemen en tijdens de hitte van wisselkoorts.
Huid afwisselend droog en transpirerend.
Verstikkend; voelt alsof iedere ademtocht de laatste zal zijn, vooral bij oedemateuze toestanden of het hittestadium van wisselkoorts.
Modaliteiten: < na slaap, door aanraking (zeer gevoelig), door hitte en warme kamer; > koude kamer of lucht en koude applicaties.
Nadelige gevolgen van onderdrukte of teruggeslagen exanthemen; mazelen, scarlatina, urticaria.
Onwillekeurige diarree, met gevoel alsof de anus wijdopen staat.
Het lijkt mij dat ook bij dit middel het hoofdkenmerk in de gewaarwording ligt: brandende, stekende pijnen. Zij zijn scherp en snel, als de steek van een bij. Deze pijnen zijn even kenmerkend als de jeukende winterhanden en -voeten van Agaricus of het branden van Arsenicum en Sulphur; maar het branden van Apis wordt door koude verlicht, dat van Arsenic door warmte. Het steken verschijnt bij vele ziekten en soorten weefsel. In de sereuze vliezen of hersenvliezen, wanneer die “schrille, plotselinge, doordringende kreten”—“cri cérébrale”—optreden bij gevaarlijke aandoeningen als hydrocefalus, cerebrospinale meningitis en typhus cerebralis, is Apis het middel. Ook vinden wij deze pijnen in slijmvliezen, zoals keel en aambeien; vrijwel altijd is tegelijk in meerdere of mindere mate branden aanwezig. Zij worden eveneens zeer prominent in de ovaria gevonden. Het is een zeer waardevol middel gebleken bij kanker, zelfs open kanker, wanneer deze stekende, brandende pijn aanwezig was; ook bij panaritium. Ik heb na toediening snelle genezingen van fijt gezien. Hering formuleert het: “roodheid en zwelling met stekende en brandende pijn in ogen, oogleden, oren, gezicht, lippen, tong, keel, anus, testikels.” (> door koude applicaties moet worden toegevoegd.)
Zo zien wij hoe algemeen het organisme onder de werking van dit middel valt. Bij huidaandoeningen, vooral acute exanthemen, is dit het grote leidende symptoom; het is speciaal geïndiceerd bij aandoeningen van hersenen en meningen door plotselinge onderdrukking van huidziekten.
De volgende algemene toestand waarvoor dit middel vrijwel zo specifiek lijkt als enig middel kan zijn, is geïnfiltreerd celweefsel: een oedemateuze toestand. Deze begint vrijwel vanaf het begin van ontstekingsaandoeningen, strekt zich uit tot het exsudatiestadium en zelfs tot chronische oedemen. Bij die uiterst hevige en snelle gevallen van difterie waarin de gehele keel zich vult met oedemateuze zwelling, de uvula neerhangend als een doorzichtige met water gevulde zak (Kali bichromicum, Rhus toxicod.), en de patiënt onmiddellijk dreigt te sterven door verstikking wegens werkelijke afsluiting van keel en larynx, is geen middel als Apis. De stekende, brandende pijnen kunnen aanwezig zijn; of, nog gevaarlijker omdat er geen klacht is voordat het geval vergevorderd is, een volkomen pijnloze toestand. Baptisia heeft pijnloosheid bij keelaandoeningen, maar de zwelling is niet zo snel als bij Apis en er is geen oedeem. Jaren geleden werd ik naar Watkins Glen, N.Y., geroepen voor consultatie bij een zeer ernstig geval van difterie. Eén persoon in het gezin was reeds gestorven en die dag lagen er vier doden in de plaats. Meer dan veertig gevallen waren gestorven en uit angst trok men weg. Haar behandelend arts, een edele grijsharige oude man, bovendien goed en bekwaam, zei toen ik naar hem opkeek en opmerkte dat ik nogal jong was om hem raad te geven: “Dokter, ik kniel voor iedereen, want ieder getroffen geval is gestorven.” De patiënt bevond zich twee kamers verder, maar ik hoorde toen al haar moeizame ademhaling. Apis was destijds een betrekkelijk nieuw middel bij deze ziekte, maar toen ik in haar keel keek zag ik onmiddellijk Apis; enkele vragen bevestigden dit. Ik vertelde de dokter wat ik dacht en vroeg of hij het had geprobeerd. Nee, hij had er niet aan gedacht, maar het was een krachtig bloedgif; probeer het. Het genas het geval, en geen enkel geval dat dit middel vanaf het begin en aanhoudend kreeg, stierf. Het was het middel voor de genus epidemicus. Zie mijn verslag in deel XII van Hahnemannian Monthly.
Deze oedemateuze toestand van Apis kan in vrijwel ieder lichaamsdeel voorkomen, maar is vooral prominent in mond en keel, oogleden en gezicht, rond de ogen (Phosphorus: gehele gezicht); de onderste oogleden hangen neer als zakken water. (Kali carb.: bovenste oogleden.) Bij erysipelas ziet de huidzwelling er oedemateus uit, doorgaans met stekende pijnen. Soms neemt het oedeem toe totdat grote blaarachtige zakken water ontstaan.
De oedemateuze uitstorting kan algemeen of plaatselijk zijn. Zij wordt gevonden in borstholte, ovaria, buikholte, scrotum en vrouwelijke genitaliën. Een bijzonder symptoom dat helpt kiezen tussen dit en andere middelen bij oedeem is de vrijwel volledige afwezigheid van dorst (met dorst: Acetic acid, Arsenic en Apocynum).
Naast het geschrevene vestig ik nu de aandacht op enkele bijzondere aandoeningen en symptomen waarbij Apis moet worden onthouden. Een zeer belangrijk, nog niet genoemd symptoom is drukgevoeligheid of gevoeligheid voor aanraking, als gekneusd. Dit geldt vooral in buik, uterus en ovaria, maar is daartoe geenszins beperkt; het gehele lichaamsoppervlak kan uiterst gevoelig voor aanraking zijn; zelfs het haar lijkt pijnlijk (China officinalis). Deze toestand wordt vaak bij cerebrospinale meningitis gevonden en is een sterke indicatie voor Apis. Bij erysipelas is deze gevoeligheid dikwijls aanwezig; zij wordt zowel onder Hepar sulphur. als onder Apis gevonden.
De slaap van Apis is óf zeer onrustig, óf bij hersenziekten bestaat diepe stupor, af en toe onderbroken door doordringende kreten. Vergeet dan nooit Apis. Denk bij alle ontstekingsaandoeningen en wisselkoorts opnieuw aan Apis als de patiënt afwisselend droog en heet, of transpirerend is.
Geen middel heeft deze afwisseling zo sterk als Apis. Het gevoel alsof iedere ademtocht de laatste zal zijn is zeer kenmerkend en treedt niet alleen bij oedemateuze borstklachten op, maar schijnt ook een zenuwsymptoom te zijn. Bij scarlatina is Apis vooral geïndiceerd als de eruptie vertraagd of teruggeslagen is en ernstige hersenklachten ontstaan; het is niet minder werkzaam bij oedeem na scarlatina wanneer de symptomen geen ander middel indiceren.