Spigelia

anthelmia. Różowy korzeń z Demerary. N. O. Loganiaceæ. Nalewka z suszonego ziela.

Zastosowanie kliniczne

Migdałek gardłowy / Ślepota / Dławica piersiowa / Neuralgia rzęskowa / Przeziębienie / Zaparcie / Przygnębienie / Przepona, kłucia w / Wole wytrzeszczowe / Oczy, bóle / Nieżyt żołądka / Jaskra / Ból głowy / Serce, choroby / Przepuklina pachwinowa / Zapalenie tęczówki / Staw żuchwowy, ból / Neuralgia / Ból ucha / Nieżyt tylnej części nosa / Wyciek wydzieliny gruczołu krokowego / Skrzydlik / Odbytnica, rak / Reumatyzm / Płonica / Esica, rak / Jąkanie / Zez / Szumy uszne / Nałóg tytoniowy / Ból zęba / Robaczyca

Charakterystyka

Spigelia anthelmia jest pospolitym chwastem Ameryki Południowej. S. Marylandica, „różowy korzeń” lub „trawa na robaki”, pochodzi z południowych stanów Ameryki Północnej. Spigel. anth. jest środkiem akronarkotycznym. W czasach Hahnemanna była znana w Europie jako środek przeciwrobaczy; tę właściwość leku poznano od czarnoskórych mieszkańców Antyli. Próba lekowa Hahnemanna (M. M. P.) ujawniła wiele innych właściwości. Pisze on, że roślina odznacza się następującą osobliwością: pierwotne działanie pojedynczej, niepowtarzanej dawki zwykle z każdym dniem nieco się nasila przez pierwszych siedem do dziesięciu dni; dlatego czyste doświadczenia z tym lekiem należy prowadzić ostrożnie, zważywszy, że 60, 80, a nawet 100 kropli nalewki wywołuje gwałtowne skutki nawet u osób silnych. Gwałtowność jest charakterystyczną cechą działania Spigelia. Bóle są silne, a lek wywołuje je we wszystkich częściach ciała. Jest to lek na neuralgię par excellence. Pewnego razu napisał do mnie pacjent mieszkający na wsi, a jedynymi pewnymi cechami, jakie zdołałem wyłonić z opisu przypadku, były neuralgia i jej lewostronne umiejscowienie. Zaleciłem Spi. i lek szybko go wyleczył. Spi. jest bardziej lewostronna niż prawostronna, lecz bynajmniej nie działa wyłącznie po stronie lewej. Bóle są palące, szarpiące, rozdzierające, uciskające i kłujące; promieniują i rozchodzą się do innych części; są < od hałasu, wstrząsu i ruchu oraz od zmiany pogody, zwłaszcza na burzową. Głowa, oczy, twarz, zęby i serce są głównymi obszarami działania Spi. Hochecker (H. R., x. 147) opisuje przypadek panny O., lat 27, blondynki, wysokiej i silnej, która od kilku tygodni cierpiała na neuralgię bez dającej się ustalić przyczyny. Bóle pojawiały się nagle — drgające i rozdzierające po lewej stronie twarzy, raz w uchu, potem w żuchwie — i były szczególnie < przy żuciu. Osobliwość polegała na tym, że ilekroć bóle miały się rozpocząć, pojawiała się biegunka. Jedna dawka proszku Spi. 6 wyleczyła chorą. Hochecker wyleczył również za pomocą Spi. 3, 6, 10 i 20 przypadek prawostronnego nerwobólu twarzy trwającego piętnaście miesięcy. W tym przypadku każde niższe rozcieńczenie, po początkowej poprawie, powodowało nasilenie objawów. Dlatego kolejno zwiększano stopień rozcieńczenia. Spi. 20 dopełniła wyleczenia. Pacjentka miała ciemne włosy i ciemną karnację. Przypisywała dolegliwość przeziębieniu się w przeciągu, gdy była rozgrzana tańcem. Wrażliwość na zimno oraz na wilgotną i burzową pogodę jest jedną z charakterystycznych cech Spi. Lewostronność Spi. przejawia się w jej powinowactwie do serca. Niekiedy serce, oczy i głowa zostają zajęte jednocześnie. W A. H. (xxii. 417) przytoczono przypadek, w którym występowały przeszywające i ćmiące bóle głowy, nosa i oczu oraz podobne bóle w okolicy serca, którego czynność była powolna i nieregularna, lecz bez szmeru. Zawroty głowy przy schylaniu się i gorąco głowy. Nagłe bóle u dołu pleców. Bóle były < w nocy i rano oraz podczas wilgotnej pogody. U jednej osoby uczestniczącej w próbie lekowej zwyczajowe wieczorne palenie wywołało gwałtowny ból zębów. Wyleczyłem za pomocą Spi. przypadek neuralgii serca spowodowanej tytoniem. Często widziałem, jak pod wpływem Spi. ustępowały szmery sercowe pojawiające się w ostrym reumatyzmie. Za pomocą tego leku wyleczono neuralgie oka, stany zapalne, stany z zaniewidzeniem oraz jaskrę, jeżeli przedstawiały objawy Spi. Bóle Spi. mają przeważnie charakter wypierający na zewnątrz i przebiegają od wewnątrz ku zewnątrz oraz od dołu ku górze. Migrena rozpoczyna się w potylicy i umiejscawia się w lewym oku lub nad nim. W samych oczach występują nieznośne bóle uciskające, < przy ruchu; występują jednak również bóle przeszywające oko ku tyłowi, aż do mózgu. Połączenie objawów ze strony serca i oczu wskazuje na Spi. jako lek w wielu przypadkach wola wytrzeszczowego. Homeopaci nie powinni tracić z oczu przeciwrobaczych właściwości Spi. W obrazie tego leku występują objawy sercowe robaczycy: świąd odbytu i nosa, kolka oraz przelewanie się w jelitach. Hering podaje następujący przypadek: „Robaczyca: poszerzone źrenice; zez; gnilny zapach z ust, świąd nosa, kurczowy ból brzucha; gardło objęte stanem zapalnym, częste przełykanie, blade zaczerwienienie gardła i obrzęk błony śluzowej; kołatanie serca”. Wydalano całe masy glist, a także owsiki. Cuchnący oddech i cuchnące wiatry są wyraźnymi cechami Spi. Występuje zarówno zaparcie, jak i biegunka. Stwierdziłem, że lek jest szczególnie użyteczny w chorobach serca, w których zaparcie stanowiło dokuczliwe powikłanie. Bolesnej wrażliwości ciała u Spi. odpowiada drażliwość psychiczna. Najbardziej osobliwym objawem psychicznym jest jednak „lęk przed ostrymi przedmiotami, takimi jak szpilki itd.”. Meninger (A. H., xx. 282) miał ciężki przypadek nudności ciężarnych, który wyleczył za pomocą Spi. Jedynym objawem przewodnim w tym przypadku było to, że pacjentka bała się ostrych przedmiotów i prosiła męża, aby zabrał widelec, szydełko itd. (Sil. ma nieco podobny objaw, lecz pacjent Sil. szuka szpilek, choć się ich boi). Spi. odpowiada zarówno reumatyzmowi, jak i będącym jego następstwem chorobom serca. Pacjent, którego skutecznie leczyłem z powodu poważnej choroby serca za pomocą Spi. 3, powiedział mi, że podczas leczenia ustąpił także ból prawego kolana, trwający od osiemnastu miesięcy, o którym początkowo mi nie wspomniał. Ból jak przy zwichnięciu; niemożność podniesienia się z klęczek; chory nie może znaleźć wygodnej pozycji, często przez wiele godzin w nocy. Osobliwe odczucia właściwe Spi. są następujące: Jakby miał upaść. Jakby był odurzony. Jakby głowa miała pęknąć. Jakby głowę otaczała obręcz. Jakby głowa była ciasno obwiązana. Jakby w skroniach przeskakiwały iskry elektryczne. Jakby mózg był luźny. Jakby nerwy w czole i skroni przecinano cienkim narzędziem. Jakby oko miało zostać wypchnięte z głowy. Jakby na rzęsach znajdowały się włoski lub piórka. Jakby górne powieki były porażone. Jakby gałki oczne były zbyt duże. Jakby w oczach był piasek. Jakby w gałkę oczną wbijano igły. Jakby oko miało zostać wyciśnięte z oczodołu. Jakby oko miało rozpaść się na kawałki. Jakby oko pociągano na przemian do przodu i do tyłu. Ból oka, jakby miał doprowadzić chorego do szaleństwa. Jakby ucho było lekko zatkane albo jakby przed nim znajdowała się gęsta mgła. Jakby tył nosa był lekko muskany włosem albo jakby owiewał go łagodny wiatr. Twarz sprawia wrażenie przypalonej. Jakby wszystkie mięśnie lewej strony twarzy, od głowy do szyi i lewego dołu pachowego, przebijano rozpalonymi do czerwoności igłami. Jakby zęby były zbyt długie. Jakby lewa strona żuchwy miała zostać wyrwana ze stawu. Odczucie przypominające mruczenie kota. Jakby robak wznosił się w gardle. Jakby półpłynne ciało wznosiło się w gardle. Jakby w gardle znajdowała się twarda bryła. Jakby brzuch miał pęknąć. Jakby wszystkie jelita miały ulec skurczowi. Duszenie, jakby do tchawicy wlano dużą ilość wody. Tętno, jakby przez tętnice przeciągano nić. Jakby serce było uciskane lub ściskane dłonią. Jakby serce było miażdżone. Jakby wszystko w klatce piersiowej było zbyt krótkie, luźne i chwiało się. Jakby coś rozdzierało klatkę piersiową. W lewej łopatce odczucie, jakby krew ściekała przez zastawkę. Spi. jest odpowiednia dla: osób niedokrwistych, osłabionych, o skazie reumatycznej; dzieci skrofulicznych cierpiących na owsiki i glisty; osób o jasnych włosach; bladych, szczupłych, obrzmiałych i słabych; z pomarszczoną, żółtą, ziemistą skórą. Ciało jest boleśnie wrażliwe na dotyk; dotknięta część odczuwa zimno; dotyk wywołuje dreszcz przebiegający przez całe ciało. Spi. jest lekiem słonecznym: ból głowy rozpoczyna się o wschodzie słońca, osiąga największe nasilenie w południe i słabnie aż do zachodu. W chorobach klatki piersiowej występują bóle kłujące synchroniczne z tętnem. Jąkanie: powtarza pierwszą sylabę trzy lub cztery razy; przy dolegliwościach brzusznych; przy robaczycy. Objawy są < od dotyku. Zetknięcie z ubraniem i jego ucisk są nie do zniesienia. (Ucisk > neuralgię). < od wstrząsu; mocnego stąpnięcia. Spoczynek >. Ruch <. Poruszanie i potrząsanie głową <. Poruszanie oczami <. Chory porusza się bardzo ostrożnie. Leżenie z wysoko ułożoną głową lub na prawym boku >. < Przy wstawaniu; schylaniu się; pochylaniu do przodu. > Podczas jedzenia, < natychmiast po nim. Ciepło >; (< ból głowy). Na świeżym powietrzu = ból oczu; > ból głowy. < Od najmniejszego przeciągu; zimnej, wilgotnej, deszczowej i burzowej pogody; zimnego powietrza; mycia zimną wodą; (zimny okład przejściowo > neuralgię). < Rano po przebudzeniu. Ból nasila się i słabnie wraz ze słońcem. < (niekiedy także >) od tytoniu. Otwieranie ust < ból głowy.

Zależności

Neutralizują działanie: Camph., Aur. (niepokój ruchowy kończyn); Cocul., Puls. Stanowi antidotum dla: Merc., Colch. (serce). Zgodne: Aco. (zapalenie wsierdzia); Ars., Dig., K. ca., Zn. (serce); Iris (nerwoból twarzy); Arn. (czyrak gromadny). Porównać: Botan. Nux, Ign., Curar. Bóle; lewe oko, Aco. Neuralgia lewego oka, Ther. Bóle głowy pojawiające się i ustępujące wraz ze słońcem, Na. m., Sang., Tab. Neuralgia, Act. r. (Act. r. < po prawej stronie). Nieżyty, Puls. Bóle oczu, Bell. (Bell. bardziej prawostronna; większe przekrwienie). Bóle serca; białe stolce, Dig. Neuralgia rzęskowa, Ced., Mez. (pochodzenia rtęciowego), Thuj. (bóle biegną ku górze i do tyłu). Kłucia w sercu, Hep., Na. m., K. ca., Ars., Caust. Ból głowy rozpoczyna się w potylicy i przechodzi do lewego oka (Sang. do prawego; Sil. do obu). Nerwoból twarzy, Thu., Coccin. Niechęć do mycia, Ant. c., Clem., Hep., Rhus, Sep., Sul. Zasłabnięcie związane z oddawaniem stolca, Ap., Nux m., Pul., Ver. (przy skąpym stolcu, Crot. t., Dulc., Ox. ac., Pet., Sars., Sul.). Neuralgia z bladością (z zaczerwienieniem, Bell.). Nudności na widok pokarmu, Colch., Lyc., Mosch., Ph. ac., Saba. Robaczyca, Saba., Cin., Teuc., Scirrh., Stn. < Poruszanie głową, Sol. n. Kaszel, głośne mówienie = bóle głowy, Bry., Caps., Nat. m., Sul. Złudzenia wzrokowe, Cycl. (u Cycl. przy każdej dolegliwości — bólu głowy, niestrawności itd. — chory zawsze widzi niezliczone gwiazdy). < Od ciasnego ubrania, Lach. Skurcz palców, Gels., Guaiac. Wrażliwość na dotyk, K. ca. Jakby oczy były zbyt duże, Act. r., Comoc. Odczucie obręczy wokół serca, Cact., Carbl. ac., Sul. Cuchnący nieżyt tylnej części nosa, powodujący dławienie w nocy, Hdrast. Rak twardy esicy lub odbytnicy, z potwornym, nieznośnym bólem, Alumen. Duszność; chory musi leżeć na prawym boku z wysoko ułożoną głową, Cact., Spo. Ból zęba od tytoniu, Plant. Teste umieszcza Spi. w swojej grupie Arn.; uważał ją za „przewlekły” odpowiednik Arn.

Przyczyny

Przeziębienie. Tytoń.

1. Umysł

Przygnębienie i zniechęcenie. Pobudzenie i niepokój, z niespokojną troską o przyszłość. Lękliwość. Lęk przed ostrymi przedmiotami, szpilkami itd. Siedzi jakby pogrążony w myślach, wpatrując się w jeden punkt. Ponurość posunięta aż do manii samobójczej. Wielkie przygnębienie wieczorem; mógłby się zabić (z dreszczowością całego ciała). Osłabienie pamięci. Brak myśli. Trudność myślenia. Niezdolność do pracy umysłowej.

2. Głowa

Zamroczenie w głowie, jak przy zatruciu lub zawrotach głowy. Zawroty głowy przy patrzeniu w dół. Zawroty głowy tak silne, że chory upada podczas chodzenia, stania lub patrzenia w dół. Zawroty głowy z nudnościami. Ból głowy przy potrząsaniu głową, z zawrotami i uczuciem ciężkości. Bóle neuralgiczne przelatujące z jednej okolicy do drugiej. Ból głowy rozpoczynający się rano w móżdżku, rozprzestrzeniający się na lewą stronę głowy i wywołujący bardzo silny, pulsujący ból w lewej skroni i nad lewym okiem, z kłuciami w lewym oku; nawraca okresowo. Bolesność móżdżku ze sztywnością karku. Kłucia w lewej stronie głowy, wychodzące przez lewe oko. Ból głowy jak od ciężkości; przy napinaniu mięśni twarzy wydaje się, jakby czaszka miała pęknąć ku górze i rozejść się na boki. Drobne, drążąco-rwące bóle w mózgu, szczególnie silne w lewej kości ciemieniowej; < przy potknięciu. Ostry wstrząs tuż za prawą wyniosłością czołową i nad nią. Ból uciskający po prawej stronie głowy, obejmujący prawe oko, rano w łóżku, < po wstaniu; ból głęboko umiejscowiony, niezmieniony przez ucisk, bardzo ostry przy ruchu; przy nagłym obróceniu głowy mózg wydawał się luźny; < od każdego wstrząsu, kroku, a nawet napinania się przy oddawaniu stolca. Kłucia w głowie jak iskry elektryczne. Bóle głowy < od najmniejszego ruchu, najlżejszego hałasu i otwierania ust. Bóle głowy < od najlżejszego hałasu; > podczas leżenia z wysoko ułożoną głową oraz po myciu głowy zimną wodą. Bolesna tkliwość potylicy, z uczuciem drętwienia i sztywności karku. Okresowe bóle głowy. Rozpierający ucisk w głowie, szczególnie w prawej skroni; < od ruchu i otwierania ust; > w spoczynku. Ucisk w głowie, ściskający lub rozpierający, < przy pochylaniu się. Uczucie ciasnej opaski wokół głowy. Ból, jakby głowa miała pęknąć, podczas kaszlu i głośnego mówienia. Rwący, kopiący lub drążący ból głowy, biegnący od wewnątrz ku zewnątrz, w czole, szczycie głowy albo móżdżku, < podczas ruchu. Uczucie bolesności czoła i szczytu głowy. Napadowe rwanie w czole, z nieruchomo utkwionym wzrokiem. Pulsujące, przeszywające bóle w czole, z odgłosem młotania przed uszami. Wstrząsy i uderzenia w głowie podczas chodzenia na świeżym powietrzu. Wstrząsanie mózgu przy każdym kroku i każdym ruchu głowy. Ból palący na zewnętrznej powierzchni czoła i skroni, sięgający oczu. Napięcie skóry głowy. Bolesna tkliwość skóry głowy przy dotyku; < przy poruszaniu skórą głowy. Głowa wydaje się zbyt duża.

3. Oczy

Neuralgia oczu, szczególnie gdy występuje znaczna bolesność i chory z trudem znosi dotyk; schorzenia gałki ocznej, powiek i nerwu wzrokowego; rozszerzone źrenice; złudzenia wzrokowe: widzi dziwne przedmioty, ogniste, świetliste promienie, iskry itd. Po zamknięciu oczu ukazuje się morze ognia. Złudzenie, jakby na rzęsach znajdowały się włosy lub pióra; < przy poruszaniu nimi. Zagrażająca amauroza. Bóle oczu, głęboko umiejscowione w oczodołach. Pobolewanie (ucisk) gałek ocznych, szczególnie przy ich obracaniu. Bóle oczu podczas ruchu, jakby gałki oczne były zbyt duże. Kopiące, drążące i przeszywające bóle oczu, przenikające do głowy, czasami tak bolesne, że doprowadzają do rozpaczy. Bóle, jakby igły wbijano w prawą gałkę oczną. Poruszanie oczami i mięśniami twarzy < bóle. Mrowienie w oczach. Świąd prawej gałki ocznej, powracający po pocieraniu. Suche gorąco i uczucie pieczenia w oczach, zmuszające do ich zamknięcia. Zaczerwienienie twardówki z nastrzyknięciem naczyń krwionośnych. Zapalenie oczu i rogówki. Zapalenie i owrzodzenie powiek, ze szczypiącym bólem jak od otarcia naskórka. Widzenie zamglone i przytępione. Obfite łzawienie. Gryzące, szczypiące łzy. Znaczna nadwrażliwość oczu na światło. Opadanie powiek jak wskutek porażenia. Uczucie twardego ciała pod prawą górną powieką, > od pocierania. Bardzo silne, drążące kłucie w środku oka i w przyśrodkowym kącie oka, które nie upośledza widzenia, lecz spycha górną powiekę w dół. Górne powieki wydają się twarde i nieruchome. Ból, jakby lewy oczodół uciskano z góry ku dołowi. Skłonność do mrugania. Osłabienie oczu; gałki oczne pozostają zwrócone w dowolnym kierunku, w którym je ustawiono. Trudność w unoszeniu powiek, z bolesnym uczuciem sztywności. Skurcz i mimowolne ruchy oczu. Zez; zbieżny. „Dawka Spigel. zawsze wywoływała u nas zez, gdy byłyśmy dziećmi” (świadectwo pewnej Amerykanki. R. T. C.). Zez, niezależnie od tego, czy jest spowodowany przez robaki, czy nie (Macfarlan). Źrenice rozszerzone. Utrata (chwilowe ustanie) widzenia. Starczowzroczność.

4. Uszy

Ból ucha z posokowatą, parzącą wydzieliną; słuch bardzo wrażliwy; odgłos w uchu, jakby coś trzepotało. Ból brzegu lewej małżowiny usznej. Ciągnięcie w lewym przeciwskrawku. Świąd prawej małżowiny usznej. Bóle uciskające w prawym uchu. Otalgia z dokuczliwym bólem uciskającym, jakby w uchu znajdował się korek. Szarpiące rwanie w uszach. Ściskanie, świąd i uczucie pieczenia w uchu zewnętrznym. Świąd w prawym pęcherzyku. Zatkanie uszu, z niedosłuchem lub bez niego. Okresowa głuchota. Wrażenie odległego dzwonienia w uszach, z uczuciem, jakby ucho było luźno zatkane lub jakby przed nim znajdowała się gęsta mgła. Huczenie, brzęczenie i pulsowanie w uszach. Odgłos młotania przed uszami.

5. Nos

Świąd nosa z łaskotaniem. Łaskotanie na grzbiecie nosa, jakby lekko dotykały go włosy albo owiewał go łagodny wiatr. Mrowienie, przeszywanie, drążenie, szczypanie i świąd w nosie. Opryszczkowa wysypka na nosie z bólem jak od otarcia naskórka. Zatkanie i suchość przedniej części nosa, z obfitą wydzieliną białawego i żółtawego śluzu z nozdrzy tylnych. Częste kichanie; wydzielanie krwistego śluzu. Z nosa wydziela się śluz raz biały, raz żółty; jednocześnie dużo śluzu wydostaje się przez usta. Katar z obfitą wodnistą wydzieliną, często nawracający, szczególnie po najmniejszym zmarznięciu.

6. Twarz

Twarz blada i ziemista, z żółtymi obwódkami wokół oczu. Zaczerwienienie twarzy; pot na twarzy. Policzki i wargi raz ciemnoczerwone, innym razem blade. Pieczenie po prawej stronie górnej wargi. Obrzmienie twarzy, szczególnie po śnie. Mięśnie twarzy wydają się zniekształcone i obrzęknięte, rano po wstaniu. Ból twarzy (przeważnie lewostronny). Szarpiące bóle rwące, uczucie pieczenia i pobolewanie w okolicy wyrostka jarzmowego; albo bardzo silne bóle, przy których chory nie znosi najmniejszego dotyku ani najlżejszego ruchu, z lśniącym obrzękiem zajętej strony. Okresowa neuralgia, od rana do zachodu słońca; < w południe; < od ruchu lub hałasu. Jednostronne bóle twarzy, z lękiem w okolicy przedsercowej i wielkim pobudzeniem. Wyrośl kostna w skroniowej części oczodołu. Wargi napięte i piekące. Drobne, czarniawe krostki na górnej wardze. Ból uciskający w kącie żuchwy, jakby umiejscowiony w szczęce lub zębach, biegnący od ucha. Rwanie w żuchwie, promieniujące do ucha i wokół niego aż do karku; nie mógł poruszyć głową bez bólu. Ból, jakby prawa strona żuchwy miała zostać wyrwana ze stawu, tylko podczas żucia.

7. Zęby

Ból zęba (wieczorem) po zwyczajowym wieczornym paleniu tytoniu. Ból zęba > od dymu tytoniowego. Ból w zębach jak od rozpierania, natychmiast po posiłku lub w nocy, niepozwalający dłużej leżeć. Ból zęba tak silny, że chory nie mógł spać w nocy; wypędzał go z łóżka; nie występował w dzień, z wyjątkiem chwili po jedzeniu, nie podczas jedzenia. Ból zęba > od ciepła łóżka. Ból zęba jak od ucisku ku zewnątrz; < podczas leżenia na prawym boku. Szarpiący ból zęba albo ból z pulsującym rwaniem, szczególnie w zębach próchniczych, < od zimnej wody po jedzeniu lub od kontaktu ze świeżym powietrzem; > podczas jedzenia i leżenia. Ból zęba z bólem twarzy, bladością i obrzmieniem twarzy, żółtawymi obwódkami wokół oczu, kołataniem serca, dreszczami i pobudzeniem.

8. Jama ustna

Cuchnąca woń z ust, zauważana tylko przez innych. (Kłująca) przeszywająca suchość w ustach po obudzeniu się rano. Dużo białej, pienistej śliny w ustach. Biały lub żółty śluz w jamie ustnej i na podniebieniu. Język popękany. Pęcherzyki z bólem palącym na języku i podniebieniu. Usunął ból raka języka (Bayes, H. W., xviii. 3).

9. Gardło

Bolesność gardła z przeszywającymi bólami i obrzękiem podniebienia. Wydzielanie śluzu z gardzieli przez cały dzień, najobfitsze z nozdrzy tylnych. Obrzęknięte gruczoły szyjne.

10. Apetyt

Smak gnilny, cuchnący. Brak apetytu z bardzo silnym pragnieniem. Wstręt do dymu tytoniowego i tabaki. Niechęć do kawy. Wilczy głód, czasami z nudnościami i pragnieniem.

11. Żołądek

Odbijanie po każdym posiłku. Kwaśne odbijanie. Nudności (rano) na czczo, z uczuciem, jakby coś wstępowało z żołądka do gardła. Nagromadzenie śluzu w żołądku. Ucisk w żołądku i dołku podsercowym jak od ciężkiego ciała (jak od twardej bryły). Przeszywające bóle w dołku podsercowym i przeponie, czasami z utrudnionym oddychaniem. Tępe kłucia w dołku podsercowym, < przy wdechu, z uciskiem w klatce piersiowej. Nietolerancja ciasnego ubrania wokół dołka podsercowego; najmniejszy kontakt wywołuje udrękę, z zaczerwienieniem i gorącem twarzy oraz uczuciem, jakby coś odrywano w klatce piersiowej.

12. Brzuch

Kurczowe ściskanie w brzuchu, jakby jelita były zaciśnięte, z lękiem i utrudnionym oddychaniem. Brzuch twardy i boleśnie napięty. Kłucia w okolicy przepony po lewej stronie, zatrzymujące oddech. Ucisk w okolicy pępkowej jak od twardego ciała. Kolka ze szczypiącymi bólami i cięciem (od robaków) w okolicy pępkowej, z dreszczami, biegunką i obfitym wydzielaniem moczu. Przeszywające bóle (kłucia) w brzuchu. Ból napinający w pachwinach przy dotyku. Burczenie i przelewanie w brzuchu. Bolesny ucisk w podbrzuszu, jakby miało pęknąć, szczególnie wieczorem przed oddaniem miękkiego stolca; czasami > po nim. Oddawanie cuchnących gazów.

13. Stolec i odbyt

Częste, naglące i bezskuteczne parcie na stolec. Miękki, płynny kał. Codziennie białe stolce. Grudkowaty stolec z bardzo silnym parciem. Omdlenia podczas oddawania stolca. Twarde, utrudnione wypróżnienia z dużą ilością śluzu. Wydalanie (dużych brył) śluzu z odbytu bez wypróżnienia. Płynna biegunka z kałem i śluzem. Biegunka ze szczypaniem w brzuchu i zimnem ciała. Wydalanie kału z robakami. Wydalanie glist i owsików z odbytnicy. Świąd i uczucie, jakby coś pełzało w odbytnicy i odbycie. Drążące kłucia w kroczu. (Rak twardy esicy lub odbytnicy; potworne, nieznośne bóle. H. C. Allen).

14. Narządy moczowe

Mocz z białawym osadem. Częsta potrzeba oddawania moczu, z obfitym jego wydalaniem, nawet w nocy. Nagłe, mimowolne wyciekanie moczu kroplami, z uczuciem pieczenia w przedniej części cewki moczowej. Wydzielina gruczołu krokowego z cewki moczowej.

15. Męskie narządy płciowe

Mrowienie wokół żołędzi prącia. Jednostronny obrzęk żołędzi. Wzwody z lubieżnymi myślami, bez zmysłowego podniecenia. (Wydzielina gruczołu krokowego). Swędzące kłucie w prawym jądrze i prąciu, biegnące od tyłu ku przodowi.

17. Narządy oddechowe

Nieżyt z chrypką, ciągłym wydzielaniem śluzu z nosa, suchym gorącem bez pragnienia, wystającymi oczami, dokuczliwym bólem głowy i skłonnością do płaczu. Nocny nieżyt z kaszlem. Kaszel na świeżym powietrzu, z bólem w klatce piersiowej jak od otarcia naskórka. Suchy, gwałtowny i głuchy kaszel, wywoływany przez podrażnienie w dolnej części tchawicy, z oddychaniem utrudnionym aż do uczucia duszenia się. Krótki, suchy kaszel wywołujący bolesność klatki piersiowej. Duszność, szczególnie podczas mówienia, z lękiem i zaczerwienieniem policzków oraz warg. Duszność przy poruszaniu się w łóżku; chory może leżeć tylko na prawym boku albo z bardzo wysoko ułożoną głową. Niebezpieczeństwo uduszenia przy najmniejszym ruchu, a szczególnie przy unoszeniu ramion.

18. Klatka piersiowa

Pobolewanie w klatce piersiowej z bolesnym uciskiem. Skurcz klatki piersiowej z udręką i utrudnionym oddychaniem. Kłucia w przeponie z dusznością. Odgłos w klatce piersiowej podobny do dźwięku kołowrotka, szczególnie w okolicy serca. Ucisk, pieczenie lub uczucie cięcia oraz ból jak od owrzodzenia i rwania w klatce piersiowej, szczególnie przy unoszeniu ramion. Tnąco-rwący ból pod lewą brodawką sutkową, rozciągający się do okolicy łopatek i ramienia, < podczas wdechu i głębokiego oddychania. Uczucie drżenia w klatce piersiowej, < od poruszania ramionami. Uczucie skurczu w klatce piersiowej, wychodzące z dołka podsercowego i powodujące dławienie. Napinające, przeszywające bóle w klatce piersiowej, szczególnie przy nabieraniu powietrza.

19. Serce

Gwałtowne kołatanie serca, widoczne i słyszalne, często z lękowym uciskiem w klatce piersiowej, < przy pochylaniu klatki piersiowej do przodu i siadaniu. Odgłos w klatce piersiowej przypominający dźwięk kołowrotka, szczególnie w okolicy serca. Nagły napad uczucia duszenia się, z kołataniem serca i dojmującym lękiem. Ciężki, tępy ból w okolicy koniuszka serca, z uczuciem, jakby powoli wbijano weń tępo zakończony nóż. (Organiczne choroby serca; szmery tarcia, szmery dmuchające.). Uczucie, jakby serce ściskano ręką; jakby było miażdżone. Bóle przeszywające w okolicy serca. Kłucia w sercu, niekiedy synchroniczne z tętnem. Uczucie drżenia serca. Uderzenia serca nie odpowiadają uderzeniom tętna. Tętno słabe, nieregularne, drżące. Falujący ruch serca. W chorobach serca, szczególnie gdy wskutek choroby bolesna jest cała lewa strona, a wskutek współczulnego oddziaływania być może także oczy; mruczenie serca jak u kota; kołatanie serca z dojmującym lękiem; drżące pulsowanie serca; współczulne objawy ze strony klatki piersiowej w dolegliwościach serca. (Widoczne pulsowanie serca. Gwałtowna, uciskająca czynność serca, sięgająca aż do szczytu głowy. Burzliwa czynność serca w ostrym reumatyzmie i innych ostrych chorobach. R. T. C.)

20. Szyja i plecy

Kłucia jak igłą w górnych kręgach piersiowych; w prawej łopatce. Uczucie w lewej łopatce, jakby krew ściekała przez zastawkę — rodzaj bulgotania. Czerwone krostki na szyi, przy dotknięciu bolesne jak otarcie naskórka. Twardy i bolesny obrzęk gruczołów szyi. Bóle karku, < w bezruchu, > wskutek ruchu. Przerywane ciągnięcie w tylnych mięśniach karku, sięgające do potylicy. Ból kłujący po prawej stronie szyi; przy połykaniu ból ślinianki przyusznej. Świąd odbytu i kości guzicznej. Ból pleców jak przy złamaniu, także podczas ruchu. Obolałość kręgosłupa jak po stłuczeniu, nawet w spoczynku. Bóle przeszywające (kłucia) w plecach, niekiedy podczas nabierania powietrza.

21. Kończyny

Zmęczenie. Bóle ciągnące, rwące i ze zrywaniem w kończynach oraz stawach. Dolegliwości kończyn występują głównie podczas chodzenia.

22. Kończyny górne

Uczucie ciężkości i drżenie ramion. Ramiona i ręce łatwo drętwieją. Szarpnięcia mięśni ramion i przedramion. Gwałtowne bóle przeszywające i wstrząsy w zgięciu łokciowym oraz w stawach rąk i palców. Skurczowe bóle ciągnące i rwące w kościach rąk. Twarde guzki na dłoniach, z piekącym świądem. Ręce bladożółte. Skurcz palców. Ropne krostki na palcach.

23. Kończyny dolne

Ból jak przy złamaniu, napięcie i bóle przeszywające w udach, występujące niemal wyłącznie podczas chodzenia lub szybkich ruchów. Kłucia w stawach nóg i stóp oraz w udzie. Gwałtowne bóle przeszywające w kolanie przy jego zginaniu. Bolesna sztywność stawu kolanowego. Przeszywające wstrząsy w stawach stóp. Narośla podobne do brodawek na palcach stóp.

24. Objawy ogólne

[Bardzo gwałtowna neuralgia, po której następuje skrajna obolałość; bóle świdrujące; bóle, jakby części były rozpychane lub rozdzielane uciskiem albo jakby miały pęknąć; uczucie powiększania się; uczucie guza w częściach wewnętrznych; nagłe, strzelające bóle w częściach wewnętrznych i zewnętrznych; strzelający ból od wewnątrz na zewnątrz; bóle w stawach; bóle o charakterze ciągnącym lub wwiercającym się. Dolegliwości ogólnie po prawej stronie twarzy i nosa; stolec z owsikami (Oxyuris vermicularis), zbyt obfite oddawanie moczu, wrażliwość części zewnętrznych; niechęć do mycia się; drżące tętno, którego niemal nie można policzyć. < Przy schylaniu się; podczas wydmuchiwania nosa; podczas wydechu; po wstaniu z siedzenia; wskutek dotykania zajętych części; podczas chodzenia na świeżym powietrzu; wskutek obecności robaków. > Podczas wdechu. H. N. G.]. Bóle artretyczne, przeszywające lub rwące w kończynach. Ból piekąco-kłujący w kończynach, głównie w stawach. Ból rwący w sąsiedztwie stawów, jakby skrobano kość. Uczucie ciężkości i obolałość ciała przy wstawaniu z siedzenia. Wrażliwość ciała na dotyk, z uczuciem zimna w dotkniętych częściach; albo dotyk wywołuje dreszcz przebiegający przez całe ciało. Wielkie osłabienie, szczególnie rano. Uczucie ciężkości w kończynach i wrażenie, jakby były złamane. Drgawki. Osłabienie, szczególnie po niewielkim wysiłku i na świeżym powietrzu. Omdlenie, szczególnie podczas wysiłku przy wypróżnianiu albo w ciepłym pomieszczeniu. Wielka wrażliwość na zimne powietrze, z dolegliwościami podczas chodzenia na świeżym powietrzu. Wielka podatność na wyziębienie.

25. Skóra

Blada, pomarszczona skóra ciała. Bolesna wrażliwość całej skóry na dotyk. Bolesne obrzęki gruczołów. Czerwone krostki, przy dotknięciu bolesne jak otarcie naskórka.

26. Sen

Silna senność w dzień, a także rano lub wieczorem; chory zasypia jednak dopiero długo po położeniu się. Sen nocny niepokrzepiający, niespokojny, z niepokojem w kończynach. Głęboki, otępiający sen. Sny chaotyczne, po których budzi się znużony i których nie potrafi zapamiętać.

27. Gorączka

Tętno nieregularne, na ogół silne, lecz wolne. Drżące tętno. Częste dreszcze, szczególnie rano lub podczas niewielkiego wysiłku. Dreszcz często nawracający o tej samej godzinie rano. Dreszcz występujący naprzemiennie z gorącem lub potem. W jednych częściach ciała uczucie zimna, w innych gorąca. Dreszcz rozchodzi się od klatki piersiowej. Częste uczucie gorąca, niekiedy przemijające. Gorąco, szczególnie w plecach. Gorąco na twarzy i rękach, z dreszczem w plecach. Pragnienie piwa podczas gorąca (z uderzeniami gorąca w nocy). Nocą cuchnący zgnilizną pot przy jednoczesnym uczuciu gorąca. Lepki pot. Zimny pot.