Chelidonium
By James Tyler Kent — Homeopatik Materia Medika Üzerine Dersler
Chelidonium, belli kronik durumları iyileştirse de, akut hastalıklara daha uygun bir remedidir. Etkisi çok derin değildir. Genel düzlemi, etki süresi ve etki derinliği bakımından yaklaşık olarak Bryonia gibidir.
Başlıca mide ve bağırsak katarlarında, akut ve yarı kronik karaciğer rahatsızlıklarında ve sağ taraflı pnömonide kullanılmıştır.
Deri
Deri soluk sarımsı olmaya eğilimlidir ve bu şikayetlerle birlikte giderek belirgin bir sarılığa dönüşür. Sarılıkla birlikte yarı kronik gastrit.
"Gastro-duodenal katar.
Karaciğerde konjesyon ve hassasiyet, sarılıkla birlikte.
Karaciğer rahatsızlıkları veya sarılık ile komplike sağ taraflı pnömoni."
Bu remedi bütün organizma üzerinde etkili görünüyor, fakat hemen her zaman bununla birlikte karaciğer de tutulur ve eskilerin ve hekimlerin "safralılık" dediği durumlara uygundur. Hasta genellikle safralı tiptedir; bulantısı ve kusması vardır. Venlerde distansiyon. Derinin sarımsı gri rengi.
Zihin
Provinglerinde çok az zihinsel belirti ortaya çıkmıştır; bunlar istekler ve tiksintiler hakkında bize iyi bir fikir vermeye yetmez. Entelektüel yetiler hakkında da net bir fikir edinemeyiz. Daha ileri provinglere ihtiyaç vardır; yine de birçok yönden fazlasıyla proving malzemesi vardır.
"Üzüntü ve anksiyete."
Bir çeşit sıkıntı üzerine kara kara düşünme genellikle ruhsal duruma nüfuz eder.
"Dinlenmeye izin vermeyen anksiyete," hastayı gece gündüz huzursuz tutar.
Bir suç işlemiş gibi üzüntü; korkunç bir şey olacakmış gibi. Öyle üzgündür ki öleceğini düşünür.
"Ağlamalı çökkünlük.
Zihinsel efora ve konuşmaya karşı isteksizlik.
Öncelikle karaciğer üzerine etki eden, karaciğerin faaliyetini yavaşlatan ilaçları incelerseniz, 'melankoli' sözcüğünü bulursunuz."
Kalp rahatsızlıklarıyla birlikte büyük heyecan. Karaciğer rahatsızlıklarıyla birlikte zihinsel durumun yavaşlaması, zihnin çalışamaması, zihinsel hantallık, düşünememe, tefekkür edememe, yavaş nabız. Bütün organizmanın hantallığı.
Baş dönmesi: Sensorium çok sık bozulur ve hastanın başı döner.
"Her şey daire çizerek döner."
Baş dönmesi gelir ve ardından bulantı, bazen de kusma ortaya çıkıncaya kadar geçmez.
"Başta öylesine dönme vardır ki kusar.
Zihin bulanıklığı.
Bilinç kaybı ve bayılma."
Bunlar da karaciğer rahatsızlıklarında yaygın özelliklerdir.
Zihin belirtileri aşağıdaki karaciğer belirtileriyle az ya da çok birlikte bulunur; künt, sızlayıcı karakterde ağrılar, "hassasiyet." Ezilmiş gibi ağrılar. Karaciğerin dokunmaya hassasiyeti. Karaciğerin tüm sağ lobunu tutuyor gibi görünen sızlayıcı ağrılar; doluluk hissi yaratır. Yukarı doğru basınç, solunum güçlüğüyle birlikte. Aşağı doğru basınç; mideyle bağlantılı olup bulantı ve kusma ile birliktedir.
Sağ skapula: Sonra da sağ skapulanın altında hissedilen daha şiddetli ağrı.
"Sağ skapulanın altında künt, sızlayıcı ağrılar; sağ skapulanın altında keskin, ani saplanan ağrılar"; bunlar yine pnömoni ve plörezi ile komplike hale gelir.
Bu ilaç pnömoni ve plöreziyi iyileştirir; bu ağrılar önden arkaya doğru gittiğinde ve sırtın içinden hissediliyor gibi olduğunda, karaciğerdeki çeşitli konjesyon biçimlerini de iyileştirir.
"Karaciğer bölgesinde sırta kadar yayılan saplanır tarzda ağrı.
Sırtın içinden hissedilen sert ağrılar."
Bazı hastalar bu ağrıları atıcı ağrılar olarak tarif eder; bazıları yırtıcı ağrılar, bazıları da sağ hipokondriumdan veya karaciğerin sağ lobundan sırtına geçen keskin ağrılar olarak tanımlar.
"Karaciğer bölgesinden sırt ve omuzlara doğru atıcı ağrılar.
Karaciğer bölgesinde spazmodik ağrı.
Karaciğer bölgesinde bastırıcı ağrı."
Konjesyon veya iltihaplanmada, doluluk ve büyümede, yarı kronik olgularda, hatta akut olanlarda bile bu ilaç böyle durumlara uygundur. Sağ hipokondrium gergindir ve basınca ağrılıdır.
Bu remedi safra taşı koliğini iyileştirmiştir. Bir remediyi nasıl yönlendireceğini bilen uygulayıcılar safra taşı koliğini birkaç dakika içinde rahatlatırlar. Bu küçük tüplerin sirküler lifleri üzerine etki ederek onların gevşemesini ve taşın ağrısız geçmesini sağlayan remedilerimiz vardır.
Elbette tam sağlık durumunda, safra kesesinde tutulan safrada taş bulunmaz; fakat bu küçük sistik kanal ağzını açar, küçük bir safra taşı oraya takılır ve o küçük tüpün mukozası boyunca sürtünerek tahriş yaratır.
Bu ağrı atıcı, bıçak saplanır gibi, yırtıcı, lancine edici karakterde olup sırtın içine kadar yayıldığında, Chelidonium bunu iyileştirir. Rahatlama olur olmaz hasta şöyle der:
"Ne büyük rahatlama; ağrı geçti."
Remedi o spazmı giderir, küçük kanal açılır ve taş ductus communis choledochus içinden geçip çıkar. Belirtiler tarafından endike edilen her remedi safra taşı koliğini iyileştirir.
Yatakta yatan, yoğun sıcaklık hissi olan, aşırı hassas, bedenine dokunulmasına tahammül edemeyen, ağrıdan çığlık atan, yüzü kızarık ve başı sıcak bir safra taşı koliği hastası, Bell . ile üç dakika içinde rahatlatılır; fakat bu tablo bu remedy'ye hiç benzemez. Natrum sulph. ve daha birçok remedi, belirtiler uyuştuğunda safra taşı koliğini birkaç dakika içinde iyileştirmiştir.
Pnömoniye gelince, genellikle sağ taraftadır ya da sağ taraftan başlayıp sola yayılır. Sağ taraflılık belirgindir ve sol akciğerin yalnızca küçük kısımları tutulur. Plevra genellikle işin içindedir; bu yüzden saplanır ve yırtıcı ağrılar vardır.
Bir hekim çok uzun süre pratik yapmadan, yüksek ateşle yatakta doğrulmuş, dirseklerine dayanarak öne eğilmiş, kendisini tamamen hareketsiz tutan bir Chelidonium hastasına rastlar; çünkü bu ilacın hareketten kötüleşmesi Bry. kadar belirgindir. Bütün ağrılar hareketle son derece kötüleşir.
Bu hasta, içini delip geçen bir ağrıyla oturur; kıpırdayamaz, hareket ettiği anda ağrı içinden bıçak gibi saplanarak geçer.
Ertesi gün derisinin sararmakta olduğunu görürsünüz. Onu başlangıçta görürseniz Chelidonium rahatlatır ve o pnömoniyi önlersiniz. Bu tablo çocuklarda da az görülmez ve erişkinlerde son derece yaygındır.
Bryonia . ile karıştırmayın. Her ikisi de hareketle şiddetle kötüleşir. Bryonia ağrılı taraf üzerine yatmak ister ya da pnömoni daha çok sağ akciğerin arka kısmında ise sırtüstü yatmak ister. Chelidonium'da hasta dokunma ve hareketten daha kötüdür.
Bell . tablosunda plörezi ile birlikte sağ akciğerde o aşırı ağrılı, yırtıcı, parçalarcasına ağrı vardır; fakat o sağ tarafa dokunulamaz, bastırılamaz; hasta öteki tarafa yatmak zorundadır ve hareket edemez.
Hareket karşısındaki aşırı hassasiyet nedeniyle yatağın sarsıntısına tahammül edemez; bu üçünü böyle özel bir biçimde anıyorum, çünkü ortak bazı yönleri vardır, ama remediler farklıdır.
Chelidonium'da sağ tarafın göğüs belirtileriyle birlikte öksürük, karaciğer yakınmaları ve bunlara sık eşlik eden zihinsel belirtiler vardır; hareketten şiddetli kötüleşme gösterir. Ağrılar ısıyla iyileşir. Mideye yayılan ağrı da ısıyla iyileşir.
Zihinsel belirtiler: yemek yemekle iyileşir. Sıcak süt; sıcak sıvılar ister. Sıcak yiyecekler yemek, karaciğer, göğüs ve mide belirtilerini iyileştirir.
"Safralı kusma. Öğürme; safralı geğirmeler.
Anksiyete nöbeti sırasında bulantı ve öğürme."
Mide
Bunların hepsi anlatılan şikayetler sırasında yaygın olarak bulunur. Ağrılar şiddetlendiğinde mideye vuruyor ve kusmaya neden oluyor gibi görünür. Sıcak bir şeyle iyileşir.
"Mide çukurunda sıkıntı hissi.
Midede sürekli ağrı; hareketle kötüleşir ve geğirme ile iyileşir.
Mide çukurunda sıkışma ve hassasiyet."
Bunların hepsi dokunmayla kötüleşir ve yemek yemekle iyileşir.
"Midede sürekli sızlayıcı ağrı, yiyecekle iyileşir.
Midede daraltıcı, çimdikleyici ağrı; bacakları karnına çekmek ve sol tarafa yatmakla daha iyidir, yemek yemekle iyileşir."
Göz: Pek çok göz belirtisi vardır. Saplanır tarzda ağrılar.
"Kornea opasitesi."
İltihaplanmalar.
Gözlerde ezilmiş gibi ağrı.
Sağ supraorbital nevralji."
Birçok durumda sağ tarafı tercih eder.
Yüzde en belirgin dışavurum sarılıktır; sonra da kirli gri bir ten rengi görülür.
"Soluk, kirli sarı yüz."
Baş
Baş ağrıları mide, karaciğer ve akciğer belirtilerinin vb. aksine sıcaktan ortaya çıkar.
Baş hareketle kötüleşir, sıcaktan kötüleşir, sıcak bir odada kötüleşir, sıcak uygulamalarla kötüleşir. İşte burada iç ya da genel durumdan ayrılır. Çok sayıda baş ağrısı vardır.
Periyodik safralı migrenimsi baş ağrıları; safra kusmasıyla birliktedir, sıcağa maruz kalmaktan ve aşırı ısınmaktan ortaya çıkar, hareketle kötüleşir, karanlık bir odada bütünüyle sessiz yatmak ister ve safra kusunca iyileşir.
Eski tarz safralı kusmalı baş ağrıları.
Safralı ishal. Sarılıkla birlikte kil renginde, soluk, fekal, macun kıvamında dışkı. Safrasız dışkı. Dışkı fazlasıyla açık renklidir. Çocuklarda dışkı büsbütün beyazdır. İshal ve kabızlık dönüşümlü seyreder. Dışkı kahverengi, beyaz, sulu, yeşil mukuslu, ince, lapamsı, parlak sarı ya da sarı çalan gridir.
Ses ve solunum: Ses kısıklığı.
"Öksürürken larinkste ağrı ve larinkste basınç."
Solunum güçlüğü karaciğer belirtileriyle, pnömoniyle ve genel olarak göğüs rahatsızlıklarıyla birlikte ortaya çıkar.
"Solunum güçlüğü, kısa öksürük nöbetleriyle birlikte.
Kısa, hızlı solunum.
Sanki boğulacakmış gibi anksiyete.
Solunum güçlüğü; göğüs üzerinde, sanki nefes alması engellenecekmiş gibi bir sıkılık."
Ayrıca geceleri balgamlı astım nöbetleri de vardır. Bu, havadaki her değişiklikten ortaya çıkar.
Bütün şikayetleri hava değişimlerinden ortaya çıkar. Ne fazla soğuğa ne de fazla sıcağa, hava değişikliklerine tahammül edemez. Omuzlarda, kalçalarda ve uzuvlarda hava değişimlerinden kaynaklanan romatizmal şikayetler.
Karaciğer, akciğer ve göğüs şikayetleriyle birlikte öksürükler vardır. Bunlar spazmodiktir. Kronik öksürük şiddetli, spazmodik, kuru olup nöbetler halinde gelir.
"Ekspektorasyonsuz spazmodik öksürük."
Bir süre devam ettikten sonra bir miktar balgam olur.
"Tekrarlayan kısa öksürük nöbetleri: az miktarda grimsi balgamla birlikte kısa öksürük.
Hırıltılı; yorucu öksürük".
Uzuvlar: Uzuvlarda romatizmal ve nevraljik ağrılar vardır. Genel olarak uzuv nevraljisi çok şiddetlidir. Uzuvlar ağır ve sert hissedilir. Uzuvlar gevşektir. Daha sonra hasta bir hayli düşer; kalp zayıf, dolaşım zayıftır; uzuvlarda dropsik durumlar görülür. Büyük huzursuzluk.
"Uzuvlarda titreme ve seğirme.
Yorgunluk.
Tembellik.
Çalışmaya isteksizlik."
Nevraljiler uzuvlarda ve ekstremitelerde, bedenin alt kısımlarından ziyade baş ve yüzde daha sık görülür.
Üşüme ile seyreden pnömonide ve karaciğer iltihabında görülen türden ani, ateşli atakları vardır. Öğleden sonra ve akşam gelen aralıklı ateşi iyileştirmiştir.
Deride kaşıntı. Sarılık. Eski, fena kokulu ülserleri iyileştirmiştir.