Natrum Sulphuricum

Siarczan sodu. Sal Mirabile. Soda vitriolata. Sól glauberska. Na 2 SO 4 . Rozcierka. Roztwór.

Kliniczne

Astma / Zaburzenia żółciowe / Urazy mózgu / Kłykciny / Osłabienie; u alkoholików / Cukrzyca / Dyspepsja; u alkoholików / Moczenie mimowolne / Padaczka; pourazowa / Krwawienie z nosa (miesiączkowe) / Ropnie przetokowe / Rzeżączka / Ból głowy / Hydremia / Grypa / Białaczka / Wątroba, powiększona / Malaria / Migrena / Płonica z zapaleniem nerek / Zapalenie oczu / Zanokcica / Phlegmasia alba dolens / Światłowstręt / Gruźlica / Rwa kulszowa / Skrofuliczne zapalenie oczu / Schorzenia śledziony / Sykoza / Brodawki

Charakterystyka

Natrum sulph. jest lekiem cieszącym się wielkim uznaniem. Został odkryty przez Glaubera w 1658 r. i nazwany przez niego Sal Mirabile. Od jego nazwiska nazwano go również Sal Glauberi. Jest głównym składnikiem wielu mineralnych uzdrowisk, zwłaszcza wód karlsbadzkich. Próby lekowe przeprowadzili Schreter, Hartlaub, Trinks i inni. Lek badał Grauvogl, który uznał go za typowy środek dla swojej „konstytucji hydrogenoidalnej”; stanowi on również jeden z leków tkankowych Schüsslera. Niezależnie od strony, od której go badano, wszyscy praktycznie zgadzają się co do ustalonych wskazań, choć przed homeopatą otwiera się najszersze pole zastosowania. Grauvogl opisał jako konstytucję hydrogenoidalną stan skrajnej wrażliwości na wilgoć, zmoczenie, kąpiel, wodniste pokarmy oraz zamieszkiwanie w pobliżu wód słodkich, zwłaszcza stojących. Inną cechą tego stanu jest okresowość. Uważał tę konstytucję za podłoże sprzyjające zakażeniu rzeżączkowemu. Odpowiada ona sykozie Hahnemanna. Nat. sul. był dla Grauvogla głównym środkiem antyhydrogenoidalnym. Z poniższego cytatu widać, że Schüssler, podążając inną drogą, dochodzi do tego samego wniosku: „Działanie siarczanu sodu jest przeciwne działaniu chlorku sodu. Oba wprawdzie mają zdolność przyciągania wody, lecz ostateczny skutek jest przeciwny; Nat. mur. przyciąga wodę przeznaczoną do wykorzystania w organizmie, natomiast Nat. sul. przyciąga wodę powstającą podczas wstecznej przemiany komórek i zapewnia jej usunięcie z organizmu. Nat. mur. powoduje rozszczepianie komórek konieczne do ich namnażania; Nat. sul. odbiera wodę zużytym leukocytom i tym samym powoduje ich zniszczenie. Ta ostatnia sól jest zatem lekiem na białaczkę. Nat. sul. pobudza komórki nabłonkowe i nerwy, jak okaże się z dalszego opisu. W następstwie aktywności wzbudzonej przez Nat. sul. w komórkach nabłonkowych dróg moczowych zbędna woda wraz z rozpuszczonymi lub zawieszonymi w niej produktami przemiany tkankowej napływa do nerek, aby przez moczowody i pęcherz moczowy opuścić organizm w postaci moczu. Pobudzając komórki nabłonkowe przewodów żółciowych, przewodów trzustkowych i jelit, Nat. sul. wywołuje wydzielanie i wydalanie produktów tych narządów. Nat. sul. ma również pobudzać czynność nerwów aparatu żółciowego, trzustki i jelit. Jeśli nerwy czuciowe pęcherza moczowego nie są pobudzane przez Nat. sul., impuls do oddania moczu nie dociera do świadomości człowieka; następstwem jest mimowolna mikcja (moczenie łóżka). Jeśli nie są pobudzane nerwy ruchowe wypieracza pęcherza, dochodzi do zatrzymania moczu. W następstwie nieregularnego działania Nat. sul. na komórki nabłonkowe i nerwy aparatu żółciowego następuje zmniejszenie albo zwiększenie wydzielania i wydalania żółci. Jeżeli Nat. sul. nie wpływa dostatecznie na nerwy ruchowe okrężnicy, powstają zaparcie i kolka wzdęciowa. Jeśli wskutek zaburzenia ruchu cząsteczek Nat. sul. usuwanie zbędnej wody z przestrzeni międzykomórkowych przebiega zbyt wolno, powstaje hydremia, a zaburzenia czynności aparatu wydzielającego żółć powodują następujące choroby: dreszcze i gorączkę, gorączkę żółciową, grypę, cukrzycę, wymioty żółciowe, biegunkę żółciową, obrzęk, obrzękowy rumień różyczkowy; na skórze — pęcherzyki zawierające żółtawą wodnistą treść, sączącą opryszczkę, herpes circinatus, wyrośla sykotyczne oraz nieżyty z żółtawozieloną lub zieloną wydzieliną. Stan zdrowia osób cierpiących na hydremię jest zawsze < podczas wilgotnej pogody, w pobliżu wody oraz w wilgotnych, mokrych mieszkaniach podziemnych; poprawia się w warunkach przeciwnych”. Nat. sul. jest swoistym lekiem Schüsslera na grypę epidemiczną. Homeopatia przyjmuje objawy kluczowe wskazane przez tych dwóch wielkich obserwatorów i łączy je z danymi dostarczonymi przez własne próby lekowe oraz obserwacje kliniczne, z którymi są one w pełni zgodne. Grauvogl i Schüssler stosowali Nat. sul. w niższych rozcierkach, lecz homeopaci nie muszą ograniczać się do żadnego ich zakresu. Gdy zgodność jest ścisła, najwyższe rozcieńczenia działają lepiej niż niższe; gdy podobieństwo jest bardziej ogólne, najlepsze wyniki dadzą niższe rozcieńczenia. Próby lekowe ujawniają kardynalne objawy konstytucji sykotycznej: pogorszenie wcześnie rano (w konstytucji syfilitycznej występuje < od zachodu do wschodu słońca); okresowość i przerywany charakter objawów, dominująca dreszczowość oraz wrażliwość na wilgoć wyraźnie wiążą Nat. sul. z Thuja, nozodami szczepionkowymi i innymi lekami sykotycznymi. Te zastosowania Nat. sul., choć kierują homeopatą (a jeśli ich nie zna, straci możliwość dokonania wielu wyleczeń), nie ograniczają go ani nie krępują. Nat. sul. ma wyraźną, niezależną od tych związków indywidualność. Nat. sul. ma wiele silnie zaznaczonych objawów psychicznych i dotyczących głowy. Występuje ból głowy z sennością; ból u podstawy głowy, jakby kości u podstawy mózgu zostały zmiażdżone; ucisk po obu stronach albo po prawej stronie potylicy. Zaburzenia psychiczne powstałe wskutek urazu głowy. Podobnie jak inne leki sodowe, ma objawy psychiczne < pod wpływem muzyki. Przygnębienie dochodzące nawet do impulsu samobójczego. Drażliwość < rano. Takie stany pojawiają się w przebiegu wyczerpania nerwowego wywołanego wyniszczającymi chorobami. Występuje także: „Wesołość; po luźnych stolcach”. Nat. sul. ma krwawienie z nosa przed miesiączką i podczas niej (nie zastępcze, jak u Bry). Ból zęba jest < od ciepłych rzeczy, nieznośny od gorących, a > przy trzymaniu zimnej wody w ustach. W skrofulicznym zapaleniu oczu, ziarnistości powiek itd. Nat. sul. ma szeroki zakres działania leczniczego. H. C. Allen twierdzi, że z możliwym wyjątkiem Graph. żaden lek nie ma „tak straszliwej wrażliwości na światło”. Nat. sul. wykazuje wyraźny związek z palcami rąk i stóp. Opisano przypadek zastrzału (N. A. J. H., xiii. 265) u młodej kobiety w wieku 21 lat. Kłujący ból o charakterze owrzodzenia pod paznokciem prawego palca wskazującego oraz w paliczkach różnych palców. Pulsowanie w opuszce małego palca. > Na dworze. Nat. sul. 30 w wodzie, łyżeczka co dwie godziny. Ból szybko ustał; wyzdrowienie w ciągu dwóch dni. (Sześć miesięcy wcześniej pacjentka miała zastrzał na innym palcu, który sprawiał wielki ból i przeszedł w ropienie). S. M. Pease (Med. Adv., xxv. 28) wyleczył za pomocą Nat. sul. bardzo przewlekły przypadek gorączki przerywanej; do leku naprowadził go następujący objaw: „Gdy wieczorem zdejmował buty, opuszka prawego palucha niezmiennie go swędziała”. Odpowiednik tego objawu można znaleźć w schemacie objawów. Astma jest bardzo często przejawem sykozy, a Nat. sul. odpowiada objawom oddechowym i skórnym często spotykanym w astmie. Astma w okolicach malarycznych. Astma wilgotna u dzieci; przy każdym nowym przeziębieniu napad astmy. Napady astmy często występują we wczesnych godzinach rannych. Leonard (H. W., xxxiii. 465) wyleczył za pomocą Nat. sul. 200x bardzo gwałtowną astmę, którą niezmiennie wywoływał każdy nietypowy wysiłek. Bellairs (H. W., xxx. 407) wyleczył za pomocą Nat. sul. 3x przewlekły przypadek u 35-letniego mężczyzny, u którego występowało „rozwolnienie przy każdym napadzie”. W tym przypadku nie było oznak konstytucji sykotycznej. W. J. Guernsey (H. P., vii. 129) opisał podobny przypadek: pani S., 36 lat. Gwałtowny napad astmy; zielonkawa, ropna plwocina; przez ostatnie dwa dni luźne wypróżnienie natychmiast po wstaniu. Podano Nat. sul. 500 w wodzie, co dwie godziny. Jeszcze tej samej nocy pacjentka mogła się położyć, a wszystkie objawy szybko ustąpiły. Inny przypadek tego samego obserwatora przedstawia się następująco: pani C., 42 lata. Od lat podatna na napady. Odkrztuszanie zielonkawe i niezwykle obfite. Nat. sul. w wodzie co trzy godziny. Poprawa rozpoczęła się po kilku dawkach; odkrztuszana wydzielina stała się jaśniejsza i mniej obfita. Pacjentka czuła się lepiej niż kiedykolwiek w poprzednich latach. Przypadek migreny wyleczonej przez Baltzera za pomocą Nat. sul. 30 opisano w Archiv. f. Hom., ii. 317 (H. W., xxix. 408). Szczególną jego cechą było nadmierne ślinienie wraz z bólem głowy. Panna P., 19 lat, od lat miewała ból głowy co dwa tygodnie. Ból przeszywający w prawej skroni rozpoczyna się rano po wstaniu, nasila się aż do wieczora i ustępuje dopiero około godziny 1 w nocy, gdy pacjentka zasypia. > Od zimnych okładów; na świeżym powietrzu; w ciemnym pokoju; po wymiotach. < Od hałasu; światła; jedzenia (w dniach bólu nic nie je, gdyż w przeciwnym razie byłoby <); przy schylaniu się; podczas miesiączki. Podczas bólu głowy jama ustna jest zawsze pełna wodnistej śliny, co zmusza ją do ciągłego plucia. Puls. i Phos. przynosiły chwilową ulgę, lecz migrena powracała z wymiotami i uderzeniami gorąca. Po bólu głowy silne pragnienie i łaknienie kwaśnych pokarmów. Przed bólem głowy drażliwość. Nat. sul. wyleczył. Padaczkę pourazową powstałą wskutek urazu głowy wyleczono za pomocą Nat. sul. (H. W., xxxv. 258). Sny Nat. sul. są osobliwe. Heermann z Paryża wyleczył młodą kobietę, moją pacjentkę, której sen zakłócały sny o walce. Mahlon Preston (Med. Adv., xviii. 533) wyleczył wiele przypadków zagrażającej gruźlicy, w których występowały „bóle przelatujące od klatki piersiowej, rozpoczynające się wraz z suchym kaszlem”. Gregg (na którego powołuje się Preston) podaje objawy: „Uczucie zupełnej pustki w klatce piersiowej, uczucie słabości w klatce piersiowej; podczas kaszlu musi dla podparcia obejmować klatkę piersiową obiema rękami, aby złagodzić słabość” (Repertory, s. 322). Gregg przypisuje objaw „musi obejmować klatkę piersiową z powodu bólu i bolesności; ma wrażenie, jakby miała rozpaść się na kawałki” lekom Bry. i Phos. Nat. sul. ma oba te objawy. Szczególne odczucia występujące przy Nat. Sul. są następujące: jakby czoło miało pęknąć. Jakby wkręcano śrubę. Jakby szczyt głowy miał się rozszczepić. Jakby mózg był luźny i opadał ku lewej skroni. Jakby mózg był miażdżony w imadle albo jakby coś go tam wygryzało. Jakby w uszach dzwoniły dzwony. Jakby błona bębenkowa była wypychana na zewnątrz. Jakby coś torowało sobie drogę na zewnątrz przez uszy. Ciężar na klatce piersiowej. Guz lub kula w gardle. Pieczenie: na szczycie głowy; w prawym oku; na brzegach powiek; w dziąsłach i podniebieniu; w odbycie; w brzuchu; od podeszew stóp do kolan. Uczucie pełzania w skórze głowy ku szczytowi głowy. Uczucie, jakby coś pełzało w oczach. Objawy są < od dotyku (wątroba i brzuch; skóra głowy; krosty). < Od ucisku ciasnej odzieży. Nacisk (dłonią) > uczucie ucisku w głowie oraz bolesność klatki piersiowej. Drapanie = pieczenie. Spoczynek < większość dolegliwości (chory z trudem znajduje pozycję, w której ból biodra jest znośny, a > po zmianie pozycji nie trwa długo). Obracanie lub skręcanie tułowia jest bardzo bolesne. Chory zmuszony jest leżeć na plecach. Położenie się > ucisk w głowie. Leżenie na boku > gwałtowną kolkę. Leżenie na lewym boku < (przekrwiona wątroba). Ruch, ćwiczenia i chodzenie >. Przemęczenie ramienia = ból głowy. Wysiłek = astma. Podczas chodzenia miesiączka płynie obficie. Przełykanie, mówienie i wstawanie z siedzenia <. Wiele objawów < rano, > po śniadaniu i na świeżym powietrzu. Kolka o godz. 2 w nocy albo między godz. 2 a 5. Astma między godz. 4 a 5 rano. Po północy: drgania rąk i stóp podczas snu. Dolegliwości powstające lub < wskutek wilgotnej pogody, mieszkania w wilgotnych domach, wilgotnego gruntu, zmiany pogody na wilgotną albo zmoczenia. Każdej wiosny wykwity na klatce piersiowej. Świeże powietrze < dolegliwości wątroby; lewego podżebrza; przeszywający ból w pachwinach z parciem na mocz. Świeże powietrze > ból; zastrzał. < W ciepłym pokoju. > Od zimnego powietrza i zimnej wody (ból zęba). Zimne pokarmy lub napoje < biegunkę. Podczas burzy kolka wzdęciowa <. > Przy suchej pogodzie; w pozycji siedzącej (kaszel); przy zmianie pozycji. Wstrzymywanie moczu = ból pleców.

Zależności

Zgodne: Fer. p. (wielomocz); Na. m. (choroba skóry); Thuj. (sykoza i konstytucja hydrogenoidalna); Bell. Porównać: Carlsb., Nat. m. i Sul. W sykozie: Malan., Vacc., Variol., Thuj., Nit. ac., Sabi., Sil., Merc., Nux. Kłykciny: Thuj., Merc. W stanie hydrogenoidalnym: Aran. d. Objawy oczne: Graph., Hep., Sul. Kaszel i biegunka: Bry. Kaszel i mocz: Lyc. Ból zęba > od zimna: Coff., Puls. Ból w klatce piersiowej > przy podtrzymywaniu jej oburącz: Nicc. (prawe płuco: Bry). Choroba stawu biodrowego: Stilling. Bóle kończyn > od ruchu; < od wilgoci: Rhs. Ziarniste powieki, przypominające drobne pęcherzyki: Thuj. Niezdolność do myślenia: Na. c. Zielonkawożółte naloty i wydzielina (złocistożółte: Nat. p.). Ścięgno Achillesa: Val. Ucisk odzieży <: Lach., Lyc. (>: Nat. m.). Musi zmieniać pozycję, lecz jest to bolesne i przynosi tylko niewielką poprawę (>): Caust. (u Caust. poprawa > przy wilgotnej pogodzie). Żółtaczka wskutek gniewu; ból zęba > od zimna: Cham.

Przyczyny

Gniew. Uraz głowy (upadek). Zahamowana rzeżączka.

1. Umysł

Smutek; skłonność do płaczu. Melancholia z okresowymi napadami manii. Lękliwość; słabość; zniedołężnienie. Przesyt życiem, skłonności samobójcze; musi użyć całej siły woli, aby powstrzymać się od zastrzelenia. Psychiczne następstwa urazu głowy. Żółtaczka po gniewie. Melancholia i łzawienie, zwł. po usłyszeniu (żywej) muzyki. Wesołość, pogodny nastrój; po luźnych stolcach. Zły humor, z niechęcią do rozmowy i lakonicznym sposobem mówienia. Kłótliwy nastrój, z ponurym wyglądem; < rano.

2. Głowa

Zawroty głowy wieczorem (o godz. 18), z wymiotami kwaśnego śluzu. Wirowe zawroty głowy po obiedzie, z brzęczeniem w głowie. Zawroty głowy po posiłku; gorąco rozciąga się od brzucha do głowy; > po zwilgotnieniu czoła potem. Ból głowy podczas czytania, z uczuciem gorąca i potem. Pobolewanie i ucisk w potylicy oraz po bokach głowy, nawet nocą. Ból na szczycie głowy, jakby głowa miała pęknąć. Uczucie gorąca na szczycie głowy. Uczucie ciężkości w głowie, z krwawieniem z nosa. Bóle rwące i szarpanie w czole, czasem natychmiast po obiedzie, z wielką sennością. Okresowe napady po prawej stronie czoła. Ból, jakby czoło miało pęknąć, po posiłku. Bóle wiercące w głowie. Bolesne wstrząsy w głowie, jak od iskier elektrycznych. Szarpnięcia głowy, odrzucające ją na prawą stronę (przed południem). Uczucie luźności mózgu, jakby opadał ku lewej skroni (przed południem, przy schylaniu się). Podrażnienie mózgu po urazach głowy. Przeszywające bóle po bokach głowy przy męczeniu ramion. Silny, tętniący ból głowy, zwł. w skroniach. Gryzący ból głowy u podstawy mózgu; jakby głowa tkwiła w imadle; jakby kości były miażdżone. Rwący ucisk w potylicy, obustronnie; po prawej stronie. Bolesna wrażliwość skóry głowy podczas czesania. Rwący ból na powierzchni szczytu głowy, w nocy, z dreszczami, drżeniem i szczękaniem zębami.

3. Oczy

Uczucie ciężkości powiek, jakby spoczywały na nich ciężarki. Świąd brzegów powiek rano. Pobolewanie oczu, zwł. wieczorem podczas czytania przy świecy. Ból rwący wokół oka. Pieczenie oczu, czasem rano i wieczorem, z wielką suchością albo obfitym łzawieniem (z wypływem piekących łez i przyćmieniem wzroku). Przyćmienie wzroku wskutek osłabienia oczu. Pieczenie prawego oka, < w pobliżu ognia; pieczenie brzegów powiek. Nocne sklejanie powiek. Niejasne widzenie. Iskry przed oczami po wydmuchaniu nosa. Światłowstręt, zwł. po przebudzeniu rano.

4. Uszy

Ból ucha, jakby błona bębenkowa była wypychana na zewnątrz. Kłujące bóle w uszach. Przenikający ból w prawym uchu, skierowany do wewnątrz; kłucia w uchu jak błyskawice; < przy przejściu z zimnego powietrza do ciepłego pomieszczenia; < przy wilgotnej pogodzie, mieszkaniu na wilgotnym gruncie itd. Dzwonienie w uszach, jak dźwięk dzwonów. Brzęczenie w uszach.

5. Nos

Nieżyt nosa z niedrożnością, która niemal uniemożliwia oddychanie. Krwawienie z nosa: przed miesiączką; podczas miesiączki (po południu); często ustaje i powraca. Kichanie z wodnistym katarem.

6. Twarz

Twarz blada i chorobliwa, jak po nocnej libacji, o ponurym wyglądzie. Ból rwący twarzy, zwł. kości policzkowych. Świąd twarzy. Pęcherzyki na dolnej wardze. Krostki na brodzie, piekące przy dotknięciu. Suchość warg, z pieczeniem i złuszczaniem. Pęcherze na górnej wardze, objęte stanem zapalnym i piekące. Bolesna sztywność stawu szczękowego, uniemożliwiająca otwarcie ust.

7. Zęby

Bóle ciągnące zębów, z ich rozchwianiem i uczuciem, jakby były wydłużone; > od zimnego powietrza i palenia tytoniu. Pulsujący, tętniący ból zęba w nocy, z wielkim niepokojem; < od ciepłych napojów. Ból zęba > od trzymania zimnej wody w ustach. Ból rwący w zębach próchniczych przy wstawaniu z łóżka w nocy. Pieczenie dziąseł. Przemieszczający się, bezbolesny obrzęk dziąseł. Ropne pęcherzyki na dziąsłach.

8. Jama ustna

Suchość z zaczerwienieniem dziąseł i pragnieniem. Suchość w jamie ustnej, z pragnieniem, zwł. rano. Pieczenie w jamie ustnej, języku i podniebieniu (jak od pieprzu lub silnie przyprawionej potrawy). Język: u nasady brudny, zielonkawoszary lub zielonkawobrunatny nalot; zielonkawy nalot z objawami malarycznymi. Język pokryty śluzem; śluzowaty smak w ustach. Piekące pęcherzyki na końcu języka. Pieczenie podniebienia, jakby było bolesne i otarte (podczas miesiączki). Pęcherzyki na podniebieniu, z wielką wrażliwością; > od zimna; ledwie może jeść; > od zimnych pokarmów. Piekące pęcherzyki na języku. Nagromadzenie kwaśnego, wodnistego płynu w ustach. Dużo śliny po posiłkach. (Ślinienie podczas bólu głowy.)

9. Gardło

Bolesność gardła, z bolesnym i utrudnionym połykaniem (przymus połykania śliny) oraz zapalnym obrzękiem języczka i migdałków. Częste zaciskanie gardła podczas chodzenia. Zaciskanie i suchość w gardle, rozciągające się na przełyk. Nagromadzenie śluzu w gardle, < w nocy; z odkrztuszaniem słonego śluzu rano. Owrzodzenia migdałków.

10. Apetyt

Śluzowaty smak. Palące pragnienie bardzo zimnych napojów, zwł. wieczorem; < po gwałtownym wysiłku. Brak apetytu i odraza do jedzenia. Podczas posiłku splątanie w głowie i zamglone oczy. Po posiłku pot na twarzy, ucisk w klatce piersiowej i nagromadzenie wodnistego płynu w ustach, ze skłonnością do wymiotów.

11. Żołądek

Kwaśne ulewanie. Częsta czkawka; wieczorem; po zjedzeniu chleba z masłem. Nudności z kłującym bólem oczu. Mdłości przed jedzeniem. Zgaga wodna wieczorem. Wymioty słoną lub zakwaszoną wodą albo kwaśnym śluzem (poprzedzone zawrotami głowy), po których następują znaczne wyczerpanie i bóle palące w głowie. Uczucie pełności w żołądku, schodzące do klatki piersiowej, z utrudnionym oddychaniem, w łóżku, wieczorem. Bóle wiercące w żołądku, jakby miał zostać przedziurawiony, albo pieczenie i szczypanie rano po wstaniu; > po śniadaniu. Pulsowanie w żołądku, z nudnościami.

12. Brzuch

Bolesna wrażliwość okolicy wątroby na dotyk podczas chodzenia lub na nagłe wstrząśnięcie. Kłucia w okolicy wątroby podczas chodzenia na świeżym powietrzu. Tętnienie, napięcie i kłujące bóle w okolicy wątroby. Przeszywające bóle w lewym podżebrzu (podczas chodzenia na świeżym powietrzu). Bóle brzucha jak od stłuczenia, w nocy, z bólami lędźwi; chorego budzą bóle, których nie można znieść inaczej niż leżąc na boku. Przejściowe pieczenie, przesuwające się po różnych częściach brzucha, wieczorem. Bolesne drążenie w brzuchu podczas miesiączki, wieczorem, po którym następuje pragnienie. Ściągający ból brzucha, rozciągający się do klatki piersiowej, z uczuciem ucisku przy oddychaniu i następczą biegunką. Rozdęcie, pieczenie i przeszywające bóle w pachwinach. Kłucie biegnące od lewej pachwiny do pachy. Zapalenie prawej pachwiny; zapalenie kątnicy. Bolesne nagromadzenie gazów. Szczypanie w brzuchu z uczuciem, jakby jelita były rozdęte. Szczypanie w całym brzuchu, z burczeniem i przemieszczaniem się dolegliwości, po którym następuje biegunka. Kolka wzdęciowa ze szczypaniem w brzuchu; < przed śniadaniem; > po południu po oddaniu gazów. Kolka wzdęciowa; nagromadzenie i utrudnione oddawanie gazów. Uwięźnięcie gazów. Burczenie, kruczenie i ruchy w brzuchu. Częste oddawanie cuchnących gazów (rano, po posiłkach i wraz z luźnymi stolcami). Przenikający ból w prawym boku.

13. Stolec i odbyt

Twardy, grudkowaty kał (z parciem), często zmieszany z krwią i śluzem. Częste miękkie i luźne wypróżnienia. Półpłynne stolce z parciem. Biegunka poprzedzona bólem pachwin i podbrzusza. Żółte, płynne stolce po wstaniu rano z łóżka. Podczas wypróżnienia obfite oddawanie gazów. Stały dyskomfort w jelitach i parcie na stolec (przewlekła biegunka; tuberculosis abdominalis). Po stolcu pieczenie odbytu. Świąd odbytu. Biegunka: < przy wilgotnej pogodzie; rano; po warzywach i pokarmach mącznych; także w zimnym wieczornym powietrzu. Grudkowate, brodawkowate wykwity na odbycie i między udami; sykoza.

14. Narządy moczowe

Częste oddawanie moczu, z osadem barwy żółtej lub przypominającym pył ceglany. Przenikający ból w obu pachwinach, z parciem na mocz, po południu podczas chodzenia na zewnątrz. Pieczenie cewki moczowej po oddaniu i podczas oddawania moczu albo z bólem w krzyżu przy wstrzymywaniu moczu. Mocz skąpy, ciemny, oddawany częściej; konieczność kilkakrotnego wstawania w nocy.

15. Męskie narządy płciowe

Silny świąd narządów płciowych (żołędzi lub prącia, zmuszający do pocierania). Rzeżączka: gęsta, żółtawozielona wydzielina; bezbolesna; przewlekła; zahamowana. Świąd moszny, z pieczeniem po drapaniu. Świąd krocza i wzgórka łonowego. Pobudzony popęd płciowy (wieczorem); wzwody (rano). Pot na mosznie wieczorem. Wzmożony popęd płciowy.

16. Żeńskie narządy płciowe

Miesiączka skąpa, opóźniona, z kolką i zahamowanymi wypróżnieniami albo twardym kałem. Ból głowy i krwawienie z nosa podczas miesiączki. Krew miesiączkowa jest drażniąca i żrąca albo skrzepnięta i wypływa tylko rano. Upławy: drażniące, żrące; okolice płciowe objęte stanem zapalnym, obrzęknięte, pokryte pęcherzykami wielkości soczewicy, wypełnionymi ropą (po porodzie).

17. Narządy oddechowe

Krótki oddech podczas chodzenia; stopniowo > w spoczynku. Jeżeli kaszle, stojąc, odczuwa ostre kłucie po lewej stronie klatki piersiowej, z dusznością. Suchy kaszel wywoływany łaskotaniem, z szorstkością tchawicy i uczuciem otarcia w klatce piersiowej; < w nocy, a > po uniesieniu się w łóżku i podtrzymywaniu klatki piersiowej oburącz. Wilgotny kaszel z odkrztuszaniem, dusznością i przeszywającym bólem po lewej stronie klatki piersiowej, podczas siedzenia, ziewania i wdechu.

18. Klatka piersiowa

Astma: wilgotna astma u dzieci; po każdym nowym przeziębieniu napad astmy; napady < we wczesnych godzinach rannych; astma z biegunką wczesnym rankiem. Duszność, zwł. podczas chodzenia. Ucisk w klatce piersiowej. Ucisk na klatkę piersiową jak od ciężkiego brzemienia. Uczucie pustki, całkowitego wyczerpania i słabości w klatce piersiowej; podczas kaszlu musi ją podtrzymywać oburącz. Ucisk po lewej stronie klatki piersiowej, w pobliżu okolicy lędźwiowej; < od ruchu i ucisku. Kłucia po lewej stronie klatki piersiowej. Przeszywające, bolesne bóle w klatce piersiowej i po jej bokach, zwł. podczas kaszlu.

20. Szyja i plecy

Kłucia w karku w nocy. Szarpiące bóle rwące i napięcie mięśni po lewej stronie szyi. Bolesność wzdłuż całego kręgosłupa i szyi. Bóle kości krzyżowej jak od stłuczenia albo jak przy owrzodzeniu, zwł. w nocy. Kłujące bóle lędźwi podczas siedzenia. Bóle rwące i gryzące wzdłuż kręgosłupa. Tnące, przeszywające bóle między łopatkami. Kłujące bóle w pachach.

21. Kończyny

Bolesna wrażliwość kończyn, sprawiających wrażenie stłuczonych lub zmęczonych. Krańcowe osłabienie; zmęczenie i znużenie, zwł. kolan. Napady pojawiają się nagle.

22. Kończyny górne

Bóle rwące kości i mięśni ramion oraz przedramion. Uczucie ciężkości ramion. Uczucie pełności i sztywności rąk. Bóle rwące i przeszywające dłoni i palców. Drżenie i słabość rąk, uniemożliwiające utrzymanie czegokolwiek ciężkiego. Utrata siły lewej ręki; nie może utrzymać niczego ciężkiego. Pieczenie i zaczerwienienie grzbietu dłoni, jak od parzenia pokrzywą. Ból przeszywający pod paznokciami, jak przy owrzodzeniu. Zastrzał. Mrowienie koniuszków palców.

23. Kończyny dolne

Kłujące bóle w biodrach (rano po wstaniu i przez cały dzień, szczególnie podczas wykonywania pewnych ruchów), przy schylaniu się, zwłaszcza przy wstawaniu z siedzenia, oraz nocą w łóżku. Przeszywający ból w lewym biodrze (po upadku). Ból biodra jest > w pewnych pozycjach, lecz po krótkim czasie zmusza chorego do ponownego poruszenia się, powodując dotkliwe cierpienie. Gorąco i pieczenie w nogach, rano i wieczorem. Bóle rwące i ciągnące w nogach, zwłaszcza w ścięgnie Achillesa i łydce. Nogi i uda wydają się znużone i wyczerpane. W piętach bóle przeszywające, rwące i jak przy owrzodzeniu. Silne znużenie i niepokój w stopach. W stopach bóle przeszywające i rwące oraz ból jak od owrzodzenia. Silny świąd palców stóp i przestrzeni między nimi, zwłaszcza po zdjęciu obuwia i pończoch nocą.

24. Objawy ogólne

Bóle rwące i przeszywające albo szarpnięcia, albo rwące bóle ze szarpnięciami w kończynach i innych częściach ciała, zwłaszcza wieczorem i nocą. Bolesność obejmująca brzuch, boki i plecy. Drżenie ciała ze skurczowymi ruchami mięśni, któremu towarzyszą lękliwe obawy.

ujawniają się w spoczynku i są > podczas ruchu. Chory czuje się > na świeżym powietrzu.

25. Skóra

Świąd i swędzące krostki, które pieką po drapaniu. Wyprysk wilgotny, z obfitym sączeniem. Świąd podczas rozbierania się. Brodawkowate, wyniosłe, czerwone guzki na całym ciele.

26. Sen

Znaczna senność w ciągu dnia, zwłaszcza przed południem; zasypianie podczas czytania lub pisania. Bezsenność spowodowana silnym pobudzeniem. Niespokojny sen z lękliwymi i nieprzyjemnymi snami. Szarpnięcia kończyn podczas snu. Nagłe zrywanie się jak ze strachu, wkrótce po zaśnięciu. Sny, w których chory wyobraża sobie, że lata. Sny o bezkresnej wodzie i o tonięciu w niej; o przedmiotach unoszących się na rzece. Lękliwe, przerażające sny zakłócają sen. Sny o tym, że chory jest obrażany i walczy; o wplątaniu się w bójkę w tłumie. Drgania rąk (i stóp) podczas snu (silniejsze po północy). Drżenie rąk po przebudzeniu, a także podczas pisania.

27. Gorączka

Budzenie się nocą z uczuciem zimna, drżeniem i szczękaniem zębami, z dojmującym lękiem i pragnieniem. Dreszcze z uczuciem zimna, zwłaszcza wieczorem lub nocą, czasem z dojmującym lękiem, drżeniem i szczękaniem zębami, na ogół bez pragnienia. Uczucie zimna i wstrząsające dreszcze z pragnieniem. Wewnętrzne uczucie zimna z przeciąganiem się i ziewaniem. Rano, po spacerze, dreszcze, drżenie i uczucie zimna, z gorącem w głowie i zażółceniem twarzy. Pot rano. Podczas napadu dreszczy gorąco w czole i rękach. Suche, ogólne gorąco po południu. Nagłe fale gorąca pod wieczór. Obfity pot nocą.