Hamamelis

H. macrophylla. H. dioica. H. virginica. Toverhazelaar. N. O. Hamamelidaceæ. (Een struik die in alle delen van de V.S. groeit, in vochtige bossen of langs beken; bloeit in de herfst, bloemen geel, de zaden rijpen het daaropvolgende jaar). Tinctuur van verse schors van twijgen en wortel. Een harsachtig extract, Hamamelin, wordt ook bereid.

Klinisch

Miskraam, dreigend / Enkels, zwak / Blauw oog / Kneuzingen / Brandwonden / Kanker / Winterhanden en -voeten / Tuberculose / Enterische koorts / Maagzweer / Hæmatemesis / Hæmaturie / Bloedingen / Hæmorragische diathese / Aambeien / Leucorrhoe / Melæna / Menstruatie, stoornissen van; vicariërend / Tepels, pijnlijk / Geluiden in het hoofd / Neus, bloeding uit / Eierstokken, aandoeningen van / Pelvische hæmatocele / Phimosis / Phlegmasia alba dolens / Purpura / Rheumatisme / Schouderblad, rheumatisme van / Scheurbuik / Pokken / Testikels, ontstoken / Ulcera / Uterus, aandoeningen van / Vagina, spasme van / Varicocele / Aders, spataderen / Wonden

Kenmerken

De dieprode kleur van de tinctuur van Hamamelis kan als de signatuur van zijn therapeutische werking worden beschouwd. Geen enkel middel heeft een ruimer toepassingsgebied bij gevallen van bloeding en gestoorde bloedvaten. Het heeft ook een uitgesproken betrekking op de gevolgen van mechanische verwondingen, inclusief eerstegraads brandwonden, en als lokale toepassing staat het in het homeopathische armamentarium naast Arnica en Calendula. Hering, die zijn eigenschappen leerde kennen van de heer Pond, bekend van "Pond's Extract" (Pond was een patiënt van Hering), deed de eerste provingen en voerde het middel in de homeopathie in. Hij omschrijft zijn plaats als tussen Acon. en Arn. "Pond's Extract" is een waterig destillaat bereid uit de bladeren. Aan de struik zijn een aantal interessante bijgeloven verbonden; en de twijgen ervan worden gebruikt als "wichelroeden" om water en metalen op te sporen. Hale heeft een zeer volledig verslag van het middel gegeven. Flebitis; varicosis; aambeien; veneuze bloedingen . dit zijn de toestanden die waarschijnlijk Hamam. vereisen. Van de lokale toepassing van Hamam. op een verstuikte knie is bekend dat zij ontsteking van de aderen van het deel teweegbracht, en de provers die spataderen hadden, ervoeren daarin verhoogde gevoeligheid en ongewone gewaarwordingen, en een aantal werd genezen. Bij congestie, ontsteking en bloeding van de hæmorroïdale vaten heeft Ham. een groot werkingsgebied; en evenals dat andere grote middel tegen aambeien, Æsculus h., heeft het ook een duidelijke werking op de keel. Ham. is aangewezen in gevallen van "variceuze angina", waar de aderen van de keelholte groot en blauw zijn. De bloedingen waarbij Ham. geïndiceerd is, zijn meestal donker. Zij kunnen uit elke opening optreden. Metrorragie, menorragie, vicariërende menstruatie en bloedingen tussen de menstruaties worden erdoor bestreken. In dit verband is een door Dr. Ward beschreven geval (Pacif. Coast J. of H., november 1899) opmerkelijk. Hij genas een geval van intermenstruele pijn. Allen vermeldt in de provingen een intermenstruele vloeiing, en Dr. Ward merkt scherpzinnig op dat, als zijn patiënte de vloeiing had gehad, de zo duidelijk gevoelde pijnlijkheid misschien niet zou zijn opgemerkt. "Hevige beursheid" is een van de kenmerken van Hamamelis. Het deel waaruit de bloedstroom voortkomt, voelt pijnlijk en gekneusd aan. Dit onderscheidt het van Chi. bij passieve bloedingen. Het is een leidende indicatie ervoor bij gevallen van orchitis en aandoeningen van de eierstokken; en ook bij flebitis en spataderen. Bij aambeien is er veel bloeding en duidelijke beursheid van het deel; de rug voelt alsof die zou breken (Æsc. h. heeft weinig of geen bloeding). Er is bloedsmaak in de mond. De hoofdpijn van Ham. zit vooral in de slapen, kloppend, hamerend; vooral boven het linker oog. Hughes gaf Ham. Ø aan een jonge dame die leed aan dagelijkse epistaxis en kloppende hoofdpijn. Op de eerste dosis volgden roodheid van het gelaat en uiterst hinderlijk kloppend-zeurend gevoel en een vol gevoel in het hoofd. De tweede dosis bracht alle symptomen in het hoofd terug, en een gevoel alsof het zou barsten. Enkele dagen later werd 3x gegeven, en opnieuw trad verwijding van de cerebrale vaten op, hoewel de symptomen niet zo ernstig waren. De bloeding van Ham. veroorzaakt grote uitputting (buiten verhouding tot de hoeveelheid bloedverlies), maar er is ook een moe, pijnlijk gevoel in de rug en de onderste ledematen, onafhankelijk van bloedingen. Er komen veel reumatische symptomen voor, en daarbij steeds de karakteristieke beursheid. Een vrouw van vijfendertig, aan wie ik Ham. 1 gaf voor varicosis met groot voordeel, ontwikkelde duidelijk verlies van eetlust en deze bijkomende symptomen: "Pijn rondom de hele onderbuik, afschuwelijk zeurend, reumatische pijn boven op de linker schouder en onder het rechter schouderblad, ook aan de rechterzijde van de borst onder de arm. Pijnen < overdag en in rust, gedurende de nacht geheel afwezig. Suffig gevoel in het hoofd." Deze scapulaire pijn sluit aan bij de ervaring van Dr. Koech, die met Ham. veel gevallen van rheumatisme van het schouderblad genas. Hij beschouwt het als een specificum bij aandoeningen van de laatste vijf cervicale zenuwen. Er is vrij veel dorst in de pathogenese van Ham., en Bree zegt (H. P., xii. 61) dat het de overmatige dorst verlicht waarover de meeste patiënten met hartklachten klagen. Beweging en inspanning in het algemeen <. < In de open lucht; bij regenachtig weer. Vat gemakkelijk kou na iedere blootstelling, maar vooral aan warme, vochtige lucht. Tandpijn < in een warme kamer. < Door aanraking.

Relaties

Tegengif door: Arn., Camph., Chi., Puls. (tandpijn). Complementair aan: Ferrum bij bloedingen. Vergelijk: Arn., Calend. ("is beter dan beide bij het bespoedigen van de absorptie van intra-oculaire bloeding," Hering); Chloral, Secal. (purpura); Fl. ac., Lach., Secal., Puls., Nux, Æsc., Nit. ac. (bij spataderen en aambeien); Spo., Puls. (orchitis . Ham. heeft meer beursheid); Act. r. (abdominale beursheid na de bevalling; Ham. is een uitstekende uitwendige toepassing); Bry. (vicariërende menstruatie); Nit. ac. (bloeding bij tyfus; Nit. ac. licht, Ham. donker); Bell., Euphorb., Rhus, Tereb. (als toepassing bij eerstegraads brandwonden); Sanguisuga (bloedingen).

Oorzakelijkheid

Verwondingen.

1. Geest

Vergeetachtig. Geen zin om te studeren of te werken. Neerslachtig van geest; ook na emissies, met spijtige stemming. Prikkelbaar.

2. Hoofd

Duizeligheid bij bukken. Zweverig gevoel bij opstaan. Misselijkheid en duizeligheid, met verlangen om te gaan liggen. Stupor; hoofdpijn; drukkende volheid in hoofd en hals, ook in het voorhoofd. Suffig gevoel in het hoofd. Gevoel alsof er een grendel van slaap tot slaap was geschoven en strak vastgezet. Volheid in het voorhoofd, met drukkend gevoel aan de tongwortel. Barstende hoofdpijn bij het ontwaken, onverdraaglijk bij vooroverbuigen. Dofheid en volheid in het hoofd de hele dag. Hoofdpijn na een emissie. Hamerend boven het linker oog, alsof hij buiten zichzelf zou raken.

3. Ogen

De ogen voelen zwak, maar zijn minder ontstoken; pijnlijke zwakte van de ogen. Gevoel alsof beide ogen uit het hoofd zouden worden geduwd, > door er met de vingers op te drukken, maar < enige ogenblikken daarna. Beurse pijn in de ogen; ogen pijnlijk bij lichte druk. Zwelling van oogbollen en oogleden, met bloeddoorlopen aspect van het rechter oog. Ogen ontstoken; vaten sterk geïnjecteerd; veroorzaakt door een vreemde stof, zoals gesmolten suiker; na operaties; hevige beursheid.

4. Oren

Doofheid van het rechter oor, gaat tegen de middag over. Bloeding uit het rechter oor, ook neusbloeding, die haar hoofd opklaart en verlichting geeft. Suizen, rinkelen in de oren.

5. Neus

Overgevoelige reuk. Slechte geur uit de neus. Aanvallen van niezen, waterige, excoriërende, brandende afscheiding. De neus voelt verstopt aan. Epistaxis, passieve vloeiing, niet-stolbaar. Epistaxis, met een gevoel van beklemming over de neusbrug en drukkende stuwing in het voorhoofd tussen de ogen. De neusbloeding klaart haar hoofd op en geeft grote verlichting. Hevige epistaxis; veneuze vloeiing; idiopathisch of vicariërend.

6. Gelaat

Branden in de rechterwang. Sporadische schietende pijnen langs de rechter bovenkaak naar het jukbeen. De spieren voelen beurs en stijf. Lippen: droog; pijnlijk; gebarsten.

7. Tanden

Scherpe, lancinerende pijn langs de maaltanden, uitstralend naar het jukbeen; ook in de slaapstreek. De tanden doen pijn, men kan nauwelijks slapen, toch niet bedorven. Pijnen < in een warme kamer. Tandvlees beurs, pijnlijk, gezwollen; bloedt gemakkelijk; donkere vloeistof. Passieve veneuze bloeding na extractie van tanden.

8. Mond

Metaalsmaak; beslagen tong wit. Schroeierig gevoel op de tong. Blaasjes aan de zijkanten van de tong; aftenplekken nabij de punt.

9. Keel

Hevige stekende pijn in de huig, alsof die zou breken, wanneer hij hoest. Droogheid van de lippen en fauces; amandelen en fauces gecongestioneerd, aderen vergroot, variceus; moet grote hoeveelheden water drinken om het slikken te vergemakkelijken. Keelpijn < rechterzijde, rechter tonsil meer gezwollen; rood. Keelpijn bij personen met aanleg tot volheid van de aderen, < in warme, vochtige lucht. Schraapt de keel aanmerkelijk.

10. Eetlust

Geen eetlust voor het ontbijt; aanmerkelijke dorst, > door kleine hoeveelheden water. Eetlust goed. Zeer dorstig; in de namiddag en avond; keel droog. Afkeer van water, wordt misselijk bij de gedachte eraan. Varkensvlees wekt misselijkheid op.

11. Maag

Na het eten: misselijkheid, moet stil blijven; oprispingen; hik. Oprispingen na een maaltijd, smaak van het voedsel. Misselijkheid, oprispingen en hevige hik na varkensvlees, gevolgd door branden in de maag en de slokdarm; later krampende pijnen in maag en borst. Misselijkheid, duizeligheid, moet stil liggen om braken te voorkomen. Misselijkheid, hoofdpijn in het voorhoofdsbeen bij het ontwaken. Misselijkheid en neiging tot braken na een maaltijd. Hæmatemesis, bloed zwart; gevoel van beven in de maag, of volheid en gerommel in het abdomen; koortsig in aanvallen; zwakke, koude, snelle pols, overvloedig zweet. Zwaar gevoel aan de achterkant van de maag; pijn achter in de maag, langs de wervelkolom. Hevig kloppen in de maag. Kramp in de maag na het eten.

12. Abdomen

Krampen in de maag en het colon transversum twee uur na een stevige middagmaaltijd. Winderigheid. Branden in het epigastrium en de navel. Pijn rondom de hele onderbuik.

13. Ontlasting en anus

Ontlasting: obstipatie; hard, bedekt met slijm. Dysenterie wanneer de hoeveelheid bloed ongewoon groot is; donker, kleine stolsels, of vlekken door het slijm. Grote hoeveelheden teerachtig bloed (tyfoïde). Aambeien: overvloedig bloedend; met brandende beursheid, volheid en zwaarte; rug alsof die zou breken; aandrang tot ontlasting. Jeuk aan de anus.

14. Urinewegen

Toegenomen aandrang om te urineren. Heldere, overvloedige urine. Schaarse, donkergekleurde urine. Hæmaturie; passieve congestie van de nieren; doffe pijn in de nierstreek. Irritatie van de urethra, gevolgd door een afscheiding en ardor urinæ.

15. Mannelijke geslachtsorganen

Emissies 's nachts, zonder dat men het merkt; hoofdpijn, neerslachtigheid. Erecties; grote begeerte naar omhelzing. Hevige neuralgische pijnen in de testikels die plotseling naar de darmen verschieten en misselijkheid en flauwte veroorzaken. Pijn die langs de zaadstrengen naar de testes loopt. Overvloedig koud zweet op het scrotum; capillaire stase. Orchitis, hevige beursheid en zwelling. Varicocele.

16. Vrouwelijke geslachtsorganen

Dysmenorroe, met hevige pijnen door de lendenstreek en de hypogastrische streek en langs de benen omlaag; volheid van de hersenen en de darmen, met hevige pijn door het hele hoofd, veroorzakend stupor, diepe slaap; spataderen. Actieve uteriene bloeding, bloed helder rood. Metrorragie, passieve vloeiing, veneus bloed; anemie. Amenorroe, vicariërende bloeding uit neus of maag; obstipatie; varices aan de benen. Leucorrhoe, grote drukgevoeligheid van de vagina; bloederige vloeiing. Vaginisme, hevige beursheid; prurigo van de vulva. Ovaritis na een slag; diffuse, gekwelde beursheid over het hele abdomen; menstruaties onregelmatig; < ten tijde van de menstruatie; urineretentie. Phlegmasia alba dolens. Pijnlijke tepels.

17. Ademhalingsorganen

Hees bij het opstaan; werd hees wakker. Bij liggen gevoel van verstikking. Kriebelhoest, bloedsmaak bij het ontwaken. Droge hoest, hevige stekende pijn in de huig, alsof die zou breken. Expectoratie dik, gelig of groengrijs, met bedorven smaak.

18. Borst

Hæmoptoë, kriebelhoest, met smaak van bloed of van zwavel; hoofdpijn in het voorhoofd, dof; beklemming van de borst; kan niet liggen wegens moeilijke ademhaling door congestie; volheid in het hoofd; geest kalm. Steken in het onderste deel van de longen. Gevoel van vernauwing over de borst < door een lange of diepe ademhaling. Doffe zeurende pijn voortdurend in de spieren van de linker borst, < bij gebruik van de armen, namiddag en avond.

19. Hart en pols

Hartkloppingen. Prikkelende pijn in de hartstreek en in de oppervlakkige aderen van beide armen.

20. Hals en rug

Beurse pijn langs de halswervels. Doffe pijn, voortdurend onder de hoek van het linker schouderblad. (Rheumatisme van het schouderblad.). Scheurende pijnen over de onderrug. met volheid van de gewrichten van de benen. De onderrug voelt alsof die zou breken.

21. Ledematen

Moe gevoel in armen en benen. Grote matheid en vermoeidheid van de ledematen en elders. Rheumatisme, met grote beursheid van de spieren.

22. Bovenste ledematen

Gekneusd gevoel in bovenarmen en schouder, < door beweging. Afschuwelijke zeurende reumatische pijn boven op de linker schouder, en onder het rechter schouderblad en aan de rechterzijde van de borst onder de armen; < overdag en in rust; gedurende de nacht geheel afwezig. Stijfheid in armen en schouders. Drukgevoeligheid van de rechter biceps, < door druk. Stijfheid van het ellebooggewricht. Reumatische pijn, voortdurend zeurend in de linkerarm. Lancinerende pijn in het linker polsgewricht. Hevige pijn op de rug van de rechterhand tot aan het schoudergewricht. Handen gekloofd. De duimnagel wordt pijnlijk, etter vloeit uit na een lichte stoot.

23. Onderste ledematen

Beurse pijn in het rechter femur, spieren van de dijen beurs, alsof gekneusd. Beursheid in de femorale vaten tot halverwege de dij. Zwakte van de knieën, namiddag. Dringend gevoel in de varices; aderen gevoelig, verwijd.

24. Algemeen

Vat gemakkelijk kou na iedere blootstelling; maar vooral aan warme, vochtige lucht; neiging tot spataderen. Veneuze constituties. Prikkelend steken: in aderen, spieren, huid. Flebitis; prikkelende pijnen.

25. Huid en weefsels

Winterhanden en -voeten altijd blauwachtig. Spataderen en ulcera, met stekende of prikkelende pijn. Gekneusde beursheid. Purpura.

26. Slaap

Onrust 's nachts. Ongemakkelijke, rusteloze ochtendslaap. Zaademissies tijdens de slaap.

27. Koorts

Kouwelijk bij het naar bed gaan; vreesde een koortsaanval. Koude rillingen in de open lucht, rillingen trekken langs de benen omhoog, hoofd verstopt, doffe pijn boven de oogkas. Rillerigheid over rug en heupen, zich uitstrekkend naar de ledematen. Koorts 's nachts; handen heet, branden in de oogleden bij het sluiten ervan. Zweet vrijelijk 's nachts, na het gaan liggen. Pols versneld; vol.