nodosa (oraz S. Marilandica, odmiana amerykańska sprowadzona z Europy i Azji). Trędownik bulwiasty. N. O. Scrophulariaceæ. Nalewka z całej świeżej rośliny.

Wskazania kliniczne

Zapalenie wyrostka robaczkowego / Piersi, guzy / Kolka / Głuchota / Dyspepsja / Moczenie mimowolne / Oczy, schorzenia skrofuliczne / Gruczoły, powiększone / Wątroba, bóle / Dłonie, skurcz / Pęcherzyca / Reumatyzm / Esica, ból / Senność / Sztywność karku / Moczowód, ból

Charakterystyka

Rośliny z rodzaju Scrophularia „mają na ogół nieprzyjemny zapach. Nazwa rodzajowa wywodzi się z przypisywanej korzeniom właściwości leczenia skrofułów. Odwar z jednego z pospolitych gatunków brytyjskich, S. nodosa, bywa używany przez rolników do leczenia świerzbu u świń” (Treas. of Bot.). Scrph. poddał próbie lekowej Franz, a później w Ameryce W. H. Blakeley, który przyjmował po 10–60 kropli nalewki kilka razy dziennie. Pareira przedstawia analizę leku, wykazującą jego bardzo złożony skład. Zawiera on dużo szczawianu i węglanu wapnia, a także magnezję i krzemionkę. Najbardziej godnymi uwagi objawami Franza były: nadmierna senność — przed południem, po południu oraz przed jedzeniem i po nim; zawroty głowy w pozycji wyprostowanej; gromadzenie się słodkawego płynu w różnych miejscach języka; wrażenie miękkiego ciała w przełyku; ściśnięcie klatki piersiowej; ucisk w klatce piersiowej z drżeniem jak po długim płaczu. Większość tych objawów potwierdził Blakeley. Głównym autorytetem klinicznym w odniesieniu do Scrph. jest Cooper, który stosował ten lek według niektórych dawnych wskazań. Gerarde wymienia jako wskazania „twarde guzki” oraz bolesne i obrzęknięte guzki krwawnicze. Cooper podał lek pacjentowi zatrutemu indiańską trucizną do strzał, która wywołała zapalenie i ropienie gruczołów; Scrph. złagodziła niezwykle bolesny stan odbytnicy i ropną wydzielinę, utrzymujące się jeszcze przez wiele lat. Cooper zmniejszał tym lekiem gruczoły skrofuliczne, wyleczył głuchotę u pacjenta „o byczym karku”, a także przypadek sycosis menti, stosując Scrph. zarówno zewnętrznie, jak i wewnętrznie. Innym wskazaniem Coopera są „guzowatości w piersi”. Według Coopera lek wywołał chorobliwe samopoczucie i zawroty głowy, z poczuciem osłabienia i zapadania się w dołku podsercowym; chory był zbyt słaby, aby mówić; towarzyszył temu ból biegnący od czoła ku tyłowi głowy. Próby lekowe ujawniły kilka objawów w podbrzuszu. Cooper obserwował, jak Scrph. w postaci okładu łagodziła zapalenie otrzewnej obejmujące podbrzusze. W próbie lekowej Franza po drobnym zdenerwowaniu wystąpiła kolka. Blakeley odczuwał ból w esicy. Obaj mieli bóle wątroby. Modalności objawów: < rano; wskutek nauki; w zimnym powietrzu; przy oddychaniu zimnym powietrzem; przy głębokim oddychaniu; podczas leżenia na prawym boku; w spoczynku; po jedzeniu; pod wpływem ucisku. > w ciepłym pomieszczeniu.

Zależności

Antidotum: . Bry. (objawy ze strony klatki piersiowej). Z dobrym skutkiem następuje po niej: Dig. (przy powiększonych gruczołach. R. T. C.). Porównać: Botan., Dig., Euphr., Grat. Bóle stawów < w spoczynku, > w ciepłym pomieszczeniu, Rhus. Senność, Nux m., Op., Lup.

Przyczyna

Zdenerwowanie.

1. Umysł

Przygnębienie, wielkie zamartwianie się przeszłością i silna obawa przed przyszłością; stan ten ustąpił po kilku dniach, pozostawiając jasność umysłu. Przy poruszaniu się nieszczęśliwe, ociężałe samopoczucie psychiczne.

2. Głowa

Zawroty głowy: odczuwane na szczycie głowy podczas stania; nawet z silnym bólem w okolicy nadoczodołowej. Zawroty głowy, uczucie pełności i ucisk na szczycie głowy. Uczucie ciężkości i dolegliwości w głowie, jak po zjedzeniu zbyt dużej ilości pokarmu. Po wstaniu drugiego ranka nieopisany ból i uczucie pełności w całej głowie, zwłaszcza w potylicy i na szczycie głowy, po którym nastąpiło krwawienie z nosa; stan ten wywołał przekrwienie i obrzmienie spojówek. Przelatujący ból przy wyjściu prawego nerwu twarzowego z otworu rylcowo-sutkowego, biegnący do prawego oka. Ból głowy nad brwiami podczas chodzenia. Silny ból głowy przebiegający przez skronie, pojawiający się każdego ranka i rozciągający się na szczyt głowy oraz potylicę. Silny przeszywający ból na szczycie głowy, w czole i skroniach; tępy i pulsujący, okresowo powracający; < podczas odpoczynku; < na świeżym powietrzu; < przy pochylaniu się do przodu; < wskutek nauki.

3. Oczy

Silne bóle tnące w oczach, uniemożliwiające ich poruszanie; ustąpiły wraz z obfitym potem. Pulsujące ukłucia w prawej brwi. Bolesność gałek ocznych. Czarne plamy lub zasłona przed oczami. Przy zamykaniu oczu widzi obrazy przedmiotów. (Skrofuliczny światłowstręt; pod tym względem dorównuje Con. Kurcz powiek. Skrofuliczne zapalenie rogówki. Tinea ciliaris z drobnymi krostkami. R. T. C.)

4. Uszy

Dzwonienie w uszach i nagła utrata słuchu. (Głuchota u chłopców o byczym karku. Głuchota przed miesiączką i po niej, poprawiająca się podczas krwawienia. Wyprysk za prawym uchem i wokół pępka. R. T. C.)

5. Nos

Suchy nieżyt nosa z kichaniem.

6. Twarz

Przyjemne ciepło policzków. (Nawracające zapalenie okostnej żuchwy u chorego z kiłą. R. T. C.)

8. Jama ustna

Zęby wydają się rozchwiane; ból w zębach próchniczych, < w szczęce górnej. Dziąsła krwawią bardzo obficie. Początkowo znacznie zwiększone wydzielanie śliny, następnie suchość w ustach. Gromadzenie się słodkawego płynu w różnych miejscach języka. Mdławy, kłujący smak tuż nad dołkiem szyjnym, często utrzymujący się przez godzinę, z wrażeniem, jakby utkwiła tam miękka substancja (czop śluzu). Gorzki smak w ustach.

9. Gardło

Gęsty, ciągliwy, cuchnący śluz w gardle przed południem. Zjełczały smak w gardle, ze znacznym osłabieniem i sztywnością w dołach podkolanowych. Podrażnienie przełyku.

11. Żołądek

Początkowo apetyt znacznie zwiększony; później nudności z osłabieniem i uciskiem w nadbrzuszu. Uczucie, jakby opuścił zwykły posiłek. (Dyspepsja ustąpiła wskutek próby lekowej.)

12. Brzuch

Ból w prawym podżebrzu, < przy głębokim wdechu lub leżeniu na prawym boku. Ból tnący w wątrobie pod wpływem ucisku. Skręcająco-szczypiący ból w pępku (po lewej stronie). Kolka tuż poniżej pępka i pewne kurczowe bóle w boku po południu. Kurczowy ból poniżej pępka o godz. 7 rano (po drobnym zdenerwowaniu). Ból w esicy. Tępy, ciężki, okresowy ból, < przy ucisku brzucha i wyprostowanych nogach. (Zapalenie wyrostka robaczkowego — jako lek o działaniu miejscowym. R. T. C.)

13. Stolec i odbyt

Kilka wypróżnień dziennie z parciem. Wypadające guzki krwawnicze, które krwawią i bolą (R. T. C.).

14. Narządy moczowe

Szczypanie i rozdzieranie jakby w moczowodzie, rozciągające się od kolca biodrowego przedniego górnego w dół do spojenia łonowego. Zwiększone wytwarzanie moczu z pieczeniem w cewce moczowej. Częste oddawanie skąpej ilości moczu po południu. Enuresis somni (R. T. C.).

16. Żeńskie narządy płciowe

Nawracające zapalenie macicy z bolesnymi guzkami krwawniczymi: podrażnienie, bolesność i pieczenie w pochwie i odbycie ustąpiły, podobnie jak ból głowy, który nie pozwalał chorej stać (po zastosowaniu miejscowym. R. T. C.).

17. Narządy oddechowe

Po obróceniu się na którykolwiek bok gwałtowna duszność, < na prawym niż na lewym boku, z bólem tnącym w wątrobie pod wpływem ucisku.

18. Klatka piersiowa

Ucisk w klatce piersiowej z drżącymi ruchami jak po długim płaczu. Ból w całym prawym płucu podczas głębokiego wdechu, który = kaszel bez odkrztuszania. Ból tnący w górnej części lewego płuca, < przy oddychaniu zimnym powietrzem. Uczucie ściśnięcia w klatce piersiowej, które = niepokój. Kurczowy ból poprzecznie przez dolną część klatki piersiowej, jak po długim płaczu. Ból w okolicy rozwidlenia tchawicy. Ukłucia po prawej stronie klatki piersiowej, w okolicy szóstego żebra, z dreszczami. Gwałtowne szczypiące ukłucia w pobliżu ostatnich prawych żeber prawdziwych, podczas chodzenia i w spoczynku, sprawiające wrażenie umiejscowionych w wątrobie.

19. Serce

Niepokój w okolicy przedsercowej, < po jedzeniu. Nieopisane odczucie w sercu, z silnym, słyszalnym kołataniem. Tętno pełne, miarowe.

20. Szyja i plecy

Sztywność karku z bólem i skurczem prawego mięśnia mostkowo-obojczykowo-sutkowego. Ból w całym kręgosłupie, z lekkim opistotonusem.

21. Kończyny

Ciągnące bóle reumatyczne we wszystkich zginaczach rąk i nóg. Mrowienie w kończynach jak po uderzeniu w nerw.

22. Kończyny górne

Głęboko umiejscowiony ból tnący we wszystkich mięśniach ramion. Mrowienie lub brzęczenie w ramionach i rękach. Kłucie i ciągnięcie w prawej dłoni, od stawów palców do środka dłoni, aż po kości nadgarstka (skurcz mięśniowy dłoni).

24. Objawy ogólne

Osłabienie; ospałość; pragnie się położyć. Bóle tnące w stawach, podobne do bólów po Rhus, lecz silniejsze i dłużej trwające, < w spoczynku i na świeżym powietrzu, > w ciepłym pomieszczeniu; przebiegają nagle od kolana do stawów skokowych, które wydają się sztywne. Ropnie grożące powstaniem, niewykazujące żadnych oznak ustępowania. R. T. C.)

25. Skóra

Ziemista, żółtawa skóra. Pieczenie powierzchni skóry przy pocieraniu. Kłujący świąd na całym ciele, < na grzbiecie dłoni, po wewnętrznej stronie nadgarstków i między palcami. Wypadanie włosów powstrzymane przez płyn do przemywania z Scroph. (R. T. C.). Pemphigus gangrenosus i postacie pokrewne. Drażniące pęcherzyki po wewnętrznej stronie wargi, wypełnione nabłonkiem wrzecionowatokomórkowym (ustępują po zastosowaniu miejscowym. R. T. C.).

26. Sen

Silna skłonność do snu: rano ze znużeniem i uczuciem pełności w całym ciele; nieodparta przed posiłkiem i po nim, z przedłużonym snem popołudniowym.

27. Gorączka

Uczucie zimna: podczas poruszania się w chłodnym powietrzu; po rannym wstaniu, przez kilka godzin, ustępujące wraz z obfitym potem, po którym wystąpiło osłupienie i zniknęły wszystkie objawy. Po pierwszym dniu całe ciało wydaje się bardzo suche i gorące, z uczuciem pieczenia, po którym następuje obfity pot.

Scrophularia