Plantago.

major. Sinirotu. Damar otu. N. O. Plantaginaceæ. Taze bütün bitkinin tentürü. Kökün tentürü.

Klinik

Aralıklı ateş / Meme iltihabı / Yanıklar / Siliyer nevralji / Diyabet / Diyare / Dizanteri / Kulak ağrısı / Kulak iltihabı / Seminal boşalmalar / Enürezis / Erizipel / Eritem / Hemoroidler / İktidarsızlık / Nevraljiler / Herpese bağlı nevralji / Poliüri / Rhus zehirlenmesi / Yılan ısırıkları / Dalak bölgesinde ağrılar / Tütün alışkanlığı / Diş ağrısı / Gecikmiş idrar yapma / Kurtlar / Yaralar

Özellikler

Hale, Plantago maj. adlı ve kafes kuşlarımıza yem sağlayan bu yabani otun eski ve yeni tarihini özetler. (Plant. m., bazen "Plantain" denen ve farklı bir sınıfa, yani Endogenlere ait olan Musa ile karıştırılmamalıdır.) Plantago, çok eski çağlardan beri tıpta bir üne sahiptir; homeopati bu ünü yeniden canlandırmıştır. En eski zamanlarda aralıklı ateşte kullanılmıştır. M. S. 1558'de Herbal of Dodoens, yaprak ya da kök suyunu "diş ağrısı ve diş eti kanaması" için över. John Parkinson, Theatre of Plants adlı eserinde (M. S. 1640) "topraktan taze çıkarılmış, yıkanmış ve bir bıçakla hafifçe kazınmış kök, sonra kulağa konursa, diş ağrısını bir tılsım gibi iyileştirir" der. İsviçre'de yaprak lifleri didiklenip aynı amaçla kulağa konur; ağrıyı dindirirlerse "kararırlar" (Reutlinger'e göre) ve çıkarılmaları gerekir, rahatlatmazlarsa yeşil kalırlar. Hale'in dediğine göre ev içi uygulamada, tahriş, ağrı ve sıcaklığın eşlik ettiği tüm deri hastalıklarında, ezilmiş yapraklar etkilenen kısma uygulanarak buna sürekli başvurulur. Hale, şu durumlarda yarar gördüğünü sayar: Erizipel, Rhus zehirlenmesi, eritem, yanıklar, haşlanmalar, bezlerin iltihapları (özellikle memeler), ezilmeler, kesici yaralar, hayvan ısırıkları, pernio ve donma. Bir vaka anlatılır (H. R., xi. 241): çıngıraklı yılanlar tarafından ısırılmasına izin veren bir adam, bitkinin suyunu içerek ve ısırıkların üzerine ezilmiş yaprakları sık sık değiştirerek uygulayarak kendini iyileştirmiştir. Tentür, F. Humphreys (üzerine bir monografi yazmıştır), Heath ve başkaları tarafından geniş ölçüde provinge tabi tutulmuş ve yaptığı tedavilerin homeopatikliği açıkça ortaya konmuştur. Dişlerde, kulaklarda ve yüzdeki nevraljik ağrılar özellikle belirgindi. Bazı yeni semptomlar da aydınlatılmıştır. Susuzlukla birlikte çok bol idrar çıkışı diyabeti düşündürür; sfinkterlerin gevşekliği ise bir dizi enürezis olgusunun iyileşmesine yol açmıştır. Kötü kokulu nefes, midede çökme hissi ve ağırlık, gaz, diyare, dizanteri ve hemoroidler de provingde ortaya çıkmıştır. Plant., homeopatide en yararlı lokal remedilerden biridir; lokal kullanımlarından biri de iltihaplı ve ağrılı basurlara uygulamadır. Acı çeken kısmın ulaşılabildiği tüm nevraljik durumlarda Plant. Ø, zarar verme korkusu olmadan ve çoğu kez çok belirgin bir rahatlama sağlayarak sürülebilir. Ben de başkaları gibi, sayısız diş ağrısı ve kulak ağrısı vakasında bunu başarıyla kullandım; fakat zona nevraljisinin ağrılı olgularında ve plörodinide de rahatlama sağladım. F. P. Stiles (Minn. H. Mag., v. 225) üç parlak vaka anlatır: (1) Bayan S., 39 yaşında, on gündür yüzün sağ tarafında şakak, üst maksiller ve orbital bölgelere saplanan korkunç nevraljik ağrılar çekiyordu. Plant. Ø'nün diş etlerine, şakağa ve yanağa lokal uygulanması ağrıyı birkaç dakika içinde kaldırdı. Birkaç gün sonra hafif bir yineleme aynı şekilde derhal giderildi. (2) Bay R.'de sol üst maksiller ve alt orbital bölgede uzun süredir nevralji vardı. Aynı şekilde derhal rahatladı. (3) Bayan N.'de sağ üst çene nevraljisi vardı; ağrı dayanılmazdı, kulağa, şakağa ve yanağa yayılıyordu. Bir diş çekilmişti ama rahatlama olmamıştı. Plant. Ø tüm ağrıyı kaldırdı. "Kulak ağrısıyla birlikte diş ağrısı", "tükürük salgılanmasıyla birlikte diş ağrısı" başlıca endikasyonlardır. Plant.'ın tütünle ilişkisi vardır. Çiğneyenlerde ona karşı tiksinti oluşturur; ve tütünden kaynaklanan nevraljiyi iyileştirir. Ağrılar yırtıcı, oyucu, ezilmiş gibidir. Yüzey duyarlılığı çok fazladır. Ağrılar aniden gelir ve gezici olmaya eğilimlidir. Dayanılmaz ağrılar. Üretrada yukarı aşağı fırlayan ağrılar vardır. Nefes ve gaz kötü kokuludur. Bazı özellikleri şunlardır: Yüksek sesler insanın içinden geçer. Burundan aniden sarımsı (ya da safran renkli) su akması. En çok sol taraf etkilenmiştir. Semptomlar gece <. Yemek yemekle > (kolik). Temasla; zihinsel eforla; hareketle; sıcak ve soğukla; soğuk havayla; keskin rüzgârla; oda sıcaklığıyla <.

İlişkiler

Antidotu: Apis, Rhus, Tabac. Antidotlanır: Merc. (diş ağrısı). Karşılaştırınız: Nevraljilerde, Cham., Merc., Spig., Kalm., Coloc. Dayanılmaz ağrılar, Aco., Cham., Hep. Yaralar ve ezilmeler, pis kokulu nefes ve gaz, Arn. Yaralar, Calend. Delici yaralar, Led., Hyper. Hemoroidler, dıştan ve içten kullanım, Ham. Enürezis, Bell., Caust. (Bell.'de sfinkterin düzensiz çalışması vardır; Plant. ve Caust.'ta gevşeme). Diş ağrısıyla birlikte kulak ağrısı; sıcak odaya tahammülsüzlük, Puls.

Nedensellik

Ezilmeler. Yanıklar. Kesiler. Delici yaralar. Yılan ısırıkları.

1. Zihin

Zihinsel faaliyet yavaştır; başta künt, bulanık bir his vardır. Ümitsizlik, düşüncelerde karışıklık. Alıngan, somurtkan; sabırsız, huzursuz bir ruh hali, beyin içinde künt, aptallaşmış bir hisle birlikte. Büyük zihinsel bitkinlik, zihinsel eforla < olur ve bu = hızlı solunum ve anksiyete.

2. Baş

Başın çeşitli bölgelerinde sancı saplanmaları; bir ara sağ şakaktan geçip geriye doğru yayılan, sonra kulaktan kulağa oksiputtan geçen, ardından başın başka kısımlarında az çok şiddetli olan ağrılar. Sol göz üzerinde şiddetli, şimşek çakar gibi saplanmalar, sağa yayılan; öğleden sonra 12.30'dan 5.45'e kadar sürer, aniden kaybolur, tüm alnı tutar ve şiddetlendiğinde mide çukurunda bulantı eşlik eder; soğuk elle sert basınçla >, sıcaklıkla <. Başın sol tarafında, alından başlayıp beynin derinlerine yayılan, nöbetler hâlinde gelen şiddetli ağrı. Verteks üzerinde ve saçlı derinin altındaki küçük bir noktada aralıklı zonklayıcı ağrı. Diş ağrısıyla birlikte baş ağrısı. Künt baş ağrısı. Başın derinlerinde baskı ve sanki bir şey başın içinde bir kulaktan ötekine uzanıyormuş hissi. Saçlı deride kaşıntı.

3. Gözler

Çürük dişlerden kaynaklanan siliyer nevralji; sol gözde künt, ağır bir ağrı, göz küresinde aşırı hassasiyetle birlikte; sol üst kesici diş çürüktür. Gözler kırmızı; bulanık; iltihaplı; ağrılıdır. Orbitanın derininde ağrı. Göz kapakları ağrılı, şiştir.

4. Kulaklar

Sağ kulakta, dişlerde ve yüzdeki ağrılarla birlikte ağrı; ağrılar keskin, sızlayıcı, yayılan niteliktedir. Kulak ağrısı: nevraljik; diş ağrısıyla birlikte; trigeminalin alt maksiller dalında fırlayıcı, sızlayıcı, bıçak saplanır gibi ağrılar. Ağrılar çoğu zaman kulakta odaklanır (sol). İşitme: daha keskindir; en ufak ses insanın içinden geçer; kulaklarda çınlama.

5. Burun

Sık hapşırma, aniden gelen bol, sulu, tahriş etmeyen nezle nöbetleriyle birlikte. (Sağ) burun deliğinden aniden sarımsı (veya safran renkli) su akması. Burun çevresinde kırmızı papüller. Burun köprüsünde sanki burun kemikleri birbirine bastırılıyormuş hissi.

6. Yüz

Yüzün sol tarafında nevralji; ağrılar saplanıcı ve yırtıcıdır, çeneden kulağa yayılır. Yüzün sağ tarafında şiddetli, ezilmiş gibi, ağrılı sızı. Sağ zigomatik kemikte çekilme. Alında döküntü. Yüzde (özellikle solda) bezelye büyüklüğünde küçük, kırmızı, kaba, skuamlı eritemli lekeler. Sol yanak şiş. Dudaklar morumsu, koyu renkli, hastalıklı görünümlü, pürüzlüdür. Üst dudakta su kabarcığı. Alt dudakta kuru, skuamlı döküntü.

7. Dişler

Dişler (sol) uzamış gibi ve ağrılı hissedilir; ağrı dayanılmaz derecede şiddetlidir, sağlam dişlerde oyucu, kazıyıcıdır; temasla ve aşırı sıcak-soğukla <. Çürük dişlerde ağrı ya da yüzün sol tarafına doğru yukarı fırlayan ağrı; yüz kızarık. Hızlı çürüme. Üst maksiller sinir boyunca keskin bıçak saplanır gibi ağrı, temasla <. Sol üst azılarda şiddetli ağrı; dişler sağlamdır; aşırı oyucu, kazıyıcı ağrı, bol tükürük akışı; soğuk havada yürümekle ve temasla, çok sıcakta <; orta derecede serin bir odada yatarken kısmen >; ağrı dayanılmazdır (> Merc. 30). Dişler hassas, ağrılıdır. Gece diş gıcırdatır. Diş etleri kolayca kanar. Diş eti apsesi.

8. Ağız

Dil beyaz kaplıdır, kirli, çürük ve yapışkan bir tatla birlikte. Yiyeceklerin tadı yoktur. Nefes çürüktür. Çocuklarda aftlar.

9. Boğaz

Boğaz kuru, kurumuş. Boğazda kazınma. Bol miktarda (çok yapışkan) mukus salgılanması; çok boğaz temizleme ile birlikte. Her iki tarafta submaksiller bezlerde ağrı ve şişlik.

10. İştah

İştah az. Susuzluk. Tütün çiğneyenlerde tütüne karşı tiksinti yapar.

11. Mide. Geğirmeler; sık, boş; kükürt ya da karbonik asit gazı tadında. Uyuklama ya da baygın, titrek bir hisle birlikte bulantı. Çökme hissi. Midede taş varmış gibi ağırlık; hafif bir yemekten sonra bile. Temiz havada yürürken prekordiyumda sıcaklık ve karında dolgunluk. Bol bir yemekten sonra aşırı gerilmeye bağlıymış gibi hafif serince, ağrılı bir his.

12. Karın

Boşluk hissi. Sol (ve sağ) hipokondriyumda şiddetli ağrılar. Kötü kokulu gaz çıkarılmasıyla birlikte distansiyon. Şiddetli kıvrandırıcı ağrılar, özellikle üst karında. Kolik: yemek yemekle >; gazlı. Karın kaslarında ağrı; sol ve sağ ilium bölgelerinde.

13. Dışkı ve Anüs

Dışkı: kahverengi, fermente, köpüklü; sulu, kahverengi; sulu, lapamsı; tahriş edici. Diyare: gevşek, sık dışkılar, gazla birlikte, sabah 8-10 arasında <. Dışkıdan önce: kolik, sık kötü kokulu gaz çıkarma. Dışkılama sırasında: kıvrandırıcı ağrı, tenesmus, kısmi prolapsus, güçsüzlük, baygınlık hissi. (Kronik diyare. Cholera infantum. Dizanteri.). Ağrılı kanamalı hemoroidler (lokal olarak). Kızgın, iltihaplı hemoroidler. Kurtlar.

14. İdrar Organları

Basınçla böbrek bölgesi üzerinde hassasiyet. Büyük miktarlarda soluk idrarın sık çıkarılması; geceleri <; dışkılar gri; hasta irritabl; gözlerin altı şiş; iştahla yer; derin uyur. Sfinkter gevşekliğine bağlı bol gece enürezisi. Sık miksiyonla birlikte irritabl mesane. Geciken, damla damla gelen idrar. Üretra: meatusda rahatsız edici kaşıntıyla birlikte karıncalanma; aniden fırlayan, iğne batar gibi, yukarı doğru ilerleyen, içeriden dışarıya keskin keser tarzda ağrı. İdrar: büyük miktarlarda, berrak, sık; çok koyu kırmızı, kuvvetli kokulu; koyu portakal renginde; beyaz sedimentli.

15. Erkek Cinsel Organları

Cinsel güçsüzlük. Uykuda farkında olmadan seminal boşalma.

16. Kadın Cinsel Organları

Memelerde erizipel. Mastit.

17. Solunum Organları

Ses kısıklığı. Soğuk havada öksürük. Soluk soluğa solunum; iç çekmeye eğilim.

18. Göğüs

İç çalkantı. Sıkışma; okurken ya da konuşurken <. Keskin saplanmalar. Kaslarda çekilme.

19. Kalp

Açık havada yürürken prekordiyumda sıcaklık. Şiddetli çarpıntı; merdiven çıkarken. Nabız güçlü, dolgun, aralıklıdır.

20. Boyun ve Sırt

Boyun tutulmuş ve ağrılı. Sterno-kleido-mastoidde tutukluk ve ağrı (özellikle sağda), başı etkilenen tarafa çevirmekle <, karşı tarafa çevirmekle >. Skapulalar arasında zonklayıcı ağrı. Sakrumda ağrı.

22. Üst Ekstremiteler

Orada burada iğne batar gibi, künt ağrılar.

23. Alt Ekstremiteler

Uylukların iç yüzünde sert, beyaz, yassı, tek tek duran papüller; bazılarının merkezinde kırmızı noktalar vardır. Sol bacak ve dizde büyük ağrı ve tutukluk, eğilmekle <.

25. Deri

Şiddetli kaşıntı, gece <. Batıcı, iğne batar gibi ağrılar. Gerginlik hissi. Kaşınan yerler ovulduktan sonra yanma. Ellerde ve yüzde kızarıklık, şişlik ve veziküller. Sarımsı bir sıvı sızdıran ve kabuk oluşturan papüller. Eritem. Yanıklar. Rhus zehirlenmesi (lokal kullanım). Derinin iltihaplı hastalıkları ve deri altı hücresel dokunun tutulumu.

26. Uyku

Aşırı ve devamlı esneme. Karın rahatsızlığından uykusuzluk. Uyku sırasında diş gıcırdatma. Uyku huzursuzdur; rüyalarla bozulur.

27. Ateş

Göğüste sıcaklık hissiyle birlikte üşüme; ekstremitelerde, göğüste ve başta gezici ağrılarla birlikte; öğleden sonra 1'den 3'e kadar, gerinme eğilimi ve hareket ettikçe üşüme ile; sıcak odada eller soğuktur. Üşüme nöbeti: susuzluk olmadan; saat 2'de tüylerin diken diken olmasıyla, vücut üzerinde dolaşan, hareket etmekle <; parmaklar soğuk, vücutta soğukluk ve titreme; baş irritabl hissedilir; ayaklar ve eller sıcak odada bile soğuktur. Isı, susuzlukla birlikte; büyük eksitabilite, zihinsel ıstırap, huzursuzluk; oda sıcak ve havasız görünür; göğüste sıkışma, hızlı solunum; odada hava yokmuş gibi solunum zor; başta, yüzde, ellerde, ayaklarda yakıcı sıcaklık; baş sıcak, ağrılı, künt, aptallaşmış; eller sıcak, nemli. Ter: lomber ve sakral bölgede soğuk; odanın sıcaklığı dayanılmazdır, terleme yapar.